༢. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜཾ
༡. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་སྶ, ས་ངྒཱི་ཏཾ ས་མ་ན་ནྟ་རཾ;
ཏ་སྶ ཏེ་ར་ས་ཀ་སྶཱ་ཡ་མ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༢༣༤. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སེ་ཡྻ་ས་ཀོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ས་ཀོཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནཱ་མཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ན པ་ན གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. སོ ཏེ་ན ཀི་སོ ཧོ་ཏཱིཏི སོ སེ་ཡྻ་ས་ཀོ ཏེ་ན ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་སོ ཧོ་ཏི.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ, ཨ་ཡ་ཉྷི སེ་ཡྻ་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ནཱ་མ བྷ་ནྟ་མི་ག་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ་དི་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ. ཀ་ཙྩི ནོ ཏྭནྟི ཀ་ཙྩི ནུ ཏྭཾ. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཏྭཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏ་ཏྟ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ར་ཏྟིཾ ཝཱ དི་ཝཱ ཝཱ སུ་པི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏ་ཏྟ་ཀཾ སུ་པ, མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ཡཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ནྷཱ་ནཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ནྷཱ་ཡ, ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཡ་དཱ ཏེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་ཏཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏཱིཏི ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ དྷཾ་སེ་ཏི པ་དྷཾ་སེ་ཏི ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ཙེ་ཝ མི་ལཱ་པེ་ཏི ཙ. ཏ་དཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཙིཾ མོ་ཙེ་ཧཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཙི་མོ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ནུ་སཱ་སི ཡ་ཐཱ ཏཾ བཱ་ལོ བཱ་ལཾ མ་གོ མ་གཾ.
༢༣༥. ཏེ་སཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནནྟི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ ནི་དྡཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝཱ་རོ ག་ལ༹་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ས་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. དི་ཝཱ སུ་པ་ནྟེ་ན ཡཱ་ཝ ནྷཱ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀེ་སཱ ན སུ་ཀྑ་ནྟི ཏཱ་ཝ སུ་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན སུ་པི་ཏ་བྦཾ. ར་ཏྟིཾ སུ་པ་ནྟེ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ར་ཏྟི་བྷཱ་གཾ སུ་པི་ཏྭཱ ཙ་ནྡེ་ན ཝཱ ཏཱ་ར་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན སུ་པི་ཏ་བྦཾ. བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ད་ས་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་དྡཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཧི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་ཉྩ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ལཱ ལོ་ལཱ བྷ་ནྟ་མི་ག་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ ན ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་སཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཏྠི ཙེ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་པི་ན་ནྟེ ཨ་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཏྠེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏ་ནཱ; སཱ ཙ ཁོ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨེ་སཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཏྠི, སཱ ཙ ཁོ ཨ་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ སུ་པི་ན་ནྟེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི སཱ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི.
༢༣༦-༢༣༧. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཝ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཝཱ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡ་སྶ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཧོ་ཏི སོ ཛཱ་ན་ནྟོ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོ ཧོ་ཏི, སཱ ཙ་སྶ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཙེ་ཙྩ ཨ་བྷི་ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ན་ནྟོ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོ ཙེ་ཙྩ ཨ་བྷི་ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་མཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ. ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོཏི སུ་ཀྐཾ མོ་ཙེ་མཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཙྩཱཏི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན མ་དྡ་ནྟོ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཙི་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏྭཱ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཡོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཨ་ཡཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ས་དྡ་སྶ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྶ སུ་ཀྐ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛི ཏཾ ཏཱ་ཝ ས་ངྑྱཱ་ཏོ ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཀྐ་ནྟི ད་ས སུ་ཀྐཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཀྐཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ཙ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་སྶ་ཊྛཱིཏི ཝི་སྶ་གྒོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཋཱ་ན་ཏོ་ཙཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠི་སཱི་སཾ ཀ་ཊི ཀཱ་ཡོ་ཏི ཏི་དྷཱ སུ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ནཾ པ་ཀ་པྤེ་ནྟི, ཨེ་ཀོ ཀི་རཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཝ་ཏྠི་སཱི་སཾ སུ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀོ ‘‘ཀ་ཊཱི’’ཏི, ཨེ་ཀོ ‘‘ས་ཀ་ལོ ཀཱ་ཡོ’’ཏི, ཏེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ. ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁ་ད་ནྟཱ་ན་ཉྷི མཾ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་ཐ་དྡྷ་སུ་ཀྑ་ཙ་མྨཱ་ནི ཙ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཚ་ཝི་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ག་ཏོ ས་བྦོ་པི ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་བ་དྡྷ་པི་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཙ ཋཱ་ན་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀཱ་ཧི ས་མྦྷ་ཝོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, མ་ཧཱ་སེ་ན་རཱ་ཛཱ ཙ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ ས་མྦྷ་ཝ་ཝེ་གཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཏྠེ་ན བཱ་ཧུ་སཱི་སཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟཾ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཋ་མ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝཱ་དེ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ པི་ཝེ་ཡྻ ཏ་ཏྟ་ཀེ ཨ་སུ་ཙི་མྷི ཝ་ཏྠི་སཱི་ས་ཏོ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ་དེ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཊི་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ, ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ་དེ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡཾ ས་ངྑོ་བྷེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཝ་སྶཾ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སཱ ཙ ཁོ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀ་མྨ་པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨ་ག་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཙེ་པི ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་པི་ནོ ཨེ་ཝ སུ་པི་ན་ནྟོ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ན སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་སྶ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཝཱ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་གེ་ན ཁུ་བྷི་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, པ་སྶ་ནྟོ ཙ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི – པ་བྦ་ཏཱ པ་ཏ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཧ་ཏྠཱི་ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶ་ཏི. དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟི, སོ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ (ཨ. ནི. ༥.༡༩༦), ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཙ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི ན ཏཾ ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ཏི ཏཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ལཱི་ཀཾ ཝཱ, ཀུ་དྡྷཱ ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་ཏོ་པི སུ་པི་ན་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི སུ་པི་ནཾ སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཝ པ་སྶ་ནྟི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ, ཨ་སེ་ཀྑཱ པ་ན ན པ་སྶ་ནྟི པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ་ཏི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི སུ་པ་ཏི ཏཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཉྷི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི ཏཾ ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་སྶ་ཏི, ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟེ་ན པ་ན ཀ་ཏེ་པི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཀོ ནཱ་མ པ་སྶ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི སུ་པི་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ན ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོཏི མ་ཀྐ་ཊ་ནི་དྡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ནི་དྡཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཡཱ ནི་དྡཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ, ཡ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཡཾ སུ་པི་ནོ ཀུ་ས་ལོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལོ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་པི. ཏ་ཏྠ སུ་པི་ན་ནྟེ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལོ, དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ, པ་ཝ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཝ སུ་པི་ན་ནྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་པི་ན་ནྟ’’ནྟི.
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ཨི་མ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་སྨཱ ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྒྷོ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ སེ་སེ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨི་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཡཾ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ སེ་སེ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ་ན ཝཱ ས་ཧ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ན ཧེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ཝི་ནཱ ས་ངྒྷེ་ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ས་ངྒྷོ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ སེ་སེ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ན ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྒྷོ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ཏི, མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ཏི, མཱ་ན་ཏྟཾ དེ་ཏི, ཨ་བྦྷེ་ཏི ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ན ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ –
‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ;
ས་ངྒྷོ་ཝ དེ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སཾ, མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ཏི;
མཱ་ན་ཏྟཾ དེ་ཏི ཨ་བྦྷེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (པ་རི. ༣༣༩) –
པ་རི་ཝཱ་རེ ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ་སཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ.
ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱུ་ཧ་སྶ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, རཱུ་ལ༹ྷི་ས་དྡེ་ན པ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ས་མཱུ་ཧ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ ‘‘ནི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ – ‘‘ཨེ་ཀོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ཀཱ་ལ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ མོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ ཝཱ མོ་ཙེ་ཡྻ བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ ཀ་ཊིཾ ཀ་མྤེ་ནྟོ, ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཨུ་པཱ་ཡོ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ རཱུ་པེ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ནྟོ་པི རཱུ་པེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ནྟོ་པི རཱུ་པེ མོ་ཙེ་ཏི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱུ་པེ ཧི ས་ཏི སོ མོ་ཙེ་ཏི ན རཱུ་པཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་དཱི་ཧི པ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ. རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་དི་ཀཱ་ལེ་སུ ཧི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཏྟེ ས་ཏི མོ་ཙེ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཀཱ་ལོ ན་ཏྠི, ན ཧི ཝི་ནཱ རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་དཱི་ཧི པུ་བྦ་ཎྷཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ལ་བྷེ་དཱ མོ་ཙ་ནེ ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ནྟི.
ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་བྷེ་དེ་ན མོ་ཙེ་ཏི ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ནཱི་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ན ད་ས་ཧི ན་ཝ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཏྠུ ད་སྶི་ཏཾ, ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཧི ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ན ཏེ་ཧི ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ནྟི.
༢༣༨. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ རཱུ་པེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ རཱུ་པེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཱ་དི་བྷེ་དེ རཱུ་པེ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེཏི པ་ར་སྶ ཏཱ་དི་སེ་ཡེ་ཝ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣེཏི ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་དྡཱ་དི་བྷེ་དེ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ རཱུ་པེ, ཨུ་བྷ་ཡ་གྷ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ གྷ་ཊྚ་ནེ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཀེ་ན་ཙི རཱུ་པེ་ན ཨ་གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཊི་ཀ་མྤ་ན་པ་ཡ་ཨོ་གེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཙཱ་ལེ་ནྟ་སྶ.
རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེཏི རཱ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ, རཱ་གེ་ན ཝཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ, ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ ས་ཉྫཱ་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏཱིཏི མོ་ཙ་ན་ཀ་མྨ་ཀྑ་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི.
ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀ་ད་ཊྛཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེཏི ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀ་ད་ཊྛེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ. ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀཱ ནཱ་མ ལོ་མ་ས་པཱ་ཎ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ལོ་མེ་ཧི ཕུ་ཊྛཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཀ་ཎྜུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཏཱ་ནི ལོ་མཱ་ནི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཌཾ་ས་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀ་ད་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀ་ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༣༩. ཨ་རོ་གོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་རོ་གོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱིཏི མོ་ཙ་ནེ་ན ཙ མུ་ཙྩ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཡཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷེ་ས་ཛྫཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ མེ མོ་ཙི་ཏཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱིཏི མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀཱི་ཊ་ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི. པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀཱི་ཊཱ་དཱི་ནཾ དེ་ནྟ་སྶ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་སྶཱ་མཱིཏི མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀཱི་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་སྶཱ་མི. ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི མ་ནྟ་པ་དཾ ཝ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་གྒཾ ག་མི་སྶཱ་མཱིཏི མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀཱི་ཊཱ་དཱི་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ པུ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཡ་ཉྙེ་ན ཝཱ ས་གྒཾ ག་མི་སྶཱ་མི. བཱི་ཛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་ངྐུ་ར་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ བཱི་ཛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ བཱི་ཛེ་ན པུ་ཏྟོ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་མཾ་ས་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནཱི་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ ཀིཾ མེ མོ་ཙི་ཏཾ ནཱི་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པཱི་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་ཎྞ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཁི་ཌྜཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཁི་ཌྜཱ་པ་སུ་ཏོ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀཱི་ལ༹་ནྟོ མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༤༠. ཨི་དཱ་ནི ཡ་དི་དཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ མོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ མོ་ཙེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ས་ཉྩ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ ཙེ་ཏེ་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏཱུ་ཏི ཙེ་ཏེ་ཏི. ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ སུ་ཀྐཾ ཋཱ་ནཱ ཙ་ཝ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་དེ་སུ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ ཏཱ་ཝ རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡ ནཱི་ལཾ མོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ཡེ་ཝ རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡ པཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ མོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ ན་ཝཱ་ཏི ད་ས. ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡ ད་ས, ཨེ་ཝཾ སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་དེ ད་ས ད་ས ཀ་ཏྭཱ ན་ཝུ་ཏི, ཨི་ཏི ཨི་མཱ ཙ ན་ཝུ་ཏི པུ་རི་མཱ ཙ ད་སཱ་ཏི རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ ཏཱ་ཝ ས་ཏཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙྩཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་དཱི་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ ས་ཏཾ ས་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི, ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་མ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ པ་ཉྩ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ པ་ཉྩ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ པ་ཉྩ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊིཾ ཀ་མྤེ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩཱ་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱ་ཝ ད་ས་སུ པ་དེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨུ་པ་རི ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨུ་བྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཏོ ཧ་ར་ནྟ་སྶ, ས་བྦ་མཱུ་ལཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱུ་པ་ཀྐ་མ་མོ་ཙ་ནེ ས་ཏི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩཱ’’ཏི ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐ་བ་དྡྷ་ཙ་ཀྐཱ་དི་བྷེ་ད་ཝི་ཙི་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠ་ཉྩཱ ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་གྱ་པ་དཾ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཀཾ ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐཾ. སུ་ཁ་པ་དཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ནྟ་ར་པ་དཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ན་ཝ བ་དྡྷ་ཙ་ཀྐཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ད་ས ཙ་ཀྐཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ པ་དེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ་པི ‘‘ནཱི་ལ་ཉྩ པཱི་ཏ་ཀ་ཉྩ ཙེ་ཏེ་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ད་ས ཙ་ཀྐཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི་པི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ.
པུ་ན ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠ་ཉྩ ནཱི་ལ་ཉྩ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ ནཱི་ལ་ཉྩ པཱི་ཏ་ཀ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཀཾ དྭཱི་ཧི དྭེ…པེ… ད་ས་ཧི ད་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙྪི་མ་པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མི་སྶ་ཀ་ཙ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ‘‘ནཱི་ལཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པཱི་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ མུ་ཏྟེ་སུ་པི པཱི་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨི་ཏ་རེ་སུ མུ་ཏྟེ་སུ་པི ནེ་ཝ་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་མྤི ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནཱི་ལཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙེ་ཏེ་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི པཱི་ཏ་ཀཾ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཀྐཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་པ་དཾ ནཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་ཙ་ཀྐཾ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པཱི་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི ན་ཝ པ་དཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ན ནཱི་ལ་པ་དེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཙ་ཀྐཾ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི ན་ཝ པ་དཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ན པཱི་ཏ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ པི་ཊྛི་ཙ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་པ་དཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ན་ཝ ན་ཝ པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ག་ཏི་ཀཾ པི་ཊྛི་ཙ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙེ་ཏེ་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ རཱ་གཱ་དི་ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ ས་ཏི ཨཱ་རོ་གྱཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཙི་མོ་ཙ་ནེ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཱ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ན་ཡེ་ན ཙེ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཙ མོ་ཙ་ནེ ཨ་ས་ཏི དུ་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཱ ལ་ཧུ་ཀཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཙེ་ཏེ་ཏི ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ན་ཡེ་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ས་ཎྷོ སུ་ཁུ་མོ, ཏ་སྨཱ སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦོ. སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པུ་ཙྪི་ཏེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཧི རོ་ག་ནི་དཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝེ་ཛྫོ ཝི་ཡ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་དྷི – ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ – ‘‘ཀ་ཏ་རེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཀ་ཏ་རེ་ན རཱ་གེ་ན ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི ན ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི, སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཏྭཾ ན ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ཀ་ཐེ་སི པ་རི་ཧ་ར་སི, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཝ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ག་ཙྪ སོ་ཏྠིཾ ག་ཝེ་སཱ’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ རཱ་གཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས པ་ཡོ་གཱ ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲི་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས རཱ་གཱ – མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ, མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དོ, མུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ, མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དོ, ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ, ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་སྶཱ་དོ, ད་སྶ་ན་སྶཱ་དོ, ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དོ, ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ, གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མཾ, ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ མོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་སྶཱ་དོ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ, མུ་ཙྩ་ནེ ཨ་སྶཱ་དོ མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དོ, མུ་ཏྟེ ཨ་སྶཱ་དོ མུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ, མེ་ཐུ་ནེ ཨ་སྶཱ་དོ མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དོ, ཕ་སྶེ ཨ་སྶཱ་དོ ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ, ཀ་ཎྜུ་ཝ་ནེ ཨ་སྶཱ་དོ ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་སྶཱ་དོ, ད་སྶ་ནེ ཨ་སྶཱ་དོ ད་སྶ་ན་སྶཱ་དོ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དོ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ, གེ་ཧ་སྶི་ཏཾ པེ་མཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མཾ, ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡ་ནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དི ཝ་ན་ཏོ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ད་སཱི་སེ་ན རཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ, ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝུ་ཏྟོ, ཝ་ན་བྷ་ངྒོ ཧི རཱ་ག་སྶ ཝ་ཏྠུ ན རཱ་གོ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན རཱ་གཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་གཱ ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ – མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ནྟོ ཙེ་ཝ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཙ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཏ་ཐེ་ཝ ཙེ་ཏེ་ནྟོ ཙ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཙ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི ན མུ་ཙྩ་ཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱུ་རུ་ནཱ ཝཱ མུ་ཊྛི་ནཱ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ གཱ་ལ༹ྷཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ སུ་པ་ཏི, སུ་པ་ནྟ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ས་ཙེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ སུ་པ་ཏི, སུ་པ་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན མུ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ‘‘མཱ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ དུ་སྶཱི’’ཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
མུ་ཏྟ་སྶཱ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཏྟེ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏེ ཨ་སུ་ཙི་མྷི པ་ཙྪཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཝི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དེ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ པ་ན ཏཱ་དི་སེ ག་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, སཱི་སཾ པ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ར་ཏྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཕ་སྶ་སྶཱ་དེ དུ་ཝི་དྷོ ཕ་སྶོ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ, བཱ་ཧི་རོ ཙ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟཾ ཐ་དྡྷཾ མུ་དུ་ཀ་ནྟི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝཱ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་ཡ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. བཱ་ཧི་ར་ཕ་སྶེ པ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནི པ་རཱ་མ་ས་ཏོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ལི་ངྒ་ཏོ ཙ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ར་ཏྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི ཝི་ས་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ ད་དྡུ་ཀ་ཙྪུ་པི་ལ༹་ཀ་པཱ་ཎ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ཎྜུ་ཝ་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ ནེ་ཝ ཀ་ཎྜུ་ཝ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ་ན ར་ཏྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ད་སྶ་ན་སྶཱ་དེ ད་སྶ་ན་སྶཱ་དེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ནོ་ཀཱ་སུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ ད་སྶ་ན་སྶཱ་དེ་ན ར་ཏྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ར་ཧོ ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་ད་རཱ་གེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ར་ཧོ ནི་ས་ཛྫ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དེ་ན ར་ཏྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ མེ་ཐུ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ་ན ར་ཏྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ མཱ་ཏུ་པེ་མེ་ན བྷ་གི་ནིཾ ཝཱ བྷ་གི་ནི་པེ་མེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ལི་ངྒ་ཏོ ཙ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན པ་ན ཕུ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན ར་ཏྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཝ་ན་བྷ་ངྒེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཏ་མྦཱུ་ལ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་ཝཱ་སཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝ་ན་བྷ་ངྒོ ནཱ་མ. ཏ་ཉྩེ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀ་སྶ་ཙི སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནོ པེ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ་ཡ ནཱ་མ ཨི་དཾ པེ་སི་ཏ’’ནྟི སཱ་ར་ཏྟ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཏཾ ཝ་ན་བྷ་ངྒཾ ཀཱི་ལཱ༹་པ་ཡ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཝ་ན་བྷ་ངྒེ སཱ་ར་ཏྟོ པུ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟེ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ རཱ་གཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས པ་ཡོ་གེ ས་མེ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ. ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ག་རུ་ཀཱ ཧོ་ཏི ‘‘ག་རུ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ལ་ཧུ་ཀཱ ཧོ་ཏི ‘‘ལ་ཧུ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་ཏཾ སུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི རོ་ག་ནི་དཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཝེ་ཛྫེ་ན ཀ་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫ་མི་ཝ, ཏ་སྶ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༢༦༢. ཙེ་ཏེ་ཏི ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་པཱི་ལི༹་ཏོ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙེ་ཏེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ན ཙེ་ཏེ་ཏི, ཕ་སྶ་སྶཱ་དེ་ན ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཐེ་ཝ ན ཙེ་ཏེ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན ཙེ་ཏེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ‘‘ན ཙེ་ཏེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱཏི སུ་ཏྟ་སྶ སུ་པི་ནེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དཱི་ནི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ སུ་པི་ན་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡ་སྶ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སུ་པི་ནེ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཙ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི, ནི་ཙྩ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཧ་ཏྠེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ པ་ན ཧ་ཏྠ་པུ་ཊེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ན་མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ལི་མྤ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན་མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨི་དྷ སེ་ཡྻ་ས་ཀོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ་ཏི.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཱ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དྭི་ཝེ་ད་ནཾ, སུ་ཁ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྭ་ཡེ་ནཱ་ཏི.
༢༦༣. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ སུ་པི་ན་ཝ་ཏྠུ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐནྟི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ག་ཏི་ཀེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ པ་ཋ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡེ སོ བྷི་ཀྑུ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི, ཏེ་ན་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༢༦༤. མ་གྒ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ པ་ཋ་མ་སྶ ཐུ་ལ་ཨཱུ་རུ་ཀ་སྶ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནེ གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩི, ཏ་སྶ ན་མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ མུ་ཙྩི, མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ན མུ་ཙྩི, ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཏ་སྨཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་རི་ལཱ༹་ཧེ ན ག་ནྟ་བྦཾ, ག་མ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཋི་ཏོ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ.
ཝ་ཏྠི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཏྠིཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟཱ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ པ་སྶཱ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ. ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་ད་རཾ ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ་པི མུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཙཱ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ.
༢༦༥. ཨཱུ་རུ་གྷ་ཊྚཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཏེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཕུ་སཱ་པེ་སུ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༢༦༦. ཀཱ་ཡ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཀཱ་ཡཾ ཐ་མྦྷེ་ནྟ་སྶཱཏི ཙི་རཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཛ་མྦྷེ་ནྟ་སྶ.
ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ཙེ་པི པ་ཊ་ས་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ནི་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ གཱ་མ་དཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ པ་ན ཀི་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ན་མྤི ནི་མི་ཏྟེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ན དི་ཝ་ས་མྤི ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་མྨཱི་ལ་ན་ནི་མཱི་ལ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཧ་སཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་རེ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏཾ སཾ་ཝ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ པུ་ན ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.
༢༦༧. ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་དྡཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ནྷཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡེ ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟེ་ན པ་ཧ་རིཾ་སུ ཏེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་ད་ཉྫ་ལ་ཝ་ཏྠཱུ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་ད་ཉྫ་ལནྟི ཨུ་ད་ཀ་ཙི་ཀྑ་ལློ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀེ དྷཱ་ཝ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ. པུ་པྥཱ་ཝ་ལི༹་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་ཙེ་པི ན་མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཀཱི་ལ༹་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ན ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ནྟེ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ. མ་ཛ྄ཛྷེ ག་བྦྷོཏི ཏ་སྶ ཙ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་བྦྷོ ཧོ་ཏི. ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཡཱ་གཱ་རོཏི ས་མ་ནྟཱ པ་ན་སྶ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་པ་རི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི. སོ ཀི་ར མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ག་བྦྷཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧི མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཀ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནྟེ་ཧི ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ.
སུ་པ་ཉྙ་ཏྟནྟི སུ་ཊྛ ཋ་པི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨི་ཉྩ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ལོ་ཀ་ར་ཉྫ་ཀཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏཾ, ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧི སོཾ ཨེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཝི་ཝ་ར་ནྟོཏི ཡེ་སུ ཝི་ཝ་ཊེ་སུ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི ཏཱ་ནི ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ཡེ་སུ ཝི་ཝ་ཊེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཧོ་ཏི ཏཱ་ནི ཐ་ཀེ་ནྟོ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན པ་སཾ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ‘‘པ་ས་ནྣོ ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་ཉྙེ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནི་གཱུ་ཧི་ཏ་བྦ་མྤི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏྟཱ, ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨུ་ཊྛཱ་ར་ཏྟ་ཏཱ. ཀུ་ལི་ཏྠཱི་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ གྷ་ར་སྶཱ་མི་ནི་ཡོ. ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རོ ནཱ་མ པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ག་ཏཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རོ. ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཝི་ཊྛཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀུ་ལ་སུ་ཎྷཱ ནཱ་མ པ་ར་ཀུ་ལ་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་དྷུ་ཡོ.
༢༧༠. ཨོ་ཏི་ཎྞོཏི ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་ན རཱ་གེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞོ, ཀཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ ཋཱ་ནེ ར་ཛྫ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ རཱ་གཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི རཱ་ག་ས་མ་ངྒི་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ ནཱ་མ སཱ་ར་ཏྟོ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ར་ཏྟོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཏྟོ. ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ནཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཀ་ཏིཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ན, ཝི་རཱུ་པཾ ཝཱ པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ན, ཡ་ཐཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༧༡. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ་ནྟི ར་ཏྟ་མྤི ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙ ར་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱཏི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཛཱ་ཏཱ ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨ་ལླ་མཾ་ས་པེ་སི་ཝ་ཎྞཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ་པི ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, མེ་ཐུ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ར་ཧོ ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཧོ་ཏི. པ་གེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ཀཱ་ཡ་མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཡོ སོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཉྙ་མ་ཝེ་ལཾ ཨཱ་ཙཱ་རོ, ཏ་སྨཱ་སྶ ས་ངྑེ་པ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་མཱ་ཧ.
ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཧ་ཏྠོ ནཱ་མ ཀ་པྤ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ ཏ་ཏྠ ཀ་པྤ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི དུ་ཏི་ཡཾ. མ་ཧཱ་ས་ནྡྷིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན མ་ཎི་བ་ནྡྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ན་ཁཱ ཧ་ཏྠོ ཨི་དྷ ས་དྡྷིཾ ཨ་གྒ་བཱ་ཧཱ་ཡ ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
སུ་དྡྷ་ཀེ་སཱ ཝཱཏི སུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་མི་སྶཱ སུ་དྡྷཱ ཀེ་སཱ་ཡེ་ཝ. ཝེ་ཎཱིཏི ཏཱི་ཧི ཀེ་ས་ཝ་ཊྚཱི་ཧི ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀེ་ས་ཀ་ལཱ་པ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སུ་ཏྟ་མི་སྶཱཏི པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཀེ་སེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. མཱ་ལཱ་མི་སྶཱཏི ཝ་སྶི་ཀ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ཀེ་ས་ཝ་ཊྚཱི་ཧི ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཝི་ན་དྡྷོ་པི ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་པྥ་མི་སྶ་ཀོ ཀེ་ས་ཀ་ལཱ་པོ ཨི་དྷ ‘‘ཝེ་ཎཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཧི་ར་ཉྙ་མི་སྶཱཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མཱ་ལཱ་ཡ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. སུ་ཝ་ཎྞ་མི་སྶཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཙཱི་ར་ཀེ་ཧི ཝཱ པཱ་མ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཝཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. མུ་ཏྟཱ་མི་སྶཱཏི མུ་ཏྟཱ་ཝ་ལཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. མ་ཎི་མི་སྶཱཏི སུ་ཏྟཱ་རཱུ་ལ༹ྷེ་ཧི མ་ཎཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. ཨེ་ཏཱ་སུ ཧི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝེ་ཎིཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཧཾ མི་སྶ་ཀ་ཝེ་ཎིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི’’ནྟི ཝ་ད་ནྟ་སྶ མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི. ཝེ་ཎི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཀེ་སཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡོ ཨེ་ཀ་མྤི ཀེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཏ་སྶ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
ཧ་ཏྠ་ཉྩ ཝེ་ཎི་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧ་ཏྠ་ཉྩ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཝེ་ཎིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་རཱི་རཾ ‘‘ཨ་ངྒ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་སུ ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཧ་ཏྠ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧོ, ཝེ་ཎི་ཡཱ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧོ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ས་རཱི་ར་སྶ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་སྶ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ, ཡོ ཏཾ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་སྶ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ.
༢༧༢. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡོ ཙ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧོ ཡོ ཙ ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧོ ཡ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཨ་ངྒ་སྶ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཏཾ ས་བྦ་མྤི བྷེ་ད་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་མ་ས་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་མ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཨཱ་མ་ཊྛ་མ་ཏྟཱ’’ཏི ཡ་ཉྩ ‘‘ཚུ་པ་ནཾ ནཱ་མ ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟ’’ནྟི, ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ཨཱ་མ་ས་ནཱཏི ཨཱ་མ་ཛྫ་ནཱ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཨཱ་མ་ཊྛ་མ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཚུ་པ་ནནྟི ཨ་ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟཾ.
ཡ་མྤི ཨུ་མྨ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཨུ་ལླ་ངྒྷ་ནཱ་ཡ ཙ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ ཨུ་དྡྷཾ པེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཝ་སེ་ན, སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༢༧༣. ཨི་དཱ་ནི ཡྭཱ་ཡཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི སཱ་ར་ཏྟོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡནྟི སོ སཱ་ར་ཏྟོ ཙ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཙ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན. ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཧ་ཏྠཱ་དི་བྷེ་དཾ ཀཱ་ཡཾ. ཨཱ་མ་ས་ཏི པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙེ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ. ཏ་ཏྠ ས་ཀིཾ ཨཱ་མ་ས་ཏོ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་མ་ས་ཏོ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ་པི ས་ཙེ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ས་ཉྩོ་པེ་ཏི ཧ་ར་ཏི པེ་སེ་ཏི དི་ཝ་ས་མྤི པ་རཱ་མ་ས་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཀཱ་ཡ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ཨོ་མ་ས་ནྟོ་པི ས་ཙེ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་པི་ཊྛིཾ ཨོ་མ་ས་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་ད་རཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨོ་མ་ས་ཏི པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་མྨ་ས་ནཱ་ཡ་པི པཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨུ་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨོ་ལ་ངྒྷ་ནཱ་ཡ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཀེ་སེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཙུ་མྦ་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཉྩ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་ཊྛི་ཏཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནཱ་མ་ཡ་ཏོ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་ལླ་ངྒྷ་ནཱ་ཡ་པི ཀེ་སེ་སུ ཝཱ ཧ་ཏྠེ་སུ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཡཱ་ཝ ན མུ་ཉྩ་ཏི ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. མུ་ཉྩི་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི. པ་ཏི་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་ཡ་པི པ་ར་མྨུ་ཁཾ པི་ཊྛི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་ཎཱ་མ་ཡ་ཏོ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་བྷི་ནི་གྒ་ཎྷ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ ཝཱ བཱ་ཧཱ་ཡ ཝཱ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་མྤི ག་ཙྪ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ཎྷ་ཏོ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཕུ་ས་ཏོ ཙ ཨཱ་ལི་ངྒ་ཏོ ཙ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ན མུ་ཉྩ་ཏི ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལ༹་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ པཱི་ལ༹་ཡ་ཏོ ཨ་ངྒཾ ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ནཱ་ནཱ་པ་ཡོ་གེ་ན ནཱ་ནཱ.
ག་ཧ་ཎ་ཚུ་པ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་པི ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, པ་ཎྜ་ཀ་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཉྙི་སྶཱ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཎྜ་ཀེ པ་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. པུ་རི་སེ པུ་རི་ས་ས་ཉྙི་སྶཱ་པི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶཱ་པི ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཉྙི་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་པི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་མཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ‘‘དྭེ ཨི་ཏྠི་ཡོ དྭི་ནྣཾ ཨི་ཏྠཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ དུ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡེ་པི དི་གུ་ཎཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཙ དྭཱི་སུ ཨི་ཏྠཱི་སུ དྭེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ; ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡོ ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ བཱ་ཧཱ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི སོ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཕུ་ཊྛཱ ཏཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ. ཏཱ ཧི ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཡོ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཝཱ ཀེ་སེ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཙ ཀེ་སེ ཙ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ག་ཎེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཧི ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཡཱ་ས་ཉྩ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཝཱ ཀེ་སཱ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ ཧི ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ པ་ན ཨི་ཏྠི་ཡོ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ཧི ར་ཛྫུ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ས་བྦཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཨ་ཕུ་ཊྛཱ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མྤི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟོ པུ་རི་མ་ན་ཡོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ དི་སྶ་ཏི.
ཡོ ཧི ཧ་ཏྠེ་ན ཧ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་སུ ཨི་ཏྠཱི་སུ ས་མ་སཱ་རཱ་གོ ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ག་ཧི་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ. ས་ཙེ སོ ཏཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ ཝ་ཏྠེ ཝཱ པུ་པྥེ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ར་ཛྫུ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ས་བྦཱ་པི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པི ས་བྦཱ་པི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཙེ་སོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨི་ཏྠིཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷཱ་ཏི ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. ས་བྦཱ་ས་ཉྷི ཏཱ་སཾ ཏེ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་མ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ་པི ཏཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི.
ཡོ པ་ན གྷ་ན་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཨི་ཏྠིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཝ་ཏྠེ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཝི་ར་ལ༹་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཝ་ཏྠ་ནྟ་རེ་ཧི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ལོ་མཱ་ནི བྷི་ཀྑུཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛ་ལོ་མཱ་ནི ཨི་ཏྠིཾ ཕུ་ས་ནྟི, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ལོ་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝཱ ལོ་མཱ་ནི ཕུ་ས་ནྟི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཧི ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན་པི ཀེ་ན་ཙི ཀེ་སཱ་དི་ནཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཝཱ ཕུ་ས་ནྟོ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ‘‘ལོ་མཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ལོ་མཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ངྒྷི་ཀ་མ་ཉྩེ པ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ལོ་མཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠི་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ན ‘ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ‘ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཀིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར་སྶ ལ་དྡྷི –
‘‘ཝ་ཏྠུ ས་ཉྙཱ ཙ རཱ་གོ ཙ, ཕ་སྶ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ;
ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ, ག་རུ་ཀཾ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཡེ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཨི་ཏྠཱི. ‘‘ས་ཉྙཱ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ. ‘‘རཱ་གོ’’ཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ. ‘‘ཕ་སྶ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཕ་སྶ་ཛཱ་ན་ནཱ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟོ་པི ཀཱ་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི, ག་རུ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ –
‘‘ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་རཱ་གི་ཏ་མྷི, ག་ཧ་ཎེ ཙ ཝི་རཱ་གི་ཏེ;
ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ, ག་རུ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་སྶཱ་པཱ་ཡཾ ལ་དྡྷི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ ཝི་རཱ་གི་ཏཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ, ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ག་ཧ་ཎ་མྤི ཝི་རཱ་གི་ཏཾ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠཱི ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ན དི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཕུ་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཧི ཨི་མཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྠུཾ ཕུ་ས་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་མཱ་ཧ. ‘‘སཱ་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི སཱ་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ‘ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘སཱ་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི སཱ་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོཡེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ཨི་ཏྠི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི སཱ་ར་ཏྟོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི པ་རཱ་མ་ས་ཏི…པེ… ག་ཎྷཱ་ཏི ཚུ་པ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ‘‘ཡོ ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ བཱ་ཧཱ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཕུ་ཊྛཱ ཏཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ཧི ཙ ས་མེ་ཏི. ཡ་དི ཧི ས་ཉྙཱ་དི་ཝི་རཱ་གེ་ན ཝི་རཱ་གི་ཏཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘པ་ཎྜ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ‘‘ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཉྙཱི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་སེ་སཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡམྤི ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ནཱི་ལཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལི༹་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ; ‘ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ནཱི་ལཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ; ‘ནཱི་ལཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ; ‘ནཱི་ལཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ནཱི་ལཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི. ཡོ་པཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ པ་ཎྜ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་མི་སྶ་ཀ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨི་མྤི ཝ་ཏྠུ ས་ཉྙཱ་ཝི་མ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀཱ་ཡེ་ན་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རེ པ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་སྶ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, སེ་སེ ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན་ཀ་ཨཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རེ ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ ཙ་སྶ ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.
‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི སཱ་ར་ཏྟོ ཙ ཨི་ཏྠཱི ཙ ནཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝཱ་རོ པ་ན བྷི་ཀྑུ་མྷི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠཱི ཙ ནཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ་མྷི སཱ་ར་ཏྟཱ ཨི་ཏྠཱི ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ནི་པ་ནྣོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི…པེ… ཚུ་པ་ཏི. སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ ཨཱ་མ་ཊྛོ ཝཱ ཚུ་པི་ཏོ ཝཱ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཕ་སྶ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཀཱ་ཡཾ ཙཱ་ལེ་ཏི ཕ་ནྡེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
དྭེ ཨི་ཏྠི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཙ པ་ཎྜ་ཀེ ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ས་ཧ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཏཱ་ཝ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་སྶ་ཊྛཾ པུ་པྥཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཨི་ཏྠིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན པུ་པྥེ་ན ཝཱ ཕ་ལེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཝཱ ཙཱ་ལེ་ཏི, བྷ་མུ་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ཨ་ཀྑིཾ ཝཱ ནི་ཁ་ཎ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དྭཱི་སུ ཨི་ཏྠཱི་སུ དྭེ, ཨི་ཏྠཱི་པ་ཎྜ་ཀེ་སུ་པི དྭེ ཨེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
༢༧༩. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. དུ་ཏི་ཡེ ན་ཡེ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་མ་ས་ནེ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཚུ་པ་ནེ ཝི་ཡ ཙ ཕ་སྶ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ དུ་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཏི་ཡེ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡོ ཧི སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་པི ནི་ཙྩ་ལེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི སཱ་དི་ཡ་ཏི ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་མ་ས་ནེ ཝི་ཡ ཕ་སྶ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་པི ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ག་ཧི་ཏོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཱ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཊི་པྤ་ཎཱ་མེ་ཏི ཝཱ པ་ཧ་ར་ཏི ཝཱ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏོ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡོ ཏཱ་དི་སཾ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཡེ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཎི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏུ གྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི ན གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨི་ཏྠི་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ངྒཾ ཕུ་ས་མཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སཱ ‘ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལོ ཧོ་ཏི, བ་ལ་ཝི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ གཱ་ལ༹ྷཾ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ པ་ལཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི སུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཙྩ་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ ཏཱ་ཝ ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཙྩ་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༨༠. ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མཾ ཕུ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ངྒེ ཕུ་ཊྛེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ས་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཕུ་སཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི དཱ་ར་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཋི་ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཕུ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཕུ་ས་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ, ཏ་སྶ བཱ་ཧཱ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ནཱི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཨེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ་ཏི.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དྭི་ཝེ་ད་ནཾ, སུ་ཁ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྭ་ཡེ་ནཱ་ཏི.
༢༨༡. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ – མཱ་ཏུ་ཡཱ མཱ་ཏུ་པེ་མེ་ནཱཏི མཱ་ཏུ་པེ་མེ་ན མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་མ་སི. ཨེ་ས ན་ཡོ དྷཱི་ཏུ་བྷ་གི་ནི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ མཱ་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མ ས་བྦཱ་པི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀཱ་ཝ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ ཨ་ཡཾ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཡཾ མེ བྷ་གི་ནཱི’’ཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན ཨཱ་མ་ས་ཏོ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་མཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་ན ས་ཙེ་པི ན་དཱི་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ མཱ་ཏ་རཾ པ་སྶ་ཏི ནེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏ་བྦཱ. པ་ཎྜི་ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་ཝཱ ཝཱ ཕ་ལ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷོ ཝཱ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཀཱ་སཱ་ཝ་མྤི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ག་ཧི་ཏེ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཀ་ཌྜྷཱ་མཱི་ཏི ཀ་ཌྜྷ་ནྟེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་ཏི པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧ་སཱ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏི, ཧ་ཏྠེ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ‘‘ཨ་པེ་ཧི མ་ཧ་ལླི་ཀེ’’ཏི ནི་དྡྷུ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཐ་ལཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་དྡ་མེ ལ་གྒཱ་ཡ་པི ཀཱུ་པེ པ་ཏི་ཏཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྲ་པི ཧི ཡོ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ, ན་ཏྭེ་ཝ ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་རཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་ཝུ་ར་ཎ་མྤི ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ཀཾ ཝཱ ཏཱ་ལ༹་པ་ཎྞ་མུ་དྡི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜེ་སུ པ་ན སཱི་ས་པ་སཱ་དྷ་ན་ཀ་ད་ནྟ་སཱུ་ཙི་ཨཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ‘‘ཨི་མཾ བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་སཱུ་ཙི་ཨཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མུ་ཏྟཱ་དི་མ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ དཱི་ཡྻ་མཱ་ན་མྤི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ་སཾ ས་རཱི་རཱུ་པ་ག་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ་མྤི ད་ནྟ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ཡ་རཱུ་པ་མྤི ལོ་ཧ་རཱུ་པ་མྤི ཏི་པུ་རཱུ་པ་མྤི པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པ་མྤི ས་བྦ་ར་ཏ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ནྟ་མ་སོ པི་ཊྛ་མ་ཡ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ. པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀཾ; ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་མྤི དྷ་ཉྙཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ. ཏ་སྨཱ ཁེ་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ག་ཙྪ་ཏཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མྤི དྷ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ན ཨཱ་མ་ས་ནྟེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝཱ དྷ་ཉྙཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི པ་སྶེ་ན ཙ མ་གྒོ ཨ་ཏྠི ན མ་དྡ་ནྟེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ག་མ་ན་མ་གྒེ ཨ་ས་ཏི མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ དྷ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ་ཙི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ དྷ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ས་ཙེ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ནོ ཙེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ དྷ་ཉྙཾ ཨ་མ་དྡ་ནྟེ་ན པཱི་ཋ་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ དྷ་ཉྙ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནི མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་ནི་པི ཏཱ་ལ་པ་ན་སཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཕ་ལཱ་ནི ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ན ན ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི. མ་ནུ་སྶེ་ཧི རཱ་སི་ཀ་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ར་ཉྙེ པ་ན རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མུ་ཏྟཱ, མ་ཎི, ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ, ས་ངྑོ, སི་ལཱ, པ་ཝཱ་ལ༹ཾ, ར་ཛ་ཏཾ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ, མ་སཱ་ར་ག་ལླ་ནྟི ཨི་མེ་སུ ད་ས་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ མུ་ཏྟཱ ཨ་དྷོ་ཏཱ ཨ་ནི་ཝི་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏཱ་ཝ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་སཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘མུ་ཏྟཱ དྷོ་ཏཱ་པི ཨ་དྷོ་ཏཱ་པི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀུ་ཊྛ་རོ་ག་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦོ་པི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་བྷེ་དོ མ་ཎི དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ, ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏོ པ་ན ཨཱ་ཀ་ར་མུ་ཏྟོ པ་ཏྟཱ་དི་བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. སོ་པི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཀཱ་ཙ་མ་ཎི་ཡེ་ཝེ་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡེ་པི མ་ཎི་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ས་ངྑོ དྷ་མ་ན་ས་ངྑོ ཙ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཙ ར་ཏ་ན་མི་སྶོ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ. པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑོ དྷོ་ཏོ་པི ཨ་དྷོ་ཏོ་པི ཨཱ་མཱ་སོ་ཝ སེ་ས་ཉྩ ཨ་ཉྫ་ནཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ་པི བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སི་ལཱ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷཱ ར་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ. སེ་སཱ ས་ཏྠ་ཀ་ནི་སཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ར་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཝཱ་ལ༹ཾ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ. སེ་སཾ ཨཱ་མཱ་སཾ བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠ་ཉྩ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྷོ་ཏ་མྤི ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ན ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་མྤི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཉྩ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཡ་ཉྩ, ཨུ་ཏྟ་ར་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཀི་ར སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ པེ་སེ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རེ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མ་སུ་ཝ་ཎྞ་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཏཱ་ནི་པི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི. ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་ར་གོ་པ་ཀཱ པ་ན རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཀེ་ལཱ༹་པ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཀ་ཙ་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ནྟི ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ན ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ ས་བྦེ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཨཱ་མཱ་སཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ན་ཊྛཱ་ནེ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པེ ཀ་རོ་ནྟི ཕ་ལི་ཀ་ཏྠ་མྦྷེ ར་ཏ་ན་དཱ་མ་པ་ཏི་མ་ཎྜི་ཏེ, ཏ་ཏྠ ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་མ་སཱ་ར་ག་ལླཱ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ, ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་མཱ་སཱ, བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྷོ་ཏཱ་པི ཨ་དྷོ་ཏཱ་པི ས་བྦ་སོ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ ན ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་བྦཾ ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ དཱི་ཡྻ་མཱ་ན་མྤི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ ནཱ་མ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་དྡྷ་དྷ་ནུ་ད་ཎྜོ་པི དྷ་ནུ་ཛི་ཡཱ་པི པ་ཏོ་དོ་པི ཨ་ངྐུ་སོ་པི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ་ནི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི. ས་ཙེ ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཧཱ་རེ ས་ཏྟི ཝཱ ཏོ་མ་རོ ཝཱ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ཛ་གྒ་ནྟེ་ན ‘‘ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ནྟེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ. ཡུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཾ ཨ་སིཾ ཝཱ ས་ཏྟིཾ ཝཱ ཏོ་མ་རཾ ཝཱ དི་སྭཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཨ་སིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྠ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ས་ཏྠ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དཱི་ཡྻ་མཱ་ནཾ པ་ན ‘‘ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦ་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མ་ཙྪ་ཛཱ་ལ་པ་ཀྑི་ཛཱ་ལཱ་དཱི་ནི་པི ཕ་ལ་ཀ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ས་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ནཱ་ནཱི་པི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི. པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་སུ པ་ན ཛཱ་ལཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨཱ་ས་ན་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་རི བ་ནྡྷི་སྶཱ་མི, ཚ་ཏྟཾ ཝཱ ཝེ་ཋེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦ་མྤི བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རཱུ་པ་རོ་དྷ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ན ཨུ་པ་རོ་དྷ་ཀ་ར་ནྟི ཕ་ལ་ཀཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཙ་མྨ་ཝི་ན་དྡྷཱ་ནི ཝཱི་ཎཱ་བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘བྷེ་རི་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་པི ཝཱི་ཎཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་པི ཏུ་ཙྪ་པོ་ཀྑ་ར་མྤི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཙ་མྨ་མྤི ཝཱི་ཎཱ་ད་ཎྜ་ཀོ་པི ས་བྦཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ན་ཧི་ཏུཾ ཝཱ ཨོ་ན་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱ་དེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱ་དཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ན ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏཾ དི་སྭཱ་པི ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་སུ པ་ན ཝཱི་ཎཱ་དོ་ཎི་ཀ་ཉྩ བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་ར་ཉྩ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ ཙ་མྨཾ ས་ཏྠ་ཀ་ཀོ་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཡ་ཀྑི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ཙེ་པི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་དེ་ཝི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཙ སུ་ཏྟི་ཏྠི་ཝ་ཏྠུ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. མ་ཏི་ཏྠི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ་པི སུ་པ་ཎྞ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ་པི ཀི་ནྣ་རི་ཡཱ་པི གཱ་ཝི་ཡཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. དཱ་རུ་དྷཱི་ཏ་ལི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ དཱ་རུ་ནཱ ཨེ་ཝ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ལི་ཁི་ཏེ་པི ཨི་ཏྠི་རཱུ་པེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.
༢༨༢. ས་མྤཱི་ལ༹་ན་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ས་ངྐ་མ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་པ་དི་ཀ་ས་ངྐ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ས་ཀ་ཊ་མ་གྒ་ས་ངྐ་མོ ཝཱ, ཙཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཡོ་གེ ཀ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཝ ཙཱ་ལེ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, དུ་ཀྐ་ཊཾ. མ་གྒ་ཝ་ཏྠུ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. རུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ རུ་ཀྑོ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་པྤ་མཱ་ཎོ ཁུ་དྡ་ཀོ ཝཱ, ཏཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, པ་ཡོ་ག་མ་ཏྟེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ནཱ་ཝཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ར་ཛྫ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཡཾ ར་ཛྫུཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནྟོ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཡཱ མ་ཧཱ་ར་ཛྫུ ཧོ་ཏི, ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཋཱ་ནཱ ན ཙ་ལ་ཏི, ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ད་ཎྜེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏ་མ་ཧཱ་རུ་ཀྑོ་པི ཧི ད་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ. པ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཝ་ནྡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨི་ཏྠཱི པཱ་དེ ས་མྦཱ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ པཱ་དཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཙྩ་ལེ་ན ཝཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ནི་ཙྩ་ལ་སྶ ཧི ཙི་ཏྟེ་ན སཱ་དི་ཡ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ག་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུཔཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༣. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱཏི དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་སྶཱཏི ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ. ཝ་ཎྞ་མྤི བྷ་ཎ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཚི་ནྣི་ཀཱཏི ཚི་ནྣ་ཨོ་ཏྟ་པྤཱ. དྷུ་ཏྟི་ཀཱཏི ས་ཋཱ. ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ཡོཏི ནི་ལླ་ཛྫཱ. ཨུ་ཧ་ས་ནྟཱིཏི སི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་ནྟི. ཨུ་ལླ་པ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎིཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ པ་ལོ་བྷ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨུ་ཛྫ་གྒྷ་ནྟཱིཏི མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་ནྟི. ཨུ་པྤ་ཎྜེ་ནྟཱིཏི ‘‘པ་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཡཾ, ནཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི.
༢༨༥. སཱ་ར་ཏྟོཏི དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གེ་ན སཱ་ར་ཏྟོ. ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷ ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱུ པ་ཊི་བ་ལཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏུནྟི ཡཱ པ་ཎྜི་ཏཱ སཱ་ཏྠ་ཀ་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་དྡྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་ཊི་བ་ལཱ, ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡཱ པ་ན མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་པི བཱ་ལཱ ཨེ་ལ་མཱུ་གཱ ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨོ་བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཝ་བྷཱ་སེ་ཡྻ ནཱ་ནཱ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཡོ སོ ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཉྙ་མ་ཝེ་ལཾ ཨཱ་ཙཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨོ་བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ཡུ་ཝཱ ཡུ་ཝ་ཏི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དྭེ མ་གྒེ ཨཱ་དི་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ཏོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྭེ མ་གྒེཏི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་ཉྩ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་ཉྩ. སེ་སཾ ཨུ་དྡེ་སེ ཏཱ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ནི་དྡེ་སེ པ་ན ཐོ་མེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཏཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. ‘‘ཏ་ཝ ཝ་ཙྩ་མ་གྒོ ཙ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ ཙ ཨཱི་དི་སོ ཏེ་ན ནཱ་མ ཨཱི་དི་སེ་ན ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སཱི་སཾ ཨེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཝ་ཎྞེ་ཏི པ་སཾ་ས་ཏཱིཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཐོ་མ་ན་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི.
ཁུཾ་སེ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཙཱ་པ་ཏོ་དེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏི. ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི. ག་ར་ཧ་ཏཱིཏི དོ་སཾ དེ་ཏི. པ་ར་ཏོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་གྷ་ཊི་ཏེ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, གྷ་ཊི་ཏེ་པི ཏེ་སུ སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
དེ་ཧི མེཏི ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏེ ཨེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཀ་དཱ ཏེ མཱ་ཏཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་སུ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ‘‘ཀ་དཱ ཏེ མཱ་ཏཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ ཏེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏ་ཝ མཱ་ཏ་རི པ་ས་ནྣཱ་ཡ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཀ་ཐཾ ཏྭཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ དེ་སཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ་པི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཏྭཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ དེ་སཱིཏི པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ་ཡ པུ་ཊྛོ བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ད་ད་མཱ་ནཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ པི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ད་ད་མཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི. ‘‘མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཝཾ དེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཧི ཨེ་ཝཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ པི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཝ་ཙ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཀྐོ་ས་ནི་དྡེ་སེ – ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱིཏི ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཱ་སི, ཀུ་ཉྩི་ཀ་པ་ཎཱ་ལི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏ་ཝ ད་ཀ་སོ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་སཱིཏི ཏ་ཝ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ས་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱཏི སུ་ཀྑ་སོ་ཏཱ. དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱཏི ནི་ཙྩ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཀི་ལི་ནྣ་ད་ཀ་སོ་ཏཱ. དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹ཏི ནི་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ཎི་ཙོ་ལཱ༹, ས་དཱ ཨཱ་ཎི་ཙོ་ལ༹་ཀཾ སེ་ཝ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་གྒྷ་ར་ནྟཱིཏི ས་ཝ་ནྟཱི; ས་དཱ ཏེ མུ་ཏྟཾ ས་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སི་ཁ་ར་ཎཱིཏི བ་ཧི་ནི་ཀྑ་ནྟ་ཨཱ་ཎི་མཾ་སཱ. ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱཏི ས་མ་སྶུ་དཱ་ཋི་ཀཱ པུ་རི་ས་རཱུ་པཱ ཨི་ཏྠཱི. ས་མྦྷི་ནྣཱཏི ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱཏི ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཙ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་ཧི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ.
ཨི་མེ་སུ ཙ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ པ་དེ་སུ སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི སུ་དྡྷཱ་ནི སཱི་སཾ ཨེ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི པུ་རི་མཱ་ནི ཙ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཚ པ་དཱ་ནི སུ་དྡྷཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ་ནི. སེ་སཱ་ནི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟེ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༢༨༦. ཨི་དཱ་ནི ཡྭཱ་ཡཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ ཨཱ་དི་སྶ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀནྟི ཨ་ཀྑ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷོ. ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ. ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀནྟི ཨ་ཀྑ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་དྷོ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལནྟི ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷོ. ཨ་ཀྑ་ཀཾ པ་ན ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏྠེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཝི་ཡ. ན ཧི བུ་དྡྷཱ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི་ཏི. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷནྟི ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པུ་པྥཾ ཝཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཝཱ.
༢༨༧. ཨ་ཏྠ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶཱཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ.
དྷ་མྨ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶཱཏི པཱ་ལི༹ཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཙ དྷ་མྨ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶཱཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི ཨུ་བྷ་ཏྟོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སི ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ཨི་དཱ་ནི ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན ཧོ་ཧི་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ལི༹ཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ པ་ཧཱ་ཡ ཧ་ས་ནྟོ ཧ་ས་ནྟོ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱི’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨི་དྷ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ་ཏི.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དྭི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
༢༨༨. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ནི་མི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ཨི་ཏ་རཱ ན ཨ་ཉྙཱ་སི, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཀ་ཀྐ་ས་ལོ་མནྟི ར་སྶ་ལོ་མེ་ཧི བ་ཧུ་ལོ་མཾ. ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ལོ་མནྟི ཛ་ཊི་ཏ་ལོ་མཾ. ཁ་ར་ལོ་མནྟི ཐ་དྡྷ་ལོ་མཾ. དཱི་གྷ་ལོ་མནྟི ཨ་ར་སྶ་ལོ་མཾ. ས་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༨༩. ཝཱ་པི་ཏཾ ཁོ ཏེཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, སཱ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནོ ཙ ཁོ པ་ཊི་ཝུ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ. པ་ཊི་ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀ་ཝ་པྤེ བཱི་ཛེ་ཧི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སེ པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཝི་ནཱ་སི་ཏ་བཱི་ཛེ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སེ པུ་ན བཱི་ཛཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨཱ་སི་ཏྟཾ, ཐ་ལ་ཝ་པྤེ ཝི་ས་མ་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ བཱི་ཛཱ་ནཾ ས་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན ཨ་ཊྛ་ད་ནྟ་ཀེ་ན ས་མཱི་ཀ་ཏཾ, ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་སཱ ཨཱ་ཧ.