༧. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ས་ཏྟ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫོཏི གི་རི་མྷི ཨ་གྒ་ས་མ་ཛྫོ, གི་རི་སྶ ཝཱ ཨ་གྒ་དེ་སེ ས་མ་ཛྫོ. སོ ཀི་ར ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནཱ ཀ་རི་ཡ་ཏི, ན་ག་ར་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ བ་ནྡྷ་ནྟི. ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ད་ཧ་རཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཏེ ‘‘ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཝུ་སོ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི པཱུ་ཝ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དིཾ ཧ་ཏྠེ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༤༨-༩. ཝི་ཀཱ་ལེཏི ཝི་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ. ཀཱ་ལོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ་པི ཀཱ་ལ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ, ས་ཧ་སཱ པི་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀེ་ན པ་ན ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་ཉྩ ཀཱ་ལ་ཏྠ་མྦྷོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་ཀྑ་ལི་མོ་ད་ཀཱ་དི་པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞ་མ་ཡཾ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཡ་མྤི ཝ་ན་མཱུ་ལཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མཱུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཁ་ནྡྷ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏ་ཙ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པུ་པྥ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཕ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཊྛི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནི་ཡྻཱ་ས་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི, ཨི་ད་མྤི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨི་དཾ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ – མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཏཱ་ཝ མཱུ་ལ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཁཱ་ར་ཀ་མཱུ་ལཾ ཙ་ཙྩུ་མཱུ་ལཾ ཏ་མྦ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཝ་ཏྠུ་ལེ་ཡྻ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཝ་ཛ་ཀ་ལི་མཱུ་ལཾ ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི་མཱུ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི སཱུ་པེ་ཡྻ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཛ་ཀ་ལི་མཱུ་ལེ ཛ་ར་ཊྛཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི, ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱུ་ལ་ཀ་ཁཱ་ར་ཀ་ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི་མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ན ཛ་ར་ཊྛཱ་ནི་པི ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ནི པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཧ་ལི་དྡིཾ སི་ངྒི་ཝེ་རཾ ཝ་ཙཾ ཝ་ཙ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཝི་སཾ ཀ་ཊུ་ཀ་རོ་ཧི་ཎིཾ ཨུ་སཱི་རཾ བྷ་དྡ་མུ་ཏྟ་ཀཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི, ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) –
ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ཉྩ་མཱུ་ལཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི མཱུ་ལཾ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཏི, ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ; ཨི་ཏ་རཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཧི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ་སུ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་སུ ཏཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་མྨོ་ཧོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ མཱུ་ལེ; ཨེ་ཝཾ ཀ་ནྡཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཉྩ ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཧ་ལི་དྡཱ་དི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཁ་ནྡྷ་ཏ་ཙ་པུ་པྥ་ཕ་ལ་མྤི ས་བྦཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ དུ་ཝི་དྷོ ཀ་ནྡོ – དཱི་གྷོ ཙ ར་སྶོ ཙ བྷི་ས་ཀིཾ་སུ་ཀ་ཀ་ནྡཱ་དི ཝ་ཊྚོ ཨུ་པྤ་ལ་ཀ་སེ་རུ་ཀ་ཀ་ནྡཱ་དི, ཡཾ ‘‘ག་ཎྛཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ ཀ་ནྡཱ་ནཾ ཛི་ཎྞ་ཛ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཚ་ལླི ཙ སུ་ཁུ་མ་མཱུ་ལཱ་ནི ཙ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏ་རུ་ཎོ པ་ན སུ་ཁ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡོ, སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་པོ་ཏ་ཀ་ཀ་ནྡོ ཀིཾ་སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ཀ་ནྡོ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཀ་ནྡོ ཀེ་ཏ་ཀ་ཀ་ནྡོ མཱ་ལུ་ཝ་ཀ་ནྡོ བྷི་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཀ་ནྡོ པི་ཎྜཱ་ལུ་མ་སཱ་ལུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཀ་ནྡོ ཨཱ་ལུ་ཝ་ཀ་ནྡོ སི་གྒུ་ཀ་ནྡོ ཏཱ་ལ་ཀ་ནྡོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ཀུ་མུ་ད་སོ་ག་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ནྡཱ ཀ་ད་ལི་ཀ་ནྡོ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ནྡོ ཀ་སེ་རུ་ཀ་ཀ་ནྡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀ་ཀ་ནྡཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ.
ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཀ་ནྡོ ཨ་དྷོ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ, དྷོ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཁཱི་ར་ཀཱ་ཀོ་ལཱི་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཨུ་ས་བྷ་ཀ་ལ་སུ་ཎཱ་དི་ཀ་ནྡཱ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ. ཏེ པཱ་ལི༹་ཡཾ – ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་ས་ངྒ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.
མཱུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ པ་ན པ་དུ་མ་མཱུ་ལཱ༹་ལཾ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་མུ་ལཱ༹་ལ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨེ་ར་ཀ་མཱུ་ལཾ ཀ་ནྡུ་ལ་མཱུ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀ་མུ་ལཱ༹་ལཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཧ་ལི་དྡི་སི་ངྒི་ཝེ་ར་མ་ཀ་ཙི་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝ་ལླི་ཀེ་ཏ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཧི་ནྟཱ་ལ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པཱུ་ག་རུ་ཀྑཱ་དི་མུ་ལཱ༹་ལཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི པཱ་ལི༹་ཡཾ – ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་ས་ངྒ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
མ་ཏྠ་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཏཱ་ལ་ཧི་ནྟཱ་ལ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་ཀེ་ཏ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པཱུ་ག་རུ་ཀྑ་ཁ་ཛྫཱུ་རཱི་ཝེ་ཏྟ་ཨེ་ར་ཀ་ཀ་ད་ལཱི་ནཾ ཀ་ལཱི༹་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ཏྠ་ཀཱ ཝེ་ཎུ་ཀ་ལཱི༹་རོ ན་ལ༹་ཀ་ལཱི༹་རོ ཨུ་ཙྪུ་ཀ་ལཱི༹་རོ མཱུ་ལ་ཀ་ཀ་ལཱི༹་རོ སཱ་ས་པ་ཀ་ལཱི༹་རོ ས་ཏཱ་ཝ་རི་ཀ་ལཱི༹་རོ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཀ་ལཱི༹་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀོ རུ་ཀྑ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མ་ཏྠ་ཀོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཧ་ལི་དྡི་སི་ངྒི་ཝེ་ར་ཝ་ཙ་མ་ཀ་ཙི་ལ་སུ་ཎཱ་ནཾ་ཀ་ལཱི༹་རཱ ཏཱ་ལ་ཧི་ནྟཱ་ལ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཀ་ལཱི༹་རཱ་ན་ཉྩ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏོ ཛ་ར་ཊྛ་བུ་ནྡོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ.
ཁ་ནྡྷ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཨ་ནྟོ་པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏོ སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་ཁ་ནྡྷོ ཨུ་ཙྪུ་ཁ་ནྡྷོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ཀུ་མུ་ད་སོ་ག་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ པ་ཎྞ་ད་ཎྜ་ཀོ པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ ས་བྦོ་པི ད་ཎྜ་ཀོ ཀཱ་ར་ཝི་ནྡ་ཀ་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ཁ་ནྡྷཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ.
ཏ་ཙ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙོ་ཝ ཨེ་ཀོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, སོ་པི ས་ར་སོ. སེ་སོ ས་བྦོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ. ཏེ་སཾ པ་ན མ་ཏྠ་ཀ་ཁ་ནྡྷ་ཏ་ཙཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་སཱ་ཝ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་སཱ་ཝཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནི་མྦ་ཀ་སཱ་ཝཾ, ཀུ་ཊ་ཛ་ཀ་སཱ་ཝཾ, པ་ཊོ་ལ་ཀ་སཱ་ཝཾ, ཕ་གྒ་ཝ་ཀ་སཱ་ཝཾ ན་ཏྟ་མཱ་ལ་ཀ་སཱ་ཝཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཀ་སཱ་ཝཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི, ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣).
ཨེ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ས་ངྒ་ཧོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ མཱུ་ལ་ཀཾ ཁཱ་ར་ཀོ ཙ་ཙྩུ ཏ་མྦ་ཀོ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀོ པ་པུ་ནྣཱ་གོ ཝ་ཏྠུ་ལེ་ཡྻ་ཀོ ཝ་ཛ་ཀ་ལི ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི སེ་ལླུ སི་གྒུ ཀཱ་ས་མ་དྡ་ཀོ ཨུ་མྨཱ ཙཱི་ན་མུ་གྒོ མཱ་སོ རཱ་ཛ་མཱ་སོ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་པྥཱ་ཝཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་པྥཱ་ཝོ ཨ་གྒི་མ་ནྠོ སུ་ནི་ས་ནྣ་ཀོ སེ་ཏ་ཝ་ར་ཎོ ནཱ་ལི༹་ཀཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་ལོ་ཎཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཡཱ པ་ན་ཉྙཱ མ་ཧཱ་ན་ཁ་པི་ཊྛི་མ་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ལོ་ཎི རུ་ཀྑེ ཙ ག་ཙྪེ ཙ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶཱ པ་ཏྟཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ. བྲ་ཧྨཱི་པ་ཏྟ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་མྦ་པ་ལླ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་སོ་ཀ་པ་ལླ་ཝཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ.
ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྞཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནི་མྦ་པ་ཎྞཾ ཀུ་ཊ་ཛ་པ་ཎྞཾ པ་ཊོ་ལ་པ་ཎྞཾ སུ་ལ་སི་པ་ཎྞཾ ཀ་པྤཱ་ས་ཀ་པ་ཎྞཾ ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི པ་ཎྞཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) –
ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ པ་ཎྞཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. པ་ཎྞཱ་ནཾ ཕ་གྒ་ཝ་པ་ཎྞཾ ཨ་ཛྫུ་ཀ་པ་ཎྞཾ ཕ་ཎི་ཛྫ་ཀ་པ་ཎྞཾ པ་ཊོ་ལ་པ་ཎྞཾ ཏ་མྦཱུ་ལ་པ་ཎྞཾ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི.
པུ་པྥ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ མཱུ་ལ་ཀ་པུ་པྥཾ ཁཱ་ར་ཀ་པུ་པྥཾ ཙ་ཙྩུ་པུ་པྥཾ ཏ་མྦ་ཀ་པུ་པྥཾ ཝ་ཛ་ཀ་ལི་པུ་པྥཾ ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི་པུ་པྥཾ ཙཱུ་ལ༹་ནི་པྥཱ་ཝ་པུ་པྥཾ མ་ཧཱ་ནི་པྥཱ་ཝ་པུ་པྥཾ ཀ་སེ་རུ་ཀ་པུ་པྥཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཏཱ་ལ་ཀེ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎ་པུ་པྥཱ་ནི སེ་ཏ་ཝ་ར་ཎ་པུ་པྥཾ སི་གྒུ་པུ་པྥཾ ཨུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནི ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཏྟཾ ཨ་ག་ནྡྷི་ཀ་པུ་པྥཾ ཀ་ལཱི༹་ར་པུ་པྥཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱི་པུ་པྥ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀ་པུ་པྥཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཨ་སོ་ཀ་བ་ཀུ་ལ་ཀུ་ཡྻ་ཀ་པུ་ནྣཱ་ག་ཙ་མྤ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཎ་ཝཱི་ར་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ཀུ་ནྡ་ན་ཝ་མཱ་ལི་ཀ་མ་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ན པུ་པྥཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་སྶ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན་སྶ ཀ་སཱ་ཝ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཕ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ པ་ན་ས་ལ་བུ་ཛ་ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཨ་མྦ་ཛ་མྦཱུ་ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒ་ཀ་པི་ཏྠ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་པུ་སྶ་ཕ་ལ་ཏི་མྦ་རཱུ་ས་ཀ་ཏི་པུ་ས་ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ཙོ་ཙ་མོ་ཙ་མ་དྷུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་ནི ཡཱ་ནི ལོ་ཀེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ནྟི, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ནཱ་མ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ནེ་སཾ ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཡཱ་ནི པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི – བི་ལ་ངྒཾ, པི་པྥ་ལིཾ, མ་རི་ཙཾ, ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ, ཝི་བྷཱི་ཏ་ཀཾ, ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ, གོ་ཊྛ་ཕ་ལཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཕ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) –
ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏེ་ས་མྤི ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ཝ བི་མྦ་ཝ་ར་ཎ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཀཱ་སྨ་རཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཕ་ལཾ ཀ་ཊུ་ཀ་ཕ་ལཾ ཨེ་ལཱ༹ ཏ་ཀྐོ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ.
ཨ་ཊྛི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ལ་བུ་ཛ་ཊྛི པ་ན་ས་ཊྛི ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཊྛི སཱ་ལ་ཊྛི ཁ་ཛྫཱུ་རཱི་ཀེ་ཏ་ཀ་ཏི་མྦ་རཱུ་ས་ཀཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎ་ཕ་ལ་ཊྛི ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ་ཊྛི བི་མྦ་ཕ་ལ་ཊྛི ཨུ་པྤ་ལ པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ པོ་ཀྑ་ར་ཊྛཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. མ་དྷུ་ཀ་ཊྛི པུ་ནྣཱ་ག་ཊྛི ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛཱི་ནི སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀ་ཊྛི རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏེ་སཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཕ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་ན་ཉྩ པི་ཊྛཾ པ་ན་ས་པི་ཊྛཾ ལ་བུ་ཛ་པི་ཊྛཾ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་པི་ཊྛཾ སཱ་ལ་པི་ཊྛཾ དྷོ་ཏ་ཀ་ཏཱ་ལ་པི་ཊྛ་ཉྩ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་པི་ཊྛ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི པི་ཊྛཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཨ་དྷོ་ཏ་ཀཾ ཏཱ་ལ་པི་ཊྛཾ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་པི་ཊྛཾ ཨ་སྶ་ག་ནྡྷཱ་དི་པི་ཊྛཱ་ནི ཙ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏེ་སཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་སཱ་ཝེ་ཧི ཙ མཱུ་ལ་ཕ་ལེ་ཧི ཙ ས་ངྒྷ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནི་ཡྻཱ་ས་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཨེ་ཀོ ཨུ་ཙྪུ་ནི་ཡྻཱ་སོ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ. སེ་སཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཏཱུ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི – ཧི་ངྒུཾ ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུཾ ཧི་ངྒུ་སི་པཱ་ཊི་ཀཾ ཏ་ཀཾ ཏ་ཀ་པ་ཏྟིཾ ཏ་ཀ་པ་ཎྞིཾ ས་ཛྫུ་ལ་སཾ ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཛ་ཏཱུ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡྻཱ་སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་མྦ་ནི་ཡྻཱ་སོ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ནི་ཡྻཱ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ས་བྦ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཁཱ་དི་སྶཱ་མི བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ཏྟ་མཾ.