༢. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜཾ (བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ)

༡. པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ, ཨ་ཡཾ དཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;

ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜ་སྶ, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

༦༧༨. ཨུ་དོ་སི་ཏནྟི བྷ་ཎྜ་སཱ་ལཱ. མཱ་ཡྻོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཱཏི ཨ་ཡྻོ མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ. ཨ་པི་ནཱ་ཡྻཱཏི ཨ་པི་ནུ ཨ་ཡྻཱ. ཨ་ཙྩཱ་ཝ་ད་ཐཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ད་ཐ; ཨ་ཀྐོ་ས་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

༦༧༩. ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱཏི མཱ་ནུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀོ་དྷུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྚ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཌྜ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཌྜོཏི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱིཏི ས་ཀྑིཾ ཝཱ ས་ཧཱ་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ག་ཙྪ་ཏི ཝཱཏི ཨུ་པ་སྶ་ཡོ ཝཱ ཧོ་ཏུ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒོ ཝཱ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཌྜཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱིཏི དྭཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀ་སྶ ཀ་ཐཾ ཡོ ཀོ་ཙི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ – ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. པ་ཋ་མཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཐ སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཝ་ད་ཏི – ‘‘མ་མ ཙ ཏ་ཝ ཙ ཀ་ཐཾ ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀ་ཐཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ, པ་ཋ་མཱ་རོ་ཙ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡཱ་རོ་ཙ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝ་ད་ཏི – ‘‘མ་མ ཙ ཏ་ཝ ཙ ཀ་ཐཾ ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི, ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀ་ཐཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ, ཨི་ཏ་རོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་ཐཾ, ཨི་ཏ་རོ ཝཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཋ་མེ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ པ་ན ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཀ་ཏེ ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཛ་ཡེ་པི པ་རཱ་ཛ་ཡེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ས་ཙེ པ་ན ག་ཏི་ག་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, སུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ་ཧི. ཨ་ཐ ཏེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཉྩ ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྩ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཛཱ་ནཱ་མ མ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི’’ནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀོ; ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཱ ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་ཡ, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་ཏོ ནི་སྶཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡོ; ཏཾ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྒྷ་མྷཱ ནི་སྶཱ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ངྒྷ་ཏོ ནི་སྶཱ་རཱི་ཡ་ཏི, སོ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཧི སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨོ ས་ངྒྷ་མྷཱ ཀེ་ན་ཙི ནི་སྶཱ་རཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན དྷ་མྨེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ནི་སྶཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ནི་སྶཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡོ.

ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དཱུ་ཏཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀ་ཐཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ, ནེ་ཝ པ་ཋ་མཱ་རོ་ཙ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ན དུ་ཏི་ཡཱ་རོ་ཙ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏེ ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ་པི ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘མ་མ ཙ ཏ་ཝ ཙ ཀ་ཐཾ ཏྭ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི; ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ་པི ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.

ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱིཏི དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཡཱ་ཙི་ཏཱ ར་ཀྑཱ དྷ་མྨི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྠི ཨོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་པི ཨ་ཏྠི ཨོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ.

ཀ་ཐཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི? བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ དྷུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཡེ ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ཙ་ར་ནྟི, རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཧ་ར་ནྟི, པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྩེ སུ་ཏྭཱ ཏེ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ད་ཎྜཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་པི ས་ཏི གཱི་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏ་སྶ ད་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི, པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀ་མ་ཏྟེ ག་ཧི་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཐ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི མ་ཡཾ ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙཱ་མ, ཏཾ ནོ དེ་ཐ, ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི ཏེ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཀཱ་ར་ཀེ ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་མྤི ག་ཧི་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, ནེ་ཝ གཱི་ཝཱ ན ཨཱ་པ་ཏྟི.

པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཧ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙོ་རོ ཙོ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཧི ཡཾ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཾ པ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧི, མཱ ཙ་སྶ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དཱ་ས་དཱ་སཱི་ཝཱ་པི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཌྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨ་ཌྜོ ནཱ་མ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི? ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི, ར་ཀྑཾ ནོ དེ་ཐ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ད་ཎྜེ ཀ་ཏེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱི་ཝཱ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.

ས་ཙེ པ་ན ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མཾ ནཱ་མ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ནེ་ཝ གཱི་ཝཱ ན ཨཱ་པ་ཏྟི.

ཡོ ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི ཧི ཨོ་དི་སྶ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏེ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦཾ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ད་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ནོ་དི་སྶ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏེ ཙ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ན དོ་སོ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ དྷཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་མྤི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ, ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་མྤི ག་ཙྪེ་ཡྻ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.

ས་ཏྟ་ར་ས་ཀེ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༨༢. དུ་ཏི་ཡེ – ཝ་ར་བྷ་ཎྜནྟི མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི མ་ཧ་གྒྷ་བྷ་ཎྜཾ.

༦༨༣. ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ག་ཎཾ ཝཱཏི མ་ལླ་ག་ཎ་བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎཱ་དི་ཀཾ. པཱུ་གནྟི དྷ་མྨ་ག་ཎཾ. སེ་ཎིནྟི ག་ནྡྷི་ཀ་སེ་ཎི་དུ་སྶི་ཀ་སེ་ཎི་ཨཱ་དི་ཀཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཎཱ་དཱི་ནཾ གཱ་མ་ནི་ག་མེ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི ‘‘ཏུ་མྷེ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཐཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏེ ཨེ་ཝ ཨི་སྶ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཎཱ་དི་ཀེ ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཝ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤནྟི ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པུ་བྦཾ ཀ་པྤ་ག་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

ཙོ་རཱི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶི་ཏ་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཝཱ ན་དིཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.

དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༣. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༩༢. ཏ་ཏི་ཡེ – པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ན གཱ་མ་ནྟ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཀ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཁ་ཎྜ་པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཚི་དྡེ་ན ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་ཝི་སི་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ནཱ་མ པ་ཝི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་ད་སཱ ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

དྭེ གཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་མྦ་དྡྷ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་ཧཱ་རོ, ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ མ་གྒོ ཨ་ཏྠི, ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ན གཱ་མ་ཏོ ཏེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཡ པུ་ན པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠི ཝཱ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ས་ཧ་སཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ བ་ཧི་གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཀྐ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

པུ་བྦེ མ་ཧཱ་གཱ་མོ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་ཧཱ་རོ. པ་ཙྪཱ ཏཾ གཱ་མཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝ་ཏི་པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ གཱ་མཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་པ་རཾ གཱ་མཾ དྭཱ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཚི་དྡེ་ན ཝཱ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་ན ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་གཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ.

ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཏེ་མི་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཏི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཏི་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཏེ་མི་ཡ་ཏི. སེ་སཾ ན་དཱི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་དིཾ ཏི་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. སེ་ཏུ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ད་སཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ སེ་ཏུཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་ཏུ་ནཱ པ་ན ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཡཱ་ན་ནཱ་ཝཱ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་ཏོ པ་ན པ་ར་ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ར་ཛ་ན་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་རུ་ས་ངྐ་ཌྜྷ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་ན དྭེ ཏི་སྶོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏཱི་རེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ཙི ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. དྭེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི, ཨེ་ཀཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ན་དི་ཡཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨི་ཏ་རི་སྶཱ པ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཝཱ པཱ་ཏུཾ ཝཱ ཨོ་ཏི་ཎྞཱ ཏ་མེ་ཝ ཏཱི་རཾ པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

ས་ཧ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཙ་སྶཱ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཨི་དྷེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་བྷོ་གེ་ན ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨ་ཙྪ་ཏི, དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨི་དྷ པ་མཱ་ཎཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་ག་བྦྷོ་པི ན ར་ཀྑ་ཏི.

ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ གཱ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་གཱ་མ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ. ཏཱ་དི་སེ ཨ་ར་ཉྙེ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ ས་ཙེ་པི ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཨ་ངྒ་ཎཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་སུ ཨེ་ཀཱ བ་ཧི ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི. ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་སུ་པི པ་རི་ཝེ་ཎཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་མཱ་ནཱ་སུ ཨེ་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཐཱུ་པཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་སུ ཨེ་ཀཱ བ་ཧི ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ པ་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་ར་ནྟ་རི་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི, ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཱ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཡྻེ’’ཏི ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ དཱུ་རེ་པི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ ན ར་ཀྑ་ཏི, ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ.

ཨེ་ཀཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ ཙེ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པུ་རི་མཱ་ཡོ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཀྐ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. དྭི་ནྣཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ‘‘ག་ཙྪ་ཏུ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་པི ‘‘ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏུ ཨ་ཡ’’ནྟི, ག་ཙྪ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་སུ པུ་རི་མཱ་པི ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཙྪི་མཱ་པི ཨ་ཉྙཾ, ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ པ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

༦༩༣. པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟཱ ཝཱཏི ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ངྐ་ནྟཱ, སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.

ཏ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༩༤-༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ – པཱ་ད་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་ཀཾ. པཱ་ད་ཀ་ཋ་ལི་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་ཀཾ. ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎ་སྶ ཚ་ནྡནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཀ་ག་ཎ་སྶ ཚ་ནྡཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཝ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་ནྟིནྟི ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་པྤ་བྷེ་དེ ནེ་ཏྠཱ་ར་ཝ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.

ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༥. པ་ཉྩ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༠༡. པ་ཉྩ་མེ – ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དྭི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.

པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༦. ཚ་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༠༥-༦. ཚ་ཊྛེ – ཡ་ཏོ ཏྭནྟི ཡ་སྨཱ ཏྭཾ. ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀ་སྶཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ་ཡ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་པི –

‘‘ན དེ་ཏི ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧོ ཏེ་ན ན ཝི་ཛྫ་ཏི;

ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ག་རུ་ཀཾ ན ལ་ཧུ་ཀཾ, ཏ་ཉྩ པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ;

པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༨༡);

ཨ་ཡ་ཉྷི གཱ་ཐཱ ཨི་མཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རི་སྶཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.

ཚ་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༧. ས་ཏྟ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༠༩. ས་ཏྟ་མེ – ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཔ་ད་ཏྠོ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.

ས་ཏྟ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༨. ཨ་ཊྛ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༡༥. ཨ་ཊྛ་མེ – ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི.

ཨ་ཊྛ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༩. ན་ཝ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༢༣. ན་ཝ་མེ – སཾ་ས་ཊྛཱཏི མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀེ་ན. སཾ་ས་ཊྛཱཏི གི་ཧཱི་ནཾ ཀོ་ཊྚ་ན་པ་ཙ་ན་ག་ནྡྷ་པི་ས་ན་མཱ་ལཱ་ག་ནྠ་ནཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན སཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཱ་ས་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀེ་ན ཙ སཾ་ས་ཊྛཱ. པཱ་པོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི པཱ་པ་ས་དྡཱ. པཱ་པོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ སི་ལོ་ཀོ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི པཱ་པ་སི་ལོ་ཀཱ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི.

ན་ཝ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

༡༠. ད་ས་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༢༧. ད་ས་མེ – ཨེ་ཝཱ་ཙཱ་རཱཏི ཨེ་ཝཾ་ཨཱ་ཙཱ་རཱ. ཡཱ་དི་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙཱ་རོ, ཏཱ་དི་སཱ ཨཱ་ཙཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨུ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ནཱི་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ. པ་རི་བྷ་ཝེ་ནཱཏི ཀིཾ ཨི་མཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནེ་ན. ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ; ཀོ་དྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་བྷ་སྶི་ཡཱཏི བ་ལ་ཝ་བྷ་སྶ་བྷཱ་ཝེ་ན; ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ས་མུ་ཏྲཱ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་བྦ་ལྱཱཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཉྙཱ་ཡ ཙ པ་རི་བྷ་ཝེ་ན ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་ཝི་ཙྩ་ཐཱཏི ཝི་ནཱ ཧོ་ཐ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི.

ད་ས་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.

ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨ་ཡྻཱ་ཡོ ས་ཏྟ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྣཾ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ, དྭེ དུ་ཊྛ་དོ་སཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཏོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་ཝ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཏོ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་མ་གྒེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨ་ཡྻཱ་ཡོ ས་ཏྟ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏཾ པ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མཱ་ཏི.

ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒེ

ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.