༡. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏིཾ་ས ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཡེ ཝུ་ཏྟཱ ས་མི་ཏཱ་ཝི་ནཱ;
ཏེ་སཾ དཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ.
༤༥༩. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གོ་ཏ་མ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ ས་ངྒྷཱ་ཊཱི་ཏི ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཡ་དཱ ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༢༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཙྪ་ནྟི ནྷཱ་ན་ཉྩ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན, ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི.
༤༦༠. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ནོ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན.
ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་ར ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛོ པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠཱི་ཏི གུ་ཎ་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་མ་མཱ་ཡ་ཏི. སོ ས་དཱ་པི མ་ནཱ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཝཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཐེ་ར་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཐེ་ར་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ་ཧི དཱ་ར་ཀེ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ‘‘པི་ཏུ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་རོ, ཏཾ མ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་མཱ་ཡ་ཏི, སོ་པི མ་ནཱ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ དེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན མ་མཱ་ཡ་ནྟོ ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ན་ཝ་མཾ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ དི་ཝ་སཾ ད་ས་མཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘ཀ་ཐཾ ཐེ་རོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི? བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མཱ པ་མ་ཛྫཱི’’ཏི. ས་ཙེ ས་མྨུ་ཁཱ ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ པེ་སེ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ཏི, ཡེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ, ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཙ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི ས་དཱ ཙ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏི. ཨ་པི་ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ན་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ཡོ་གཾ ས་ཧ་ནྟོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཝ་སི, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ དི་ཝ་སཾ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི ཨ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ་སཾ ཡེ་ས་ཉྷི པ་ཉྙཱ མ་ཧ་ཏཱི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝོ ཙ མ་ཧཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན་ཝ་མཾ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ དི་ཝ་སཾ ད་ས་མཾ ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ན ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ; ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… དྷཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ཐེ་རེ་ན ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ ཝཱ མཱ་སོ ཝཱ ཨུ་དྡི་ཊྛོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་སྶ.
༤༦༢-༣. ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིནྟི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ནི་ཊྛཱ་ནེ་ན ནི་ཊྛི་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ར་ཎེ་ན་པི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི་པི ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏནྟི སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱུ་ཙི་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པཱ་ས་པ་ཊྚ་ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཡཱ པ་ཊི་སཱ་མ་ནཾ. ན་ཊྛནྟི ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཊཾ, ཨེ་ཏ་མྤི ཧི ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ན་ཊྛནྟི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏཾ. ད་ཌྜྷནྟི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཾ. ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀུ་ལེ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, སཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ, ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཧི ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེཏི ཀ་ཐི་ནེ ཙ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ. ཨེ་ཏེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཝཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རེ་ན ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ་ཡ – པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ, ནི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ནཱ་ས་ན་ནྟི་ཀཱ, ས་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཨཱ་སཱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཀཱ, སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ, ས་ཧུ་བྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡོ ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རོ་པི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ; ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ; ས་ངྒྷོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི, ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རོ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཨུ་བྦྷ་ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༩༢༦) ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠོ་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝུ་ཏྟོ་པི ཙ ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡ.
ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མནྟི ད་ས ཨ་ཧཱ་ནི པ་ར་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མོ, ཏཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཱ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ ཡཱ་ཝ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཏཱ་ཝ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ་སུ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ’’ནྟི.
ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རནྟི ཁོ་མཾ, ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ, ཀོ་སེ་ཡྻཾ, ཀ་མྦ་ལཾ, སཱ་ཎཾ, བྷ་ངྒ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཛཱ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ དཱི་གྷ་ཏོ དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཏི་རི་ཡཾ ཝི་ད་ཏྠི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨).
ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི ཙ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མི་ཙྩེ་ཝ. ཀི་ནྟཾ? པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ས་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ཡ་སྶ ཙ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ཙ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ དི་ཝ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་སྶ ཡོ ཨ་རུ་ཎོ, སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་ས་ཨེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་བ་དྡྷཱ་ཝེ་ཋི་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ.
ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱཏི ཀ་ཐཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ? ཡ་ཐཱ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཐ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༣༩). ཨི་དྷ པ་ན ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ དྭེ, ‘‘དྭེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ བ་ཧཱུ་ནི ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་མེ་ཝ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ དྭེ ཝཱ བ་ཧཱུ་ནི ཝཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ནི མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་སེ་ཏི, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ’ནྟི.
ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘པ་སྶ་སཱི’ཏི? ‘ཨཱ་མ, པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༣༩). དྭཱི་སུ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཉཱ་ཏ་བྦོ.
ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནེ་པི ‘‘ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ག་ཎ་སྶ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་སུ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ‘‘ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’ཏི. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ –
‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་སེ་ཏི. ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ’ནྟི.
ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘པ་སྶ་སཱི’ཏི? ‘ཨཱ་མ, པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི.
ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’ཏི. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘པ་སྶ་སཱི’ཏི, ཨཱ་མ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༣༩). ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཙ ག་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི པཱ་ལི༹ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་དི ཧི ཝི་སེ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་ཐེ་ཝ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞ་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦོ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ‘‘ཏི་ཎྞ་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨) ན་ཡེ་ན ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝི་སུཾ པཱ་ལི༹ཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ཡ་སྨཱ པ་ན ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི, ག་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ལི༹.
ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ, ཡ་ཐཱ ག་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. དྭི་ནྣ་ཉྷི ཉ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་དི སི་ཡཱ དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝི་སུཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ.
ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནེ་པི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཀོ ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏ་རཱ་ནི ཧི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི་པི ‘‘ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་མ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ. ན ཏཾ ཏེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༤༦༨. ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙཱིཏི ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་རེ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨི་ད’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི, ད་སཱ་ཧེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ད་སཱ་ཧོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི. ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ན ཨི་དྷ ས་ཉྙཱ ར་ཀྑ་ཏི. ཡོ་པི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི, ཏ་སྶ་པི ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི ཙ. ས་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཱ ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ས་ཉྙཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་དི་ནྣེ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི.
ཨ་ན་ཊྛེ ན་ཊྛ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ཧཱུ་ནི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྲེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ན་ཊྛེ ན་ཊྛ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཝི་ན་ཊྛཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ག་བྦྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟེ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་མྤི ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཙེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཝཱ པཱ་རུ་པ་ཏི ཝཱ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ ས་ཎྛ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༧༠) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༤༦༩. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི ‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ’ཏི ཝཱ ‘ནི་སཱི་ད་ན’ནྟི ཝཱ ‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ’ནྟི ཝཱ ‘ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི’ཏི ཝཱ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀ་ནྟི ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཝཱ ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ནུ ཁོ ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཡཱ་ཝ་ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨).
‘‘ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ’’ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལཱ་མ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཾ ཏི་རི་ཡཾ མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀོ ཏི་རི་ཡཾ དྭི་ཧ་ཏྠོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་རུ་པ་ཎེ་ན་པི ཧི ས་ཀྐཱ ནཱ་བྷིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨཱུ་ན་ཀ་ཉྩ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ – ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རཱ་ཎ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ – ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཝཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ ཙ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཊྛི་ཏེ ར་ཛ་ནེ ཙ ཀ་པྤེ ཙ ཨི་མཾ ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་མེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཊྚཾ ཝཱ ཁ་ཎྜཾ ཝཱ སཾ་སི་བྦ་ནྟེ་ན པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་མེ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི.
ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཀི་རཱ་ཧ – ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་རི་ཧཱ་རོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀི་ར ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏ་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཎ་ཀོ པུ་ཎྞ་ཝཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ་པི ཀི་ར ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཾ པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་སྶུ་མྷ, ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ནེ་སཾ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཝཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ པུ་བྦེ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི.
‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ’’ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ་པི ཙེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ’’ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ’’མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ནཱི་ལ་མྤི པཱི་ཏ་ཀ་མྤི ས་ད་ས་མྤི པུ་པྥ་ད་ས་མྤཱི་ཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཀིཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི’’ ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ པ་མཱ་ཎི་ཀཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་བཱ་དྷེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ’’ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ དྷོ་ཝི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི དྭེ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏཾ བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལེ༹ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཐ་ཝི་ཀཱ་པི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. བ་ཧཱུ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷེ་ས་ཛྫ་ན་ཝ་ཀ་མྨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ནྟེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཉྩ་བྷི་སི པཱི་ཋ་ཀ་བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ.
ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཀ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ་ན, ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན, ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན, ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན, སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན, ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན, པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ན, ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི, ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཚི་དྡེ་ན. ཏ་ཏྠ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཚི་དྡ་ཉྩ ཝི་ནི་བྦི་དྡྷ་ཚི་དྡ་མེ་ཝ. ཚི་དྡ་སྶ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་ཏ་ནྟུ ཙེ་པི ཨ་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, པ་ར་ཏོ ན བྷི་ནྡ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ན དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, པ་ར་ཏོ ན བྷི་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏེ ཚི་དྡེ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་མཱ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཁུ་དྡ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ ན པ་མཱ་ཎཾ, དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཨོ་ར་བྷཱ་གེ བྷི་ནྡ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ་པི ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཚི་དྡཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རཝཱ་དཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལེ༹ དཱི་གྷ་སོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལེ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཏི་རི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ ཙོ་ལེ༹ ཏ་ཏོ པ་རེ་ན ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཀེ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་ཉྷི ནི་སཱི་ད་ན-ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི-ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ན པ་ཙྪི་མཾ ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་པི སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ. པ་ཙྪི་མཾ པ་ན ཝི་སུཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི. མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ན པ་ཙྪི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་སྶེ་ཝ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་པ་བྷེ་དཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཀེ་སུ་ཙཱི་ཝ་རེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ས་མེ་ཏི.
ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཝཱ་དེ་པི དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཚི་དྡཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ན ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རཝཱ་དེ ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་མཱ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ པ་ན ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ཧ་ནྟཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་ཏྟ་སྶཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨོ་མ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ན ཙ ན བྷི་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཝཱ་དོ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ.
ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཀ་སྨཱ? པ་རི་ཙྪེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཧི པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩ ཚི་དྡ་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩ ཚི་དྡུ་པྤ་ཏྟི་དེ་ས་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ སྭེ་ཝ ཝཱ་དོ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་དྡྷཱ ཧི སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི, ན པུ་བྦཱ་པ་རཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི.
ཡོ པ་ན དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དུ་པ་ཊྚ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཊ་ལེ ཚི་དྡེ ཝཱ ཛཱ་ཏེ ག་ལི༹་ཏེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཙེ པ་ཋ་མཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ གྷ་ཊེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ར་ཛ་ཀེ་ཧི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཝི་ཀ་པྤ་ནེ པ་ན དྭེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ – ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ. ཀ་ཐཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཨ་པ་རོ་པི ན་ཡོ – ཏ་ཐེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’ཏི ཝཱ ‘ཏི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, ཏི་སྶ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ, ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ…པེ… ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཀོ ཏེ མི་ཏྟོ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི? ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝཱ…པེ… ཏི་སྶཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་མྨཱི་ཏི ཝཱ…པེ… ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
དྭི་ནྣཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ནཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ? ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ས་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི. པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ པ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི, ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཙེ པ་ན ཡ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, སོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དོ ན ཧོ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྱ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨི་དཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ བྷཱ་ས་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ པ་ན ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ་མེ་ཝ ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཡོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨེ་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏཾ? ‘‘ཨི་མཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་མི ད་དཱ་མི ད་ཛྫཱ་མི ཨོ་ཎོ་ཛེ་མི པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི ནི་སྶ་ཛྫཱ་མི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ དེ་མི…པེ… ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ས་མྨུ་ཁཱ་པི པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སུ་དི་ནྣཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ. ‘‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་མི, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, དུ་དྡི་ནྣཾ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ. ནེ་ཝ དཱ་ཏཱ དཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ ག་ཧེ་ཏུཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ‘‘ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན སོ ‘‘དི་ནྣཾ མ་ཡཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་ཏ་རོ་པི ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏོ པུ་རི་མོ་པི ‘‘མ་ཡཱ དི་ནྣ’’ནྟི ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པ་ཙྪི་མོ་པི ‘‘མ་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི? ན ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཡ་སྶ པ་ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ཡོ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཏེ་ན ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ? ཝེ་མ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མེ ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ, ནཱ་པི ཏཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུཾ ཧོ་ཏི.
ན་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཡོ ན ད་དེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དི་ནྣཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ན དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཉ་ཏྭཱ ལེ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནེ་ན ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.