པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ ན་ག་རེ. ཏ་ཉྷི ན་ག་རཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཝི་སཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་སཱ་ལཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཙ ན་ག་རཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་པུ་ལླཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན མཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་རོ་པི་མཾ ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ནཾ. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཾ. ཨི་དཾ ཏཱ་དི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ན་ནྟི མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ད་ནེ་ན ཀ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡ་སྶ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཙྪ་ནྡ་ནི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ ལོ་མཱ…པེ. … མུ་ཏྟ’’ནྟི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ བྱཱ་མ་མ་ཏྟེ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ན ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟཾ ཝཱ མ་ཎིཾ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ག་རུཾ ཝཱ ཙ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཀུ་ངྐུ་མཾ ཝཱ ཀ་པྤཱུ་རཾ ཝཱ ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི སུ་ཙི་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པ་ར་མ་དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཛེ་གུ་ཙྪཾ ཨ་སྶི་རཱི་ཀ་ད་སྶ་ནཾ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་སུ་ཙིཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཡེ་པི ཧི ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སྨིཾ ཛཱ་ཏཱ ཀེ་སཱ ནཱ་མ, ཏེ་པི ཨ་སུ་བྷཱ ཙེ་ཝ ཨ་སུ་ཙི་ནོ ཙ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ ཙ. སོ ཙ ནེ་སཾ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཙི་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཎྞ་ཏོ་པི ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ་པི ག་ནྡྷ་ཏོ་པི ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ་པཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ལོ་མཱ་དཱི་ན་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༨༢) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་བྷ་མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ, ཏ་སྶཱ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, གུ་ཎཾ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ད་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ, ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ས་མ་ཐ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀོ ཨཱ་དི, ཀིཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཀིཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ? པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨཱ་དི་སྶ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི? ཨཱ་དི་སྶ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – ཡོ ཏ་སྶ པ་རི་པ་ནྠོ ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཡ་ཉྩ པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨཱ་དི་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ’.
‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི? མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ས་མ་ཐ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཉྩ ས་མ་ཐ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ’.
‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི? པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཙ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ པཱི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ སུ་ཁ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩཱ’’ཏི (པ་ཊི. རོ. ༡.༡༥༨).
ཨཱ་དི་སྶ ཨཱ་དི་སྶ ཨ་སུ་བྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་ཏྠ་མྤཱི’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ས་ནྟོ ཨ་སུ་བྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏི, གུ་ཎཾ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་མྤ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝཱ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ཝཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལཾ ཝཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་མྤ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་མྤ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༤༩).
ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུནྟི ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨེ་ཀཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ནི་ལཱི་ཡི་ཏུཾ ཨེ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀེ་ནཱཏི ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་མ་ཏྠཱ་ཡ ས་དྡྷེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་མྷི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ མ་ཧ་ཏཱི་ཧི ད་ཎྜ་ཝཱ་གུ་རཱ་ཧི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མི་ག་པ་ཀྑི་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཏེ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩི་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷིཾ་སུ; ཏེ་སཾ ཏ་ཏོ མཱུ་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ ཛཱི་ཝ་ཏུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་ཀཱ་སི, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྡ་ས. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ. ཏེ་སུ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་པི. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ, ཨི་ཏ་རེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནི་ཡ་ཏ་ག་ཏི་ཀཱ སུ་ག་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ན ག་ཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ག་ཏིཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཧ་ནྡ ནེ་སཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་མི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ག་ཏི་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ནེ་སཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཱ སཱ་ཏྠི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན, ནོ མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ མཾ ཨི་མཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་སྶ་ནྟི, ‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ མ་ཏོ, ཨ་ཛྫ དྭེ…པེ… ཨ་ཛྫ ད་སཱ’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ. སྭཱ་ཧཾ ཏཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི? ཀིཾ མེ ཨ་ན་ཏྠ་ཀེ་ན ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནེ་ན སུ་ཏེ་ན? ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཏི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ; ན་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀེ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ’’ཏི. པ་རེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝ་དི་སྶ་ནྟི – ‘‘ཨ་ཡཾ ‘ས་བྦ་ཉྙཱུ, ཨ་ཧཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟེ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཀི་མ་ཉྙཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝ་ཀྑ་ནྟི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན་ཡི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀོ་ཙི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡི་ཏཱ་པི ན་ཏྠི, ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་དྡྷཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨི་ཙྪཱ་མ་ཏྟཾ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ནཱ་སྶུ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶུ་དྷཱ’’ཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ; ནེ་ཝ ཀོ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝོ་ཀཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རོ; ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྨི་སྶོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀོ སོ? ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཏཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཾ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ས་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱ དུ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཧ་རཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ལ་ཛྫ་ནྟི. ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཛི་གུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ད་ཧ་རོཏི ཏ་རུ་ཎོ. ཡུ་ཝཱཏི ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི མ་ཎྜ་ན་ཀ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ. སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོཏི སཱི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ནྷཱ་ཏོ. ད་ཧ་རོ ཡུ་ཝཱཏི ཙེ་ཏྠ ད་ཧ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ནེ ཧི ས་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀཱ་ལཾ. ཡུ་ཝཱ་པི ཧི ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་རཱི་རོ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི; སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ པ་ན སོ མ་ཎྜ་ན་མེ་ཝཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཧི་ཀུ་ཎ་པཱ་དཱི་ནི ད་ཊྛུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ཧི་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀ་ཎྛེ ཨཱ་ས་ཏྟེ་ན ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྛེ བ་དྡྷེ་ན པ་ཊི་མུ་ཀྐེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻ ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟཱ ཧ་རཱ་ཡ་ནྟཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ སོ ཝི་ཡ པུ་རི་སོ ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི. ‘‘ཏྭཾ མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཧི; ཨ་ཧཾ ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི.
མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀ་མྤི ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀནྟི མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ; ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀོཏི ས་མ་ཎ་ཝེ་ས་དྷཱ་ར་ཀོ. སོ ཀི་ར སི་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ མུ་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཾ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་གྷཱ་སཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི. ཏ་མྤི མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀཾ ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. སཱ་དྷཱུཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ནོཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, སཱ་དྷུ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་མྷེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་རི་ཡཱ ནེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རིཾ་སུ ན ས་མཱ་ད་པེ་སུཾ, ན ས་མ་ནུ་ཉྙཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ པ་ན ས་བྦ་མ་ཀཾ་སུ. ལོ་ཧི་ཏ་ཀནྟི ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཾ. ཡེ་ན ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ན་དཱིཏི ཝ་གྒུ་མ་ཏཱ ལོ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ན་དཱི. སོ་པི ཀི་ར ‘‘ཏཾ པཱ་པཾ ཏ་ཏྠ པ་ཝཱ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཏོ, ན་དི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི པཱ་པཾ པ་ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༡༦༣. ཨ་ཧུ་དེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩནྟི ཏེ་སུ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀེ་ན་ཙི་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ ན ཀ་ཏོ, ས་བྦེ ས་ཏཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཏ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཧུ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, ན ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེཏི་ཨཱ་དི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དཱ་ནི མ་མ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ལཱ་བྷཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཏྠུ་ནཱ་ཏི. ‘‘ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ་པི ཀོ་ཙི ‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏཾ མི་ཙྪཱ, ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ་ཏི. དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷ་མྤི ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ. ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷནྟི་ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ་པི ཀོ་ཙི ‘‘སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏཾ མི་ཙྪཱ; ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷ་ནྟི. ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏནྟི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ཛ་ནི་ཏཾ ཝཱ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཡོ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… ཝོ་རོ་པེ་སིནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་མ་དྷ་མྨེ སེ་ཊྛ་དྷ་མྨེ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི་ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཀཱ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀཱ མཱ་ར་སྶ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ མཱ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལེ ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀཾ ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུཏི ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ; ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཏི་ཎྞེ ཏཱ་རེ་སཱིཏི སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏི་ཎྞེ ཨི་མི་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཝོ་རོ་པ་ནེ་ན ཏཱ་རེ་སི པ་རི་མོ་ཙེ་སཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཏི་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བཱ་ལཱ་ཡ དུ་མྨེ་དྷཱ་ཡ ལ་དྡྷི ‘‘ཡེ ན མ་ཏཱ, ཏེ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ན མུ་ཏྟཱ. ཡེ མ་ཏཱ, ཏེ མུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀ་མི་ལ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཏ་ཏྠ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཁོ མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀོ ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀོ ཏཱ་ཝ བྷུ་སཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ་པི ཏཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ཨ་དྡྷཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཀི་ར མེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟོ. ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཝེ་ཎེ་ན པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ པ་རི་ཝེ་ཎ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི – ‘‘ཀོ ཨ་ཏི་ཎྞོ, ཀཾ ཏཱ་རེ་མཱི’’ཏི?
ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ བྷ་ཡནྟི མ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ ཧོ་ཏི. ཧོ་ཏི ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨཱ ས་རཱི་ར་ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏི་བྷ་ཡེ་ན ཐ་དྡྷ་ས་རཱི་ར་ཏྟ་ནྟི་པི ཨེ་ཀེ, ཐ་མྦྷི་ཏ་ཏྟ་ཉྷི ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་མ་ཧཾ་སོཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཋི་ཏ་ལོ་མ་ཏཱ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ པ་ན ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྟ་མེ་ཝ ན པ་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་མྤི བྷི་ཀྑུཾ དྭེ་པི…པེ… ས་ཊྛི་མྤི བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི.
༡༦༤. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོཏི ཨཱ་ན་ནྡ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་དྡེ་སཾ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ག་ཎྷ་ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏོ ཝི་ཡ ཨཱ་རཱ་མོ དི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ ཏ་ནུ་ཀོ མ་ནྡོ ཨ་པྤ་ཀོ ཝི་ར་ལ༹་ཝི་ར་ལོ༹ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. ཀི་ནྣུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀིཾ དི་སཱ་སུ པ་ཀྐ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི?
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཏེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏུ, ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ; མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཎ་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཝི་ཡ ཧི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ད་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ད་ས་ཀ་སི་ཎ་ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་ཏི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ནི་བྦཱ་ནོ་རོ་ཧ་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་ནྟི. ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏེ་པི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ་པི ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ས་བྦེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་མཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡ་སྶ དཱ་ནི བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ ཨེ་ས ཀཱ་ལོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ དཱ་ཏུཾ, ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྶ ཏུ་མྷེ ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཏཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི.