༨. པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༠. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱཏི དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནནྟི ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ནཱ་མཾ, ཏཾ ཀི་ར ཝེ་ལུ༹་ཧི ཙ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ པཱ་ཀཱ་རེ་ན གོ་པུ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཾ མ་ནོ་ར་མཾ ཏེ་ན ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ ཨ་དཾ་སུ ཏེ་ན ‘‘ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པུ་བྦེ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ, སུ་རཱ་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཾ སུ་པི, པ་རི་ཛ་ནོ་པི་སྶ སུ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ཏི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཀྐ་མི. ཨ་ཐ སུ་རཱ་ག་ནྡྷེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨཱ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑཱ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, རཱ་ཛཱ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི, ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཝ་ཏྟོ, སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ཡ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣ’’ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ཨ་བྷ་ཡ་གྷོ་ས་ན་ཉྩ གྷོ་སཱ་པེ་སི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པ་ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱཏི ཧི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.
ད་བྦོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. མ་ལླ་པུ་ཏྟོཏི མ་ལླ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏནྟི ཐེ་རོ ཀི་ར ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ་ཝ སཾ་ཝེ་གཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ས་བྦཾ ཏེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟནྟི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ, ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨི་དཾ གུ་ཎ་ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཏེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཏྠི ཙ་སྶ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ, ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི, སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན་ཏྠི. ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ པུ་ན ཝ་ཌྜྷ་ན་མྤི ན་ཏྠི, དྷོ་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་དྷོ་ཝ་ནཾ པི་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ག་ནྡྷ་སྶ པ་ཊི་པི་ས་ནཾ, པུ་པྥི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ཙ པུ་པྥ་སྶ པ་ཊི་པུ་པྥ་ན་ནྟི. ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶཱཏི ར་ཧ་སི ག་ཏ་སྶ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶཱཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ལླཱི་ན་སྶ, ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡ་ནྣཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཐེ་རོ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་ནྟི་མ་ས་རཱི་རཾ དྷཱ་རེ་མི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཝཱ་ཏ་མུ་ཁེ ཋི་ཏ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་མུ་ཁེ ཋི་ཏཾ, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨཾ ཡཱ་ཝ ན ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི ཏཱ་ཝ ཀི་ནྣུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཏི་རོ་ར་ཊྛེ་སུ བ་ཧཱུ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ‘པ་སྶི་སྶཱ་མ ཙེ་ཝ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མ ཙཱ’ཏི དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཡེ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏེ སི་ལཱ་པ་ཊྚ་ཀེ་པི སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ནྟི. པ་ཧོ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་སཱ་ད་ཝི་ཧཱ་ར་ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཱ་དཱི་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ སེ་ནཱ་སེ་ནཱ་ནི ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ གཱ་ར་ཝེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཱ་ནི་པི ན ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན ནེ་སཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི་པི ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ པ་ཧོ་མཱི’’ཏི. ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡ་ནྣཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ’’ནྟི.
ན་ནུ ཙ ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ་དི་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མོ, ཨི་མ་སྶ ཀ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི པ་ཊི་བྷཾ་སཱུ་ཏི? པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཙོ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ར ཨི་མཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཨི་མཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧ་མྤི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ཡ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀོ ཙ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཙ ཨ་སྶ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་དྡ་ས, དི་སྭཱ ཙ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏྭཾ ད་བྦོ ནཱ་མ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶོ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་སི, ཨི་མ་ཉྩ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. སོ ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཙོ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་བྷཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨ་ནི་སྶ་རོ་སྨི ཨ་ཏྟ་ནི, ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སཱ་མི, ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ…པེ… བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ ད་བྦཱ’’ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་པ་རི་བཱ་ཧི་རོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ད་བྦ ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཧི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཏི་ཨ་སྶོ་སི ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་སྶོ་སི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
པ་ཋ་མཾ ད་བྦོ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོཏི ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏི? ག་ར་ཧ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ. པ་སྶ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ད་བྦ་སྶ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཀེ་ཙི ག་ར་ཧི་སྶ་ནྟི ‘ཨ་ཡཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཨཱི་དི་སཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ ཝ་ཀྑ་ནྟི ‘ཀོ ཨི་མ་སྶ དོ་སོ ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ར་ཧ་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ར་ཧ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ས་མྨ་ཏེ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནེ ཁི་ཡྻ་ན་དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་སྨཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ས་མྨ་ཏེ པ་ན ཀ་ཐེ་ནྟེ ‘‘མཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠ, ས་མྨ་ཏོ ཨ་ཡཾ, ཀ་ཐེ་ཏུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ས་མྨ་ཏ་ཉྩ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟཱ. ས་མྨ་ཏཾ པ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏ་རཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ས་མྨ་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་རཱི་ཧི་པི དུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་མྨ་ནྣཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན དྭེ ས་མྨུ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཀ་སྶ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི? ན ཀེ་ཝ་ལཾ དྭེ, ས་ཙེ པ་ཧོ་ཏི, ཏེ་ར་སཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀཱ་པི དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༨༢. ས་བྷཱ་གཱ་ནནྟི གུ་ཎ་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ, ན མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཧི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི; ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལཱཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ད་ལ༹ྷཱི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་བ་ཧུ་ལཱ, ཀཱ་ཡ་པོ་ས་ན་བ་ཧུ་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མཱ་ཡ་པི་མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ར་ཏི་ཡཱཏི ཨི་མཱ་ཡ ས་གྒ་མ་གྒ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ར་ཏི་ཡཱ. ཨ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི.
ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ལོ་ཀེ་ནཱཏི ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ཛ་ལ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་ནེ་ཝ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཛ་ནི་ཏེ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ཛཱ་ལཱ་ལོ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཨ་པི་སུ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ ས་ཉྩི་ཙྩ དཱུ་རེ ཨ་པ་དི་ས་ནྟཱིཏི ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཝ དཱུ་རེ ཨ་པ་དི་ས་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ད་བྦ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན.
ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཛ་ལ་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, བ་ཧཱུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་མྨི་ནཱ་ཏི. ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི.
ཨ་ཡཾ མ་ཉྩོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཐེ་རེ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཉྩོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ ནི་མྨི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཉྩོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི; ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ –
‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྨིཾ, ས་བྦེ བྷཱ་ས་ནྟི ནི་མྨི་ཏཱ;
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཏུ་ཎྷི་མཱ་སཱི་ནེ, ས་བྦེ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ནྟི ཏེ’’ཏི.
ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ན པ་རི་པཱུ་ར་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱུ་རེ་ནྟི. ཏེ་ན ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི.
སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ན ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
༣༨༣. མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱཏི མེ་ཏྟི་ཡོ ཙེ་ཝ བྷཱུ་མ་ཛ་ཀོ ཙ, ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨ་གྒ་པུ་རི་སཱ ཨེ་ཏེ. ལཱ་མ་ཀཱ་ནི ཙ བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཏཱ་ཝ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ལཱ་མ་ཀཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཏཾ. བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ན ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ པ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་བྷོ་གེ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི, ཏཱ་ནི་པི ཏེ་སཾ མ་ནྡ་པུ་ཉ་ཏཱ་ཡ ལཱ་མ་ཀཱ་ནི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ་ནེ་ཝ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ལཱ་མ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏེ ཝཱ དི་སྭཱ་ཝ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ལཱ་མ་ཀ་མེ་ཝ དེ་ནྟི.
ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རི་ཀནྟི ནཱ་ནཱ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ སུ་ས་ཛྫི་ཏཾ, སུ་ས་མྤཱ་དི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀནྟི ས་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡནྟི ཀ་ཉྫི་ཀ་དུ་ཏི་ཡཾ.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སུ་ནྡ་རཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷ་ཏྟ་མ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ, པ་ཎཱི་ཏ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ བྷ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཏྟཱ་ནི དེ་ཏི, ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་ས་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་ས་ཏི. ཨོ་ད་ནེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨོ་ད་ན་ཧ་ཏྠཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ ཨོ་ད་ནཾ དེ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སཱུ་པཱ་དཱི་སུ.
སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི སྭེ བྷ་ཝོ བྷ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གོ སྭཱ་ཏ་ནོ ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ སྭེ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ བྷ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱིཏི པཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཁོ ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཐེ་རོ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ་བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧི ཏེ་སཾ མ་ནྡ་པུ་ཉྙ་ཏཱ, ཡཾ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཡེ ཛེཏི ཨེ་ཏྠ ཛེཏི དཱ་སིཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
ཧི་ཡྻོ ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་མྷཱ་ཀནྟི ར་ཏྟིཾ ས་མྨ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཧི་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ན ཙི་ཏྟ་རཱུ་པནྟི ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ སུ་པ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ སུ་པིཾ་སུ, ཨ་པྤ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པིཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
བ་ཧཱ་རཱ་མ་ཀོ་ཊྛ་ཀེཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ. པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱཏི པ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཁ་ནྡྷ་ཊྛི་ཀཾ ནཱ་མེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ. པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱཏི པ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ནྟཱ.
ཡ་ཏོ ནི་ཝཱ་ཏཾ ཏ་ཏོ ས་ཝཱ་ཏནྟི ཡ་ཏྠ ནི་ཝཱ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཀོ་པི ཝཱ་ཏོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཉྙེ ཨཱ་དི་ཏྟནྟི ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏྟཾ.
༣༨༤. ས་ར་སི ཏྭཾ ད་བྦ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྟཱཏི ཏྭཾ ད་བྦ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྟཱ ས་ར་སི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ར་སི ཏྭཾ ད་བྦ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧ, ཀ་ཏྟཱ དྷཱ་སི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་པེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ པ་ན ‘‘ཀ་ཏྭཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ.
ཡ་ཐཱ མཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཐེ་རོ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ནྟེ ས་བྦ་ཉྙཱུ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ, ཏཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་ཧཾ ཀིཾ ཝ་ཀྑཱ་མི, ཡ་ཐཱ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཧཾ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི.
ན ཁོ ད་བྦ ད་བྦཱ ཨེ་ཝཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན ཁོ ད་བྦ པ་ཎྜི་ཏཱ ཡ་ཐཱ ཏྭཾ པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་བྦེ་ཋེ་སི, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟི; ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་དེ་ཝ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ ཏེ་ན ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཙེ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཀ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ན ཧི ས་ཀྐཱ པ་རི་ས་བ་ལེ་ན ཝཱ པ་ཀྑུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཝཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཀཱ་ར་ཀོ ཀཱ་ཏུཾ, ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ས་ཡཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཏྭཾ; ན་ཏྠི ཏུ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ནཱི’’ཏི ནཱ་ཝོ་ཙཱ་ཏི? པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ས་ཙེ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏཾ ཏཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣེ་ན པུ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཏྭཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ སོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་བྦེ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མཾ ཨ་སུ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ཏི; ཀ་སྶ དཱ་ནི ཀིཾ ཝ་དཱ་མི, ཡ་ཏྲ ས་ཏྠཱ་པི སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཀུ་ཏོ ཨི་མ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ནཱ་ཝོ་ཙ.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ་པི ནཱ་ཝོ་ཙ. ཡ་དི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཝཱ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ན ས་ཀྑིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ‘‘བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་པི ས་ཀྑི་ནཱ སུ་དྡྷི ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷི ཝཱ ཧོ་ཏི མ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་སུ་དྡྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ལ་ཛྫི་མྤི ཝི་ནཱ་སེ་ཡྻུ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ‘ཀ་ཏ’ནྟི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ལ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ནྟིཾ ཋ་པེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ས་ཙེ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ‘ཀ་ཏ’ནྟི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱཏི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ ཨ་ཧ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ. པ་གེ་ཝ ཛཱ་ག་རོཏི ཛཱ་ག་ར་ནྟོ པ་ན པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི.
ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑ་ཝེ མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱཏི ཡ་སྨཱ ད་བྦ་སྶ ཙ ཨི་མི་སྶཱ ཙ ཝ་ཙ་ནཾ ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི ཏ་སྨཱ མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏི་སྶོ ནཱ་ས་ནཱ – ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ, སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ, ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནཱ་ཏི. ཏཱ་སུ ‘‘དཱུ་ས་ཀོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༦) ཨ་ཡཾ ‘‘ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ’’. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཝཱ པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཝཱ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ‘‘སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ’’. ‘‘ཙ་ར པི་རེ ཝི་ན་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༢༩) ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ‘‘ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནཱ’’. ཨི་དྷ པ་ན ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི.
ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཡེ་ཧི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐ ག་ཝེ་ས་ཐ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི.
ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མེ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སི་ཏཱ་ཏི, ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སི་ཏཱ, ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ས་དོ་སོ? ཨ་ཐ ཨ་པྤ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ, ཐེ་རོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ནི་དྡོ་སོ.
བྷཱ་ཏི་ཡ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་པི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ན་ཉྩ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སཱི་ན་ཉྩ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ ཝི་ཝཱ་དོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཉྷོ ན ཚི་ཛྫ་ཏི. རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ཀཱ་རཱ་ཡ་ནཾ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ‘‘ཐེ་རཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཨ་མ་ཙྩོ ཀི་ར པ་ཎྜི་ཏོ བྷཱ་ས་ནྟ་ར་ཀུ་ས་ལོ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ད་ནྟུ ཏཱ་ཝ ཐེ་རཱ སུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཐེ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟཾ ཝ་དིཾ་སུ – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་མ་ཙྩོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ས་དོ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟཾ ཝ་དིཾ་སུ – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་མ་ཙྩོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ནི་དྡོ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཾ? ཡཾ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ; བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ, པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་ཏི་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ས་ཏི་པི ཙ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ཨ་སུ་དྡྷཾ སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ནོ ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན; ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ. པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཧི ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དོ. བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི་ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠི, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྲ པ་ན ཨི་དཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཨ་ས་ཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཏ་ཏྲ ཡ་སྨཱ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ སི་དྡྷེ་པི ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནེ ཝི་སུཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ས་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན དི་སྶ་ཏི, ན ཙ ས་ཀྐཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི པུ་རི་མ་ན་ཡོ་ཝེ་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏ་རོ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཏྲ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མཱི དུ་ཀྐ་ཊཾ, དེ་ས་ནཱ་གཱ་མཱི ཨེ་ཏེ་ཧི ནཱ་ས་ནཱ ན་ཏྠི. ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨི་དཱ་ནི ཙ ས་ཡ་མེ་ཝ ‘‘དུ་སྶཱི་ལཱ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི ཏ་སྨཱ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་སེ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐ, ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘དེ་ཐ དཱ་ནི ཨི་མི་སྶཱ སེ་ཏ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ནཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ དི་སྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རིཾ་སུ, ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༥-༦. དུ་ཊྛོ དོ་སོཏི དཱུ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ དཱུ་ས་ཀོ ཙ. ཨུ་པྤ་ནྣེ ཧི དོ་སེ པུ་གྒ་ལོ ཏེ་ན དོ་སེ་ན དཱུ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧཱ་པི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ར་ཉྩ དཱུ་སེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དོ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི ‘‘དུ་ཊྛོ དོ་སོ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཊྛོ དོ་སོ་ཏི དཱུ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ དཱུ་ས་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ ‘‘དུ་ཊྛོ དོ་སོ’’ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏོ པ་ཊི་གྷ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ཀུ་པི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་པི་ཏོཏི ཀུ་པྤ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀ་ཏི་ཏོ ཙ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོཏི ན ས་ཀ་མ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ; ཨ་པི་ཙ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ཧི ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ན ཨ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ. ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷོཏི ན སུ་ཁི་ཏོ ན ཝཱ པ་སཱ་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷོ. པ་ཊི་གྷེ་ན ཨཱ་ཧ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཙི་ཏྟ་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་གྷ་ཁཱི་ལཾ ཛཱ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཁི་ལ་ཛཱ་ཏོ. ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏོཏི ན་པྤ་ཏཱི་ཏོ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཛྫི་ཏོ, ན ཨ་བྷི་ས་ཊོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ན ཙ ཀོ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཙ ཀོ་པེ་ནཱཏི ཡེ་ན དུ་ཊྛོ་ཏི ཙ ཀུ་པི་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཧེ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧཱ་པ་ན་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཙ དོ་སེ་ནཱཏི ཡེ་ན ‘‘དོ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི.
ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཡཱ་ཡ ‘‘ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི་ཡཱཏི ཡཱ་ཡ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟི ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཏཾ པ་ན་སྶ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཾ ཡ་སྨཱ ཙོ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་སུ་ཏཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཨི་མཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་མྷི པུ་གྒ་ལེ ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ ན པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ཨི་དཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་པ་རི་ས་ངྐཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ, ཏཾ པ་ན སོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་དི་ཊྛཾ. ཨ་སུ་ཏཾ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ན སུ་ཏཾ. ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ.
‘‘དི་ཊྛཾ’’ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ པ་རེ་ན ཝཱ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་ཊྛཾ. ‘‘སུ་ཏཾ’’ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ སུ་ཏཾ. ‘‘པ་རི་ས་ངྐི་ཏ’’མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ པ་རེ་ན ཝཱ པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ, པ་རེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཏཾ, པ་རེ་ཧི སུ་ཏཾ, པ་རེ་ཧི པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ས་བྦ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི.
པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ པ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ – དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ནྟི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ་ན གཱ་མ་ས་མཱི་པེ ཨེ་ཀཾ གུ་མྦཾ པ་ཝི་ཊྛོ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་པི ཨི་ཏྠཱི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏཾ གུ་མྦཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ, ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏྠིཾ ཨ་དྡ་ས; ན ཨི་ཏྠཱི བྷི་ཀྑུཾ, ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཨུ་བྷོ་པི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མེ་སཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཝཱ’’ཏི པ་རི་ས་ངྐ་ཏི, ཨི་དཾ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ.
སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏཱ་དི་སཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ས་མཱི་པེ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཨ་ཏྠི ན་ཏྠཱི’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མེ་སཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཝཱ’’ཏི པ་རི་ས་ངྐ་ཏི, ཨི་དཾ སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ.
མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དྷུ་ཏྟཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ པུ་པྥ་ག་ནྡྷ་མཾ་ས་སུ་རཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་པེ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ག་ཏཱ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཝི་ཙི་ན་ནྟི. ཏ་ཏྲ ཙ ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་གེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན མ་ཎྜ་པཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟེ་ན པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཨཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཏེ་ཧི པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཊྛཾ པཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཏེ ‘‘ཀ་སྶི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ག་ནྡྷ་ཉྩ མུ་ཁ་ག་ནྡྷ་ཉྩ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་རི་ས་ངྐ་ནྟི, ཨི་དཾ མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠི ས་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ; དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཨ་ཏྠི ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཏེ་པི. པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ པ་ན དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ཨ་ཏྠི ས་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ; དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཨ་ཏྠི ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཏ་མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་སུ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཾ ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘དི་ཊྛོ མ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘དི་ཊྛོ མ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. དི་ཊྛ་མེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ དི་སྭཱ་ཝ དི་ཊྛ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ པུ་བྦེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ དི་སྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཉྙཱི ཛཱ་ཏོ, སོ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛོ མ་ཡཱ’’ཏི ཙོ་དེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན སུ་ཏ་མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཱ་ནི་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཎཱ་པི ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ པ་ན ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཡྻཱཏི དྷཾ་སེ་ཡྻ པ་དྷཾ་སེ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རེ་ཡྻ. ཏཾ པ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟོ་པི པ་རེ་ན ཙོ་དཱ་པེ་ནྟོ་པི ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཙོ་དེ་ཏི ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཙོ་དེ་ཏཱིཏི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཙོ་དཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཙོ་དཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་ཐ སོ་པི ‘‘མ་ཡཱ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙོ་དེ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཛ་ནཱ་ནཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཙོ་ད་ནཱ་པྤ་བྷེ་ད་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཨེ་ཀ་ཙོ་ད་ཀཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཏཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཨི་མི་སྶཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀོ ཙོ་ད་ཀོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟི, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀ་པྤ་མུ་ཁཱ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་མི་ཝ, ཨི་མི་སྶཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ ནཱ་ནཱ་ཙོ་ད་ཀཱ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙོ་དེ་ཏི, ཨི་མི་སྶཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཀོ ཙོ་ད་ཀོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙོ་དེ་ནྟི, ཨི་མི་སྶཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་ནཱ་ཙོ་ད་ཀཱ.
ཙོ་དེ་ཏུཾ པ་ན ཀོ ལ་བྷ་ཏི, ཀོ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི? དུ་བྦ་ལ་ཙོ་ད་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ཙི ན ལ་བྷ་ཏི. དུ་བྦ་ལ་ཙོ་ད་ཀོ ནཱ་མ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་སུ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པེ་ན ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀི་ར མཾ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝ་ད་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན མ་ཡཱ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠི, ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ ཨི་མཾ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཀ་ཐེ་ཡྻ’’ནྟི ཨ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་ཙོ་ད་ཀོ. ཏ་སྶེ་ཏཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཀོ་ཙི ཙོ་དེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཏཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་མེ་ཝ ཙོ་དེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘པ་ཉྩ་པི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ན ཀོ་ཙི ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ སུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི…པེ… ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ་རི. ཏི་ཎྞ་མྤི ཐེ་རཱ་ནཾ ཝཱ་དེ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཙོ་ད་ནཱ ནཱ་མ དཱུ་ཏཾ ཝཱ པ་ཎྞཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ན ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ཉྩ ཨེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡོ པ་ན དྭི་ནྣཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི, སོ ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི. དྭེ་པི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏུ དྭེ ཝཱ, སཱི་སཾ ཨེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ས་ཝ ན་ཡོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་སུ. ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཙ ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཾ, ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏེ པ་ན ཉཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཙྪཱ ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི. སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ-ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ-དུ་ཊྛ་དོ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནི.
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ དུ་ཝི་དྷཱ་པི ཙོ་ད་ནཱ. པུ་ན དི་ཊྛ་ཙོ་ད་ནཱ, སུ་ཏ་ཙོ་ད་ནཱ, པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ཙོ་ད་ནཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་པི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧོ་ཏི – སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ག་རུ་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པ་རཱ་པི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧོ་ཏི – ཝ་ཏྠུ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ, སཾ་ཝཱ་ས་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, སཱ་མཱི་ཙི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཏྭཾ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྠ, ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྠ, མ་ནུ་སྶཾ གྷཱ་ཏ་ཡི་ཏྠ, ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཏྭཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ. སཾ་ཝཱ་ས་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ ‘‘ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སི ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. སཱ་མཱི་ཙི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན-པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན-ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ-བཱི་ཛ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝ་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཙོ་ད་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ མ་མ ཝ་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ན ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སི ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ནཱ པ་ན ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཙོ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི.
ཨ་པ་རཱ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ‘‘ཨེ་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ནཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་དིཾ ‘‘ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ད་ས ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ནཱ་ནི ད་ས དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༧) ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས དྷ་མྨི་ཀཱ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཏི ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏཾ ཙོ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ དི་ཊྛེ་ན ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏཾ, སུ་ཏེ་ན ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏཾ, པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་ནྟི ཏིཾ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡེ་ན ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཙོ་དེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཏི་གུ་ཎཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི ན་ཝུ་ཏཱ་ནི ན་ཝ ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶཱ་པི པ་རེ་ན ཙོ་དཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཨཱུ་ནཱ་ནི དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟི, པུ་ན དི་ཊྛཱ་དི་བྷེ་དེ ས་མཱུ་ལ་ཀཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ ཙོ་ད་ནཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨུ་པཱ་ལི བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༩༨) ཙ ‘‘ཙོ་ད་ཀེ་ན ཨུ་པཱ་ལི བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རོ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༩༩) ཙ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་ལི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཙོ་ད་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ས་ངྒྷེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏཾ མ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཱ་སུ པ་ན ཨི་མཱ་སུ ཙོ་ད་ནཱ་སུ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ཊེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཙོ་ད་ཀཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཏུ་ཊྛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ ‘‘བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་ངྒྷེ་ན ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཐ ཏཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ས་ཙེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་མི་སྶ་ཏི, ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཏེ ཙེ ཙི་ར་ར་ཏྟཾ ཀི་ལ་ནྟཱ པ་ཀྐ་ནྟ་པ་རི་སཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་པ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཡཱ་ཙ་ནྟི, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་དཱ ནི་མྨ་དཱ ཧོ་ནྟི ཏ་དཱ ནེ་སཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟེ་ཧི ཙ ས་ཙེ ཨ་ལ་ཛྫུ་སྶ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, པ་རི་སཱ ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ བཱ་ལུ་སྶ་ནྣཱ ཧོ་ཏི པ་རི་སཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་བྷཱ་གེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ པ་རི་ཡེ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ པ་རི་ཡེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཡེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ན ཡེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ན ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཙ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ. ‘‘ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཙོ་ད་ནཱ སཱ་ར་ཎཱ ཙ. ‘‘ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’’ནྟི ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ. ཏ་སྨཱ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཙུ་དི་ཏ་ཀོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘ས་ནྟ་མེ་ཏཾ, ནོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨ་ལ་ཛྫཱི ལ་ཛྫིཾ ཙོ་དེ་ཏི, སོ ཙ ཨ་ལ་ཛྫཱི བཱ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་བྱ་ཏྟོ ནཱ་སྶ ན་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཀི་མྷི ནཾ ཙོ་དེ་སཱི’’ཏི? ཨ་དྡྷཱ སོ ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཀི་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀི་མྷི ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཏྭཾ ཀི་མྷི ན་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་སི, ན ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བཱ་ལེ་ན པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ནྟི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ནཱ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན སོ ཨ་ལ་ཛྫཱི པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏི བྱ་ཏྟོ དི་ཊྛེ་ན ཝཱ སུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་ཏྭཱ ལ་ཛྫི་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ ལ་ཛྫཱི ཨ་ལ་ཛྫིཾ ཙོ་དེ་ཏི, སོ ཙ ལ་ཛྫཱི བཱ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་བྱ་ཏྟོ, ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ དཱ་ཏུཾ. ཏ་སྶ ན་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ – ‘‘ཀི་མྷི ནཾ ཙོ་དེ་སི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ན་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨི་ཏ་ར་སྶ? ན་ནུ ན ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ནྟི? ན ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ཨེ་སོ ཨ་ལ་ཛྫི་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཧི ལ་ཛྫི་པ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲ ཨ་ལ་ཛྫཱི ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟོ ཨེ་ཧཱི་ཏི, ལ་ཛྫཱི པ་ན ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན, སུ་ཏེ སུ་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ལ་ཛྫཱི པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏི བྱ་ཏྟོ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ལ་ཛྫཱི ཙ ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ན་ཏྠི, ཨེ་ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏི, ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཧེ་ཊྛཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ན་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཡེ དྭེ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ན་ཏྠི, ཨེ་ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་པྤཱ་ཝ་སེ་སེ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ ཐེ་ར་སྶ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏི, བ་ཧཱུ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨོ་ས་ཊཱ་ནི ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་སུ་དྡྷ་ལ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་ཏོ བཱི་ཛ་ནཱི་ད་ཎྜ་ཀེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་སྨཱ བྷ་ནྟེ་ཏི? ཐེ་རོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, ཙུ་དི་ཏ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཌཱ་ཧོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ, ཏ་ཏོ སོ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙ ཨཱི་དི་སེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཀཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་རཾ ཀི་ལ་མི་ཏ་ཏྠ མ་ཡཱ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨེ་ཝཾ ལ་ཛྫི་ནཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ལ་ཛྫཱི བ་ཧཱུ་སུ་པི ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏི, སོ ནེ་ཝ ‘‘སུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ ན ‘‘ཨ་སུ་དྡྷོ’’ཏི. ཛཱི་ཝ་མ་ཏ་ཀོ ནཱ་མ ཨཱ་མ་ཀ་པཱུ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ ཙེ་ས.
ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་མྤི ཏཱ་དི་སཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ནཱ་སི་ཏ་ཀོ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ལ་ཛྫིཾ ཙོ་དེ་ཏི, སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཡཾ ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཨི་ཏ་ར་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་ས་མྦྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, སཱི་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝེ་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན པ་ཏི་རཱུ་པཾ ས་ཀྑིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ ལ་ཛྫཱི ལ་ཛྫིཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཝི་ཝཱ་དོ ཙ ནེ་སཾ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ པ་ནེ་ཏྠ ཙུ་དི་ཏ་ཀེ་ན ས་ཧ་སཱ ཝི་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ ཙ པ་ཀྑཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏི, ‘‘མ་ཡཾ ས་དྡ་ཧཱ་མ, མ་ཡཾ ས་དྡ་ཧཱ་མཱ’’ཏི བ་ཧཱུ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. སོ ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྭེ་ཝཱ་རཾ སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏུ. ཨ་ཐ པ་ན ཝི་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཋཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ན དཱ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ཊེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཙོ་ད་ཀེ་སུ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཀོ ཨཱ་དི, ཀིཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཀིཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ? ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ, ཀ་རོ་ཏུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་ས’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཨཱ་དི, ཨོ་ཏི་ཎྞེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ས་མ་ཐོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.
ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཀ་ཏི མཱུ་ལཱ་ནི, ཀ་ཏི ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཀ་ཏི བྷཱུ་མི་ཡོ? ཙོ་ད་ནཱ་ཡ དྭེ མཱུ་ལཱ་ནི – ས་མཱུ་ལི་ཀཱ ཝཱ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཝཱ; ཏཱི་ཎི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – དི་ཊྛཾ, སུ་ཏཾ, པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ; པ་ཉྩ བྷཱུ་མི་ཡོ – ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན, བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ས་ཎྷེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི ནོ ཕ་རུ་སེ་ན, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝ་ཀྑཱ་མི ནོ དོ་ས་ནྟ་རོ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཙ པ་ན ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཙོ་ད་ཀེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ནུ ཁོ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༩༩) ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ལི་པ་ཉྩ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཙུ་དི་ཏ་ཀེ་ན དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྩེ ཙ ཨ་ཀུ་པྤེ ཙཱ་ཏི.
ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ནཾ ཨི་མ་མྷཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻནྟི ཨ་པི ཨེ་ཝ ནཱ་མ ནཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨི་མ་མྷཱ སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻཾ, ‘‘སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨི་མ་མྷཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ་ཧོ་ཏི. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཨི་མ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཁ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་མ་ཡ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏཾ ཁ་ཎཾ ཏཾ ལ་ཡཾ ཏཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་སྨིཾ ལ་ཡེ ཏ་སྨིཾ མུ་ཧུ་ཏྟེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ. བྷུ་མྨ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀོ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏོ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོཏི ཏ་སྨིཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སོ ཙོ་ད་ཀོ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀེ་ན ‘‘ཀིཾ ཏེ དི་ཊྛཾ, ཀི་ནྟི ཏེ དི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱི་མཾ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ.
ཨ་ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ ན ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི, ཨ་ཐ ཝཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩ དྭི་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ར་ཏོ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཙ དོ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཙ དོ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་པུ་བྦ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཏཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀོ པ་ན སོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛོ, ཡེ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་མ་ཐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཊི་ཙྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་མ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཀེ་ཙི གཱ་ཧཾ ཝ་ད་ནྟི, ཀེ་ཙི ཙེ་ཏ་ནཾ, ཀེ་ཙི ཨ་ཀྑ་ནྟིཾ ཀེ་ཙི ཝོ་ཧཱ་རཾ, ཀེ་ཙི པ་ཎྞ་ཏྟི’’ནྟི. པུ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ ‘‘ཡ་དི གཱ་ཧོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་གེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ པུ་ན ཙ་ཛ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ཐ་པྤ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་དི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་དི ཨ་ཀྑ་ནྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཝཱ ཁ་མཱ་པི་ཏོ ཝཱ ཙ་ཛ་ཏི. ཡ་དི ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏི ནི་ར་ཝོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ཐ་པྤ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཎྞ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཱ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ནྟི ཙ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ཏེ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ན ཙ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དྷ་མྨོ པ་ཎྞ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ – ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི (པ་རི. ༣༠༣).
ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ, ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ, ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ན ཧི ཨ་ཉྙཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ནི་དྡི་ས་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡཱ་ཡ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཡེ་ན ཨ་བྷི་ལཱ་པེ་ན ཙོ་ད་ཀེ་ན སོ པུ་གྒ་ལོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ སཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཡཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ་པི པ་ཎྞ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨི་དྷེ་ཝ ན ས་བྦ་ཏྠ. ན ཧི ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎྞ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛོ པ་ན ཏེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ས་མ་ཐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝི་ཝཱ་དོ ཝི་ཝཱ་དོ ཙེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཝ་ད་ནྟི དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཝཱ་དོ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘པ་ཉྩ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ས་ཏྟ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ཡཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༡༥) ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཾ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. སེ་སཱ་ནི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ. ཏེ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏཾ དི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ དོ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི ‘‘ཏུ་ཙྪ་ཀཾ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ་སྶ ས་པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ནི་དྡེ་ས་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ.
༣༨༧. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་ངྑེ་པ་ཏོ དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ རོ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དི་ཊྛོ ཨ་སྶ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཙོ་ད་ཀེ་ན ཨ་དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, སོ པུ་གྒ་ལོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་སུ་ཏ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
དི་ཊྛོ མ་ཡཱཏི དི་ཊྛོ་སི མ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཏོ མ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. སེ་སཾ ཨ་དི་ཊྛ་མཱུ་ལ་ཀེ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. དི་ཊྛ་མཱུ་ལ་ཀེ པ་ན ཏ་ཉྩེ ཙོ་དེ་ཏི ‘‘སུ་ཏོ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་བྦ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ ཙོ་ད་ཀ་ཝཱ་རེ ཡ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏེ་སུ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སི, ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སི, ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་སཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ, པཱ་པ་དྷ་མྨོ, ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ, ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ, ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨི་མེ་སུ་པི ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
‘‘ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན སུ་དྡྷཱ་ནི སཱི་སཾ ན ཨེ་ནྟི, ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ་སི ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དུ་སྶཱི་ལཱ་དི་པ་དེ་སུ པ་ན ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་དེ་སུ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊི་ཏཱ་ནེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ནྟི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ‘དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ’ཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ནྟི, ‘ཀོ་ཎྛོ་སི མ་ཧཱ་སཱ་མ་ཎེ་རོ་སི, མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་སི, ཛེ་ཊྛ་བྦ་ཏི་ཀོ་སི, ནི་ག་ཎྛོ་སི, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ་སི, ཏཱ་པ་སོ་སི, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ་སི, པ་ཎྜ་ཀོ་སི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ་སི, ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ་སི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་སི, མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་སི, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་སི, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་སི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ་སི, ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ་སི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ་སི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་ཨོ་སཱི’ཏི ཨི་མཱ་ནི་པི སཱི་སཾ ཨེ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོཡེ་ཝ ཙ ‘‘དི་ཊྛེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ད་གྒེ་ན ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཏ་ད་གྒེ་ན ནོ ཀ་པྤེ་ཏི, ཡ་ད་གྒེ་ན ནོ ཀ་པྤེ་ཏི ཏ་ད་གྒེ་ན ན་སྶ་ར་ཏི, ཡ་ད་གྒེ་ན ན་སྶ་ར་ཏི ཏ་ད་གྒེ་ན པ་མུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? དི་ཊྛེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶ་ནེ ཝཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལེ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ‘‘དི་ཊྛོ ནུ་ཁོ མ་ཡཱ ན དི་ཊྛོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ནེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ནུ་ཁོ མ་ཡཱ དི་ཊྛོ ཨ་ཉྙོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ནོ ཀ་པྤེ་ཏི པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ, ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ན་སྶ་ར་ཏི པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ, ད་སྶ་ནཾ ཝཱ པ་མུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝེ་མ་ཏི་ཀོཏི ཝི་མ་ཏི་ཛཱ་ཏོ. ནོ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ན ས་དྡ་ཧ་ཏི. ན་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཨ་སཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ན་སྶ་ར་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཏཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ བྷ་ནྟེ ཋཱ་ནེ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལེ’’ཏི སཱ་རེ་ནྟི ཏ་དཱ ས་ར་ཏི. པ་མུ་ཊྛོཏི ཡོ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི སཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན་སྶ་ར་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན ཙོ་དཱ་པ་ཀ་ཝཱ་རོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་ཧཱི་ནཾ, སེ་སཾ ཙོ་ད་ཀ་ཝཱ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
༣༨༩. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་སུ་དྡྷེ སུ་དྡྷ་དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པ་དཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷེ་དེ་ཧི ནི་དྡི་ཊྛཾ, ཏཾ ས་བྦཾ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཧེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ནཱ་མ – ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཀ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཊྛ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་སུ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཙ ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ པ་ན ས་ཏྟ་ཧི་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝ་ད་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་མྤི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.
ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘ཏྭཾ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཏཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ པ་ན ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཋ་པ་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི རེ-ཀཱ་རེ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡྻ-ཀཱ་རེ པ་ཏྟེ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་སྶཱ་པི ཨོ་ས་ཊེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཏ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི.
དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶཱ་པི དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶ་མ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནོ་དི་སྶ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན ཨོ་དི་སྶ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སྶ་མ་ཎོ ཨ་ནུ་པཱ་ས་ཀོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཏོ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཧི ཀོ་ཙི ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཡ་མོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨོ་ཀཱ་སཾ པ་ན ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.