༣. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ
ཏ་ཏི་ཡཾ ཏཱི་ཧི སུ་དྡྷེ་ན, ཡཾ བུ་དྡྷེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;
པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཏ་སྶ དཱ་ནི, པ་ཏྟོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ.
ཡ་སྨཱ ཏ་སྨཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཡཾ པུ་བྦེ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ;
ཏཾ ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་པི, ཧོ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཡཾ.
པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ ན་ག་རེ. ཏ་ཉྷི ན་ག་རཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཝི་སཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་སཱ་ལཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཙ ན་ག་རཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་པུ་ལླཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན མཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་རོ་པི་མཾ ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ནཾ. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཾ. ཨི་དཾ ཏཱ་དི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ན་ནྟི མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ད་ནེ་ན ཀ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡ་སྶ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཙྪ་ནྡ་ནི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ ལོ་མཱ…པེ. … མུ་ཏྟ’’ནྟི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ བྱཱ་མ་མ་ཏྟེ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ན ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟཾ ཝཱ མ་ཎིཾ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ག་རུཾ ཝཱ ཙ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཀུ་ངྐུ་མཾ ཝཱ ཀ་པྤཱུ་རཾ ཝཱ ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི སུ་ཙི་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པ་ར་མ་དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཛེ་གུ་ཙྪཾ ཨ་སྶི་རཱི་ཀ་ད་སྶ་ནཾ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་སུ་ཙིཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཡེ་པི ཧི ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སྨིཾ ཛཱ་ཏཱ ཀེ་སཱ ནཱ་མ, ཏེ་པི ཨ་སུ་བྷཱ ཙེ་ཝ ཨ་སུ་ཙི་ནོ ཙ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ ཙ. སོ ཙ ནེ་སཾ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཙི་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཎྞ་ཏོ་པི ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ་པི ག་ནྡྷ་ཏོ་པི ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ་པཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ལོ་མཱ་དཱི་ན་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༨༢) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་བྷ་མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ, ཏ་སྶཱ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, གུ་ཎཾ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ད་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ, ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ས་མ་ཐ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀོ ཨཱ་དི, ཀིཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཀིཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ? པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨཱ་དི་སྶ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི? ཨཱ་དི་སྶ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – ཡོ ཏ་སྶ པ་རི་པ་ནྠོ ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཡ་ཉྩ པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨཱ་དི་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ’.
‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི? མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ས་མ་ཐ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཉྩ ས་མ་ཐ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ’.
‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི? པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཙ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ པཱི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ སུ་ཁ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩཱ’’ཏི (པ་ཊི. རོ. ༡.༡༥༨).
ཨཱ་དི་སྶ ཨཱ་དི་སྶ ཨ་སུ་བྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་ཏྠ་མྤཱི’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ས་ནྟོ ཨ་སུ་བྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏི, གུ་ཎཾ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་མྤ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝཱ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ཝཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལཾ ཝཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་མྤ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་མྤ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༤༩).
ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུནྟི ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨེ་ཀཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ནི་ལཱི་ཡི་ཏུཾ ཨེ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀེ་ནཱཏི ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་མ་ཏྠཱ་ཡ ས་དྡྷེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་མྷི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ མ་ཧ་ཏཱི་ཧི ད་ཎྜ་ཝཱ་གུ་རཱ་ཧི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མི་ག་པ་ཀྑི་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཏེ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩི་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷིཾ་སུ; ཏེ་སཾ ཏ་ཏོ མཱུ་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ ཛཱི་ཝ་ཏུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་ཀཱ་སི, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྡ་ས. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ. ཏེ་སུ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་པི. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ, ཨི་ཏ་རེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནི་ཡ་ཏ་ག་ཏི་ཀཱ སུ་ག་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ན ག་ཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ག་ཏིཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཧ་ནྡ ནེ་སཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་མི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ག་ཏི་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ནེ་སཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཱ སཱ་ཏྠི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན, ནོ མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ མཾ ཨི་མཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་སྶ་ནྟི, ‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ མ་ཏོ, ཨ་ཛྫ དྭེ…པེ… ཨ་ཛྫ ད་སཱ’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ. སྭཱ་ཧཾ ཏཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི? ཀིཾ མེ ཨ་ན་ཏྠ་ཀེ་ན ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནེ་ན སུ་ཏེ་ན? ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཏི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ; ན་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀེ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ’’ཏི. པ་རེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝ་དི་སྶ་ནྟི – ‘‘ཨ་ཡཾ ‘ས་བྦ་ཉྙཱུ, ཨ་ཧཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟེ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཀི་མ་ཉྙཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝ་ཀྑ་ནྟི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན་ཡི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀོ་ཙི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡི་ཏཱ་པི ན་ཏྠི, ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་དྡྷཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨི་ཙྪཱ་མ་ཏྟཾ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ནཱ་སྶུ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶུ་དྷཱ’’ཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ; ནེ་ཝ ཀོ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝོ་ཀཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རོ; ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྨི་སྶོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀོ སོ? ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཏཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཾ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ས་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱ དུ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཧ་རཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ལ་ཛྫ་ནྟི. ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཛི་གུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ད་ཧ་རོཏི ཏ་རུ་ཎོ. ཡུ་ཝཱཏི ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི མ་ཎྜ་ན་ཀ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ. སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོཏི སཱི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ནྷཱ་ཏོ. ད་ཧ་རོ ཡུ་ཝཱཏི ཙེ་ཏྠ ད་ཧ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ནེ ཧི ས་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀཱ་ལཾ. ཡུ་ཝཱ་པི ཧི ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་རཱི་རོ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི; སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ པ་ན སོ མ་ཎྜ་ན་མེ་ཝཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཧི་ཀུ་ཎ་པཱ་དཱི་ནི ད་ཊྛུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ཧི་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀ་ཎྛེ ཨཱ་ས་ཏྟེ་ན ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྛེ བ་དྡྷེ་ན པ་ཊི་མུ་ཀྐེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻ ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟཱ ཧ་རཱ་ཡ་ནྟཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ སོ ཝི་ཡ པུ་རི་སོ ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི. ‘‘ཏྭཾ མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཧི; ཨ་ཧཾ ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི.
མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀ་མྤི ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀནྟི མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ; ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀོཏི ས་མ་ཎ་ཝེ་ས་དྷཱ་ར་ཀོ. སོ ཀི་ར སི་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ མུ་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཾ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་གྷཱ་སཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི. ཏ་མྤི མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀཾ ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. སཱ་དྷཱུཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ནོཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, སཱ་དྷུ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་མྷེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་རི་ཡཱ ནེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རིཾ་སུ ན ས་མཱ་ད་པེ་སུཾ, ན ས་མ་ནུ་ཉྙཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ པ་ན ས་བྦ་མ་ཀཾ་སུ. ལོ་ཧི་ཏ་ཀནྟི ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཾ. ཡེ་ན ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ན་དཱིཏི ཝ་གྒུ་མ་ཏཱ ལོ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ན་དཱི. སོ་པི ཀི་ར ‘‘ཏཾ པཱ་པཾ ཏ་ཏྠ པ་ཝཱ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཏོ, ན་དི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི པཱ་པཾ པ་ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༡༦༣. ཨ་ཧུ་དེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩནྟི ཏེ་སུ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀེ་ན་ཙི་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ ན ཀ་ཏོ, ས་བྦེ ས་ཏཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཏ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཧུ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, ན ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེཏི་ཨཱ་དི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དཱ་ནི མ་མ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ལཱ་བྷཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཏྠུ་ནཱ་ཏི. ‘‘ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ་པི ཀོ་ཙི ‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏཾ མི་ཙྪཱ, ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ་ཏི. དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷ་མྤི ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ. ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷནྟི་ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ་པི ཀོ་ཙི ‘‘སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏཾ མི་ཙྪཱ; ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷ་ནྟི. ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏནྟི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ཛ་ནི་ཏཾ ཝཱ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཡོ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… ཝོ་རོ་པེ་སིནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་མ་དྷ་མྨེ སེ་ཊྛ་དྷ་མྨེ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི་ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཀཱ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀཱ མཱ་ར་སྶ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ མཱ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལེ ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀཾ ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུཏི ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ; ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཏི་ཎྞེ ཏཱ་རེ་སཱིཏི སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏི་ཎྞེ ཨི་མི་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཝོ་རོ་པ་ནེ་ན ཏཱ་རེ་སི པ་རི་མོ་ཙེ་སཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཏི་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བཱ་ལཱ་ཡ དུ་མྨེ་དྷཱ་ཡ ལ་དྡྷི ‘‘ཡེ ན མ་ཏཱ, ཏེ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ན མུ་ཏྟཱ. ཡེ མ་ཏཱ, ཏེ མུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀ་མི་ལ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཏ་ཏྠ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཁོ མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀོ ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀོ ཏཱ་ཝ བྷུ་སཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ་པི ཏཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ཨ་དྡྷཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཀི་ར མེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟོ. ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཝེ་ཎེ་ན པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ པ་རི་ཝེ་ཎ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི – ‘‘ཀོ ཨ་ཏི་ཎྞོ, ཀཾ ཏཱ་རེ་མཱི’’ཏི?
ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ བྷ་ཡནྟི མ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ ཧོ་ཏི. ཧོ་ཏི ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨཱ ས་རཱི་ར་ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏི་བྷ་ཡེ་ན ཐ་དྡྷ་ས་རཱི་ར་ཏྟ་ནྟི་པི ཨེ་ཀེ, ཐ་མྦྷི་ཏ་ཏྟ་ཉྷི ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་མ་ཧཾ་སོཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཋི་ཏ་ལོ་མ་ཏཱ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ པ་ན ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྟ་མེ་ཝ ན པ་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་མྤི བྷི་ཀྑུཾ དྭེ་པི…པེ… ས་ཊྛི་མྤི བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི.
༡༦༤. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོཏི ཨཱ་ན་ནྡ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་དྡེ་སཾ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ག་ཎྷ་ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏོ ཝི་ཡ ཨཱ་རཱ་མོ དི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ ཏ་ནུ་ཀོ མ་ནྡོ ཨ་པྤ་ཀོ ཝི་ར་ལ༹་ཝི་ར་ལོ༹ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. ཀི་ནྣུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀིཾ དི་སཱ་སུ པ་ཀྐ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི?
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཏེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏུ, ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ; མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཎ་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཝི་ཡ ཧི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ད་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ད་ས་ཀ་སི་ཎ་ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་ཏི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ནི་བྦཱ་ནོ་རོ་ཧ་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་ནྟི. ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏེ་པི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ་པི ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ས་བྦེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་མཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡ་སྶ དཱ་ནི བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ ཨེ་ས ཀཱ་ལོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ དཱ་ཏུཾ, ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྶ ཏུ་མྷེ ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཏཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི.
ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ
༡༦༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ཨ་ཡ་མྤི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦེ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཀྐ་མཾ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཏ་ཏྲ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་ད་སྶ ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – བྷི་ཀྑ་ཝེ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ –
‘‘ཨཱ་ནནྟི ཨ་སྶཱ་སོ, ནོ པ་སྶཱ་སོ. ཨ་པཱ་ནནྟི པ་སྶཱ་སོ, ནོ ཨ་སྶཱ་སོ. ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི, པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི. ཡོ ཨ་སྶ་ས་ཏི ཏ་སྶུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཡོ པ་སྶ་ས་ཏི ཏ་སྶུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༠).
ས་མཱ་དྷཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ; ས་མཱ་དྷི་སཱི་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ, ན ས་ཏི་སཱི་སེ་ན. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཱ ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཝི་ཏོཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཙ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏོ. ས་ནྟོ ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏོ ཙཱཏི ས་ནྟོ ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏོ ཙེ་ཝ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ས་དྡེ་ན ནི་ཡ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ས་ནྟ་ཉྩ པ་ཎཱི་ཏ་ཉྩ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ པ་ན པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཝ ས་ནྟཾ ན པ་ཎཱི་ཏཾ, ན ཨེ་ཝཾ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ས་ནྟོ ཝཱ ཨ་པྤ་ཎཱི་ཏོ ཝཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི ས་ནྟོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ ནི་བྦུ་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཎཱི་ཏོ ཨ་ཏི་ཏྟི་ཀ་རོ ཨ་ངྒ་པྤ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ་པཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ནྟོ ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏོ ཙཱ’’ཏི.
ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ ཙ སུ་ཁོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ནཱ་སྶ སེ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀོ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞོ པཱ་ཊེ་ཀྐོ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ, ན་ཏྠེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ས་ནྟ་ཏཱ ཨཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ནྟོ ཙ པ་ཎཱི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོཏི ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀོ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མ་དྷུ་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ ཙ ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ སུ་ཁོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེཏི ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ. པཱ་པ་ཀེཏི ལཱ་མ་ཀེ. ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ. ཋཱ་ན་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ས་མེ་ཏི, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ཨོ་པ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་མཱ་སེ. ཨཱུ་ཧ་ཏཾ ར་ཛོ་ཛ་ལླནྟི ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་སུ་ཀྑཱ་ཡ གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི་པཱ་ད་པྤ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་དྡྷཾ ཧ་ཏཾ ཨཱུ་ཧ་ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ར་ཛ་ཉྩ རེ་ཎུ་ཉྩ. མ་ཧཱ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོཏི ས་བྦཾ ན་བྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ས་ཀ་ལཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཝ་སྶ་ན་ཀ་མེ་གྷོ. སོ ཧི ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ་ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཋཱ་ན་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏཱིཏི ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ནེ་ཏི, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐནྟི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. བྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱིཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ ཀེ་ན་པ་ཀཱ་རེ་ན ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི ཀེ་ན་པ་ཀཱ་རེ་ན བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ས་ནྟོ ཙེ་ཝ…པེ… ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨི་དྷ་ས་དྡོ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་ས་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནོ ཨ་ཉྙ་སཱ་ས་ན་སྶ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནོ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ…པེ… སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༩). ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི.
ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ…པེ… སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཀཱུ་ཊ་གོ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ར་ཐོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཐ་མེ་ཝ དྷཱ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ གོ་པོ ཀཱུ་ཊ་དྷེ་ནུ་ཡཱ ས་བྦཾ ཁཱི་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཝ་ཙྪཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷེ་ནུ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟཾ ཐ་མྦྷཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཐ་སྶ སོ ཝ་ཙྪོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ ཐ་མྦྷཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ར་ས་པཱ་ན་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ…པེ… སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཐ་མྦྷེ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ་པི པུ་བྦེ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཏ་མེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཐ་མྦྷེ ནི་བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ཝ་ཙྪཾ ད་མྨཾ ན་རོ ཨི་དྷ;
བ་ནྡྷེ་ཡྻེ་ཝཾ ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ས་ཏི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་ལ༹ྷ’’ནྟི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༡༧; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༧༤; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༧; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༦༣);
ཨེ་ཝ་མ་སྶེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་ད་མ་སྶ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མ་ཨཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་དཱི་པ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་བྷེ་དེ མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་ས་དྡ་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ན སུ་ཀ་རཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ, ས་དྡ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་སྶ. ཨ་གཱ་མ་ཀེ པ་ན ཨ་ར་ཉྙེ སུ་ཀ་རཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཙ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝཱ, སོ ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ག་ར་བྷཱུ་མིཾ པ་སྶི་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་པ་དི་ས་ཏི, སོ་ཏྠི་ནཱ ཙ ན་ག་རེ ནི་ཊྛི་ཏེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨུ་པ་དི་ས་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཡོ་གི་ནཱ ཀ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏྟེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ ‘‘དཱི་པི་ས་དི་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་དཱི་པི་རཱ་ཛཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ན་མ་ཧིཾ་ས་གོ་ཀ་ཎྞ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ མི་གེ ག་ཎྷཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི དཱི་པི་ཀོ ནཱ་མ, ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏཱི མི་གེ;
ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ;
ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ན, ག་ཎྷཱ་ཏི ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི. (མི. པ. ༦.༡.༥);
ཏེ་ན་སྶ པ་ར་ཀྐ་མ་ཛ་ཝ་ཡོ་གྒ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱཏི ཨ་ར་ཉྙ་ནྟི ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ཙ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༣) ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ར་ཉྙེ་སུ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཏོ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱཏི རུ་ཀྑ་ས་མཱི་པཾ ག་ཏོ. སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱཏི སུ་ཉྙཾ ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཀཱ་སཾ ག་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཉྩ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སེ་ནཱ་ས་ན་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་ཏུ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ དྷཱ་ཏུ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཾ ས་ནྟ་མི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨུ་པ་དི་ས་ནྟོ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཁ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧཱུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནཾ. ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི ན པ་ཎ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཎ་མ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་རི་པ་ཏ་ཏི. ཝུ་ཌྜྷིཾ ཕཱ་ཏིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.
པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཋ་པ་ཡི་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་རཱི’’ཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ; ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ; ‘‘ས་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛོ; ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༤-༡༦༥) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན་པེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པོ – ‘‘པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏཱིཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ས་ཏོ་ཨེ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏི, ས་ཏོ པ་སྶ་ས་ཏི, ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ – ‘‘སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏི, ས་ཏོ པ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘བཱ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. དཱི་གྷཾ པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན…པེ… པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༥).
ཏ་ཏྠ དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོཏི དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ. ‘‘ཨ་སྶཱ་སོ’’ཏི བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝཱ་ཏོ. ‘‘པ་སྶཱ་སོ’’ཏི ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ན་ཝཱ་ཏོ. སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ.
ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་ས་མྤི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཝཱ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི. པ་ཙྪཱ བཱ་ཧི་ར་ཝཱ་ཏོ སུ་ཁུ་མཾ ར་ཛཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཏཱ་ལུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ པ་ན ཏེ་སཾ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཏཱ, སཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨོ་ཀཱ་ས་དྡྷཱ་ནཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཝཱ ‘‘དཱི་གྷ་མུ་ད་ཀཾ དཱི་གྷཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ, ར་སྶ་མུ་ད་ཀཾ ར་སྶཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཱ་པི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཧ་ཏྠི་ས་རཱི་རེ ཨ་ཧི་ས་རཱི་རེ ཙ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱི་གྷཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ཎི་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀ་མེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘དཱི་གྷཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སུ་ན་ཁ་ས་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ར་སྶཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ སཱི་གྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་གྷ་མེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ར་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ན ཀེ་ཙི ཧ་ཏྠི་ཨ་ཧི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་ས་ནྟི ཙ པ་སྶ་ས་ནྟི ཙ. ཀེ་ཙི སུ་ན་ཁ་ས་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ར་སྶཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཙ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཙ ཏེ དཱི་གྷཱ. ཨི་ཏྟ་ར་མ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཙ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཙ ‘‘ར་སྶཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ པ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ ‘‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མི པ་སྶ་སཱ་མཱི’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ཙ་སྶ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ –
‘‘ཀ་ཐཾ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, དཱི་གྷཾ པ་སྶ་ས་ནྟོ ‘དཱི་གྷཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏི, དཱི་གྷཾ པ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་སྶ་ས་ཏི, དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏི་པི པ་སྶ་ས་ཏི་པི. དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏོ་པི པ་སྶ་ས་ཏོ་པི ཚ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏི, ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཾ པ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་སྶ་ས་ཏི, ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏི་པི པ་སྶ་ས་ཏི་པི. ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏོ་པི པ་སྶ་ས་ཏོ་པི པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; པཱ་མོ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏི, པཱ་མོ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཾ པ་སྶཱ་སཾ…པེ… དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏི་པི པ་སྶ་ས་ཏི་པི. པཱ་མོ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏོ་པི པ་སྶ་ས་ཏོ་པི དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡོ; ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི; ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎཾ; ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ནོ ས་ཏི; ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ཏི ཙ. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༦).
ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ར་སྶ་པ་དེ་པི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ ‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ; ཨེ་ཝ་མི་དྷ ‘ར་སྶཾ ཨ་སྶཱ་སཾ ཨི་ཏྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཝ ‘‘ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཏཱ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨི་མེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ‘‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ར་སྶཾ ཝཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ‘‘ར་སྶཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ཙ་སྶ –
‘‘དཱི་གྷོ ར་སྶོ ཙ ཨ་སྶཱ་སོ;
པ་སྶཱ་སོ་པི ཙ ཏཱ་དི་སོ;
ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི;
ནཱ་སི་ཀ་གྒེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༡༩; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༦༣);
ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི…པེ… པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ས་ཀ་ལ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ས་ཀ་ལ་སྶ པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་སྶ་ས་ཏི ཙེ་ཝ པ་སྶ་ས་ཏི ཙ; ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་ཝི་ས་ཊེ ཨ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱ་དི པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སོ ཨཱ་དི་མེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སོ མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷཾ. སོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ས་བྦ་མྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, སོ ས་བྦ་མྤི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ལ་མ་ཏི. ཏཱ་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི…པེ… པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ གྷ་ཊ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ཡོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རོ; ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ. ཡོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི; ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ. ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ; ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ཏི. ཨི་མཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ་ཡོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན སི་ཀྑ་ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་སྶ་སི་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཙ, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦཾ; ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི…པེ… པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟོ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི.
ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཙ པ་སྶ་དྡྷི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ས་ད་ར་ཐཱ ཧོ་ནྟི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟེ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནཱ་སི་ཀཱ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, མུ་ཁེ་ན ཨ་སྶ་ས་ནྟོ་པི པ་སྶ་ས་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏེ ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ. ཏེ་སུ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་སུ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ སུ་ཁུ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་རི་ས་སྶ དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཱ ཝཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷཱ་རཾ ཝཱ སཱི་ས་ཏོ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ནཱ་སི་ཀཱ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, མུ་ཁེ་ན ཨ་སྶ་ས་ནྟོ་པི པ་སྶ་ས་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ནེ་ས ཏཾ པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཨ་ལླ་སཱ་ཊ་ཀཾ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ སུ་ཁུ་མཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡོ ཙ…པེ… ཝི་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ པ་སྶ་མྦྷེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན་ཏྠི, པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ཏྠི. ཏེ་ན་སྶ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘སཱ་ར་དྡྷེ ཀཱ་ཡེ ཙི་ཏྟེ ཙ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི;
ཨ་སཱ་ར་དྡྷ་མྷི ཀཱ་ཡ་མྷི, སུ་ཁུ་མཾ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༢༠; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༦༣);
པ་རི་གྒ་ཧེ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ སུ་ཁུ་མོ; ཏ་སྨི་མྤི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ སུ་ཁུ་མོ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ སུ་ཁུ་མོ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ སུ་ཁུ་མོ. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏཾ.
མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ སུ་ཁུ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན མ་ཏེ་ན ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་མ་ཐེ ན་ཡོ.
ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཝ་ཏྟོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ས་ཀ་ལ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཁུ་མོ. སོ་པི དུ་བྦ་ལ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཁུ་མོ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ཙྪི་མེ་ན པ་སྶ་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཙ པ་སྶ་དྡྷི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ པ་ན་སྶ ས་དྡྷིཾ ཙོ་ད་ནཱ་སོ་དྷ་ནཱ་ཧི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ – ‘‘ཀ་ཐཾ པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི…པེ… པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སི་ཀྑ་ཏི? ཀ་ཏ་མེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ? དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ པ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏི. དཱི་གྷཾ པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ…པེ… ར་སྶཾ ཨ་སྶཱ་སཱ…པེ… ར་སྶཾ པ་སྶཱ་སཱ… ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶཱ་སཱ… ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ པ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ན་མ་ནཱ ཝི་ན་མ་ནཱ ས་ནྣ་མ་ནཱ པ་ཎ་མ་ནཱ ཨི་ཉྫ་ནཱ ཕ་ནྡ་ནཱ ཙ་ལ་ནཱ ཀ་མྤ་ནཱ པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི, པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ན ཨཱ་ན་མ་ནཱ ན ཝི་ན་མ་ནཱ ན ས་ནྣ་མ་ནཱ ན པ་ཎ་མ་ནཱ ཨ་ནི་ཉྫ་ནཱ ཨ་ཕ་ནྡ་ནཱ ཨ་ཙ་ལ་ནཱ ཨ་ཀ་མྤ་ནཱ, ས་ནྟཾ སུ་ཁུ་མཾ པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི, པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི.
ཨི་ཏི ཀི་ར པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི, པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཝཱ་ཏཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ན་ཉྩ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ན ཧོ་ཏི, ན ཙ ནཾ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི་པི.
ཨི་ཏི ཀི་ར པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི…པེ… པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཝཱ་ཏཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ན་ཉྩ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི་པི.
ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཀཾ་སེ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏེ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ས་དྡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ནི་རུ་དྡྷེ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ས་དྡེ ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ སུ་ཁུ་མ་ཀཱ ས་དྡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སུ་ཁུ་མ་ཀཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ནི་རུ་དྡྷེ་པི སུ་ཁུ་མ་ཀེ ས་དྡེ ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ནི་རུ་དྡྷེ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ སུ་ཁུ་མ་ཀཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སུ་ཁུ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ནི་རུ་དྡྷེ་པི སུ་ཁུ་མ་ཀེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ སུ་ཁུ་མ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་ཀྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཝཱ་ཏཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ན་ཉྩ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི་པི.
པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་ནྟི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡོ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི, ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎཾ. ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནོ ས་ཏི, ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ཏི ཙ, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༡).
ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ན ཏཱི་ཎི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟེ་ན ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཏཱ་ཝ སཱི་ལཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷཱ ཝི་སོ་དྷ་ནཱ – ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཨཱ་པ་ནྣ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙ ཨ་པྤ་ཏི་པཱི་ལ༹་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷཾ མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་མྤི སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཧི ‘‘ཨ་ཧཾ སཱི་ལཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཀིཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན ཀ་མྨ’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ པ་ན པ་རི་པཱུ་རེ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏི, སཱི་ལེ པ་རི་པཱུ་རེ ས་མཱ་དྷི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘སཱི་ལཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༡) ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ཡ་མྤི་དཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཱ་དི ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་མྤི སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ –
‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ ཙ ཀུ་ལཾ ལཱ་བྷོ, ག་ཎོ ཀ་མྨ་ཉྩ པ་ཉྩ་མཾ;
ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷོ, ག་ནྠོ ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཏེ ད་སཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ད་ས་སུ པ་ལི་བོ་དྷེ་སུ ཡོ པ་ལི་བོ་དྷོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི – ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཱ་དཱི་སུ མེ་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི ཙ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ; ཏ་ཏོ སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་སུ, ཏ་ཏོ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ཨི་སྶ་ར་ཛ་ནེ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ. སོ ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་ས་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་སུ མེ་ཏྟཱ་ཡ མུ་དུ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡ ར་ཀྑཱ་ཡ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑོ ཧོ་ཏི. གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ཨི་སྶ་ར་ཛ་ནེ མེ་ཏྟཱ་ཡ མུ་དུ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཧི ཨི་སྶ་རེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡ ར་ཀྑཱ་ཡ སུ་ར་ཀྑི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶེ་སུ མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་སཱ་དི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨ་པ་རི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི.
མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་ཡཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ མ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ནེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་སཾ་ཝེ་གོ ཨ་ནོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ དི་བྦེ་སུ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཏ་ཎྷཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན་སྶེ་ཏཾ ཏ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཙ ཡོ་གཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ན ཡཾ ཡ་སྶ ཙ་རི་ཏཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ, ཏཾ ཏ་སྶ ནི་ཙྩཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ‘‘པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨི་ད་མེ་ཝ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཀ་ཐཾ པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཐ་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལེ་ན པ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན ཙ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ན ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ, ཏ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ, ཏ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ, ཏ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་སྶ, ཏ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ག་ཧ་ན་པ་དེ་སེ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་ཐཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ནཱ ཝི་ན་ཡཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲི་མེ པ་ཉྩ ས་ནྡྷ་ཡོ – ཨུ་གྒ་ཧོ, པ་རི་པུ་ཙྪཱ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་པྤ་ནཱ, ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧོ’’ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ, ‘‘པ་རི་པུ་ཙྪཱ’’ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་རི་པུ་ཙྪ་ནཱ, ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ’’ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ’’ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ནཱ, ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཾ’’ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་མི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ན ཀི་ལ་མ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྤི ན ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི; ཏ་སྨཱ ཐོ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཀཱ་ལཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཏ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཙེ མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ག་ནྟྭཱ, ས་ཙེ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སེ་ནཱ་ས་ན་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ, པ་ཉྩ་སེ་ནཱ་ས་ན་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ་ན བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་གྒ་ཧ་ཏོ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ནྟེ་ན ཨི་དཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨི་མཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༥༥) ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི –
‘‘ག་ཎ་ནཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ, ཕུ་ས་ནཱ ཋ་པ་ནཱ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ;
ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི, ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཊི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༢༣; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༦༣);
‘‘ག་ཎ་ནཱ’’ཏི ག་ཎ་ནཱ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཧ་ནཱ. ‘‘ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ཋ་པ་ནཱ’’ཏི ཨ་པྤ་ནཱ. ‘‘ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ’’ཏི མ་གྒོ. ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཕ་ལཾ. ‘‘ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཊི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ ཀ་མ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ག་ཎེ་ནྟེ་ན ཙ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧེ་ཊྛཱ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པ་རི ན ནེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནྟ་རེ ཁ་ཎྜཾ ན ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧེ་ཊྛཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཧི ས་མྦཱ་དྷེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི, ས་མྦཱ་དྷེ ཝ་ཛེ ས་ནྣི་རུ་དྡྷ་གོ་ག་ཎོ ཝི་ཡ. ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པ་རི ནེ་ནྟ་སྶ ག་ཎ་ནཱ་ནི་སྶི་ཏོ་ཝ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ ཁ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ནྟ་སྶ ‘‘སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ ནུ ཁོ མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ནོ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀ་མྤ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ.
ག་ཎེ་ནྟེ་ན ཙ པ་ཋ་མཾ ད་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དྷ་ཉྙ་མཱ་པ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. དྷ་ཉྙ་མཱ་པ་ཀོ ཧི ནཱ་ལི༹ཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཀི་ར་ཏི. པུ་ན པཱུ་རེ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཀ་ཙ་ཝ་རཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘དྭེ དྭེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ་སུ ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་དིཾ་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ‘‘ད་ས ད་སཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ ག་ཎ་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཙ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཙ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཏཾ ད་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ དྷ་ཉྙ་མཱ་པ་ཀ་ག་ཎ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ སཱི་གྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ གོ་པཱ་ལ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. ཚེ་ཀོ ཧི གོ་པཱ་ལ་ཀོ ས་ཀྑ་རཱ་ཡོ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཛྫུ་ད་ཎྜ་ཧ་ཏྠོ པཱ་ཏོ་ཝ ཝ་ཛཾ ག་ནྟྭཱ གཱ་ཝོ པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ལི་གྷ་ཏྠ་མྦྷ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ དྭཱ་རཾ པ་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ གཱ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཀོ དྭེ’’ཏི ས་ཀྑ་རཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཁི་པི་ཏྭཱ ག་ཎེ་ཏི. ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ས་མྦཱ་དྷེ ཨོ་ཀཱ་སེ དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྠ་གོ་ག་ཎོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟོ ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན པུ་ཉྫོ པུ་ཉྫོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. སོ ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན ‘‘ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ད་སཱ’’ཏི ག་ཎེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མི་མ་སྶཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ག་ཎ་ཡ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་ན ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ, ཨེ་ཀོ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཚ, ཨེ་ཀོ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཚ ས་ཏྟ…པེ… ཨ་ཊྛ… ན་ཝ… ད་སཱ’’ཏི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཎེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ག་ཎ་ནཱ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཎ་ནཱ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི ཨ་རི་ཏྟཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཎྜ་སོ་ཏེ ནཱ་ཝཱ་ཋ་པ་ན་མི་ཝ.
ཏ་སྶེ་ཝཾ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཎ་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཝཱ་ཏཾ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ས་ན་ཝཱ་ཏེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝེ་ས་ཡ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཝཱ་ཏ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཾ མེ་ད་པཱུ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ པ་ན ས་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཝཱ་ཏཾ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན ག་ཎེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཀཱི་ཝ ཙི་རཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཎེ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཡཱ་ཝ ཝི་ནཱ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི. བ་ཧི ཝི་ས་ཊ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏི ས་ཎྛ་པ་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ ཧི ག་ཎ་ནཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ ནཱ་མ ག་ཎ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་མ་ནཾ; ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནུ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན. བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝཱ་ཏ་སྶ ཧི ནཱ་བྷི ཨཱ་དི, ཧ་ད་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་ཝི་ས་ན་ཝཱ་ཏ་སྶ ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ ཨཱ་དི, ཧ་ད་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ནཱ་བྷི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏོ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨི་ཉྫ་ནཱ་ཡ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་སྶཱ་སཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི སཱ་ར་དྡྷཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏཱ ཙ ཕ་ནྡི་ཏཱ ཙ. པ་སྶཱ་སཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི སཱ་ར་དྡྷཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏཱ ཙ ཕ་ནྡི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༥༧).
ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟེ་ན ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ཁོ ཕུ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ག་ཎ་ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡ ཧི ཕུ་ས་ནཱ་ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི. ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ན ག་ཎེ་ནྟོ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཎ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ཙ ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཋ་པ་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ངྒུ་ལ༹་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ་ཧི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཙོ་པ་མཱ་ཡ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ངྒུ་ལོ༹་པ་མཱ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ངྒུ་ལོ༹ དོ་ལཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ དོ་ལཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ དོ་ལ་ཏྠ་མྦྷ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ ཀ་མེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཙ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཙ དོ་ལཱ་ཕ་ལ་ཀ་སྶ ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ པ་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨུ་བྷོ་ཀོ་ཊི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠ་མྦྷ་མཱུ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་དོ་ལཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་མི་ཏྟེ ས་ཏི་ཡཱ ནི་སི་ནྣོ ཀ་མེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཙ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ནྟོ པ་སྶ་ཏི, ན ཙ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ངྒུ་ལོ༹་པ་མཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ པུ་རི་སེ ‘ཀོ ཏྭཾ, ཀུ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀུ་ཧིཾ ཝཱ ག་ཙྪ་སི, ཀིཾ ཝཱ ཏེ ཧ་ཏྠེ’ཏི ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི, ན ཧི ཏ་སྶ ཏེ བྷཱ་རཱ. དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛ་ཝཱ་ཏཱ ཙ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཝཱ་ཏཱ ཙ ན བྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ བྷཱ་རཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ.
ཀ་ཀ་ཙོ་པ་མཱ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ;
ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ;
ཛཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. (པ་ཊི. མ. ༡.༡༥༩);
ཀ་ཐཾ ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ནྟི, ན ཙི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཡོ་ག་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི, ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི རུ་ཀྑོ ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ནི་ཀྑི་ཏྟོ, ཏ་མེ་ནཾ པུ་རི་སོ ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཚི་ནྡེ་ཡྻ, རུ་ཀྑེ ཕུ་ཊྛ་ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པུ་རི་ས་སྶ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་ཏེ ཝཱ ག་ཏེ ཝཱ ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཝཱ ག་ཏཱ ཝཱ ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟཱ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཡོ་ག་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ རུ་ཀྑོ ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ནི་ཀྑི་ཏྟོ; ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟཱ; ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ. ཡ་ཐཱ རུ་ཀྑེ ཕུ་ཊྛ་ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པུ་རི་ས་སྶ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་ཏེ ཝཱ ག་ཏེ ཝཱ ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཝཱ ག་ཏཱ ཝཱ ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟཱ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཡོ་ག་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ནཱ་སི་ཀ་གྒེ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་ཏེ ཝཱ ག་ཏེ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཝཱ ག་ཏཱ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཡོ་ག་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི, ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏ་མཾ པ་དྷཱ་ནཾ? ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏི – ཨི་དཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཀ་ཏ་མོ པ་ཡོ་གོ? ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི – ཨ་ཡཾ པ་ཡོ་གོ. ཀ་ཏ་མོ ཝི་སེ་སོ? ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི ཧོ་ནྟི – ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ན ཧོ་ནྟི, ན ཙི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཡོ་ག་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི, ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱི ཡ་སྶ, པ་རི་པུ་ཎྞཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ;
ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ པ་རི་ཙི་ཏཱ, ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ;
སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི. (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༠);
ཨ་ཡཾ ཀ་ཀ་ཙོ་པ་མཱ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ན་ཙི་རེ་ནེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཋ་པ་ནཱ ཙ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྶ་ཙི པ་ན ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ད་ར་ཐེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི ལ་ཧུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་སྶ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཨོ་ན་མ་ཏི, ཝི་ཀཱུ་ཛ་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝ་ལིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ན ནི་སཱི་ད་ཏོ ནེ་ཝ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཨོ་ན་མ་ཏི, ན ཝི་ཀཱུ་ཛ་ཏི, ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝ་ལིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་པཱུ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ལ་ཧུ་ཀོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ད་ར་ཐེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི ལ་ཧུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ནི་རུ་དྡྷེ སུ་ཁུ་མ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་སུ་ཁུ་མ་ཏ་མ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ པུ་རི་སོ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ལོ་ཧ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ནི་རུ་དྡྷེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ས་དྡེ ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་སྨི་མྤི ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་སུ་ཁུ་མ་ཏ་མ་ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ; ཨེ་ཝ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཀཾ་སེ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏེ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༡) ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ? ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ན་ཊྛཾ དཱ་ནི མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝཱ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏོ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཝ་ན་ཝ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ. ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨི་མེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ནཱ་མ ཀ་ཏྠ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཀ་སྶ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ནྟོ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་གྒཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ན’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ – ‘‘ན་ནུ ཏྭཾ, པ་ཎྜི་ཏ, ནེ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ, ན ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་གྒོ, ན ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏོ, ན མ་ཏོ, ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ཨཱ་པ་ནྣོ, ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ས་མ་ངྒཱི, ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, མ་ནྡ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ པ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཕུ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཧི དཱི་གྷ་ནཱ་སི་ཀ་སྶ ནཱ་སཱ པུ་ཊཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ར་སྶ་ནཱ་སི་ཀ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛཾ. ཏ་སྨཱ་ནེ་ན ཨི་མཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༤༩; སཾ. ནི. ༥.༩༩༢). ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏ་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་རུ་ཀཾ ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཾ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ན་མེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏཾ, ན ཙེ་ཝ ཨི་ཏྟ་རཾ, ན ཙ ཨི་ཏྟ་ར་ས་ཏྟ་ས་མཱ་སེ་ཝི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ མ་ན་སི ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་ནྟ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི སུ་ཁུ་མ་ཉྩ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ས་ཏི ཙ པ་ཉྙཱ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ཏུ་ནྣ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ སཱུ་ཙི་པི སུ་ཁུ་མཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, སཱུ་ཙི་པཱ་ས་ཝེ་དྷ་ན་མྤི ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀ་ས་དི་ས་སྶ ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ལེ སཱུ་ཙི་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ས་ཏི་པི སཱུ་ཙི་པཱ་ས་ཝེ་དྷ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ཧི ཙ པ་ན ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཏེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཀ་ཏི་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ པ་ན ཀ་སྶ་ཀོ ཀ་སིཾ ཀ་སི་ཏྭཱ བ་ལི་བ་དྡེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་བྷི་མུ་ཁེ ཀ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཝི་སྶ་མེ་ཡྻ, ཨ་ཐ་སྶ ཏེ བ་ལི་བ་དྡཱ ཝེ་གེ་ན ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻུཾ. ཡོ ཧོ་ཏི ཚེ་ཀོ ཀ་སྶ་ཀོ སོ པུ་ན ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ར་སྨི་ཉྩ པ་ཏོ་ད་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ནི་པཱ་ཏ་ཏི་ཏྠཾ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཝཱ. ཨ་ཐ ཏེ གོ་ཎེ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་པཱ་ཏ་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ དི་སྭཱ ར་སྨི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཏོ་དེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཏེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཀ་ཏི་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ. ས་ཏི་ར་སྨིཾ པ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཏོ་ད་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཏེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ནི་པཱ་ཏ་ཏི་ཏྠེ ཝི་ཡ གོ་ཎཱ. ཏ་ཏོ ཏེ་ན ས་ཏི་ར་སྨི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པ་ཏོ་དེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ན པུ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ; ཏ་སྶེ་ཝ་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ན ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི; ཨ་པི་ཙ ཁོ ཀ་སྶ་ཙི སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ, ཀ་པྤཱ་ས་པི་ཙུ ཝི་ཡ, ཝཱ་ཏ་དྷཱ་རཱ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཧུ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨི་ད་ཉྷི ཀ་སྶ་ཙི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ, མ་ཎི་གུ་ལི༹་ཀཱ ཝི་ཡ, མུ་ཏྟཱ་གུ་ལི༹་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ ཀ་སྶ་ཙི ཁ་ར་ས་མྥ་སྶཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་པྤཱ་ས་ཊྛི ཝི་ཡ, སཱ་ར་དཱ་རུ་སཱུ་ཙི ཝི་ཡ ཙ ཀ་སྶ་ཙི དཱི་གྷ་པཱ་མ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ, དྷཱུ་མ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཙ ཀ་སྶ་ཙི ཝི་ཏྠ་ཏ མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་པ་ཊ་ལཾ ཝི་ཡ, པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ, ར་ཐ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ, ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ, སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀཱི་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧ་ཏཱི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ ན་དཱི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ན་རཱ་ཛི ཝི་ཡ’’. ཨ་ཉྙོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡོ སཱ་ཁཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཏཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ སུ་ཏྟཾ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ས་ཉྙ་ཛ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ནི་དཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པྤ་བྷ་ཝཾ ཏ་སྨཱ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཨ་སྶཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་སྶཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡ་སྶ ཧི ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ནི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ;
ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ;
ཛཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༣༡);
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ པ་ན ནི་མི་ཏྟེ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ན ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ; ‘‘ན ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ནི་རཱ་སོ ཝི་སཱི་དེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ཡེ་ཝ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ནི་མི་ཏྟ་མི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི ས་པྤུ་རི་སཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ནི་མི་ཏྟེ ཋ་པ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡཾ;
དྷཱི་རོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ, ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་བ་ནྡྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༣༢; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༦༣);
ཏ་སྶེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཀི་ལེ་སཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ཝ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡེ་ཝ, ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་ད་ཉྷི དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཧི – ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན, པ་ཊི་ལཱ་བྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི; ‘‘པ་ཊི་ལཱ་བྷ་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི. ཏེ་སཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ? ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཛ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ དི་ཝ་ས་བྷཱ་ག་མྤི ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཛ་ཝ་ཏི, ན བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ས་མཱ་དྷཱི་སུ ནི་མི་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ནེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ཁོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ག་བྦྷོ ཝི་ཡ ཀ་སྶ་ཀེ་ན སཱ་ལི་ཡ་ཝ་ག་བྦྷོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ; ར་ཀྑི་ཏཾ ཧི་སྶ ཕ་ལ་དཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ཏོ ལ་དྡྷ, པ་རི་ཧཱ་ནི ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨཱ་ར་ཀྑ་མྷི ཨ་ས་ནྟ་མྷི, ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ར་ཀྑ་ཎཱུ་པཱ་ཡོ – ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ཝཱ་སོ, གོ་ཙ་རོ, བྷ་སྶཾ, པུ་གྒ་ལོ, བྷོ་ཛ་ནཾ, ཨུ་ཏུ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི སེ་ཝ་ནྟེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝ་ནེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཐི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ག་མ་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏཱ, ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ས་པ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་པ་གྒ་ཎྷ་ནཱ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་ནི་གྒ་ཎྷ་ནཱ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ, ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ནི ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟེ་ན ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ངྒཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ ནི་རུ་དྡྷེ ཏ་དེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི, ཡེ་སཾ པ་ཋ་མཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གོ་ཏྲ་བྷུ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ. པ་ཋ་མཾ ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏི, ན ཚ་ཊྛཾ ས་ཏྟ་མཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏ་ཏྟཱ.
ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི; ཏ་སྨཱ ཚ་ཊྛཾ ས་ཏྟ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ པ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ. ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ན པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ, པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ, ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ, ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ པ་ནེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཏ་དེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝ་སི་པྤ་ཏྟཾ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝཱ ཨ་རཱུ་པ་ནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཏཾ ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ཙ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཉྩ ནི་སྶ་ཡཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཨ་རཱུ་པཾ, ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི རཱུ་པ’’ནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏཾ་ནི་སྶི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཾ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་མྨཱ་ར་ག་གྒ་རི་ཡཱ དྷ་མ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷ་སྟ་ཉྩ པུ་རི་ས་སྶ ཙ ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝཱ་ཏོ ས་ཉྩ་ར་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཙ ཀཱ་ཡ་ཉྩ རཱུ་པཾ, ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ཨ་རཱུ་པ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ ཏཾ དི་སྭཱ ཏཱི་སུ་པི ཨ་དྡྷཱ་སུ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་ར་ཏི. ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑོ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོ ད་ས ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་བྷེ་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟ་པྤ་ཏྟོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་སྶ ག་ཎ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ས་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཡ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི; ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནེ་སཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱི་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི – ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཙ.
ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ.
ཀ་ཐཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པཱི་ཏིཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ –
‘‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. དཱི་གྷཾ པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན…པེ… ར་སྶཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན… ར་སྶཾ པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན… ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན… ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན… པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན… པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཛཱ་ན་ཏོ… པ་སྶ་ཏོ… པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ… ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏོ… ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏོ… ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཎྷ་ཏོ… ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ… ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ཏོ… པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཛཱ་ན་ཏོ… ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ཏོ… པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ཏོ… པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཛ་ཧ་ཏོ… བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ… ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏོ སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༢).
ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཾ. ཏི་ཎྞཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ. སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དིཔ་དེ ཙེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘སུ་ཁ་ནྟི དྭེ སུ་ཁཱ་ནི – ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ པཱི་ཏིཔ་དེ པཱི་ཏི་སཱི་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. སུ་ཁཔ་དེ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ. དྭཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་དེ་སུ ‘‘ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༤; མ. ནི. ༡.༤༦༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟཾ མོ་དེ་ནྟོ པ་མོ་དེ་ནྟོ ཧཱ་སེ་ནྟོ པ་ཧཱ་སེ་ནྟོ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་པྤ་མོ་དོ ཧོ་ཏི – ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ.
ཀ་ཐཾ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་མོ་དེ་ཏི པ་མོ་དེ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པཱི་ཏིཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པཱི་ཏིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་མོ་དེ་ཏི པ་མོ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ‘‘ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ས་མཾ ཨཱ་ད་ཧ་ནྟོ ས་མཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཏཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཁ་ཎི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ; ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཁ་ཎི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ས་མཾ ཨཱ་ད་ཧ་ནྟོ ས་མཾ ཋ་པེ་ནྟོ ‘‘ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི, ཏ་ཏི་ཡེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ. ཏཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི. སོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཏོ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ན་ནྡི་ཏོ, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ རཱ་ག་ཏོ, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དཱ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ ཨ་སྶ་ས་ཏི ཙེ་ཝ པ་སྶ་ས་ཏི ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ’’ཏི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཋ་ཏྭཱ ཁ་ཎ་བྷ་ངྒེ་ན བྷེ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ; ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ; ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏོ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ པ་སྶ་ས་ནྟོ ཙ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི, པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.