༢. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ

དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་དུ་ཏི་ཡེ་ན, ཡཾ ཛི་ནེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཾ;

པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཏ་སྶ དཱ་ནི, པ་ཏྟོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ.

ཡ་སྨཱ ཏ་སྨཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཡཾ པུ་བྦེ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ;

ཏཾ ས་བྦཾ ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཧོ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཡཾ.

དྷ་ནི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨༤. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེཏི ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་ག་ཧེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ, ཏ་ཉྷི མ་ནྡྷཱ་ཏུ-མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་པེ་ཏྠ པ་ཀཱ་རེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཀིཾ ཏེ་ཧི! ནཱ་མ་མེ་ཏཾ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙ ན་ག་རཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་ཀཱ་ལེ སུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་སཾ ཝ་ས་ནྟ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མཱ་ཧ – གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེཏི. སོ ཙ གི་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊེ་སུ ཝ་སིཾ་སུ, གི་ཛ྄ཛྷ་ས་དི་སཱ་ནི ཝཱ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊཱ་ནི; ཏ་སྨཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ས་མྦ་ཧུ་ལཱཏི ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ངྒྷོ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ནྡི་ཊྛཱཏི ནཱ་ཏི་ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ ན ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ; ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་མྨ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཧི ཏེ ས་ནྡི་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་མྦྷ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ; ཏེ ཧི སུ་ཊྛུ བྷ་ཏྟཱ བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་ས་མྦྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྦྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶེཏི ཨི་སི་གི་ལི ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྶ པ་སྶེ. པུ་བྦེ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཏེ པ་ཝི་ས་ནྟེ་ཝ པ་སྶ་ནྟི ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཏོ ཨི་མེ ཨི་ས་ཡོ གི་ལ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ ‘‘ཨི་སི་གི་ལི’’ཏྭེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྶ པ་སྶེ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ.

ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཏི་ཎ་ཙྪ་ད་ནཱ ས་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཱ ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ. ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཧི ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ནཱ་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཚ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཚ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ས་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤). ཏ་སྨཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ས་ཙེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ; ནོ ཙེ ལ་བྷ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན སཱ་མ་མྤི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ་སུ.

ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི དྷ་ནི་ཡོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ ཐེ་རཱ་ཝ ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་ནི་ཡོ་པི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོཏི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ པུ་ཏྟོ; ཏ་སྶ ཧི ནཱ་མཾ དྷ་ནི་ཡོ, པི་ཏཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘དྷ་ནི་ཡོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱིཏི ཏེ་ཧི ཐེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱཏི པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ.

ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡོ བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ན ད་ཎྜ་མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ཧི ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ, ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན པ་ན ཏི་ཎ་ཉྩ དཱ་རུ་ཝ་ལླི-ཨཱ་དཱི་ནི ཙ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན ཧི ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཀུ་ཊི ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཙེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ཀུ་ཊིཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཀོ་ཙི ཝ་སི་ཏུཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཀཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི པ་རི་བྷོ་གཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཉྙེ ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ས་ངྒོ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཋ་པི་ཏཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ན ཁ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ.

ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མིཾ་སཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཛ་ན་པ་དཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་ན དྷ་ནི་ཡོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སྶཾ ཝ་སཱིཏི་ཨཱ་དི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀནྟི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཾ. ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨ་ནུ་ཨ་ཝ་ཡོ, ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ. ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨ་ཝ་ཡོ, ཡཾ ཡཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱུ་ནོ པ་རི་པུ་ཎྞ་སི་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་མྨེ. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨེཏི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀ་མྨེ; ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སི་པྤོཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་སི་པྤོ. ཨ་ན་ཝ་ཡ་ཏྟེ་པི ས་ཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་སི་པྤོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡནྟི པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ཊ་སཱུ་ཙི་གྷ་ཊི་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷི་ཏྟི་ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀ་ཐ་མྦྷཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་རཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ གོ་མ་ཡ་ཉྩ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ པ་ཙཱིཏི ཏཾ ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ གྷཾ་སི་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཏི་ཎཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པ་ཀྐཱ སུ་པ་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཙི. ཨེ་ཝཾ པ་ཀྐཱ ཙ པ་ན སཱ ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ཊི་ཀཱ. ཨ་བྷི་རཱུ་པཱཏི སུ་རཱུ་པཱ. པཱ་སཱ་དི་ཀཱཏི པ་སཱ་ད་ཛ་ནི་ཀཱ. ལོ་ཧི་ཏི་ཀཱཏི ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ. ཀི་ངྐ་ཎི་ཀ་ས་དྡོཏི ཀི་ངྐ་ཎི་ཀ་ཛཱ་ལ་སྶ ས་དྡོ. ཡ་ཐཱ ཀི་ར ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཀ་ཏ་སྶ ཀི་ངྐ་ཎི་ཀ་ཛཱ་ལ་སྶ ས་དྡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཝི་ཊྛེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན ས་མཱ་ཧ་ཏཱ་ཡ ས་དྡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏེ་ན་སྶཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ སུ་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀི་ངྐ་ཎི་ཀཱ’’ཏི ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཏ་སྶ ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ས་དྡོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧ་ཏཱ་ཡ ས་དྡོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༨༥. ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུནྟི ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ; ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ པཱ་ཎེ་སུ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ ཨ་ཝི་ཧེ་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཱ; ཨེ་ཏེ་ན མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱཏི པ་ར་དུ་ཀྑེ་ན ཙི་ཏྟ་ཀ་མྤ་ནཱ. ཨ་ཝི་ཧེ་སཱཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་ས་ནཱ; ཨེ་ཏེ་ཧི ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་ཙི་ཀྑ་ལླ་མ་དྡ་ན་ཨ་གྒི་དཱ་ནེ་སུ བ་ཧཱུ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟ་སྶ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཏེ་སུ པཱ་ཎེ་སུ མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟཱ་པི ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ ཨ་ཝི་ཧེ་སཱ ན ཧི ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་པི ནཱ་མ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. མཱ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ པཱ་ཎེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱིཏི པ་ཙྪི་མོ ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧོ པཱ་ཎེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་བྷཱ་ཝཾ མཱ ཨཱ་པ་ཛྫི. ‘‘བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཾ, ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ན་ཏྠི དོ་སོ’’ཏི མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ མཱ པཱ་ཎེ་སུ པཱ་ཏ་བྱེ གྷཾ་སི་ཏ་བྦེ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ དྷ་ནི་ཡཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི; པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་སི. ཏ་སྨཱ ཡོ་པི པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ནཱ པཱ་ཎེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཏཱ་དི་སཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ན པཱ་ཎེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཡཾ ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. དྷ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི ཀ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་མི་སྶ་ཀཱ པ་ན ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ མི་སྶཱ ཧོ་ཏུ, ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་དྡྷ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཱ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་པི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ…པེ… ཏཾ ཀུ་ཊིཾ བྷི་ནྡིཾ་སཱུཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་ཊྛེ་ཧི ཙ པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཙ ཏཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཝི་ཀི་ར་ནྟཱ བྷི་ནྡིཾ་སུ.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་ནི་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – དྷ་ནི་ཡོ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་ན ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀི་སྶ མེ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀུ་ཊིཾ བྷི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ བྷེ་དཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ སུ་བྦ་ཙ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.

ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ བྷེ་དཱ་པེ་སི, ན་ནུ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཏྠ ཝ་ཡ་ཀ་མྨ་མྤི ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ཏི བྷི་ནྡཱ་པེ་སི, ཏི་ཏྠི་ཡ་དྷ་ཛོ་ཏི བྷི་ནྡཱ་པེ་སི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི – ས་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ, སེ་ནཱ་ས་ན་བཱ་ཧུ་ལླ་པ་ཨ་སེ་དྷ་ནཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི. ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི་པི ཡོ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་ཉྙཱུ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ, སོ ནེ་ཝ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ ན སཱ་རེ་ཏ་བྦོ; ན ཏཾ ལ་བྦྷཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘མ་མ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཏ་ཡཱ ནཱ་སི་ཏོ, ཏཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི.

པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀོ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཀེ་ཙི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན སི་བྦ་ནྟཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན པ་ན ནཱི་ལེ་ན ཝཱ པཱི་ཏ་ཀེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སུ་ཏྟེ་ན ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ སི་བྦི་ཏུཾ ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀ་པ་ཉྫ་རཾ ཝཱ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ. ཚ་ཏྟ་པ་ཎྞ་ཀེ་སུ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡ་ཀཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜེ གེ་ཧ་ཐ་མྦྷེ་སུ ཝི་ཡ གྷ་ཊ་ཀོ ཝཱ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་ཀཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ར་གྒེ་ན ལེ་ཁཱ དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི, སཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གྷ་ཊ་ཀ་མྤི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་མྤི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ལེ་ཁཱ་པི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ, སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ད་ཎྜོ ཝེ་ཋེ་ཏ་བྦོ. ད་ཎྜ་བུ་ནྡེ པ་ན ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཙ་ལ་ན་ཏྠཾ ཚ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཾ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཎྜེ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ལ་ཡ་མི་ཝ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ལེ་ཁཾ ཋ་པེ་ནྟི, སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ས་ཏ་པ་དཱི་ས་དི་སཾ སི་བྦ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཊྚ་མུ་ཁེ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝཱ ཝེ་ཎིཾ ཝཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ཝཱ, ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚ་ཀ་ཉྩ པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎ་མྤི སོ་ལ༹་ས་ཀོ་ཎ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་གྒྷི་ཡ་ག་ཡ་མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ནྟི, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་ཀྐི་ར་ནྟི, ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟ་པི་ལ༹་ཀཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རེ ར་ཏྟེ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཀ་ཉྫི་ཀ་པི་ཊྛ་ཁ་ལི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཧ་ཏྠ་མ་ལ་སཱུ་ཙི་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཙ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ག་ནྡྷཾ ཝཱ ལཱ་ཁཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ར་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛི་ཏྭཱ ས་ངྑེ་ན ཝཱ མ་ཎི་ནཱ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ན གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཎུ་ཀཱ་ནི ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ དོ་ཎི་ཡ་མྤི ན གྷཾ་སི་ཏ་བྦཾ. དོ་ཎི་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི; ཏ་མྤི མུ་ཊྛི་ནཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་ན དོ་ཎི་ཡ་མྤི ན ཋ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་པ་རོ ཧ་ཏྠེ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་ར་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ར་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༤) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ པཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ར་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ལ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ག་ཎྛི་ཀེ་པི སོ་བྷཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལེ་ཁཱ ཝཱ པི་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ནཱ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

པ་ཏྟེ ཝཱ ཐཱ་ལ་ཀེ ཝཱ ཨཱ་ར་གྒེ་ན ལེ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟཾ བྷ་མཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙ་ནྟི – ‘‘མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི; ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞོ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལེ བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཚ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ ལེ་ཁཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཚ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ པ་ན་སྶ ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ སོ་བྷ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ དི་གུ་ཎཾ སུ་ཏྟཾ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཙྪཱི་ནི ཨུ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷོ་སུ པ་ན ཨ་ནྟེ་སུ ད་སཱ་མུ་ཁ་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ དི་གུ་ཎཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་སཱ་མུ་ཁེ པ་ན གྷ་ཊ་ཀཾ ཝཱ མ་ཀ་ར་མུ་ཁཾ ཝཱ དེ་ཌྜུ་བྷ་སཱི་སཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱ ཁ་ཛྫུ་རི་པ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ མ་ཊྛ་པ་ཊྚི་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ད་སཱ ཨེ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི; ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ར་ཛྫུ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་སཱ པ་ན པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་དྷེ ཨ་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཱ་དི་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་དྷ་ཀ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ གྷ་ཊ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ཉྫ་ནི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ས་ཀུ་ཎ་རཱུ་པཾ ཝཱ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ-ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ་མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀ-གོ་མུ་ཏྟ་ཀ་ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝཱ ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཝཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ སུ་ཏྟེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན ཙ་ཏུ་རཾ་སཱ ཝཱ ཨ་ཊྛཾ་སཱ ཝཱ སོ་ལ༹་སཾ་སཱ ཝཱ ཨ་ཉྫ་ནཱི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧེ་ཊྛ་ཏོ པི་སྶཱ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཱ་ཡོ ཝ་ཊྚ་ནྟི. གཱི་ཝཱ་ཡ་མྤི་སྶཱ པི་དྷཱ་ན་ཀ་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ་པི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྫ་ནི་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ཡ་མྤི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཀོ་ས་ཀེ་པི. ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ. ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སི་བྦི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀེ་པི ཝ་ཊྚ་མ་ཎི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གཱི་ཝཱ་ཡཾ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. པི་པྥ་ལི་ཀེ་པི མ་ཎི་ཀཾ ཝཱ པི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ཎྜ་ཀེ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཾ ཝ་ལི་ཏ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎི་ཡཾ ཝཱ ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ར་ཎི་དྷ་ནུ་ཀེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པེ་ལླ་ན་ད་ཎྜ་ཀེ ཝཱ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པེ་ལླ་ན་ད་ཎྜ་ཀ་སྶ པ་ན ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎྜ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱུ་ཙི་ས་ཎྜཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཡེ་ན སཱུ་ཙིཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ གྷཾ་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ མ་ཀ་ར་མུ་ཁཱ་དི་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཌཾ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ན མུ་ཁ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སི་ཡ་མྤི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧེ་ན ཨུ་བྷོ་སུ ཝཱ པ་སྶེ་སུ ཙ་ཏུ་རཾ་སཾ ཝཱ ཨ་ཊྛཾ་སཾ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜེ་པི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཱ ཨུ་པ་རི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མ་ཀུ་ལ༹་མ་ཏྟ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཝི་སཱ་ཎེ ཝཱ ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལཱ་བུ་ཀེ ཝཱ ཨཱ་མ་ཎྜ་སཱ་ར་ཀེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནེ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎེ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནེ ཙ་ངྐ་མ་ན་བྷི་སི་ཡཱ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀེ ར་ཛ་ན་དོ་ཎི་ཀཱ་ཡ པཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ལུ༹་ངྐེ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཱ་ཡ ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀེ ཝ་ལ་ཡཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀེ་པ་ཏྟ་པི་དྷཱ་ནེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ ཝཱི་ཛ་ནེ་ཏི – ཨེ་ཏེ་སུ ས་བྦཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་ན དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡ་མྤི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་རུ་དྡྷ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ. ཝི་རུ་དྡྷ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱི་མཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷེ་ཧི ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡེ ཏཱ་དི་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘‘མཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་མཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, པུ་ན་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྠ, མཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་མ་ཀ་ཏྠ, མཱ སཱ་མ་གྒིཾ བྷི་ནྡི་ཏྠ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏ་མྤི ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཡ་དཱ ཏེ་སཾ ལ་ཛྫི་པ་རི་སཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ ཙ ཧོ་ཏི ལ་དྡྷུཾ དྷ་མྨི་ཀོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏ་དཱ ཏེ་སཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ པེ་སི་ཏེ ཧ་ར་ནྟི, སཱ་དྷུ; ནོ ཙེ ཧ་ར་ནྟི, ཋ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ནི, ནོ ཙ ཁོ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན ཚ་ད་ན-གོ་པཱ་ན་སཱི-ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཧ་ར་ནྟི, སཱ་དྷུ; ནོ ཙེ ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཐ ཏེ་སུ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཧི་མ་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ཧ་ཊེ་སུ ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ད་ཌྜྷེ་སུ སཱི་མ་སཱ་མི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫཱ, ན ལ་བྦྷཱ ཙོ་དེ་ཏུཾ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ ནཱ་སི་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གཱི་ཝཱ’’ཏི ཝཱ. ཡཾ པ་ན སཱི་མ་སཱ་མི་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཏཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

༨༦. ཨེ་ཝཾ བྷི་ནྣཱ་ཡ པ་ན ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ དྷ་ནི་ཡ་སྶ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཉྩ པུ་ན ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དཱ་རུ་ག་ཧེ ག་ཎ་ཀོཏི ར་ཉྙོ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ དཱ་རུ་གོ་པ་ཀོ. དེ་ཝ་ག་ཧ་དཱ་རཱུ་ནཱིཏི དེ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་དཱ་རཱུ་ནི. རཱ་ཛ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི དཱ་རཱུ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ག་ར་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ་ནཱིཏི ན་ག་ར་སྶ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. ཨཱ་པ་ད་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨ་གྒི་དཱ་ཧེ་ན ཝཱ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ པ་ཊི་རཱ་ཛཱུ་པ་རུ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ གོ་པུ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་ར་ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པ་ཏྟི ཨཱ་པ་དཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ད་ཏྠཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚེ་དཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཊི་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་གྒེ ཀི་ཉྩི མ་ཛ྄ཛྷེ ཀི་ཉྩི མཱུ་ལེ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཚེ་དཱ་པེ་སི.

༨༧. ཝ་སྶ་ཀཱ་རོཏི ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནཱ་མཾ. མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོཏི མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ, མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མ་ག་དྷ་ར་ཉྙོ ཝཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ; མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ས་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ. བྷ་ཎེཏི ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ ནཱི་ཙ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་པུ་རི་སཱ་ལ་པ་ནཾ. བ་ནྡྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སཱིཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཏ་སྨིཾ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏོ་ཝ. སོ ར་ཉྙོ ‘‘ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ ‘‘པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནཾ ཧ་ཏྠེ་སུ ཙ པཱ་དེ་སུ ཙ བ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ནྡྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཨ་དྡ་ས ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་ནི་ཡོཏི ཀ་ཐཾ ཨ་དྡ་ས? སོ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནཱ ལེ་སེ་ན དཱ་རཱུ་ནཾ ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཨེ་ས དཱ་རཱུ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ ཝ་དྷཾ ཝཱ བ་ནྡྷཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ནཾ ཨ་ཧ་མེ་ཝ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྡ་ས ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་ནི་ཡོ’’ཏི. དཱ་རཱུ་ནཾ ཀི་ཙྩཱཏི དཱ་རཱུ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ. པུ་རཱ་ཧཾ ཧ་ཉྙཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ པུ་རཱ ཧ་ཉྙཱ་མི; ཡཱ་ཝ ཨ་ཧཾ ན ཧ་ཉྙཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཏྭཾ ཨེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༨༨. ཨི་ངྒྷ, བྷ་ནྟེ, ས་རཱ་པེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ངྒྷཱཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་སི་ཏྟོཏི ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ‘‘དི་ནྣ་ཉྙེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི ཨི་མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཡཾ ཏྭཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཏཾ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ར་སི, ན ས་ར་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛཱ་ནོ ཀི་ར ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ནྟི – ‘‘དི་ནྣ་ཉྙེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ས ཝ་ད་ཏི. ཏེ་སཾ མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏནྟི ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ས་མི་ཏ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀ་ཧ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཡཱ ཨེ་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏཾ; ན ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཏ་ཉྩ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ ཡཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཡཱ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.

ལོ་མེ་ན ཏྭཾ མུ་ཏྟོ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་མ་མི་ཝ ལོ་མཾ, ཀིཾ པ་ན ཏཾ? པ་བྦ་ཛྫཱ་ལི་ངྒཾ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ནཱ་མ དྷུ་ཏྟཱ ‘‘མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧ་གྒྷ་ལོ་མཾ ཨེ་ལ༹་ཀཾ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཉྙུ་པུ་རི་སོ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཨེ་ལ༹་ཀ་སྶ མཾ་སཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཨ་གྒྷ་ཏི. ལོ་མཱ་ནི པ་ན ལོ་མ་ཝཱ་རེ ལོ་མ་ཝཱ་རེ ཨ་ནེ་ཀེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨ་གྒྷ་ནྟཱི’’ཏི དྭེ ཨ་ལོ་མ་ཀེ ཨེ་ལ༹་ཀེ ད་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ སོ ཨེ་ལ༹་ཀོ ཝི་ཉྙུ་པུ་རི་ས་མཱ་ག་མྨ ལོ་མེ་ན མུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏྭཾ ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ར་ཧོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛོ ས་བྦྷི ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་རཱུ་པོ, ཏྭ་ཉྩ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ལི་ངྒ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ དྷཱ་རེ་སི. ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ལི་ངྒ་ལོ་མེ་ན ཨེ་ལ༹་ཀོ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙུ་པུ་རི་ས་མཱ་ག་མྨ མུ་ཏྟོ་སཱི་ཏི.

མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ར་ཉྙོ པ་རི་ས་ཏི བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཙ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏཾ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཙི་ནྟེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁི་ཡྻ་ནྟཱིཏི ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ པ་ཏྠ་ར་ནྟི; ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ‘‘ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ནྟཱ ཁི་ཡྻ་ནྟི. ‘‘ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ སཱ་མ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟཱ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་པ་དཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོཏི སེ་ཊྛ་ཙཱ་རི་ནོ. སཱ་མ་ཉྙནྟི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. བྲ་ཧྨ་ཉྙནྟི སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.

ར་ཉྙོ དཱ་རཱུ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མྷི ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏྠོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ར་ཉྙོ དཱ་རཱུ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དེ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་རཱ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རི་ཀོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོཏི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་རཱ་ཎེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཝོ་ཧཱ་རི་ཀོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩོ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝཱ སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘པུ་བྦེ་པི བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ས་ཙེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ, ཏེ་ན་སྶ སི་ཡུཾ ཝ་ཏྟཱ་རོ ‘‘སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ་པི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻོ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི-ས་མུ་དྡ-ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠི་ཎྞོ, ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ད་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ནཱ་སེ་སཱི’’ཏི! ཏ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཀོ་པེ་ཡྻུཾ, པ་ཉྙ་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ སོ ཨུ་པ་ཝཱ་དོ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི – ‘‘ཨི་མེ་ཧི ནཱ་མ ཨ་གཱ་རི་ཀཱ་པི པཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ཙོ་རཾ ཧ་ན་ནྟི་པི བ་ནྡྷ་ནྟི་པི པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི་པི. ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ན ནཱ་སེ་སྶ་ཏི; ཡེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཏི་ཎ་ས་ལཱ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི! ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི. པ་ཉྙ་ཏྟ་མྤི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཀུ་པྤཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ པ་རི་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན ཁོ བྷི་ཀྑུ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཙོ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ན་ཏི ཝཱ བ་ནྡྷ་ཏི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི ཝཱ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ མཱ་ག་དྷོཏི མ་ག་དྷཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རོ. སེ་ནི་ཡོཏི སེ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣོ. བི་མྦི་སཱ་རོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི ཝཱཏི ར་ཊྛ་ཏོ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀོ པཱ་དོཏི ཏ་དཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝཱི་ས་ཏི་མཱ་ས་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀོ པཱ་དོ. ཨེ་ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་བྦ་ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷཱ་གོ ‘‘པཱ་དོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཁོ པོ་རཱ་ཎ་སྶ ནཱི་ལ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན, ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ རུ་དྲ་དཱ་མ་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཏེ་ན ཧི པཱ་དེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷཱ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་སུཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟི. ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཝཱ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི. ཨི་མཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨི་མཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི. ཨི་ཏོ ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ་པི དྷ་ནི་ཡཾ ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ར་ཛ་ཀ་བྷ་ཎྜི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྶུ་པྤ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཙ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཙ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དྷ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཡཾ ཡཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨ་པུ་བྦ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཡ་དི ཧི ཡཾ ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ, ཏཾ ཏཾ པུ་ན་པི ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ, ཀ་དཱ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟཾ ག་མི་སྶཱ་མ! ཏ་སྨཱ ཡཾ ཡཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པུ་བྦཾ པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཾ, ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.

དྷ་ནི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩༠. ར་ཛ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱཏི ར་ཛ་ཀ་ཏི་ཏྠཾ ག་ནྟྭཱ; ཏ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ར་ཛ་ཀཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ར་ཛ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ར་ཛ་ཀ་བྷ་ཎྜི་ཀནྟི ར་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ; ར་ཛ་ཀཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ཀཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཏེ་སཾ པ་མཱ་དེ་ན ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༢. གཱ་མོ་ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ‘‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཙ ཨ་ར་ཉྙ་སྶ ཙ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཀུ་ཊི, ཨེ་ཀཾ གེ་ཧཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ལ་ཡ་ཛ་ན་པ་དེ; ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ཊི་ཀོ གཱ་མོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཨ་པ་རེ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་མ་ནུ་སྶོ་ནཱ་མ ཡོ ས་བྦ་སོ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱུ་ཏོ; ཡ་ཏོ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན པུ་ན་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ཀྐ་ནྟཱ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་ནཱ་མ ཨི་ཊྛ་ཀ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱ་ཁཱ་ཧི་པི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. གོ་ནི་སཱ་དི་ནི་ཝི་ཊྛོ་ནཱ་མ ཝཱི་ཐི་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ གཱ་ཝོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྭེ ཏ་ཡོ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྭེ ཏཱི་ཎི གྷ་རཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝི་ཊྛོ. ས་ཏྠོཏི ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་ག་མོ་པི ན་ག་ར་མྤི གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོཏི་ཨཱ་དི ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶཱཏི ཡ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་སྶེ་ཝ དྭེ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ, ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མེ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ; ཏ་སྶ ཧི བཱ་ཧི་རོ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་ས་ངྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀོ, ཏ་སྶ གཱ་མ་དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་སྶ. ཡ་ཏྲཱ་པི ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྲ གཱ་མ་དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ ‘‘ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘གཱ་མ་དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་སྶཱ’’ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶཱཏི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ, ནོ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ, ནེ་ཝ ཨ་པྤ་ཐཱ་མ་སྶ, ན མ་ཧཱ་ཐཱ་མ་སྶ; མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཐཱ་མ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀཱ་ཀེ ཨུ་ཌྜཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ལེ་ཌྜུཾ ཁི་པ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པེ ཨུ་ད་ཀཾ ཁི་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཁི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཏ་རུ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ལེ་ཌྜུཾ ཁི་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཁི་ཏྟ་སྶ ལེ་ཌྜུ་སྶ པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ཏི་ཏོ པ་ན ལུ་ཋི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ནི་བྦ་ཀོ་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ སུ་པྤ་པཱ་ཏོ ཝཱ མུ་ས་ལ་པཱ་ཏོ ཝཱ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོཏི ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘གྷ་རཾ ནཱ་མ, གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ, གཱ་མོ ནཱ་མ, གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཀོ་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་བྦྷ་ནྟ་རཾ གྷ་རཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ བྷཱ་ཛ་ན་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཋི་ཏེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བ་ཧི ཁི་ཏྟ་སྶ སུ་པྤ་སྶ ཝཱ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡཱ ཝཱ པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ, གྷ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ དྭཱི་སུ ཀོ་ཎེ་སུ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ རུ་ཀྑ་སཱུ་ཙི་དྭཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀྑེ་པོ ཙ ཨ་ཡཾ ས་བྦོ་པི གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་བྦྷ་ནྟ་རཾ གཱ་མོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡོ ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ཝཱ ཐེ་ར་ཝཱ་དོ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ པ་མཱ་ཎ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཡ་ཉྩེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་དྡྷ་མི་ཝ དི་སྶ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི – ‘‘གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ གཱ་མ་ས་ངྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ས་ཙྩ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་མེ་ཝ ཝི་དི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ‘‘གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ཨི་དྷ གཱ་མོ ནཱ་མ དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི – པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ. ཏ་ཏྲ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝི་སུཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ན གཱ་མ་སྶ གཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ གཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཙ ད་སྶི་ཏེ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི པུ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ གཱ་མོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ གྷ་རཾ, གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ, གཱ་མོ, གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨེ་ས ཝི་བྷཱ་གོ ས་ངྐ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ. ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ གཱ་མོ ཙ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ་པི ཙ གཱ་མོ པུ་བྦེ མ་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀུ་ལེ་སུ ན་ཊྛེ་སུ ཨ་པྤ་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ. པུ་རི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་ན་སྶ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱཏི ཨི་མཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ‘‘ཨ་ར་ཉྙཾ’’ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ན ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ནྟི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནུ་ནཱ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན ‘‘གྷ་རཾ, གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ, གཱ་མོ, གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལེ་སོ་ཀཱ་ས་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་སྨཱ གྷ་རེ ཝཱ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ གཱ་མེ ཝཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣནྟི ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ, ཏ་དེ་ཏཾ ཏེ་ཧི སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ན དི་ནྣ་ནྟི ཨ་དི་ནྣཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ ན ནི་སྶ་ཊྛ་ནྟི ཨ་ནི་སྶ་ཊྛཾ. ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋི་ཏ་མྤི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་ཀྑ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ར་ཀྑི་ཏཾ. མ་ཉྫཱུ་སཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གོ་པི་ཏ་ཏྟཱ གོ་པི་ཏཾ. ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི ཏ་ཎྷཱ་མ་མ་ཏྟེ་ན མ་མཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཱ མ་མཱ་ཡི་ཏཾ. ཏཱ་ཧི ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ར་ཀྑ་ཎ་གོ་པ་ནཱ་ཧི ཏེ་ཧི བྷ་ཎྜ་སཱ་མི་ཀེ་ཧི པ་རེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་མ.

ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཐེ་ནོཏི ཙོ་རོ, ཐེ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཐེ་ཡྻཾ; ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ས་ངྑཱ, ས་ངྑཱ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ; ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ས་ཉྙཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཧི པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༨༠) ཝི་ཡ. ཐེ་ཡྻ་ཉྩ ཏཾ ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡོ ཙ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ , ཧ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཡྻ, ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻ, ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཋ་མ་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ནྟ་སྶ ག་ཙྪ་ཏོ ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཝ་སེ་ན, པ་ཉྩ་མཾ ཐ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཚ་ཊྛཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན་པི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་ནེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་མི་སྶ་ཀེ་ན.

ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. སཱ་མི་ཀོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ.

ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ནྟོ སཱི་སེ བྷཱ་རཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཁ་ནྡྷཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ.

ཨ་ཝ་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཎྜཾ ‘‘དེ་ཧི མེ བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. སཱ་མི་ཀོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ.

ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ་ཝི་ཀོ་པེ་ཡྻཱཏི ‘‘ས་ཧ་བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ.

ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཐ་ལ་ཊྛཾ བྷ་ཎྜཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ.

ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻཱཏི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ་ཏི – ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ.

ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་སྶཱ་མི་ཀཾ དཱ་སཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་ར་ཏི ཝཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝཱ ཝི་ཀོ་པེ་ཏི, ཋཱ་ནཱ ཝཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི – ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ.

པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ

ཨ་པི་ཙ ཨི་མཱ་ནི ཚ པ་དཱ་ནི ཝ་ཎྞེ་ནྟེ་ན པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ཏཱ ཧི ཨི་དཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཋཱ་ནེ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ ལུ་ལི༹་ཏཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཀཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭེ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ པ་ཉྩ་ཀཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་བྦེ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཡཱ་ནི ཙ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཏེ་ས་མྤི ན ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ ལུ་ལི༹་ཏཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ. ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀེས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ.

པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ནཱ་མ – ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ, སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ, པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩ ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཧ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཡྻ, ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏཱ་ནི པུ་བྦེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཚ་ཊྛཾ པ་དཾ, ཏཾ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ཝ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩ.

ཀ་ཏ་མཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ? པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ – སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ, ནི་སྶ་གྒི་ཡོ, ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ, དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ནཱ་མ པ་ར་སྶ བྷ་ཎྜཾ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏེ ཋི་ཏོ བ་ཧི་སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཙ ས་དྡྷིཾ ‘‘ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ད་ཡོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜཾ ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་སི, ཏ་དཱ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ པ་རོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ པ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ པ་ན ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ.

ཀ་ཏ་མཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ? ཨ་པ་རེ་པི པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ – པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ, ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ, སཾ་ཝི་དཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ, ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཏ་ཡོ པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༡༡༨-༡༢༠) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཨི་དཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ.

ཀ་ཏ་མཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀཾ? ཨ་པ་རེ་པི པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ – ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི. ཏེ པ་ཉྩ་པི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཀུ་སཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༣༨) ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀུ་ས་ས་ངྐཱ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨི་དཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ནི པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨི་མེ་སུ ཙ པ་ན པ་ཉྩ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ཀུ་ས་ལེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠུཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ པོ་རཱ་ཎཱ ཨཱ་ཧུ –

‘‘ཝ་ཏྠུཾ ཀཱ་ལ་ཉྩ དེ་ས་ཉྩ, ཨ་གྒྷཾ པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཉྩ་མཾ;

ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི, དྷཱ་རེ་ཡྻ་ཏྠཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུནྟི བྷ་ཎྜཾ; ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན ཧི ‘‘མ་ཡཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་སྶཱ་མི་ཀེ་པི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏེ་སཾ སཱ་ལ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཝ་ཧ་ཊཾ, བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ནི་རཱ་ལ་ཡ་ཀཱ་ལེ, ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. བྷ་ཎྜ་སཱ་མི་ཀེ་སུ པ་ན བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ་སུ བྷ་ཎྜཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙི.

ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝ་ཏྠུ – བྷཱ་ཏི་ཡ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་དི་ས་ཏོ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ པ་ཎྜུ་ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཨཾ་སེ ཀ་རི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ པཱ་ཝི་སི; ཏ་ངྑ་ཎ་མེ་ཝ ཙ རཱ་ཛཱ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་མྨ་དྡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ སོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ན་ས་མྨ་དྡ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཨཾ་ས་ཏོ པ་ཏ་ནྟཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟོ; ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཀོ ཨཱི་དི་སེ ཛ་ན་ས་མྨ་དྡེ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ལ་ཙྪ་ཏི, ན དཱ་ནི ཏཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཨ་ཐ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ དཱ་ནི་མྷི, ཝི་བྦྷ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ‘‘ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཉ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི.

ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཙཱུ་ལ༹་སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་རོ ཝི་ན་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་མོ་ཀྑོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ཏེ་ན བྷ་ཊྛེ ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི དཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ ཀཱ་སཱ་ཝ་སཱ་མི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཏ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ད་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི. སོ པ་ཉྩ་པི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཨ་དྡ་ཀྑི. ཏ་ཏོ ནཾ ཐེ་རོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཏ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཀཱ་སཱ་ཝཾ དཱི་གྷ་ཏོ ཙ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ མི་ནི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཧི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཐེ་རོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏ་ཝེ་དཾ ཀཱ་སཱ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཏེ པཱ་ཏི་ཏ’’ནྟི? སོ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཐེ་རོ པ་ན ཏེ་ན ཀ་ཏཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏ་ཡཱ ཨི་དཾ ཀུ་ཧིཾ དི་སྭཱ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི? སོ་པི ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏ་ཏོ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ ཏེ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་སྶ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སི. ཏཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཧི. ཨི་ད་ཉྩ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ པ་ར་མ་སྶཱ་ས་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ.

ཀཱ་ལོཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལོ. ཏ་དེ་ཝ ཧི བྷ་ཎྜཾ ཀ་དཱ་ཙི ས་མ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི མ་ཧ་གྒྷཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཝ་ཧ་ཊཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཡོ ཏ་སྶ ཨ་གྒྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་གྒྷེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ.

དེ་སོཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་དེ་སོ. ཏ་ཉྷི བྷ་ཎྜཾ ཡ་སྨིཾ དེ་སེ ཨ་ཝ་ཧ་ཊཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དེ་སེ ཡོ ཏ་སྶ ཨ་གྒྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་གྒྷེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. བྷ་ཎྜུ་ཊྛཱ་ན་དེ་སེ ཧི བྷ་ཎྜཾ ས་མ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ མ་ཧ་གྒྷཾ.

ཨི་མ་སྶཱ་པི ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨ་ནྟ་ར་ས་མུ་དྡེ ཀི་ར ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སུ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷ་མཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑ་ཐཱ་ལ་ཀ་ས་དི་སཾ མ་ནོ་ར་མཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་ར་ས་མུ་དྡཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟོ ཏཾ ཐཱ་ལ་ཀཾ དི་སྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ ཏཾ ཐཱ་ལ་ཀཾ དི་སྭཱ ཐཱ་ལ་ཀ་སཱ་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་ཏོ ཏེ ཨི་དཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ས་མུ་དྡ་ཏོ མེ ཨཱ་ནཱི་ཏ’’ནྟི. སོ ཏཾ ‘‘ནེ་ཏཾ ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ, ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཏེ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི. ཏ་ཏྠ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ བྷེ་རིཾ པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ས་མཱི་པེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྠེ་རཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སུཾ.

ཏ་སྨི་ཉྩ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ཐཱ་ལ་ཀཾ ཀུ་ཧིཾ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ’’ནྟི. ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཀི་ཉྩི ཨ་གྒྷ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཧི ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མི་ཉྫཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཀ་པཱ་ལཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟི, དཱ་རུ་ཨ་ཏྠཾ པ་ན ཕ་ར་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨཱུ་ན་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན མཱ་ས་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱུ་ན་མཱ་ས་ཀེ་ན ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ! སཱ་དྷུ! སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཀ་སཱ་དྷུ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བྷཱ་ཏི་ཡ་རཱ་ཛཱ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཾ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ སུ་ཏྭཱ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘མ་ཡི ས་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་ན་མྤི གི་ཧཱི་ན་མྤི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ཎཱ་ཡ ཋ་པེ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ དེ་སོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ.

ཨ་གྒྷོཏི བྷ་ཎྜ་གྒྷོ. ན་ཝ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཧི ཡོ ཨ་གྒྷོ ཧོ་ཏི, སོ པ་ཙྪཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི; ཡ་ཐཱ ན་ཝ་དྷོ་ཏོ པ་ཏྟོ ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ཝཱ ཨ་གྒྷ་ཏི, སོ པ་ཙྪཱ བྷི་ནྣོ ཝཱ ཚི་དྡོ ཝཱ ཨཱ་ཎི་ག་ཎྛི་ཀཱ་ཧ་ཏོ ཝཱ ཨ་པྤ་གྒྷོ ཧོ་ཏི ཏ་སྨཱ ན ས་བྦ་དཱ བྷ་ཎྜཾ པ་ཀ་ཏི་ཨ་གྒྷེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒྷོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ.

པ་རི་བྷོ་གོཏི བྷ་ཎྜ་པ་རི་བྷོ་གོ. པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱ་པི ཧི ཝཱ་སི་ཨཱ་དི་བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒྷོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཀ་སྶ་ཙི པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝཱ་སིཾ ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྲ ཝཱ་སི་སཱ་མི་ཀོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ – ‘‘ཏ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཝཱ་སི ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘པཱ་དེ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ཀི་ཎི་ཏྭཱ་ཝ ཋ་པི་ཏཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཏཾ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་སཱི’’ཏི? ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མེ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ར་ཛ་ན་ཚ་ལླིཾ ཝཱ པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཀ་དཱ་རུཾ ཝཱ ཚི་ནྣཾ, གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ནི་སི་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ པོ་རཱ་ཎོ ཨ་གྒྷོ བྷ་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཝཱ་སི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྫ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་ལཱ་ལེ་ན ཝཱ ཐུ་སེ་ཧི ཝཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཨ་གྒྷོ བྷ་སྶ་ཏི. ཏི་པུ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཙྪེ་ད་ནེ་ནཱ་པི པ་རི་མ་ཛྫི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི, ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ས་ཀིཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནེ་ནཱ་པི པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ན ཨཾ་སེ ཝཱ སཱི་སེ ཝཱ ཋ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི, ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་པྥོ་ཊ་ནེ་ནཱ་པི ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨ་པ་ན་ཡ་ནེ་ནཱ་པི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི, ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཛ་ན་ནྟ་ར་པ་ཨ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ་པི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ཏོ མ་ཀྑི་ཀཾ ཝཱ ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི, གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་ཀ་སྶ མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ན་ཁེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཨ་གྒྷོ བྷ་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཱ་མི་ཀེ་ཧི པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཨཱུ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ཊོ བྷི་ཀྑུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷོ་གོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཡྻ་ཏྠཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ག་རུ་ཀཾ ཝཱ ལ་ཧུ་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཡྻཱ་ཏི.

ནི་ཊྛི་ཏོ ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ…པེ… ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི.

ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་དི་དཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་རཱུ་པནྟི ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ པཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་དཾ ཝཱ པཱ་དཱ་ར་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱ་དཾ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱ་དེ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་དཱ་ར་ཧེ་ན པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.

པ་ཐ་བྱཱ རཱ་ཛཱཏི ས་ཀ་ལ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ རཱ་ཛཱ དཱི་པ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་སོ་ཀ་ས་དི་སོ, ཡོ ཝཱ པ་ན་ཉྙོ་པི ཨེ་ཀ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ, སཱི་ཧ་ལ༹་རཱ་ཛ་ས་དི་སོ. པ་དེ་ས་རཱ་ཛཱཏི ཨེ་ཀ་དཱི་པ་སྶ པ་དེ་སི་སྶ་རོ, བི་མྦི་སཱ་ར-པ་སེ་ན་དི-ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ ནཱ་མ ཡེ དཱི་པ་པ་དེ་སེ་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ མ་ཎྜ་ལཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨ་ནྟ་ར་བྷོ་གི་ཀཱ ནཱ་མ དྭི་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་གཱ་མ་སཱ་མི་ཀཱ. ཨ་ཀྑ་ད་སྶཱཏི དྷ་མྨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ན་ཀཱ, ཏེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་དྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཙོ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙྪེ་ཛྫཱ་དིཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཡེ པ་ན ཋཱ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ཝཱ ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ག་རུ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ས་ཡཾ ན ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟི. མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱཏི ཋཱ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩཱ; ཏེ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཡེ ཝཱ པ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་པི ཡེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ཝཱ ས་ཀི་སྶ་རི་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི, ས་བྦེ་པི ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཧ་ནེ་ཡྻུནྟི པོ་ཐེ་ཡྻུ་ཉྩེ་ཝ ཚི་ནྡེ་ཡྻུ་ཉྩ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻུནྟི ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ཙོ་རོ་སཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཙ ཝ་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ; ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘པ་རི་བྷཱ་སོ ཨེ་སོ’’ཏི. པུ་རི་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠ་ཏྟཱ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.

༩༣. ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨཱ་དཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་ཨེ་ཝ ‘‘པཱ་དཾ ཝཱ པཱ་དཱ་ར་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱ་དཾ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཎྜཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏཾ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལེ་སོ་ཀཱ་ས་ནི་རུ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱུ་མ་ཊྛཾ ཐ་ལ་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱུ་མ་ཊྛཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒཾ ཨཱ་ཧ.

པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ

༩༤. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ. ནི་ཁཱ་ཏནྟི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི པཾ་སུ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. བྷཱུ་མ་ཊྛཾ བྷ་ཎྜཾ…པེ… ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཏཾ ཨེ་ཝཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, སོ བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་པི ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ཏ་སྶ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཡཾ ཡཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཧ་ཏྠ་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ནི་དྷཱ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ, དུ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་སྶ་ཙི ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི, པ་ད་ཝཱ་རེ ཙ ཧ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དྭཱ་ར་པི་ད་ཧ་ནེ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ ག་མ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནི་པ་ནྣོ་ཀཱ་སཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི, དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་མཱི་པཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཝཱ་ར་པ་ད་ཝཱ་རེ་སུ ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སོ ཏཾ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཀུ་ཧིཾ, ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ པ་ཀྐོ་སཱ་ཧཱི’’ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་བྦེ ས་མཱ་ག་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནི་དྷི ཨུ་པ་ལ་དྡྷོ, ག་ཙྪཱ་མ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རི་སྶཱ་མ, སུ་ཁ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.

ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀུ་དཱ་ལཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་དཱ་ལོ ཨ་ཏྠི, ‘‘ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ག་ཎྷ་ནྟོ ཙ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ཝཱ་ར་པ་ད་ཝཱ་རེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཙ ས་ཙེ ‘‘ཀུ་དཱ་ལཾ མེ དེ་ཧི, ཀུ་དཱ་ལེ་ན མེ ཨ་ཏྠོ, ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠི, ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མུ་སཱ ཨ་བྷ་ཎ་ནྟོ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ ‘‘མཱ་ཏི་ཀཱ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཏྠི, ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱུ་མི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི མུ་སཱ་པི བྷ་ཎ་ཏི, ཡཾ ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་ཙྩེ་པི ཨ་ལི་ཀེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་མཱ་ད་ལི་ཁི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན ཀུ་དཱ་ལ་སྶ ད་ཎྜོ ན་ཏྠི, ‘‘ད་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་སིཾ ཝཱ ཕ་ར་སུཾ ཝཱ ནི་སེ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ག་ནྟྭཱ སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛཾ ཚི་ནྡ་ཏི ཏ་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ཝཱ་ར་པ་ད་ཝཱ་རེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ལླ་རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ངྑེ་པ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཉྩ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་ཀ་ཀ་ཊྛ་ལ་ཏཱ་ཚེ་ད་ན་ཏྠཾ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀུ་དཱ་ལེ ཡཱ་ཙ་ནྟཱ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ལོ་ཧཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ལོ་ཧ་བཱི་ཛ་ཏྠཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ནྟི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དྷ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཱ ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི་ཡེ་ཝ. བཱི་ཛཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ.

པི་ཊ་ཀ་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ་པི ཧ་ཏྠ་ཝཱ་ར་པ་ད་ཝཱ་རེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ. མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. པི་ཊ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝ་ལླི་ཙྪེ་ད་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀོ ནི་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཾ ནི་དྷིཾ ལ་དྡྷཱ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཾ ཝཱ དྷ་མྨ་པཱུ་ཛཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་མ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ…པེ… ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དྷ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ ནི་དྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་གྒཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཚི་ནྡ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛཾ ཚི་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ.

ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀནྟི ཙི་ར་ནི་ཧི་ཏཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ཛཱ་ཏ་ཀཾ. ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་ཊྛ་ལ་ཏ་མེ་ཝ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ལླཾ ཝཱ སུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དིཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཧེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ཧི ད་སྶི་ཏཾ – པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཉཱ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཉ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་སྶ་ཝ་དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཀུ་དཱ་ལཾ ཝཱ པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཧི དུ་ཀྐ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ པ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་སྶ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ་ཏི. ཡཾ པ་ན ད་ས་ཝི་དྷཾ ར་ཏ་ནཾ, ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ དྷ་ཉྙཾ, ས་བྦ་ཉྩ ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་དིཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཡཾ ཀ་ད་ལི་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ པ་ཏྟེ ར་ཛེ པ་ཏི་ཏེ པ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ‘‘སུ་ཏྭཱ ན ཝ་ད་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༡༩) ཨི་དཾ ཉཱ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཡཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་སུ ‘‘ཉ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༡༤) ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཉ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་རི་མི་ཀཱ ཙ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་སྶ་ཝེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༧) ཨི་དཾ པ་ཊི་སྶ་ཝ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཨི་དཾ པ་ན ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ལླཾ ཝཱ སུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དིཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དི་མྷི ཚི་ནྣེ་པི ལ་ཛྫི་དྷ་མྨོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, སཾ་ཝ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཚེ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ པཾ་སུཾ ཁ་ཎ་ཏི, ཚེ་ད་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཁ་ཎ་ན་དུ་ཀྐ་ཊེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ནྟོ་པི ཧི ཨི་དྷ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷི་མཱུ་ལཾ པ་ཏྟ་སྶཱ་པི ལ་ཛྫི་དྷ་མྨོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཁ་ཎ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི.

བྱཱུ་ཧ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ཐ པ་ན ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ པཾ་སུཾ ཝི་ཡཱུ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཀ་པ་སྶེ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཁ་ཎ་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཝི་ཡཱུ་ཧ་ན་དུ་ཀྐ་ཊེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཉྩ པཾ་སུཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྫཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཝི་ཡཱུ་ཧ་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི ཝཱཏི ཨ་ཐ པ་ན ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ པཾ་སུཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བ་ཧི པཱ་ཏེ་ཏི, ཝི་ཡཱུ་ཧ་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. པཾ་སུཾ པ་ན ཀུ་དཱ་ལེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝཱ པ་ཙྪི་ཡཱ ཝཱ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ པཱ་ཏེ་ནྟོ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ས་བྦཾ པཾ་སུཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷིཾ ཐ་ལ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ན ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ ཀུ་མྦྷིཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཨཱ་མ་ས་ན་དུ་ཀྐ་ཊེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ་པི ཙ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་མ་ས་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ ཀུ་མྦྷིཾ ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་མ་ས་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ‘‘ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ དུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཝུ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཐ ཝཱ དུ་ཊྛཾ ཀ་ཏཾ, ཝི་རཱུ་པཱ སཱ ཀི་རི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ན སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ –

‘‘དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨི་ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ;

ཨ་པ་ར་དྡྷཾ ཝི་ར་དྡྷ་ཉྩ, ཁ་ལི་ཏཾ ཡ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊཾ.

‘‘ཡཾ མ་ནུ་སྶོ ཀ་རེ པཱ་པཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ;

དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི པ་ཝེ་དེ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (པ་རི. ༣༣༩);

ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཐཱུ་ལ་ཏྟཱ, ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ‘‘ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ དུ་གྒ་ཏི’’ (སཾ. ནི. ༡.༤༩), ‘‘ཡཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༦༦; ནེ་ཏྟི. ༩༡) ཝི་ཡ ཙེ་ཏྠ སཾ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སེ་ཏ་བྦེ་སུ ཧི ཨ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཏེ་ན ས་མོ ཐཱུ་ལོ ཨ་ཙྩ་ཡོ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཐཱུ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ –

‘‘ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ;

ཨེ་ཀ་སྶ མཱུ་ལེ ཡོ དེ་སེ་ཏི, ཡོ ཙ ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏི;

ཨ་ཙྩ་ཡོ ཏེ་ན ས་མོ ན་ཏྠི, ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (པ་རི. ༣༣༩);

ཕ་ནྡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཙ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཧ་པ་ཡོ་གཾ པ་ན ཨ་ཀ་ཏྭཱ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ་ན ཡཱ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ, ས་བྦཱ ཏཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཧ་པ་ཡོ་གེ ཙ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཙྪེ་ད་ནེ བ་ཧུ་ཀཱ་ནི་པི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི པཾ་སུ་ཁ་ཎ་ནཾ པ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ ཁ་ཎ་ན་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཁ་ཎ་ནེ བ་ཧུ་ཀཱ་ནི་པི ཝི་ཡཱུ་ཧ་ནཾ, ཝི་ཡཱུ་ཧ་ནེ བ་ཧུ་ཀཱ་ནི་པི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ བ་ཧུ་ཀཱ་ནི་པི ཨཱ་མ་ས་ནཾ, ཨཱ་མ་ས་ནེ བ་ཧུ་ཀཱ་ནི་པི ཕ་ནྡཱ་པ་ནཾ པ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི. པཾ་སུ་ཁ་ཎ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ཨུ་པྤ་ནྣེ བ་ཧུ་ཀཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟུ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཙ ནཱ་མེ་སཱ ‘‘ཉ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༡༤) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.

ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱཏི ཡོ པ་ན ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ ཀུ་མྦྷིཾ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཙཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཀུ་མྦྷིཾ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི པཱ་རི་མ་ནྟེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཏ་ཐེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ པེ་ལླེ་ནྟོ པཱ་རི་མ་ནྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཝཱ་མ་ཏོ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ ཝཱ་མ་ནྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ད་ཀྑི་ཎ་ནྟེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎ་ནྟེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཝཱ་མ་ནྟེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི བྷཱུ་མི་ཏོ མོ་ཙེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨོ་སཱི་དེ་ནྟོ བུ་ནྡེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ. ཡ་དི པ་ན ཀུ་མྦྷི་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ པཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཧ་ཁཱ་ཎུཾ ཝཱ ཁ་དི་ར་སཱ་རཱ་དི་ཁཱ་ཎུཾ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཡ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ བ་དྡྷཱ་ཡ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི, དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཧི བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཁཱ་ཎུ་ཀེ བ་དྡྷ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཏ་ཏོ ཀུ་མྦྷིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཐ པ་ཋ་མཾ ཀུ་མྦྷིཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཏ་ཏོ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཁཱ་ཎུ་ཀེ་སུ བ་དྡྷ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ་པི པ་ཙྪི་མེ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. སེ་སེ་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ས་ཙེ ཁཱ་ཎུ ན་ཏྠི, ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨ་གྒེ ཝ་ལ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ མཱུ་ལེ པ་ཝེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མཾ ཀུ་མྦྷིཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ མཱུ་ལཾ ཚེ་ཏྭཱ ཝ་ལ་ཡཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཐ མཱུ་ལཾ ཨ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝ་ལ་ཡཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སཱ་རེ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མཱུ་ལ་ཏོ ཨ་ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ་པི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

ཀེ་ཙི པ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི རོ་པེ་ནྟི, མཱུ་ལཱ་ནི ཀུ་མྦྷིཾ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ‘‘མཱུ་ལཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷིཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷིཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. མཱུ་ལཱ་ནི ཚི་ནྡ་ཏོ་ཝ ལུ་ཋི་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷཱི ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏཱ, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ ཚི་ནྣེ་སུ མཱུ་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ཀུ་མྦྷཱི ཏི་ཊྛ་ཏི, སོ ཙ ཏཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ མཱུ་ལེ ཚི་ནྣེ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཚི་ནྡ་ཏི, ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་སེ བ་དྡྷ་སཱུ་ཀ་རོ ཝི་ཡ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ལ་གྒ་ན་ཀཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨི་མྤི མཱུ་ལེ ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ ཀུ་མྦྷི་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་ཎོ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་ཎྜེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀུ་མྦྷི་མ་ཏྠ་ཀེ ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་སྶཱ ས་མཱི་པེ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཚེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཏྟཱ ཏཾ ཚི་ནྡ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.

ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནནྟི ས་ཙེ པ་ན ཀུ་མྦྷིཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀུ་མྦྷི་ག་ཏ་བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. པ་རི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀ་མྤི ཨཱ་མ་ས་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་པ་བྱཱུ་ཧ་ནྟོ་པི ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ, སོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཚི་ནྣོ, ཀུ་མྦྷི་ག་ཏཾ ཀུ་མྦྷི་ཡ་མེ་ཝ, བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏ་མྤི བྷཱ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷི་ཏོ ཨ་ནཱི་ཧ་ཏེ་པི ཙ བྷཱ་ཛ་ནེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.

མུ་ཊྛིཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ ཀུ་མྦྷི་ག་ཏེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ན ས་མྥུ་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟོ མུ་ཊྛིཾ ཚི་ནྡ་ཏི ནཱ་མ; སོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.

སུ་ཏྟཱ་རཱུ་ལ༹ྷནྟི སུ་ཏྟེ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ; སུ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཏ་སྶཱ་པི སུ་ཏྟ་མ་ཡ་སྶཱ་པི ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་མ་ངྒཱ་དཱི་ནི་ཧི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡཱ་ནི་པི སུ་ཏྟ་མ་ཡཱ་ནི་པི, མུ་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ཝེ་ཋ་ནནྟི སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ན་པ་ཊོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. པཱ་མ་ངྒཱ་དཱི་ནི ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ.

གྷཾ་ས་ནྟོ ནཱི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཾ ཀུ་མྦྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊིཾ བུ་ནྡེ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊིཾ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝཱ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ ནཱི་ཧ་ར་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཀུ་མྦྷི་མུ་ཁཱ མོ་ཙེ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཝཱ རི་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཝཱ ཋ་པི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སོ་ཝ ཋཱ་ནཾ, ན ས་ཀ་ལཱ ཀུ་མྦྷཱི, ཏ་སྨཱ ཏཾ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶཱ་པི ནཱི་ཧ་ར་ཏོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟེ མུ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ ཝཱ ཨཱུ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སཱ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཋ་པི་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ས་ཀ་ལ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཙཱ་རེ་ནྟ་སྶ, པཱ་མ་ངྒཱ་དི་ཉྩ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ. ཏ་སྶ ཧི ས་བྦཱ་པི ཀུ་མྦྷཱི ཋཱ་ན་ནྟི ས་ངྑེ་པ་མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ, ན ས་ཀ་ལཱ ཀུ་མྦྷཱི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི མོ་ཙེ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཝེ་ཋ་ན་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཧི ཨཱ་ག་ཏེ ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་སཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, མུ་ཊྛིཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་ནྟོ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ས་བྦཱ ཀུ་མྦྷཱི ཋཱ་ན་ནྟི.

ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པི་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན པཱི་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱདཱི་སུ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ – ‘‘མུ་ཁཾ ཨ་ན་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶ པི་ཝ་ཏོ ས་ཙེ པ་ར་ག་ལ་ག་ཏཾ པཱ་དཾ ན ཨ་གྒྷ་ཏི, མུ་ཁ་ག་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. ཀ་ཎྛེ་ན པ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཨོ་ཊྛེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཨོ་ཊྛེ པི་ད་ཧ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཨུ་པྤ་ལ་ད་ཎྜ་ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ན་ལ༹་ནཱ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་ཧི པི་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ས་ཙེ པ་ར་ག་ལ་ག་ཏ་མེ་ཝ པཱ་དཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ ས་ཧ མུ་ཁ་ག་ཏེ་ན ཨ་གྒྷ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ལ་ད་ཎྜཱ་དི་ག་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཀོ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཊྛེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ ཨུ་པྤ་ལ་ད་ཎྜཱ་དི་ག་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཨུ་པྤ་ལ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ བུ་ནྡེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ་པི པི་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ པ་ར་ག་ལཾ ཨ་པྤ་ཝི་ཊྛེ ཨུ་པྤ་ལ་ད་ཎྜཱ་དཱི་སུ ཙ མུ་ཁེ ཙ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱ་དཱ་ར་ཧ་མྤི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, མུ་ཊྛིཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ ན་ཡཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ན་ཡོ.

ས་ཙེ པ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཝ་ཏི, ཡ་མྷི པ་ཡོ་གེ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏི, ཏ་མྷི ག་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཐ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, སི་པྤི་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ན ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡ་དཱ པ་ན ས་པྤིཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཙྪཾ ཏེ་ལ་ས་དི་ས་མེ་ཝ མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ ཀུ་མྦྷིཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཏ་དཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ག་ལི༹་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.

པ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ པ་ན མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ སི་ལེ་སོ ཝི་ཡ ཙི་ཀྐ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝི་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཡོ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཏཾ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཝི་ཊྛ་མྤི བཱ་ཧི་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ར་ཀྑ་ཏི, མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡོ་པི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ས་པྤིཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཝ་སྶ་པི་ཝ་ན་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དུ་ཀཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.

རི་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཀི་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷ་ཎྜཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཾ ཙེ ཏ་ཏྠ ཏེ་ལེ ཨཱ་ཀི་ཎྞེ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ པི་ཝ་ཏི, པཱི་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ སུ་ཀྑ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱདཱི་སུ པ་ན ཏ་སྶ ཨུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ.

པ་ར་སྶ རི་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ས་ངྒོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཎྜཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏེ་ལེ ཨཱ་ཀི་ཎྞེ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, མཾ པ་ལི་བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷཱི་ཏོ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཏེ་ལཾ པཱི་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, པ་རེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ. བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཡཾ པ་ར་སྶ ན་ཊྛཾ, ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ཝཱ ཏ་དེ་ཝ ཝཱ བྷ་ཎྜཾ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནོ ཙེ དེ་ཏི, སཱ་མི་ཀ་སྶ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ པ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨ་ཉྙོ ས་པྤིཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙཱ་ཡཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏེ་ལ་པི་ཝ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ རི་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པ་ར་སྶ ས་པྤིཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཎྜཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, ན གཱི་ཝཱ; མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘‘ཀི་སྶ མ་མ ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཀི་ར་སཱི’ཏི ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ནོ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷིཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི ཏེ་ལཾ ག་ལེ༹་ཏུ་ཀཱ་མོ, པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ ག་ལི༹་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛ་ཛྫ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘ས་ཝི་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ ས་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཚི་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི ཨོ་མ་ཊྛཾ ཝཱ ཨུ་མྨ་ཊྛཾ ཝཱ ཝེ་མ་ཊྛཾ ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ན ས་མྨོ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ; ཏ་སྨཱ སུ་ཊྛུ ས་ལླེ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨོ་མ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཚི་དྡཾ; ཨུ་མྨ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁ་ཚི་དྡཾ; ཝེ་མ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨུ་ལུ༹་ངྐ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཚི་དྡཾ. ཏ་ཏྲ ཨོ་མ་ཊྛ་སྶ བ་ཧི པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནྟ་ཏོ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ ཏེ་ལེ ག་ལི༹་ཏེ བ་ཧི ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏ་ཏོ ག་ལི༹་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ བ་ཧི་ག་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཀུ་མྦྷི་ག་ཏ་ས་ངྑྱཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ནྟོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏ་སྶ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ཏོ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ ག་ལི༹་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་མྨ་ཊྛ་སྶ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཀ་ཏ་སྶ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ཏོ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ ག་ལི༹་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཏ་ཉྷི ཡཱ་ཝ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ཏོ ན ག་ལ༹་ཏི, ཏཱ་ཝ ཀུ་མྦྷི་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝེ་མ་ཊྛ་སྶ ཙ ཀ་པཱ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ག་ལི༹་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཚི་དྡེ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ ཙ མ་རི་ཡཱ་ད་བྷེ་དེ་ན ས་མེ་ཏི. ཨ་ནྟོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏེ པ་ན བཱ་ཧི་ར་ནྟེ་ན, བ་ཧི པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནྟེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ལེ་ཌྜུ་ཀེ ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ཏི, ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ག་ཏཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཏེ་ལཱ་ཀི་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཉ་ཏྭཱ རི་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཛ་ཛྫ་ར་བྷཱ་ཝེ ཝཱ ཚི་དྡེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏེ་སུ པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏེ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི་པི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏཾ པ་མཱ་ད་ལི་ཁི་ཏཾ.

པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ཀ་ཐ་ལཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ ‘‘པ་ཏི་ཏྭཱ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ་ལཾ པ་གྒྷ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན དུ་བྦ་ནྡྷཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, དུ་ཊྛ་པི་ཏཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶ་པ་ཏ་ན་ཀཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. རི་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ པ་ཙྪཱ པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ཏི་ཏྭཱ བྷི་ནྡ་ཏི, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཧི ཋཱ་ནེ་སུ བྷ་ཎྜ་སྶ ན་ཏྠི་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི. བྷ་ཎྜ་ཝི་ནཱ་ས་དྭཱ་ར་སྶ པ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ་སུ ཨ་ད་ད་ཏོ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.

ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ཝེ་ལཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི; ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏུ, ཝེ་ལཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏུ, ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨཱི་དི་སཱ ཧི པ་ཡོ་གཱ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གཱ་ཝ་ཧཱ་རེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ཨུ་ད་ཀེ ཨཱ་ག་ཏེ ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏུ, ཝེ་ལཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏུ, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ. ཀ་སྨཱ? ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ན་པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་ཝ་ཊྛེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱཏི མུ་གྒ་རེ་ན པོ་ཐེ་ཏྭཱ བྷི་ནྡ་ཏི. ཚ་ཌྜེ་ཏི ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པེ་ཏི. ཛྷཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏི. ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཨ་པཱ་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི; ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛཾ ཝཱ ཀུ་ཎ་པཾ ཝཱ པཱ་ཏེ་སི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ, བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མེ་སོ. ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ པ་ན བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་དྭ་ཡཾ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཀུ་མྦྷི་ཛ་ཛྫ་ར་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་ཙྪི་མཾ པ་ན དྭ་ཡཾ ཋཱ་ནཱ ཨ་ཙཱ་ཝེ་ནྟེ་ནཱ་པི ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཀི་ར ‘ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ན་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ’ནྟི ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་དྭ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཧི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཛྷཱ་པེ་ཡྻ་པི, ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་མྤི ཀ་རེ་ཡྻ. པུ་རི་མ་དྭ་ཡེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན; ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་པ་ཀྑེ ‘‘བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མྦྷི་ནྡ་ཏི, ཚ་ཌྜེ་ཏི ཝཱཏི ཏ་ཏྠ ཝ་མ་ཏི ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་རོ – ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཏི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཀོ ཝི་ཡ ཋཱ་ནཱ ཨ་ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ནྡ་ཏི, བྷི་ནྣ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཡཾ ཝཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཏྠི་ནྣཾ, ཏཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཡེ་ཝ ཙ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ་ལཾ ཚ་ཌྜཱི་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་པ་ཀྑེ པ་ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ པཱ་ལི༹ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཙ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཙ ས་ནྟོ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.

བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཐ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ

༩༥. ཐ་ལ་ཊྛེ ཐ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི བྷཱུ་མི་ཏ་ལེ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཏ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཏ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ ཋ་པི་ཏཾ ཐ་ལ་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ས་ཙེ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏ་ཀ་ར་ཎ་མུ་ཊྛི་ཙྪེ་ད་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ སི་ལེ་ས་ནི་ཡྻཱ་སཱ་དི པ་ཀྐ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ག་རུ་ཀཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་ར་བ་དྡྷཾ ལོ་ཧ་པི་ཎྜི-གུ་ལ༹་པི་ཎྜི-ཏེ་ལ་མ་དྷུ་གྷ་ཊཱ་དི ཝཱ, ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་དྡྷ་སྶ ཙ ཋཱ་ན་བྷེ་དོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦོ. པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ པ་ན པཱ་ཝཱ་ར་ཏྠ་ར་ཎ་སཱ་ཊ་ཀཱ་དིཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, པཱ་རི་མ་ནྟེ ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཐ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ

༩༦. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛེ མོ་ར་སྶ ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – པུ་ར་ཏོ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན, པ་ཙྪ་ཏོ ཀ་ལཱ་པ་གྒེ་ན, ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ་སུ པ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ཧི, ཨ་དྷོ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ, ཨུ་དྡྷཾ སི་ཁ་གྒེ་ནཱ་ཏི. བྷི་ཀྑུ ‘‘ས་སྶཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཾ མོ་རཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ར་ཏོ ཝཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པ་སཱ་རེ་ཏི, མོ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑེ ཙཱ་རེ་ཏི, ཝཱ་ཏཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏཾ ཨ་ཕ་ནྡེ་ནྟོ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་མ་ས་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཋཱ་ནཱ ཨ་ཙཱ་ཝེ་ནྟོ ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཧ་ཏྠེ་ན པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ལཱ་པ་གྒཾ, ཀ་ལཱ་པ་གྒེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ཝཱ་མ་པ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ་མ་པ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཏ་ཐཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ སི་ཁ་གྒཾ, སི་ཁ་གྒེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.

ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ མོ་རོ སཱི་སཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ཨ་ངྒེ ནི་ལཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཧ་ཏྠེ ནི་ལཱི་ནཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཡ་དི པ་ན ཨི་ཏ་རེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨི་ཏ་རཾ ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, མོ་རོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ལཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ངྒེ ནི་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀཾ པ་ད་ཝཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. དུ་ཏི་ཡེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.

བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་མོ་རོ དྭི་ནྣཾ ཝཱ པཱ་དཱ་ནཾ ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ཋཱ་ནཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་མྤི ཋཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཕུ་ས་ཏི, ཏཱ་ཝ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི པ་ཐ་ཝི་ཡཱ མོ་ཙི་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ཉྫ་རེ ཋི་ཏཾ ས་ཧ པ་ཉྫ་རེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡ་དི པ་ན པཱ་དཾ ན ཨ་གྒྷ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཙ་ར་ནྟཾ མོ་རཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ད་སཱ བ་ཧི་ཝ་ཏྠུཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ དྭཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཝ་ཛེ ཋི་ཏ་བ་ལཱི་བ་དྡ་སྶ ཧི ཝ་ཛོ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏྠུ ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ. ཧ་ཏྠེ་ན པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཙ་ར་ནྟ་མྤི གཱ་མ་པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཙ་ར་ནྟཾ པ་ན ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཐ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཏྲཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི, མོ་རོ ཨུ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝཱ ཚ་ད་ན་པི་ཊྛེ ཝཱ ནི་ལཱི་ཡ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁེ ཨུ་ཌྜེ་ཏི ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ ཨ་ས་ཏི པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ཌྜི་ཏ་མ་ཏྟེ ཝཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཝཱ་རེ ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཀ་པི་ཉྫ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

སཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱཏི ཝཱ་ཏ་ཝེ་གུ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལེ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་མི་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ ཁ་ལི་བ་དྡྷཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ག་མ་ནུ་པ་ཙྪེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཙཱ་ལེ་ཏི, ཕ་ནྡཱ་པ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཋཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཙ་སྶ མོ་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་བ་དྡྷ་སཱ་ཊ་ཀོ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཝ དུ་ཏི་ཡེ་ན་ནྟེ་ན པ་ཏི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི – ཧ་ཏྠོ ཙེ་ཝ བྷཱུ་མི ཙ. ཏཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏོ་ཀཱ་ས་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཙཱ་ལེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. པ་ཙྪཱ བྷཱུ་མི་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ཋ་མཾ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. པ་ཙྪཱ ག་ཧི་ཏོ་ཀཱ་ས་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ག་ཧ་ཎཾ ཝཱ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟོ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཝེ་ཋ་ནེཔི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟཱ་ནཾ གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་དི་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ལཱ་ཀཾ ཚི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ. ག་ཧི་ཏ་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཧ་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཏི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཡཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ པ་ད་ཝཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱི་སེ ཝཱ མུ་ཁེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཡཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ པ་ད་ཝཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སོ་ཝ ཋཱ་ནཾ, ན ས་བྦཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཏི.

ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ

༩༧. ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་མཱ་སཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ ཝཱ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་སུ ཋ་པི་ཏ་བྷ་ཎྜེ་སུ པ་ནེ་ཏྠ ཐ་ལ་ཊྛེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ས་ཙེ ཁ་ལི་ཡཱ བ་དྡྷ་སཱ་ཊ་ཀོ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ པ་ཏྠ་ཊོ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན མ་ཉྩ་ཏ་ལཾ ན ཕུ་ས་ཏི, མ་ཉྩ་པཱ་དེ་ཝ ཕུ་ས་ཏི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཋཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ས་ཧ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་ཧི ཧ་ར་ནྟ་སྶ པ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཝཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ ཝཾ་སེ ཝཱ ཀ་ཊྛ་ད་ཎྜ་ཀེ ཝཱ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ར་ཏོ ཨ་ནྟཾ ཨོ་ར་ཏོ བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སོ་ཝ ཋཱ་ནཾ, ན ས་བྦོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སོ. ཏ་སྨཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏཾ བྷོ་གེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶ པཱ་ར་ཏོ ཝཾ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཨོ་ར་ཏོ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཾ་ས་སྶ ཕུ་ཊྛ་པྤ་དེ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནེ་ནེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ནྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཝཱ་མ་ཏོ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ སཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་མ་ནྟེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎ་ནྟེ་ན ཝཱ ཝཱ་མ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་སཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟུ་ཀྑི་པ་ནེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཾ ཕུ་ས་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཕུ་ས་ནྟཾ ཝཱ ར་ཛྫུ་ཀེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ མོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, མུ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. མུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ ‘‘ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏ’’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཝཾ་སེ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ནི་བྦེ་ཋི་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཝ་ལ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ ཝ་ལ་ཡཾ ཚི་ནྡ་ཏི ཝཱ མོ་ཙེ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཝཾ་ས་ཀོ་ཊིཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ ནཱི་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སཱ་རེ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. ཝ་ལ་ཡ་སྶ ཧི ས་བྦོ་པི ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སོ ཋཱ་ནཾ. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏྠ སཾ་ས་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ. ཡ་དཱ པ་ན ནཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སོ་ཝ ཋཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན་ནྟེ་ན བྷཱུ་མིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཙ བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨེ་ཀེ་ན་ནྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཨ་བ་དྡྷ་སཱ་ཊ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ་ཡཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཨ་ངྐུ་ས་ཀེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫ་གྷ་ཊོ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ ཝཱ ས་ཙེ བྷི་ཏྟིཾ ཝཱ བྷཱུ་མིཾ ཝཱ ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ལ་གྒ་ན་ཀཾ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ ནཱི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ངྐུ་ས་ཀོ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ལ་གྒ་ན་ཀཾ བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, བུ་ནྡེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ངྐུ་ས་ཀོ་ཊི་ཏོ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. བྷི་ཏྟི་ནི་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྐུ་ས་ཀོ་ཊི་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. པ་ཙྪཱ བྷི་ཏྟིཾ མོ་ཙེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཏྟིཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ངྐུ་ས་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ བྷ་ཎྜཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཡཾ བྷི་ཏྟི་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ངྐུ་ས་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, པུ་ན བྷི་ཏྟིཾ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ངྐུ་ས་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཋཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. བྷཱུ་མིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ པ་ན དྭེ ཨེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཡཾ པ་ན སི་ཀྐཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ལ་གྒི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ སི་ཀྐཱ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ས་ཧ སི་ཀྐཱ་ཡ ཨ་ངྐུ་ས་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཋཱ་ན་བྷེ་དོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

བྷི་ཏྟི་ཁཱི་ལོཏི ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏོ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀོ ཨེ་ཝ ཝཱ; ནཱ་ག་ད་ནྟོ པ་ན ཝ་ངྐོ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཏེ་སུ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ངྐུ་ས་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཾ. དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ པ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋི་ཏེ་སུ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཀུ་ནྟཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཝཱ་ལཾ ཝཱ ཨ་གྒེ ཝཱ བུ་ནྡེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་མ་ཏྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦེ ཁཱི་ལཱ ཝཱ ནཱ་ག་ད་ནྟཱ ཝཱ. བྷི་ཏྟི་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཋ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ པཱ་རི་མ་ནྟེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ར་ཏོ པེ་ལླེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཾ བྷི་ཏྟིཾ གྷཾ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་གྒེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ བུ་ནྡཾ, བུ་ནྡེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཨ་གྒཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. བྷི་ཏྟི་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ན་ནྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.

རུ་ཀྑེ ཝཱ ལ་གྒི་ཏནྟི ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ལ་གྒི་ཏེ ཨ་ངྐུ་ས་ཀཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་ན ཏཱ་ལ་པི་ཎྜིཾ ཙཱ་ལེ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཡ་སྨིཾ ཕ་ལེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ པཱུ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པི་ཎྜིཾ ཚི་ནྡ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་གྒེ་ན པ་ཎྞ་ནྟ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི – ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཎྚ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ; ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ‘‘ཚི་ནྣ་མ་ཏྟཱ པ་ཏ་མཱ་ནཱ ས་དྡཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ས་ཡཾ ཨ་གྒེ་ན པ་ཎྞ་ནྟ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཋཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་རུ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་པྥ་ཕ་ལེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

པ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཀེ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝ་ལ་ཡཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཝཱ ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཏྟ་ཊྛ་པ་ན་ཀཾ པ་ཙྪི་ཀཱ་པི ཧོ་ཏུ པ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋ་པི་ཏ་པ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སོ ཨེ་ཝ ཋཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཾ པ་ཏྟཾ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ན་ནྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་དྡྷཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཧཱ་དྷཱ་ར་ཀེ་ན ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི.

ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨུ་ད་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ

༩༨. ཨུ་ད་ཀ་ཊྛེ – ཨུ་ད་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དི་བྷཱི་ཏེ་ཧི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཝི་ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ་སུ ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ སུ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ནྡ་ན་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཾ, ན ས་བྦཾ ཨུ་ད་ཀཾ. ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨ་ག་མྦྷཱི་རེ ཨུ་ད་ཀེ པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ག་མྦྷཱི་རེ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝཱ པཱ་དེ་ཧི ཝཱ པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཝཱ་རེ་ཧི ཝཱ པ་ད་ཝཱ་རེ་ཧི ཝཱ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཀུ་མྦྷི་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ནི་མུ་ཛྫ་ནུ་མྨུ་ཛྫ་ནེ་སུ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ ཀི་ཉྩི ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤཾ ཝཱ ཝཱ་ལ༹་མ་ཙྪཾ ཝཱ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་མི་ག་ཏཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཨི་དྷ ཀ་དྡ་མེ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི.

ཨུ་པྤ་ལཱདཱི་སུ ཡ་སྨིཾ པུ་པྥེ ཝ་ཏྠུཾ པཱུ་རེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི པ་སྶེ ཝཱ་ཀོ ན ཚི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི. པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ད་ཎྜེ ཚི་ནྣེ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་མྤི ན ར་ཀྑ་ཏི. སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟི, ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ པཱུ་རེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨུ་དྡྷ་ཊེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཧ་ཏྠ་ཀ་བ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡ་སྨིཾ ཧ་ཏྠ་ཀེ ཝ་ཏྠུ པཱུ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨུ་དྡྷ་ཊེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. བྷཱ་ར་བ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཾ བྷཱ་རཾ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. དཱི་གྷ་ནཱ་ལཱ༹་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟི, པུ་པྥེ་སུ ཝཱ ནཱ་ལེ༹་སུ ཝཱ ཝེ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ར་ཛྫུ་ཀེ་སུ ཏི་ཎཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ, ཏེ་སཾ དཱི་གྷ་ཏོ པུ་པྥ་གྒེ་ན ཙ ནཱ་ལ༹་ནྟེ་ན ཙ ཏི་རི་ཡཾ པ་རི་ཡ་ནྟེ་ཧི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཱ་ཏི ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཡོ་པི ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཋ་པི་ཏ་པུ་པྥ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཙིཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཐ པ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏྠ ག་ཏཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ; ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་སྶ པུ་པྥ་སྶ ས་ཀ་ལ་མུ་ད་ཀཾ ཋཱ་ནཾ, ཏཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ནཱ་ལ༹་ནྟེ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པུ་པྥེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏི, ན ཨུ་ད་ཀཾ ཋཱ་ནཾ, ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཀ་ལཱ་པ་བ་དྡྷཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ རུ་ཀྑེ ཝཱ ག་ཙྪེ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི, བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, བ་ནྡྷ་ནེ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ཋ་མཾ བ་ནྡྷ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱདཱི་སུ ཝུ་ཏྟཾ. པ་དུ་མི་ནི་ཡཾ པུ་པྥཱ་ནི ས་ཧ པ་དུ་མི་ནིཾ་ཡཱ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ པུ་པྥ་ནཱ་ལེ༹་ཧི ཙ པ་ཏྟ་ནཱ་ལེ༹་ཧི ཙ ཕུ་ཊྛ་ཨུ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ ཋཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏཾ པ་ན་སྶ པ་དུ་མི་ནིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཝཱ པ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.

པུ་པྥ་པ་ཏྟ་ནཱ་ལེ༹ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ་པི པ་ཋ་མཾ པ་དུ་མི་ནིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. པ་ཙྪཱ པུ་པྥ་པ་ཏྟ་ནཱ་ལེ༹་སུ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝི་ཏེ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཱ་ཡ པ་དུ་མི་ནི་ཡཱ པུ་པྥཾ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ན བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. བ་ཧི ཋ་པི་ཏེ རཱ་སི་ཀ་ཏ་ཀ་ལཱ་པ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ར་བ་དྡྷ་པུ་པྥེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷི་སཾ ཝཱ མུ་ལཱ༹་ལཾ ཝཱ ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ པཱུ་ར་ཏི, ཏཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཀ་དྡ་མེ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟ་སྶ སུ་ཁུ་མ་མྤི མཱུ་ལཾ ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. བྷི་ས་པ་བྦེ ཛཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཝཱ པུ་པྥཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ས་ག་ཎྛི་མྷི པ་ན ཀ་ཎྚ་ཀོ ཧོ་ཏི ཡོ་བྦ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་ཁ་པི་ལ༹་ཀཱ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ཨ་དཱི་གྷ་ཏྟཱ ན ར་ཀྑ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ནཾ ས་སྶཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ་པི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཀ་ལ་མུ་ད་ཀཾ ཋཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ མ་ཙྪཾ བ་ལི༹་སེ་ན ཝཱ ཛཱ་ལེ་ན ཝཱ ཀུ་མ་ནེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཡེ་ན མ་ཙྪེ་ན ཝ་ཏྠུ པཱུ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཀོ་ཙི མ་ཙྪོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ དྷཱ་ཝ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏ་ཏི, ཏཱི་རེ ཝཱ པ་ཏ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ ཋི་ཏཾ ཏཱི་རེ ཝཱ པ་ཏི་ཏཾ ག་ཎྷ་ཏོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཀ་ཙྪ་པ་མྤི བ་ཧི གོ་ཙ་ར་ཏྠཾ ག་ཏཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཾ པ་ན ཨུ་ད་ཀཱ མོ་ཙ་ཡ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.

ཏེ་སུ ཏེ་སུ པ་ན ཛ་ན་པ་དེ་སུ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ ནི་དྡྷ་མ་ན་ཏུ་མྦཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀུ་ནྣ་དཱི་ས་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀཾ ཁ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཁ་ཎ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ན ཡ་དཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀ་ཉྩ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ནི་དྡྷ་མ་ན་ཏུ་མྦཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀེ་སུ ཙ མ་ཙྪེ ག་ཎྷ་ནྟེ ན ཝཱ་རེ་ནྟི. ཁུ་དྡ་ཀཱ་སུ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་སུ ཙ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཙྪེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཝཱ་རེ་ནྟི; ཏ་ཏྠ ཡོ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཝཱ ནི་དྡྷ་མ་ན་ཏུ་མྦེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀེ ཝཱ མ་ཙྪེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན སོ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་སུ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ག་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏ་ཏོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ མ་ཙྪོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏ་ཏི, ཏཱི་རེ ཝཱ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཾ ཝཱ ཏཱི་ར་ཊྛཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ སཱ་མི་ཀཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏི་ཀཱ. ཀ་ཙྪ་པེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ས་ཙེ པ་ན མ་ཙྪོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རུ་ཧ་ཏི, ཏ་ཏྠ ནཾ ག་ཎྷ་ཏོ་པི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ. ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏོ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀཾ, ཏ་ཏོ ཙ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ཡོ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཏོ བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠེ་ཧི པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཝ. ཏ་ཏོ པ་ན པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ཀེ་ཙི པ་ན ཀུ་ཏོ་ཙི་དེ་ཝ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏོ མ་ཙྪེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་གེ ཨུ་ད་ཀཱ་ཝཱ་ཊེ ཁི་པི་ཏྭཱ པོ་སེ་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དྭེ ཏཱི་ཎི ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་ཏྠཱ་ཡ མཱ་རེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ཙྪཾ ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ ཏཱི་རེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝ. ཀ་ཙྪ་པེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.