༢. ཝི་ལེ་ཁ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༨. དུ་ཏི་ཡེ – ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ར་པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ, ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཝི་ན་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཏཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ ཝ་ཎྞཾ གུ་ཎཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཧི ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སེ ཚཱ་ནི་སཾ་སེ ས་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སེ ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སེ ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སཱ་ནི་སཾ་སེ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ནི་སཾ་སེ ཙ ལ་བྷ་ཏི ཏེ ས་བྦེ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སེ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་སུ་གུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཀེ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ པུ་གྒ་ལེ – ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ སུ་གུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི སུ་ར་ཀྑི་ཏོ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཝི་སཱ་ར་དོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༥).
ཀ་ཐ་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ སུ་གུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི སུ་ར་ཀྑི་ཏོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ མ་དྡི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏི;
ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་དི་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. (པ་རི. ༣༥༩);
ཀ་ཐཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ཨ་ཉྙཱ་ཎ་པུ་གྒ་ལོ ཧི མ་ནྡོ མོ་མཱུ་ཧོ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩེ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་དྡི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི་ཡེ་ཝ; ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ཨ་ཙྪ་མཾ་སཾ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས་ནྟི ཁཱ་ད་ཏི, དཱི་པི་མཾ་སཾ མི་ག་མཾ་ས་ནྟི ཁཱ་ད་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ན་ནྟི བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པཱ་ན་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་པཱ་ན་ཀ་ནྟི པི་ཝ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ཨ་ཙྪ་མཾ་ས་ནྟི ཁཱ་ད་ཏི, མི་ག་མཾ་སཾ དཱི་པི་མཾ་ས་ནྟི ཁཱ་ད་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ན་ནྟི བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཀཱ་ལེ ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་པཱ་ན་ཀཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པཱ་ན་ཀ་ནྟི པི་ཝ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་བྷེ་ས་ཛྫ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ པ་ན ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི? སོ ཧི ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ, ཨ་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཾ ར་ཀྑ་ནྟོ་པི ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཧ་སཱ ཨཱ་པ་ནྣ་མྤི དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ –
‘‘ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏི;
ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཉྩ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་དི་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. (པ་རི. ༣༥༩)
ཨི་མ་སྨིཾ ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི? སོ ཧི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཨ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི? སོ ཧི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩེ ཧོ་ཏི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩེ ན ཀ་རོ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་དི་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི? སོ ཧི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱི ན ཧོ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱི ན ཧོ་ཏི; སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཙ་སྶ ས་ཏི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ཁ་ཎྜ་སཱི་ལོ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ; ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ སུ་གུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི སུ་ར་ཀྑི་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི? ཏི་རོ་ར་ཊྛེ་སུ ཏི་རོ་ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི དཱུ་ར་ཏོ་པི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པུ་ཙྪ་ནྟི, སོ ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནིཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི.
ཝི་སཱ་ར་དོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ཧི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ བྷ་ཡཾ སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ དོ་སོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ན དོ་སོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་ཏོ.
པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་དྷཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ནཱ་མ – ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཙ སཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཙ. ཏ་ཏྠ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷུ་མྨ་ཛ་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཌྜྷོ ཙ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་སུཾ, ཨི་མེ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ནཱ་མ. ཡེ ཝཱ པ་ན་ཉྙེ་པི དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ. ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ པ་ན ཨ་རི་ཊྛ་བྷི་ཀྑུ་ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝེ་སཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ པ་རཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ངྑཱ་པ་ར་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ་དི་ཝཱ་དཱ མ་ཧཱ་ས་ངྒྷི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ ‘‘བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་གྒ་ཧཱ སཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏེ ས་བྦེ་པི ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏི་ཝི་དྷོ ས་དྡྷ་མྨོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ ནཱ་མ. ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎཱ ཙུ་དྡ་ས ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ ནཱ་མ. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཙ ཕ་ལཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷ་མྨོ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཐེ་རཱ ‘‘ཡོ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༦) ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན ‘‘སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི མཱུ་ལ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི ཐེ་རཱ ‘‘ཨི་མེ ཙ སུ་བྷ་དྡ བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༤) ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན ‘‘སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ཝ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཐེ་རཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ་པི དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཙེ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ར་ཀྑ་ཎ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ས་དྡྷེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ཛ་ན་པ་དེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ད་ས་ཝ་གྒཾ ག་ཎཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཛ་ན་པ་དེ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒ་ག་ཎཾ ས་ངྒྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ག་མ་ཡི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཏི་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཨི་མེ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སེ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཏ་མེ ཚ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི? ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ནི་སྶ་ཡཾ དེ་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི.
ཡེ ཨི་མེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ, པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ, སཱ་མ་གྒི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ས་ངྒྷེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ག་ཎེ པུ་གྒ་ལེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི ན་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ, ས་བྦེ ཏེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ.
ཡཱ་པི ཙ ཨི་མཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ པ་ནྣ་ར་སི་ཀཱ, སཱ་མ་གྒི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ས་ངྒྷེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ག་ཎེ པུ་གྒ་ལེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ, དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ, ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི ན་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡོ, ཏཱ་པི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཱ, སོ ཏཱ་སཾ སཱ་མཱི.
ཡཱ་ནི་པི ཨི་མཱ་ནི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ་ནི.
ཡཱ་པི ཙཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཡ་མྤི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཝ. ན ཧི ཨ་ཉྙོ དྭི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རོ་པི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. སོ ཨེ་ཝ ནི་སྶ་ཡཾ དེ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ནེ་ཝ ནི་སྶ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ. སཱ་མ་ཎེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ པ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ སཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་མ་ངྒཾ.
ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ པུ་རི་མཱ པ་ཉྩ ཚ ཧོ་ནྟི, དྭཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ, ཏཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ཝ, པ་ཉྩ་ཧི ས་དྡྷིཾ ད་ས, ས་བྦེ་ཧི པེ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྩ ཚ ས་ཏྟ ཨ་ཊྛ ན་ཝ ད་ས ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་དི་སྶ ཨཱ་དི་སྶཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པཱ་ལི་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ བྷཱ་ས་ཏི ཐོ་མེ་ཏི པ་སཾ་ས་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ མ་མ ཝ་ཎྞ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པཱ་ལི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ན་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝ་མི་དཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཏེ་དྷ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུཏི ཏེ ཨི་མཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཎྞ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཀི་རཱ་ནི་སཾ་སེ ནེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ ན ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀཱ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀི་ཏྟི་ཏཱ་ནི་སཾ་སཱ་དྷི་ག་མེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ཙ ན་ཝཱ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པཱ་ལི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༤༣༩-༤༠. ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ, སོ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟེ ཝཱ ཡོ ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཝཱ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ ཝཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟེ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟེ’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀེ་ཧཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀེ་ཧི ཙ ཨ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀེ་ཧི ཙ. ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཏེ་སཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་མ་རི་ཡཱ་ད་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཡེ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཝཱ, ཏེ་སཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཡཱ་ཝ ‘‘ཀ་པྤ་ཏི ནུ ཁོ, ན ཀ་པྤ་ཏི ནུ ཁོ’’ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཝི་ཧེ་སཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ནོ་ཝི་ལེ་ཁོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ; ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཝི་ལེ་ཁཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ཝ་ཎྞེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ཝ་ཎྞེ་ཏི ནི་ནྡ་ཏི ག་ར་ཧ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཝི་ལེ་ཁ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ.