བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ

ཏ་ཏྠ ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཾ ཝི་ན་ཡནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ན་ཡོ ཏཱ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ ཨི་དྷ ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཏྠཾ པ་ན་སྶ ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ –

ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ན ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ, དྷཱ་རི་ཏཾ ཡེ་ན ཙཱ་བྷ་ཏཾ;

ཡ་ཏྠ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙེ་ཏ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཝི་དྷིཾ ཏ་ཏོ.

ཏེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋ་སྶ, ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ;

ད་སྶ་ཡ་ནྟོ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཝི་ན་ཡ་སྶ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ན་ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ན ཡ་དཱ ཡ་སྨཱཏི ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྷི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་དཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་སྨཱ ཙ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི? ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ པ་ན པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ.

པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ

པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མ ཙེ་སཱ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀས་ངྒཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ, ནི་དཱ་ན་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ པ་ན ཨི་དྷཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྷི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སུ་བྷ་དྡ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ནཱ ཀ་ཏ་བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩེ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེ ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི, སུ་བྷ་དྡེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ སོ་ཙི་ཏྠ, མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠ, སུ་མུ་ཏྟཱ མ་ཡཾ ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་མ་ཎེ་ན; ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཙ ཧོ་མ – ‘ཨི་དཾ ཝོ ཀ་པྤ་ཏི, ཨི་དཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི! ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪི་སྶཱ་མ ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪི་སྶཱ་མ ན ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧; དཱི. ནི. ༢.༢༣༢) ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ‘‘ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ཏྠུ་ཀཾ པཱ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ པ་ཀྑཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཡཱ་ཝ ཙ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏཱ་ཝ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་ས་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘ཡོ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༦).

‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻཾ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཾ ཨ་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ.

ཡཾ ཙཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘དྷཱ་རེ་སྶ་སི པ་ན མེ ཏྭཾ, ཀ་སྶ་པ, སཱ་ཎཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཙེ་ཝ,

‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི; ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི –

ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་བྷེ་དེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ནེ་ན ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶ ཀི་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎ་ཎྱཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; ན་ནུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ས་ཀ་ཀ་ཝ་ཙ་ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ‘ས་དྡྷ་མྨ་ཝཾ་ས་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀོ མེ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི མ་ནྟྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡཾ པཱ་ཝཱ་ཡ ཀུ་སི་ནཱ་རཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༣༡) ས་བྦཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་ཧ –

‘‘ཧ་ནྡ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མ. པུ་རེ ཨ་དྷ་མྨོ དི་པྤ་ཏི, དྷ་མྨོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡྻ་ཏི; ཨ་ཝི་ན་ཡོ དི་པྤ་ཏི, ཝི་ན་ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡྻ་ཏི. པུ་རེ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི; ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧).

བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩི་ན་ཏཱུ’’ཏི. ཐེ་རོ ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་རེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན-སོ་ཏཱ་པ་ནྣ-ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི-ཨ་ནཱ་གཱ་མི-སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ ཙ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་དྷ་རེ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་དི་བྷེ་དེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏེ པ་རི་གྒ་ཧེ་སི. ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ནཱ་པ་ཉྩ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་ཙྩི་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧).

ཀི་སྶ པ་ན ཐེ་རོ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ན་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི? ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཏེ་ན ཧཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ས་ཧཱ་པི ཝི་ནཱ་པི ན ས་ཀྐཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱི་ཏི ཀཱ་ཏུཾ, སོ ཧཱ་ཡ་སྨཱ སེ་ཀྑོ ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ས་ཧཱ་པི ན ས་ཀྐཱ; ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཀི་ཉྩི ད་ས་བ་ལ་དེ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝི་ནཱ་པི ན ས་ཀྐཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ སེ་ཀྑོ་པི ས་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཐེ་རེ་ན ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏ་བྦོ ཨ་སྶ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ན ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏོ་ཏི? པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཐེ་རོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐཱ ཧི ནཾ སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ་པི ‘‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ས་ཀྱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏོ ཙཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་པུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲ ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ‘‘བ་ཧཱུ ཨ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཾ ཐེ་རོ ཨུ་ཙྩི་ནཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏཾ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡཾ ཝི་ནཱ ས་ངྒཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ཨུ་ཙྩི་ནི.

ཨ་ཐ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཐེ་རཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ཀྑོ ཨ་བྷ་བྦོ ཚ་ནྡཱ དོ་སཱ མོ་ཧཱ བྷ་ཡཱ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུཾ, བ་ཧུ ཙཱ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ པ་རི་ཡ་ཏྟོ; ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་མྤི ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨུ་ཙྩི་ན་ཏཱུ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་མྤི ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨུ་ཙྩི་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧).

ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ ཐེ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ.

ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ མ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཁོ མ་ཧཱ་གོ་ཙ་རཾ པ་ཧཱུ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མ, ན ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ན ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི? ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཐཱ་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ, ཀོ་ཙི ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན སཱ་ཝེ་སི, ཏཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ས་ཏྟ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ན་དི་ཝ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཙ དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་སུ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་སུ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་དཱ་ནི གི་མྷཱ་ནཾ དི་ཡ་ཌྜྷོ མཱ་སོ སེ་སོ, ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི མ་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་པ་ཌྜྷཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ཏོ. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ་པི ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ཏོ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་པ་རི་དེ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀུ་ཧིཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ཐེ་རེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་པ་རི་དེ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི.

ཏ་ཏྲ སུ་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལེ་ན ཝ་སི་ཏ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ མི་ལཱ་ཏ་མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཨ་ཏི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝ་ཏྟཾ ས་བྦ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫ་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཀཱ་ཡཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཁཱི་ར་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སུ་བྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན པ་ཧི་ཏཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀ, ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཛྫ བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཏྟཱ པཱི་ཏཱ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ སྭེ་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༤༧).

དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙེ་ཏ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན ག་ནྟྭཱ སུ་བྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན པུ་ཊྛོ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾནཱ་མ ད་ས་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.

ཨ་ཐ ཐེ་རོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པྤ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏོ. ཏ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ ཙ ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ ག་ཏོ.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཚ་ཌྜི་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཨུ་ཀླཱ་པཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཙ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཙ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཐེ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝཱ་ད་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘པ་ཋ་མཾ མཱ་སཾ ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པྤ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སུཾ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་ཏྠ་རི ཋི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཛ་གྒིཾ་སུ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཚ་ཌྜེ་སུ’’ནྟི. ཏེ་སཾ ཝཱ་ད་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཙི་ནྟེ་སུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ –

‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པྤ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཝ་ཎྞི་ཏཾ. ཧ་ནྡ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཋ་མཾ མཱ་སཾ ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པྤ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་མ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ མཱ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༨).

ཏེ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི. ཐེ་རཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སུཾ. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀེ མ་ནུ་སྶེ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རཱ པ་ཋ་མཾ མཱ་སཾ ས་བྦ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ས་ངྑ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ. ཨི་དཱ་ནི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཝི་སྶ་ཏྠཱ ཀ་རོ་ཐ. མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཧོ་ཏུ. ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི? ‘‘ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྣི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ ཀ་རོ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཝེ་བྷཱ་ར་པ་བྦ་ཏ་པ་སྶེ ས་ཏྟ་པ་ཎྞི་གུ་ཧཱ་དྭཱ་རེ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝི་སྶ་ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་མྨི་ཏ་ས་དི་སཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷི་ཏྟི་ཏྠ་མྦྷ་སོ་པཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏ་ཨཱ་ཀ་མྨ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟ་མི་ཝ རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་ཝི་བྷཱུ་ཏིཾ ཨ་ཝ་ཧ་ས་ནྟ་མི་ཝ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་སི་རིཾ སི་རི་ཡཱ ནི་ཀེ་ཏ་མི་ཝ ཨེ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཏི་ཏྠ་མི་ཝ ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ན་ཡ་ན་ཝི་ཧ་ངྒཱ་ནཾ ལོ་ཀ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མི་ཝ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜཾ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷ་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ-ཨོ་ལ་མྦ་ཀ-ཝི་ནི་གྒ་ལ་ནྟ་ཙཱ་རུ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟ་མ་ཎི་ཀོ་ཊྚི་མ་ཏ་ལ་མི་ཝ ཙ ནཾ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཝི་ཙི་ཏྟ་སུ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྨཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ན་ས་དི་སཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ན་གྒྷཱ་ནི པ་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་བྷཱ་གཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཐེ་རཱ་ས་ནཾ མ་ཎྜ་པ་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁཾ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ས་ནཱ་ར་ཧཾ དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་ཁ་ཙི་ཏཾ བཱི་ཛ་ནི་ཉྩེ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, མ་མ ཀི་ཙྩ’’ནྟི.

ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝི་སྶ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨ་ཉྙོ ཝི་སྶ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘སྭེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཏྭ་ཉྩ སེ་ཀྑོ ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ཏེ་ན ཏེ ན ཡུ་ཏྟཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ག་ནྟུཾ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ – ‘‘སྭེ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ, ན ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཡྭཱ་ཧཾ སེ་ཀྑོ ས་མཱ་ནོ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ་ས་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ནི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི. དྭེ པཱ་དཱ བྷཱུ་མི་ཏོ མུ་ཏྟཱ, ཨ་པྤ་ཏྟ་ཉྩ སཱི་སཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཾ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ་ངྐ་མེ་ན བ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ན་ནུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ; ཁི་པྤཾ ཧོ་ཧི་སི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༠༧). བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཐཱ་དོ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. མ་མ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཏེ་ན མེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐཾ ཡོ་ཛེ་མཱི’’ཏི ཙ་ངྐ་མཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ཡཾ མ་ཉྩ་ཀེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. དྭེ པཱ་དཱ བྷཱུ་མི་ཏོ མུ་ཏྟཱ, སཱི་ས་ཉྩ བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་ནི་པ་ནྣོ ཨ་ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ‘‘ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ ཉཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ག་ཏོ. བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ནྟཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཧི་ཙི ‘‘ཨེ་ཏ་མཱ་ས་ནཾ ཀ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡོ པ་ན ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ’’ཏི? ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དཱི་ཏི་པི ཨེ་ཀེ.

ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣེ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀིཾ པ་ཋ་མཾ ས་ངྒཱ་ཡཱ་མ, དྷ་མྨཾ ཝཱ ཝི་ན་ཡཾ ཝཱ’’ཏི? བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ, ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་སྶ ཨཱ་ཡུ, ཝི་ན་ཡེ ཋི་ཏེ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི; ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ཝི་ན་ཡཾ ས་ངྒཱ་ཡཱ་མཱ’’ཏི,. ‘‘ཀཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ལི’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ན་པྤ་ཧོ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་ར་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི – ‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨུ་པཱ་ལཱི’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༩, ༢༢༨). ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡཾ ས་ངྒཱ་ཡཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཐེ་རོ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི. ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ་པི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨ་ནྣི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –

‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ས་ངྒྷཾ ཉཱ་པེ་སི –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’ནྟི.

‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཨུ་པཱ་ལི ས་ངྒྷཾ ཉཱ་པེ་སི –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི, ད་ནྟ་ཁ་ཙི་ཏཾ བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཐེ་རཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪི – ‘‘པ་ཋ་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པཱ་ལི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི? ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི? ‘‘སུ་དི་ནྣཾ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི? ‘‘མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ལིཾ པ་ཋ་མ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྤི པུ་ཙྪི, ནི་དཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪི, པུ་གྒ་ལ་མྤི པུ་ཙྪི, པ་ཉྙ་ཏྟི་མྤི པུ་ཙྪི, ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་མྤི པུ་ཙྪི, ཨཱ་པ་ཏྟི་མྤི པུ་ཙྪི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མྤི པུ་ཙྪི; ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཋ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྤི པུ་ཙྪི…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མྤི པུ་ཙྪི. པུ་ཊྛོ པུ་ཊྛོ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏ་ཏོ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜཾ ནཱ་མ ཨི་ད’’ནྟི ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སུཾ. ཏེ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ནི ‘‘ཏེ་ར་ས་ཀ’’ནྟི ཋ་པེ་སུཾ. དྭེ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ཏིཾ་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. དྭེ་ན་ཝུ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘སེ་ཁི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ས་ཏྟ དྷ་མྨེ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐཱ’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ.

ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ཊྛ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜཾ ནཱ་མ ཨི་ད’’ནྟི ཋ་པེ་སུཾ. ས་ཏྟ་ར་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ’’ནྟི ཋ་པེ་སུཾ. ཏིཾ་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ཚ་ས་ཊྛི་ས་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ཨ་ཊྛ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘སེ་ཁི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ས་ཏྟ དྷ་མྨེ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐཱ’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རེ་པི ཨཱ་རོ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ས་ངྒ་ཧ་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ ས་བྦཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ པུ་ཙྪི, ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏཱ་ནི ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཎ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཀཾ་སུ. ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ ད་ནྟ་ཁ་ཙི་ཏཾ བཱི་ཛ་ནིཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི.

ཝི་ན་ཡཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི – ‘‘དྷ་མྨཾ ས་ངྒཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨོ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ས་ངྒྷཾ ཉཱ་པེ་སི –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ དྷ་མྨཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ངྒྷཾ ཉཱ་པེ་སི –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན དྷ་མྨཾ པུ་ཊྛོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ད་ནྟ་ཁ་ཙི་ཏཾ བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ དྷ་མྨཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ཙ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡཾ རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི? ‘‘སུ་པྤི་ཡ་ཉྩ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ’’ནྟི. ‘‘ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི? ‘‘ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སྶ ནི་དཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪི, པུ་གྒ་ལ་མྤི པུ་ཙྪི, ཝ་ཏྠུ་མྤི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི? ‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ, བྷ་ནྟེ, ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་སྶ ནི་དཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪི, པུ་གྒ་ལ་མྤི པུ་ཙྪི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡེ པུ་ཙྪི.

པ་ཉྩ་ནི་ཀཱ་ཡཱ ནཱ་མ – དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་ཀཱ་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ, སེ་ས་ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ནི་ཀཱ་ཡཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན. ཏ་དེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ར་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ, པ་ཋ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ; ཏ་ཐཱ པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན, ནི་ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ, ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཾ, དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝི་དྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཀ་ཐཾ ར་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ? ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་ར་སཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ར་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ.

ཀ་ཐཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ? ས་བྦ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ དྷ་མྨོ ཙེ་ཝ ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨོ; ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ, ཨཱ་ན་ནྡཾ དྷ་མྨཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.

ཀ་ཐཾ པ་ཋ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ? ས་བྦ་མེ་ཝ ཧི་དཾ པ་ཋ་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཙྪི་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏི་པྤ་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ –

‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶཾ ཨ་ནི་བྦི་སཾ;

ག་ཧ་ཀཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ.

‘‘ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ་སི, པུ་ན གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི;

ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱ, ག་ཧ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ས་ངྑ་ཏཾ;

ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༥༣-༡༥༤);

ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཀེ་ཙི ‘‘ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི དྷ་མྨཱ’’ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧུ. ཨེ་སཱ པ་ན པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཡཾ པ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷཱ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ དཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་མ་ནྟ་ཡཱ་མི ཝོ, ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༨) ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རེ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ.

ཀ་ཐཾ པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ? ས་བྦ་མྤི ཧེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི ཏི་པྤ་བྷེ་ད་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཾ ས་ངྒཱི་ཏ་ཉྩ ཨ་ས་ངྒཱི་ཏ་ཉྩ ས་བྦ་མྤི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནི, དྭེ ཝི་བྷ་ངྒཱ་ནི, དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ནི, སོ་ལ༹་ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ནཱ་མ.

བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དི ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས་སུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ, མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཏ་དྭེ་སུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དི ས་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶ ས་ཏྟ་ས་ཏ དྭཱ་ས་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི ན་ཝ་སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶ པ་ཉྩ་ས་ཏ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་སུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋ-དྷ་མྨ་པ་ད-ཨུ་དཱ་ན-ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ-སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ-པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ-ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ-ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ-ཛཱ་ཏ་ཀ་ནི་དྡེ་ས-པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ-ཨ་པ་དཱ་ན-བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས-ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ནྣ་ར་ས་པྤ་བྷེ་དོ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ ནཱ་མ.

དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ, ཝི་བྷ་ངྒོ, དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ, པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ, ཡ་མ་ཀཾ, པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་དཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ –

ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་སེ་ས་ན་ཡ་ཏྟཱ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ;

ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་ཝི་དཱུ་ཧི ཨ་ཡཾ, ཝི་ན་ཡོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཏོ.

ཝི་ཝི་དྷཱ ཧི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི ས་ཏྟ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་མཱ་ཏི་ཀཱ ཝི་བྷ་ངྒཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ ན་ཡཱ, ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ན་ཡཱ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོ ཙེ་ས ཀཱ་ཡཾ ཝཱ་ཙ་ཉྩ ཝི་ནེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཝི་དྷ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ན་ཡ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ན་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཏ་མེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་སེ་ས་ན་ཡ་ཏྟཱ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ;

ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་ཝི་དཱུ་ཧི ཨ་ཡཾ, ཝི་ན་ཡོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཏོ’’ཏི.

ཨི་ཏ་རཾ པ་ན –

ཨ་ཏྠཱ་ནཾ སཱུ་ཙ་ན་ཏོ, སུ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ ས་ཝ་ན་ཏོ་ཐ སཱུ་ད་ན་ཏོ;

སུ་ཏྟཱ་ཎཱ སུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ, སུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ.

ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ཏྠེ སཱུ་ཙེ་ཏི, སུ་ཝུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ཝ་ཏི ཙེ་ཏཾ ཨ་ཏྠེ ས་སྶ་མི་ཝ ཕ་ལཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱུ་ད་ཏི ཙེ་ཏཾ དྷེ་ནུ་ཝི་ཡ ཁཱི་རཾ, པ་གྒྷ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཊྛུ ཙ ནེ ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ག་ཉྩེ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ སུ་ཏྟཾ པ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་མྤི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཙ སུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ན ཝི་ཀི་རི་ཡ་ནྟི ན ཝི་དྡྷཾ་སི་ཡ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྠཱ. ཏེ་ནེ་ཏ་མེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཨ་ཏྠཱ་ནཾ སཱུ་ཙ་ན་ཏོ, སུ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ ས་ཝ་ན་ཏོ་ཐ སཱུ་ད་ན་ཏོ;

སུ་ཏྟཱ་ཎཱ སུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ, སུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏ’’ནྟི.

ཨི་ཏ་རོ པ་ན –

ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྟོ, ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ;

ཝུ་ཏྟཱ་དྷི་ཀཱ ཙ དྷ་མྨཱ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ཏེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཏོ.

ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་བྷི་ས་དྡོ ཝུ་ཌྜྷི་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱུ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་དྷི་ཀེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཧེ་ས – ‘‘བཱ་ལ༹ྷཱ མེ ཨཱ་ཝུ་སོ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༨༩; སཾ. ནི. ༥.༡༩༥) ཝུ་ཌྜྷི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཡཱ ཏཱ ར་ཏྟི་ཡོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༩) ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘རཱ་ཛཱ་བྷི་རཱ་ཛཱ མ་ནུ་ཛི་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༣༩༩; སུ. ནི. ༥༥༨) པཱུ་ཛི་ཏེ. ‘‘པ་ཊི་བ་ལོ ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༥) པ་རི་ཙྪི་ནྣེ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ ཙ ཝི་ན་ཡེ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི. ཝ. ༧༥) ཨ་དྷི་ཀེ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྟོ་པི དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ཧི ལ་ཀྑ་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་པི. ‘‘སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱུ་ཛི་ཏཱ་པི པཱུ་ཛཱ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་པི. ‘‘མ་ཧ་གྒ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཀཱ་པི དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཏ་མེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྟོ, ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ;

ཝུ་ཏྟཱ་དྷི་ཀཱ ཙ དྷ་མྨཱ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ཏེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཏོ’’ཏི.

ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཾ, ཏཾ –

པི་ཊ་ཀཾ པི་ཊ་ཀ་ཏྠ་ཝི་དཱུ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྦྷཱ་ཛ་ན་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ཧུ;

ཏེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ, ཏ་ཡོ་པི ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ཉེ་ཡྻཱ.

པ་རི་ཡ་ཏྟི་པི ཧི ‘‘མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) པི་ཊ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༢༨; ཨ. ནི. ༣.༧༠) ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷཱ་ཛ་ན་མྤི. ཏ་སྨཱ པི་ཊ་ཀཾ པི་ཊ་ཀ་ཏྠ་ཝི་དཱུ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྦྷཱ་ཛ་ན་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ཧུ.

ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ་པི ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ཉེ་ཡྻཱཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ དུ་ཝི་དྷ་ཏྠེ་ན པི་ཊ་ཀ་ས་དྡེ་ན ས་ཧ ས་མཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡོ ཙ སོ པི་ཊ་ཀ་ཉྩ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་ཉྩ ཏཾ པི་ཊ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ཙ སོ པི་ཊ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཏ་ཡོ་པི ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ཉེ་ཡྻཱ.

ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ པུ་ན་པི ཏེ་སྭེ་ཝ པི་ཊ་ཀེ་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ –

དེ་ས་ནཱ་སཱ་ས་ན་ཀ་ཐཱ, བྷེ་དཾ ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ;

སི་ཀྑཱ་པ་ཧཱ་ན་ག་མྦྷཱི་ར, བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་རི་དཱི་པ་ཡེ.

པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཝི་པ་ཏྟིཾ ཙཱ་པི ཡཾ ཡ་ཧིཾ;

པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ, ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་རི་དཱི་པ་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ, ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་ཎཱ ཝོ་ཧཱ་ར པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷ-ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མ-ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནཱ་ནི, སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་ར་དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

ཨེ་ཏྠ ཧི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཎཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཎཱ་དེ་ས་ནཱ, སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝོ་ཧཱ་ར་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ནཱ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མཾ ཡེ ཏེ པ་ཙུ་རཱ་པ་རཱ་དྷཱ ས་ཏྟཱ ཏེ ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཨེ་ཏྠ སཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷ་སཱ་ས་ནཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཨེ་ཏྠ སཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མ་སཱ་ས་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫ་མ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི ས་ཉྙི་ནོ ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཏྠ སཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རོ ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་ར་ཀ་ཐཱ, དུ་ཏི་ཡཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཱ ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ན་ཀ་ཐཱ, ཏ་ཏི་ཡཾ རཱ་གཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཐཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཏཱི་སུ་པི ཙ ཙེ་ཏེ་སུ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ, ཏཱི་ཎི པ་ཧཱ་ནཱ་ནི, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཙ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི – ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ, སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ.

ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཙ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སཱི་ལ་སྶ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཡ.

པ་ཋ་མེ ཙ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནི. པ་ཋ་མེ ཙ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ.

ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨི་ཉྩེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི པཱ་ལི༹. ཨ་ཏྠོཏི ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. དེ་ས་ནཱཏི ཏ་སྶཱ མ་ན་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ དེ་ས་ནཱ. པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཏཱི་སུ་པི ཙེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཡ་སྨཱ ས་སཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ཧི དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧཱ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – དྷ་མྨོཏི ཧེ་ཏུ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ – ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི. ཨ་ཏྠོཏི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ – ‘‘ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི. དེ་ས་ནཱཏི པ་ཉྙ་ཏྟི, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ལཱ་པོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, སོ ཙ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨེ་སུ, དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠེ་སུ, པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ, ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ སོ་ཏཱུ་ནཾ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ, ཡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི དུ་པྤ་ཉྙེ་ཧི ས་སཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧཾ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་རཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ –

‘‘དེ་ས་ནཱ-སཱ་ས་ན་ཀ་ཐཱ, བྷེ་དཾ ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ;

སི་ཀྑཱ་པ་ཧཱ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་རི་དཱི་པ་ཡེ’’ཏི.

ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི.

‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཝི་པ་ཏྟི་ཉྩཱ་པི ཡཾ ཡ་ཧིཾ;

པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ, ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ’’ཏི.

ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཏི་ཝི་དྷོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏི་སྶོ ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡོ – ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཱ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟཱི་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨ་ལ་ག་དྡ་ཏྠི་ཀོ ཨ་ལ་ག་དྡ་ག་ཝེ་སཱི ཨ་ལ་ག་དྡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ, སོ པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ལ་ག་དྡཾ. ཏ་མེ་ནཾ བྷོ་གེ ཝཱ ན་ངྒུ་ཊྛེ ཝཱ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཏ་སྶ སོ ཨ་ལ་ག་དྡོ པ་ཊི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ བཱ་ཧཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ ཌཾ་སེ་ཡྻ. སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་ག་དྡ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི སུ་ཏྟཾ…པེ… ཝེ་ད་ལླཾ. ཏེ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ན ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི. ཏེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ. ཡ་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༣༨).

ཡཱ པ་ན སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊཱ ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དི ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༣༩).

ཡཾ པ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སོ བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ཀུ་པྤོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཝེ་ཎཱི་པཱ་ལ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་ཨ་ཡ་ཏྟཱིཏི.

ཝི་ན་ཡེ པ་ན སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. སུ་ཏྟེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ས་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་མཾ ཝི་ཛྫཱ་ཏྟ་ཡ་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་བྷེ་དཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

ཝི་ན་ཡེ པ་ན དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་དི་ཕ་སྶ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༡༧; མ. ནི. ༡.༢༣༤) ཏ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སུ་ཏྟེ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༥) ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ དུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་མྷེ ཙེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཁ་ན་ཏི, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༡༧; མ. ནི. ༡.༢༣༦) ཏ་ཏོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ དྷ་མྨ་ཙི་ནྟཾ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནི་པི ཙི་ནྟེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཡཱ་ནི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨུ་མྨཱ་ད་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༧༧). ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་མཾ དུ་སྶཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པ་བྷེ་དཾ ཝི་པ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ –

‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཝི་པ་ཏྟིཾ ཙཱ་པི ཡཾ ཡ་ཧིཾ;

པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ, ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཉ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་ནྟི ཉཱ་ཏ་བྦཾ.

ཀ་ཐཾ ནི་ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ? ས་བྦ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ? ཏི་ཝ་གྒ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས སུ་ཏྟཱ་ནི.

ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་སེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟཱ, ཏི་ཝ་གྒོ ཡ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ;

ཨེ་ས དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི, པ་ཋ་མོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀོ.

ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི? དཱི་གྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ནི་ཝཱ་ས་ཏོ ཙ, ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཝཱ་སཱ ཧི ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ; ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ པཱ་ཎཱ; པོ་ཎི་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཙི་ཀྑ་ལླི་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི སཱ་ས་ན་ཏོ ཙ ལོ་ཀ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ན་མྤི ནི་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀ་ཏ་མོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ? མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ་ད་ས་ཝ་གྒ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཏཾ དྭེ ཙ སུ་ཏྟཱ་ནི.

དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཏཾ སུ་ཏྟ་ནྟཱ, དྭེ ཙ སུ་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཏྠ སོ;

ནི་ཀཱ་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ པ་ཉྩ-ད་ས་ཝ་གྒ་པ་རི་གྒ་ཧོ.

ཀ་ཏ་མོ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ? དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏཱ་ནི ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི ཙ སུ་ཏྟཱ་ནི.

ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཙ;

དྭཱ་ས་ཊྛི ཙེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟཱ, ཨེ་སོ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོ.

ཀ་ཏ་མོ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ? ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨ་ངྒཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏཱ་ནི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ན་ཝ སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་ཉྩ སུ་ཏྟཱ་ནི.

ན་ཝ སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཙ;

ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས སུ་ཏྟཱ་ནི, ས་ངྑྱཱ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རེ ཨ་ཡཾ.

ཀ་ཏ་མོ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ? ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋཱ་ད་ཡོ ཙ པུ་བྦེ ནི་ད་སྶི་ཏཱ པ་ནྣ་ར་ས་བྷེ་དཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི.

ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རོ་པེ་ཏེ, ནི་ཀཱ་ཡེ དཱི་གྷ་ཨཱ་དི་ཀེ;

ཏ་ད་ཉྙཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ནི་ཀཱ་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀོ མ་ཏོ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ནི་ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ.

ཀ་ཐཾ ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཾ? ས་བྦ་མེ་ཝ ཧི་དཾ སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཱ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླ་ནྟི ན་ཝ་པྤ་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ-ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ-ནཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ-ཏུ་ཝ་ཊྚ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མྤི ཙ སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྟནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་མྤི ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་སེ་སེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ས་ཀ་ལོ་པི ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ, ས་ཀ་ལཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་པ་དཾ, ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ, ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ, སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ ནོ་སུ་ཏྟ་ནཱ་མི་ཀཱ སུ་དྡྷི་ཀ་གཱ་ཐཱ ཙ གཱ་ཐཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དྭཱ་སཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏ་ཀནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ན་ནྡེ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༠༩) -ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ-མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ-ས་མྨཱ་དི་ཊྛི-ས་ཀྐ་པ་ཉྷ-ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡ-མ་ཧཱ་པུ་ཎྞ་མ་སུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཝེ་ད་ཉྩ ཏུ་ཊྛི་ཉྩ ལ་དྡྷཱ ལ་དྡྷཱ པུ་ཙྪི་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཝེ་ད་ལླནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཾ.

ཀ་ཐཾ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝི་དྷཾ? ས་བྦ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ –

‘‘དྭཱ་སཱི་ཏི བུ་དྡྷ་ཏོ ག་ཎྷིཾ, དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ཏོ;

ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཡེ མེ དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟི་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༡༠༢༧);

ཨེ་ཝཾ པ་རི་དཱི་པི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་པྤ་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཱ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་སུ པ་ཉྷཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཏི་ཀ-དུ་ཀ-བྷཱ་ཛ་ནཾ, ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནཾ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཏྠི ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཏྠི མཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི པ་རི་ཙྪེ་དོ; ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ, ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝི་དྷཾ.

ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཨ་བྷེ་ད་ཏོ ར་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ, བྷེ་ད་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་དི་བྷེ་དཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཡ་ནྟེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པྤ་མུ་ཁེ་ན ཝ་སཱི་ག་ཎེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ; ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་དཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ; ཨི་དཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ, ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ, ཨི་དཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ; ཨ་ཡཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ; ཨི་མཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ན་ཝ་ངྒཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མཾ པ་བྷེ་དཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ངྒཱི་ཏཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཨུ་དྡཱ་ན་ས་ངྒ་ཧ-ཝ་གྒ་ས་ངྒ་ཧ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ས་ངྒ་ཧ-ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ-དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ས་ངྒ་ཧ-སཾ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧ-པ་ཎྞཱ་ས་ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་མཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་པྤ་བྷེ་དཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ་ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏཾ. ས་ངྒཱི་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་སྶ – ‘‘ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ན ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་པྤ་མོ་དཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཡ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་མྤི ས་ངྐ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཝེ་དྷི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིནཱ་མ. ཡཱ ལོ་ཀེ –

ས་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀ་ཏཱ, ཏེ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཏི ཙ;

ཐེ་རེ་ཧེ་ཝ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, ཐེ་རི་ཀཱ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.

ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན ‘‘པ་ཋ་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པཱ་ལི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ཝ་ཏྠུ་མྤི པུ་ཙྪི, ནི་དཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪི, པུ་གྒ་ལ་མྤི པུ་ཙྪཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་དཱ་ནེ པུ་ཙྪི་ཏེ ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཙ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ས་བྦཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ པ་ན ‘‘པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་དཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཡ་སྨཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ན ནི་དཱ་ནཾ པུ་ཊྛོ ཏ་སྨཱ་ནེ་ན ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རེ་ན པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝ་ད་ནྟེ་ནཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ན ཡ་དཱ ཡ་སྨཱཏི ཨི་མེ་སཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི དྷཱ་རི་ཏཾ ཡེ་ན ཙཱ་བྷ་ཏཾ, ཡ་ཏྠ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཙེ་ཏ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཝི་དྷིཾ ཏ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་ནི་དཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཀེ་ན དྷཱ་རི་ཏཾ, ཀེ་ནཱ་བྷ་ཏཾ, ཀ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རེ་ན དྷཱ་རི་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏོ ཨ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པྤ་མུ་ཁེ་ཧི དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི. ཀེ་ནཱ་བྷ་ཏ་ནྟི? ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཏཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི ཏཱ་ཝ ཨཱ་བྷ་ཏཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ –

ཨུ་པཱ་ལི དཱ་ས་ཀོ ཙེ་ཝ, སོ་ཎ་ཀོ སི་གྒ་ཝོ ཏ་ཐཱ;

ཏི་སྶོ མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟོ ཙ, པ་ཉྩེ་ཏེ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝི་ནོ.

པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝི་ན་ཡཾ, དཱི་པེ ཛ་མྦུ་སི་རི་ཝ྄ཧ་ཡེ;