༤. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༣. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜོཏི ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ པི་ཎྜོ. ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་དྡྷི་ཀ་གི་ལཱ་ན་ག་བྦྷི་ནི་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཨ་ནེ་ཀ་ག་བྦྷ་པ་མུ་ཁ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པི་ཎྜོ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི ས་བྦཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧི་ཡྻོ་པཱིཏི སྭེ་པི. ཨ་པ་ས་ཀྐ་ནྟཱིཏི ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཏི་ཏྠི་ཡེ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ’’‘‘ཨི་མེ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༠༦. ས་ཀྐོ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ པ་ཀྐ་མི་ཏུནྟི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ན ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ནོ་དི་སྶཱཏི ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ པཱ་ས་ཎྜཾ ཨ་ནུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོཏི བྷོ་ཛ་ན་མྤི ཨེ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ས་ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨེ་ཀ་ཀུ་ལེ་ན ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལེ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ་སུ ཝཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་སྨིཾ; སྭེ ཨེ་ཀ་སྨི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལེ་ཧི པ་ན ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ པ་ན ཁེ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་པཱུ་ག་ནཱ་ནཱ་པཱུ་ག་ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ་པི ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཚི་ཛྫ་ཏི, སོ་པི ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ན ས་ཀྐོ་མ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ དཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༠༨. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི གི་ལཱ་ན་སྶཱཏི གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱཏི ཡོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ན་དཱི ཝཱ པཱུ་ར་ཏི ཙོ་རཱ་དི་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, སོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཁེ་མ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་མི་དཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་དི་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོཏི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པ་ཉྙ་ཏྟོ ན ཧོ་ཏི, ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ ནི་ཙྩ་མྤི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དི་བྷེ་དེ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཧི ནི་ཙྩ་མྤི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མཾ.
༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོཏི སོ ཀི་ར ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཨ་བྷི་མཱ་རེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་པི རུ་ཧི་རུ་པྤཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་པི གུ་ལ༹ྷ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་དཱ པ་ན དི་ཝཱ་ཡེ་ཝ དྷ་ན་པཱ་ལ་ཀཾ པ་ཡོ་ཛེ་སི, ཏ་དཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ‘‘ཀ་ཐཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཧ་ཏྠིཾ པ་ཡོ་ཛེ་སཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཧ་ཏྠིཾ པ་ཡོ་ཛེ་སི, རཱ་ཛཱ་ན་མྤི མཱ་རཱ་པེ་སི, ཨ་བྷི་མཱ་རེ་པི པེ་སེ་སི, སི་ལ་མྤི པ་ཝི་ཛ྄ཛྷི, པཱ་པོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ར་ཉྙཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ ནཱ་ག་རཱ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙོ་རཾ སཱ་ས་ན་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ན་ག་ར་ས་ངྑོ་བྷཾ ཉ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་སྶ པ་ཉྩ་ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི་སྶ ན ཨ་ག་མཱ་སི, ཨ་ཉྙེ་པི་སྶ མ་ནུ་སྶཱ ན ཀི་ཉྩི དཱ་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཝཱ མ་ཉྙིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ’’ཏི. ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི ‘‘མཱ མེ ག་ཎོ བྷི་ཛྫཱི’’ཏི པ་རི་སཾ པོ་སེ་ནྟོ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧི, ཏྭཾ དྭི་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ས་པ་རི་སོ ཀུ་ལེ་སུ བྷུ་ཉྫ་ཏི.
༢༡༡. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི བྷ་ཏྟཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ན དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༢༡༢. ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱིཏི གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཙི་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཉྙ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི.
༢༡༥. ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀེཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ར་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏེ. ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝི་ར་ཛྫ་ཀེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ.
༢༡༧-༨. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེཏི ག་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ. ཨི་དྷ ཙ ག་ཎོ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ནྟི་མཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… ཨེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ས་ཝ་ཏི ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ. ཀ་ཐཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏི? ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མི, ཨོ་ད་ནཾ མེ ག་ཎྷ་ཐ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཐ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ན་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ནཱ་ན་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ན་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ནཱ་ན་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ན་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙ་ཏྟཱ་རི པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ན་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀོ པི་ཏ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ནཱ་ན་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ན་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟུ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ན་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟུ, ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ? ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏཱ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུཾ, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧི, མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ན་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟུ ནཱ་ན་ཏོ ཝཱ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟུ ནཱ་ན་ཏོ ཝཱ, ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏི.
པཱ་དཱ་པི ཕ་ལི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཙ་མྨ་སྶ པ་ར་ཏོ མཾ་སཾ དི་སྶ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཕཱ་ལི་ཏཱ, ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ཀྑ་རཱ་ཡ ཝཱ པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ. ཨཱི་དི་སེ གེ་ལ་ཉྙེ གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡོ་ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ན ལེ་ས་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེཏི ཡ་དཱ སཱ་ཊ་ཀ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི ཏ་དཱ; ཝི་སུ་ཉྷི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་ཉྷི ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཙི་ཝེ་དྷ་ན་ཀོ’’ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ་ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཚི་ནྡ་ཏི, མོ་གྷ་སུ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ ཋ་པེ་ཏི, པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ སི་བྦ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཚི་ནྡ་ཏི གྷ་ཊྚེ་ཏི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ སི་བྦ་ཏི, སུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི ཝ་ལེ་ཏི, པི་པྥ་ལི་ཀཾ ནི་སེ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣོ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ དྷ་མྨ་པ་དཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ. ཨེ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི.
ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན. ཡོ པ་ན དཱུ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ག་ཙྪ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན, ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ གཱ་ཝུ་ཏེ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ག་ཏེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ག་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཡཱ་ཝ ན ཨོ་རོ་ཧ་ཏི ཏཱ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་ག་ཏེཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ་པི ཨཱ་ག་ཏེ ཡ་ཏྠ ན ཡཱ་པེ་ནྟི; སོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ. ཡ་ཏྠ པ་ན ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཀོ་ཙི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏེ བྷ་ཏྟེ ‘‘ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ས་མ་ཡོ’’ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
༢༢༠. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་མ་ཡེཏི ས་ཏྟ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོཏི ཡེ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, གི་ལཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཏེ་སུ ཏ་ཡོ ག་ཏཱ, ཨེ་ཀོ ན ག་ཏོ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘ཨེ་ཀོ བྷ་ནྟེ ཐེ་རོ ཀུ་ཧི’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ནཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ཏི. སོ ཨ་ཉྙཾ ཏ་ངྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཀ་ཉྩི ‘‘ཨེ་ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀ་སྨཱ? ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཏེ་ཧི ག་ཎོ ན པཱུ་ར་ཏི, ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཙ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏེ་ན ག་ཎོ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ – ནི་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་ན ‘‘ཨེ་ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑཾ ལ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, སོ ཏཾ ག་ཎཾ བྷི་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ – སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, སོ་པི ག་ཎཾ བྷི་ནྡ་ཏི.
པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ – ཨེ་ཀོ ས་ཡཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མྤི ག་ཎོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
གི་ལཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠེ – གི་ལཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ གི་ལཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ན ཧི གི་ལཱ་ནེ་ན ག་ཎོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མི, ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ བྷ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སི་ནྣོ. ཏེ་སུ བྷུ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ ‘‘དེ་ཐ བྷ་ནྟེ པ་ཏྟ’’ནྟི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟེ དི་ནྣེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཉྩ་ནྣ་ཉྷི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ན་ཏྠི. ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཀུ་མྨཱ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཙ ཏེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི ཏེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཀོ་ཙི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ནི་མ་ནྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་མྨ ‘‘བྷ་ནྟེ, སྭེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ངྒྷོ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ནེ་མ་ནྟ་ནི་ཀཱ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཙ དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་ད་ཏོ མོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘སྭེ ན ས་ཀྐཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ན་དི་ཝ་སེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ན ས་ཀྐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་མྤི ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཏྭཾ ཀིཾ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི? ས་ཙེ པུ་ན་པི ‘‘ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ས་ཀ པུ་པྥཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨི་མཾ ཏི་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཀིཾ ཀ་ཐ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པུ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀེ ཝཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ཝཱ ན ལ་ཙྪ་སི, སཱ་མ་ཎེ་རེ ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ ཨ་སུ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་སྨི་ཉྩ གཱ་མེ བྷ་ད་ནྟེ བྷོ་ཛེ་སུཾ, ཨ་ཧཾ ཀ་སྨཱ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི. ཏེ ཀ་ཐཾ ནི་མ་ནྟེ་སུཾ བྷ་ནྟེ་ཏི? ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་ན་པི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ན དཱ་ནི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ལ་ཙྪ་སི, ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་སྨི་ཉྩ གཱ་མེ ས་ཀ་ལཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷོ་ཛེ་སུཾ, ཨ་ཧཾ ཀ་སྨཱ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏྭཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ ཀ་ཐཾ ནི་མ་ནྟེ་སུ’’ནྟི? ཏེ ‘‘བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི. ས་ཙེ སོ་པི ‘‘བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་ན་པི ‘‘བྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, ན་ཏྠ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཝ བྷ་ཏྟེ་ན་ཏྠོ, ནི་བ་དྡྷ་གོ་ཙ་རོ ཨེ་ས ཨ་མྷཱ་ཀཾ, མ་ཡ་མེ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏཾ ‘‘ཙ་ར་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཀིཾ བྷོ ལ་དྡྷཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏེ་ན བ་ཧུ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘ཐེ་རཱ སྭེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. མཱ དཱ་ནི ཏུ་མྷེ པ་མ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷུ་ར་གཱ་མེ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶོ པ་ན ཨ་ག་མཱ་སི, ག་ཙྪཱ་མ དྷུ་ར་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན དུ་བྦ་ཙེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ པ་ཏྟཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ནྟེ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཀཱ་སུ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ཐ པ་ན བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑཱ ནཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན བྷ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་ཡ དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི ‘‘བྷ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ནྟི, ན ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ཡེ པ་ན གཱ་མེ བྷི་ཀྑཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ, ན ཝཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ བྷ་ནྟེ, གྷ་རེ བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ, གཱ་མེ བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, གེ་ཧེ ཙ གཱ་མེ ཙ བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི, ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ བྷ་ནྟེ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟ་ནྟི དྷུ་ཝ་བྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ན ཁོ ཨི་དཾ ཨོ་ར་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐ་ཡི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི, ཡེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི – ‘‘ཨི་དཾ སཱ་ས་ནཾ ཨི་དཾ ཝཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁེ ས་ངྒྷེ དཱ་ནཾ ན ཁོ ཨོ་ར་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་རི་ཏྟཾ ལཱ་མ་ཀཾ ནེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་ར་པ་ཏི་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀི་རོ’’ཏི ཏ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མཾ; ཨ་དྷི་པ་ཙྩ་ཊྛེ་ན པ་ན ‘‘ཀི་ར་པ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཀི་ར ཨི་སྶ་རོ ཨ་དྷི་པ་ཏི མཱ་ས་ཨུ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཝེ་ཏ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀེ ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏི. བ་ད་རཱ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. བ་ད་ར་མི་སྶེ་ནཱཏི བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝེ་ན.
༢༢༢. ཨུ་སྶཱུ་རེ ཨཱ་ཧ་རི་ཡི་ཏྠཱཏི ཨ་ཏི་དི་ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཡི་ཏྠ.
༢༢༦. མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱིཏི ཨ་ཡཾ བྷ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མ ས་མྨུ་ཁཱ་པི པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་དི་སྭཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. སཱ ཙཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏི ཧི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣེ་པི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣེ་པི ས་ངྒྷེ་ན ག་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ ནེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི; ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ན ཀོ་པེ་ཏི དྷ་མྨི་སྶ་ར་ཏྟཱ, ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨ་ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ.
༢༢༩. དྭེ ཏ་ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི དྭེ ཏཱི་ཎི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ ཏཱི་ཎི ཀུ་ལཱ་ནི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཨེ་ཀ་མི་སྶ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན མཱུ་ལ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨུ་པ་རི, ཏཾ ཨུ་པ་རི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཧ་ཏྠཾ པ་ན ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་བ་ལ༹ཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྠ ཁཱི་རཾ ཝཱ ར་སཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ར་སཾ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ར་ས་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་པི ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ར་ས་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཁཱི་རཾ ཝཱ ར་སཾ ཝཱ པི་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན པ་ན པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ཝཱ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་པྤི་པཱ་ཡཱ་སེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི.
མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཏ་སྶ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་བྷཱ་ཏི་ཀ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན པ་ཋ་མཾ དི་ནྣཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ‘‘ས་ཙེ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ པ་ཙ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྐ་བྷ་ཏྟ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ཧ་ཊཾ པ་ཋ་མཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཡ་དི པ་ན ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀོ་ཝ པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི, པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ མ་ནུ་སྶོ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ བྷ་ནྟེ ན དེ་ཐཱ་ཏི? ན་ནུ ཨུ་པཱ་ས་ཀ ཏ་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་མྷཱ་ཏི! ཧོ་ཏུ བྷ་ནྟེ, ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟེ དི་ནྣེ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘སྭེ་པི བྷ་ནྟེ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦེ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་བྦེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་མ་ཉྙོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏི, ན ཙ ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་བྷུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ ན བྷུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཀ་ལེ་ན གཱ་མེ་ནཱཏི ས་ཀ་ལེ་ན གཱ་མེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶེ་ཝ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པཱུ་གེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཝ བྷ་ཏྟེ་ན་ཏྠོ, བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཝ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ན ཙཱ་རི་ཏྟ་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ད་གྒེ་ན ཨ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ནེ་ཝ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ན ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཧི བྷོ་ཛ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ, ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༠. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱཏི ཀཱ་ཎཱ་ཡ མཱ་ཏཱ. སཱ ཀི་ར་སྶཱ དྷཱི་ཏཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨ་ཧོ་སི, ཡེ ཡེ ཏཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏེ རཱ་གེ་ན ཀཱ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, རཱ་ག་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ པ་རེ་སཾ ཀཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ཎཱ’’ཏི ཝི་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་སྶཱ ‘‘ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨཱ་ག་ཏནྟི ཨཱ་ག་མ་ནཾ. ཀི་སྨིཾ ཝི་ཡཱཏི ཀཱི་དི་སཾ ཝི་ཡ; ལ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ ག་ནྟུནྟི རི་ཏྟཱ ཧ་ཏྠཱ ཨ་སྨིཾ ག་མ་ནེ ཏ་དི་དཾ རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ, ཏཾ རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ ག་མ་ནཾ ག་ནྟུཾ ལ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སཱིཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ས་ནྟཾ ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ཝ དཱ་པེ་སི, ཡཱ་ཝ ས་བྦཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཎཱ་པི མཱ་ཏུ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཨཱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཏོ. སོ་པི པུ་རི་སོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཎཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་སི.
༢༣༡. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སོ་པི ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་མེ་ཝ དཱ་པེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི.
༢༣༣. ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཏི་ར་ས་ཀ་མོ་ད་ཀ་ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་དི ས་བྦཾ ཨི་དྷ པཱུ་ཝོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡཾ་ཀི་ཉྩི པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡཱཏི མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ་ཨ་བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི ས་བྦཾ ཨི་དྷ མ་ནྠོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རིནྟི ས་ཙེ་པི ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཏྟཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པཱུ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁཱ་ཡ ས་མ་པཱུ་རེ པ་ཏྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་མུ་ཏྲ མ་ཡཱ དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ, ‘‘ཨ་ཏྲ མ་ཡཱ དྭེ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཏྭཾ ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་པི ཨ་ཉྙཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན དྭེ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀོ, མཱ ཏྭཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶཱ་པི པ་ར་མྤ་རཱ་རོ་ཙ་ནེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ ཁོ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི’’ ཙྩེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཧ་རི་ཏྭཱ, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཙ ཚ་ཌྜི་ཏ་སཱ་ལཱ ན ག་ནྟ་བྦཱ. ཡ་ཏྠ མ་ཧཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ ལ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ‘ས་ནྡི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྦྷ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ནི་བ་དྡྷ་ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦནྟི ས་ཙེ ཏ་ཡོ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙྩེ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ པ་ན དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཡེ་ན ཨེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ན ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
༢༣༥. ག་མ་ནེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷེཏི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨུ་པ་དྡ་ཝཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ན པེ་སི་སྶཱ་མ, ན ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་མ་ནེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷེ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣེ. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ བ་ཧུ་མྤི དེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ‘‘ཏེ་ས་མྤི པཱ་ཐེ་ཡྻ་པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ཏོ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༦. པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི པ་ཝཱ་རི་ཏཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཡཱ་ཝ ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ, ས་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ. པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེཏི སཱ་མ་ནྟ་གྷ་ར་ཝཱ་སི་ཀེ.
༢༣༧. ཀཱ་ཀོ་ར་ཝ་ས་དྡནྟི ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ར་ཝ་ས་དྡཾ; ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་དྡཾ. ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦཾ’’ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༣༨-༩. བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱིཏི བྷུ་ཏྟ་ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མྤི སི་ཏྠཾ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, སོ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ནཱ་མ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝཱ་རི་ཏོཏི ཀ་ཏ་པ་ཝཱ་ར་ཎོ, ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. སོ་པི ཙ ཡ་སྨཱ ན པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝ་སེ་ན, ཏེ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ, ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡོ ཙ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ, ཏེ་ན ཀི་ཉྩི བྷུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩི ཨ་བྷུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ བྷུ་ཏྟཾ; ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི་པི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སུཾ ཀ་ཉྩི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷིཾ ན པ་སྶཱ་མ. ‘‘དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟཾ, ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༡-༦༢) པ་ན དི་ར་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ད་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཙེ་སོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ དི་སྶ་ཏི. ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱིཏི སོ ཙེ དཱ་ཡ་ཀོ ཏ་སྶ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ དི་སྶ་ཏི; ཏ་ཉྩེ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པཱ་ལི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ, ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༤༢༨).
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘‘ཨ་ས་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱ་ཝ ཡ་ཉྩ ཨ་སྣཱ་ཏི ཡ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཾ ‘‘ཨོ་ད་ནོ, ཀུ་མྨཱ་སོ, ས་ཏྟུ, མ་ཙྪོ, མཾ་ས’’ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨོ་ད་ནོ ནཱ་མ – སཱ་ལི, ཝཱི་ཧི, ཡ་ཝོ, གོ་དྷུ་མོ, ཀ་ངྒུ, ཝ་ར་ཀོ, ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ་ཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ‘‘སཱ་ལཱི’’ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ནཱི་ཝཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཱ་པི སཱ་ལི་ཛཱ་ཏི. ‘‘ཝཱི་ཧཱི’’ཏི ས་བྦཱ་པི ཝཱི་ཧི་ཛཱ་ཏི. ‘‘ཡ་ཝ་གོ་དྷུ་མེ་སུ’’ བྷེ་དོ ན་ཏྠི. ‘‘ཀ་ངྒཱུ’’ཏི སེ་ཏ་ར་ཏྟ་ཀཱ་ལ༹་བྷེ་དཱ ས་བྦཱ་པི ཀ་ངྒུ་ཛཱ་ཏི. ‘‘ཝ་ར་ཀོ’’ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝ་ར་ཀ་ཙོ་ར་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཱ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ ཝ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏི. ‘‘ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀོ དྲ་ཝོ ཙེ་ཝ སཱ་མཱ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ ཙ ས་བྦཱ་པི ཏི་ཎ་དྷ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི.
ནཱི་ཝཱ་ར་ཝ་ར་ཀ་ཙོ་ར་ཀཱ ཙེ་ཏྠ ‘‘དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དྷ་ཉྙཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཝཱ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་མྦི་ལ་པཱ་ཡཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཙི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཙ་ནྟུ, ས་ཙེ ཨུ་ཎྷཾ སཱི་ཏ་ལཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨོ་ད་ན་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ས་ཙེ ཨོ་དྷི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡཱ་གུ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི.
ཡོ་པི པཱ་ཡཱ་སོ ཝཱ པ་ཎྞ་ཕ་ལ་ཀ་ལཱི༹་ར་མི་སྶ་ཀཱ ཨ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ན་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རི་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཎྷཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཀཱ་སེ་པི ཨོ་དྷིཾ ན ད་སྶེ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་སུ་མཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་ཡ སཱི་ཏ་ལཱི་བྷཱུ་ཏཱ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨོ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི, པུ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. པུ་བྦེ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ན ར་ཀྑ་ཏི. ས་ཙེ་པི ད་དྷི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་པ་ཎྞ་ཕ་ལ་ཀ་ལཱི༹་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་པི ཏ་ཎྜུ་ལཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ཙེ ཨོ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཡཱ་གུ་ཀེ ནི་མ་ནྟ་ནེ ‘‘ཡཱ་གུཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དེ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ནུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཀྐུ་ཐི་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཡཱ་གུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཡཱ་གུ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏེ་པི ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ ཡ་ཏྠ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ས་ཙེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི.
སུ་དྡྷ་ར་ས་ཀོ པ་ན ར་ས་ཀ་ཡཱ་གུ ཝཱ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝེ་ཎུ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལེ་ཧི ཝཱ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཀ་ཏཾ བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, པ་གེ་ཝ གྷ་ན་ཡཱ་གུ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཛ་ནེ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ‘‘པུ་པྥ་ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་པྥི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ པུ་པྥི་ཁ་ཛྫ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ཐི་ཏ་ཏཱུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སེ་དི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ ཏ་ཎྜུ་ལེ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི; ནེ་ཝ ས་ཏྟུ་ས་ངྑྱཾ ན བྷ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི. པུ་ན ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ ཏ་ཎྜུ་ལེ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཙ་ནྟི, པཱུ་ཝཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. པུ་ཐུ་ཀཱ ཝཱ ཏཱ་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཏྟུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི.
ཀུ་མྨཱ་སོ ནཱ་མ ཡ་ཝེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀུ་མྨཱ་སོ. ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ན མུ་གྒཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཀུ་མྨཱ་སོ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ས་ཏྟུ ནཱ་མ སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཡ་ཝེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཏྟུ. ཀ་ངྒུ་ཝ་ར་ཀ་ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀ་སཱི་སཱ་ནི་པི བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱི་ས་ཀཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཐུ་སེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ད་ལ༹ྷཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཙེ་པི ཏཾ ཨ་ལླ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཁ་ར་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏ་མྤི ཙུ་ཎྞཾ ས་ཏྟུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་མ་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ཝཱ ཝཱི་ཧི་པ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ བྷ་ཛྫི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ན ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཙུ་ཎྞཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཁ་ར་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ཀུ་ཎྜ་ཀ་མྤི པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ས་མ་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཏ་པ་སུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ལཱ་ཛཱ ཝཱ ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ས་ཏྟུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ཛྫི་ཏ་པི་ཊྛཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སུ་དྡྷ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཝཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. མ་ཙྪ་མཾ་ས་པཱུ་རི་ཏ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ པ་ན ས་ཏྟུ་མོ་ད་ཀོ ཝཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. མ་ཙྪོ མཾ་ས་ཉྩ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ས་ཙེ་པི ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ ཡཱ་གུ་སི་ཏྠ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ དྭེ མ་ཙྪ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཝཱ མཾ་ས་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ དེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙེ ཨ་ཁཱ་ད་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. དྭེ་པི ཁཱ་དི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མུ་ཁེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠི, ས་ཙེ་པི ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི.
ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཉྷི ཏེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ. ཡཾ པ་ན ཁཱ་ད་ཏི, ཏཾ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ, ཁཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ན མཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ན ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟོ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་སཱ་དི་ཏ་རཱུ་པི་ཡཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཾ བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛཾ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ་པི ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ས་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཉྩ ཨ་སྣཱ་ཏི, ཡ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘‘‘ཨ་ས་ནཾ བྷོ་ཛ་ན’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སི་ཏྠ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཾ ཧོ་ཏི, སོ ས་ཙེ པ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཧ་ཏྠཱ་ནཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཉྩ་སུ བྷོ་ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ པ་ཉྩ་སུ བྷོ་ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི བྷོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨཱ་མི་ས་ག་ནྡྷ་མ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. མུ་ཁེ ཙ ཧ་ཏྠེ ཙ བྷོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, པ་ཏྟེ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་ས་ནེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྨིཾ ཙེ ཨ་ནྟ་རེ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡོ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ མུ་ཁེ བྷ་ཏྟཾ གི་ལི་ཏྭཱ སེ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཉྙཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཏྟེ; ཨེ་ཝཾ ཧ་ཏྠེ་པི. མུ་ཁེ་པི ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ ས་ཙེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ ཁ་ཎེ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཨེ་ས ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘མུ་ཁེ བྷ་ཏྟཾ གི་ལི་ཏཾ, ཧ་ཏྠེ བྷ་ཏྟཾ ཝི་གྷཱ་སཱ་ད་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ས་ཙེ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ས་ཙེ ཋི་ཏོ, པ་ཎྷི་ཨ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ས་ཙེ ནི་པ་ནྣོ, ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ, ཏ་སྶ པཱ་རི་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ ནི་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཨ་ངྒཾ, ཏ་སྶ ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ.
ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་ནི་སི་ནྣོ་པི བྷི་ཀྑུ ཧ་ཏྠེ ཝཱ ཨཱུ་རཱུ་སུ ཝཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཝཱ ཋི་ཏ་པ་ཏྟཾ ཨ་ན་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི. བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱི་ས་ཀཾ པ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. ཐེ་རཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རོ དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཨོ་ད་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ན ག་ཏོ ཏུ་ཎྷཱི ཏི་ཊྛ་ཏི, ད་ཧ་རོ ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཐེ་ར་སྶ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ན་བྷི་ཧ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི.
པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཨོ་ད་ན་པ་ཙྪིཾ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་རི་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཙྪིཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨོ་ད་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཝེ་ས་ཀོ ཨེ་ཝ པ་ན ཏཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པ་རི་ཝི་ས་ཀེ་ན ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ་ཝ ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་ཏོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏི. ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་བྷ་ཏྟེ པ་ན ཧོ་ཏི. ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ. དྭི་ནྣཾ ས་མ་བྷཱ་རེ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ པ་ཝཱ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ཏྟེ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ ཨི་ཏ་རོ པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི པི་ད་ཧ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷི་ཧ་ཊེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ.
པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི. ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཝཱ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ མ་ཙྪི་ཀ་བཱི་ཛ་ནིཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞཾ ཝཱ ཙཱ་ལེ་ཏི, བྷ་མུ་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀུ་དྡྷོ ཝཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི ཝཱ, ‘‘ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘མཱ ཨཱ་ཀི་རཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨ་པ་ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་ཧ་ཊེ བྷ་ཏྟེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ བྷཱི་ཏོ ཧ་ཏྠ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཏྟེ ཨོ་ད་ནཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟཾ ‘‘ཨཱ་ཀི་ར ཨཱ་ཀི་ར ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ནྟི? མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ནཱ་ཀི་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘‘ཨཱ་ཀི་ར པཱུ་རེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ནཱ་མ ‘ཀ་སྶ་ཙི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རོ བྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་ཏོ་པི ཀི་ཉྩི ག་ཎྷི་སྶ་སི, ད་མྨི ཏེ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་པི ‘‘‘ཨེ་ཝཾ ནཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘‘ག་ཎྷི་སྶ་སཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ནཱ་མ ‘ཀ་སྶ་ཙི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཀོ ས་མཾ་ས་ཀཾ ར་སཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ར་སཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི. ‘‘མ་ཙྪ་ར་སཾ མཾ་ས་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. མཾ་སཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མཾ་ས་ར་སཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ.
མཾ་ས་ར་སེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཐཱ་ལ་ཀཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ནྟི? མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ག་མ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཀཱི་དི་སཾ ཨེ་ཏ་སྶ ག་མ་ནཾ, ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ནཱ་མ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ལཱི༹་ར་པ་ན་སཱ་དཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ པ་ཙ་ནྟི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ལཱི༹་ར་སཱུ་པཾ ག་ཎྷ་ཐ, པ་ན་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘མ་ཙྪ་སཱུ་པཾ མཾ་ས་སཱུ་པ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ནྟི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. མཾ་ས་ཀ་ར་མྦ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི ‘‘ཀ་ར་མྦ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི; ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ‘‘མཾ་ས་ཀ་ར་མྦ་ཀ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་ད’’ནྟི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦེ་སུ མ་ཙྪ་མཾ་ས་མི་སྶ་ཀེ་སུ.
ཡོ པ་ན ནི་མ་ནྟ་ནེ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ མཾ་སཾ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ ‘‘ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མི་སྶ་ཀ་ཀ་ཐཱ པ་ན ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ སུ་ཊྛུ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ – པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཙཱ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡེ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཡཱ་གུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ས་མཱ ཝཱ, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཡཱ་གུ མ་ནྡཱ, བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ, ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ དུ་དྡ་སཾ. ‘‘བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཀཾ ཝཱ ས་མཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཡཱ་གུཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཝཱ ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་མྦ་ཀེ་ན ན ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ར་མྦ་ཀོ ཧི མཾ་ས་མི་སྶ་ཀོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་མཾ་ས་མི་སྶ་ཀོ་པི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ར་མྦ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི. ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. བ་ཧུ་ར་སེ བྷ་ཏྟེ ར་སཾ, བ་ཧུ་ཁཱི་རེ ཁཱི་རཾ བ་ཧུ་ས་པྤི་མྷི ཙ པཱ་ཡཱ་སེ ས་པྤིཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི.
ཡོ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, སོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཀ་དྡ་མཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ནྟ་རཱ ན་དཱི པཱུ་རཱ ཧོ་ཏི, ན་དཱི་ཏཱི་རེ གུ་མྦཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ནཱ་ཝཱ ཝཱ སེ་ཏུ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ་ན་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ག་མ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ནེ ཝཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་པི་ཊྛེ ཝཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལེ ཝཱ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལེ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ, ཏཱ་ཝ ཏེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ་པི ནི་སི་ནྣེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཋི་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ, ཡོ ནི་སི་ནྣོ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ནི་སི་ནྣེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ཏཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀོ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ན ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཝཱ ནི་སཱི་ད་ན་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. པཱི་ཋ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. མ་ཉྩེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ སཾ་ས་རི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ནཾ ས་ཧ མ་ཉྩེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ནི་པ་ནྣེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ན ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ, ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟནྟི ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ; ན ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་ན་དྷི་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏནྟི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཝཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཱ་དི ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏཾ; ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ. ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཏནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་ཀ་ཏནྟི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ན་པ་ནཱ་མི་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཀ་ཏནྟི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ. ཨ་བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཀ་ཏནྟི ཡོ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷུ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ. བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ་ནྟི ཨ་ཝུ་ཏྟནྟི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཡ་ཉྩ ན གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་རེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ས་བྷཱ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟ་ཏོ ཨེ་ཀ་མྤི སི་ཏྠཾ ཝཱ མཾ་ས་ཧཱི་རཾ ཝཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མྤི བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ་ཝ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ས་ནཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – དྭེ བྷི་ཀྑཱུ པཱ་ཏོ་ཝ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ནྟི – ཨེ་ཀེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ སེ་སཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་ཉྷི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ལ་གྒཾ, ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཏྟ་ཏོ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པུ་ན ཀི་ཉྩི བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, སོ པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡེ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཡེ་ན ཨ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ན ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་པི ཡཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཾ པ་ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ, ཀུ་ཎྜེ་པི པ་ཙྪི་ཡ་མྤི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ནཱ་མི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ས་ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀེ མ་ངྒ་ལ་ནི་མ་ནྟ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ན་ཏྠི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋི་ཏཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨ་བྱ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཡཾ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ; ཨ་ཐ ཁོ ཡཾ་ཀི་ཉྩི གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ ཡ་དཱ ཝཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ ཁཱ་དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ་ཊཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ‘‘གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏཾ ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
༢༤༡. ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེཏི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པི་པཱ་སཱ་ཡ ས་ཏི པི་པཱ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ ཏེ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦ་ཀེ ཨཱ་བཱ་དྷེ ས་ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༢. ཚ་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏཱིཏི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པ་ན་ནྡྷཱིཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་དྷཾ བ་ནྡྷི; པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ ཛ་ནེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ན་དྡྷོ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ཛ་ནི་ཏ་ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ བྷི་ཀྑུ.
༢༤༣. ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ བྷི་ཀྑུ ཁཱ་ད ཝཱ བྷུ་ཉྫ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ‘‘ཧ་ནྡ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ནནྟི པ་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ. ཏཾ པ་ན་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ ཡ་སྨཱ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ སཱ་མཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་སཱ་ད་ནཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨཱ་སཱ་ད་ནཾ ཙོ་ད་ནཾ མ་ངྐུ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ.
པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟེ ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན ས་བྦོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ ས་བྦཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ས་ཏྟ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫོཏི གི་རི་མྷི ཨ་གྒ་ས་མ་ཛྫོ, གི་རི་སྶ ཝཱ ཨ་གྒ་དེ་སེ ས་མ་ཛྫོ. སོ ཀི་ར ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནཱ ཀ་རི་ཡ་ཏི, ན་ག་ར་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ བ་ནྡྷ་ནྟི. ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ད་ཧ་རཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཏེ ‘‘ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཝུ་སོ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི པཱུ་ཝ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དིཾ ཧ་ཏྠེ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༤༨-༩. ཝི་ཀཱ་ལེཏི ཝི་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ. ཀཱ་ལོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ་པི ཀཱ་ལ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ, ས་ཧ་སཱ པི་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀེ་ན པ་ན ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་ཉྩ ཀཱ་ལ་ཏྠ་མྦྷོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་ཀྑ་ལི་མོ་ད་ཀཱ་དི་པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞ་མ་ཡཾ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཡ་མྤི ཝ་ན་མཱུ་ལཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མཱུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཁ་ནྡྷ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏ་ཙ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པུ་པྥ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཕ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཊྛི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནི་ཡྻཱ་ས་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི, ཨི་ད་མྤི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨི་དཾ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ – མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཏཱ་ཝ མཱུ་ལ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཁཱ་ར་ཀ་མཱུ་ལཾ ཙ་ཙྩུ་མཱུ་ལཾ ཏ་མྦ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཝ་ཏྠུ་ལེ་ཡྻ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཝ་ཛ་ཀ་ལི་མཱུ་ལཾ ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི་མཱུ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི སཱུ་པེ་ཡྻ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཛ་ཀ་ལི་མཱུ་ལེ ཛ་ར་ཊྛཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི, ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱུ་ལ་ཀ་ཁཱ་ར་ཀ་ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི་མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ན ཛ་ར་ཊྛཱ་ནི་པི ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ནི པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཧ་ལི་དྡིཾ སི་ངྒི་ཝེ་རཾ ཝ་ཙཾ ཝ་ཙ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཝི་སཾ ཀ་ཊུ་ཀ་རོ་ཧི་ཎིཾ ཨུ་སཱི་རཾ བྷ་དྡ་མུ་ཏྟ་ཀཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི, ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) –
ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ཉྩ་མཱུ་ལཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི མཱུ་ལཾ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཏི, ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ; ཨི་ཏ་རཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཧི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ་སུ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་སུ ཏཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་མྨོ་ཧོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ མཱུ་ལེ; ཨེ་ཝཾ ཀ་ནྡཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཉྩ ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཧ་ལི་དྡཱ་དི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཁ་ནྡྷ་ཏ་ཙ་པུ་པྥ་ཕ་ལ་མྤི ས་བྦཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ དུ་ཝི་དྷོ ཀ་ནྡོ – དཱི་གྷོ ཙ ར་སྶོ ཙ བྷི་ས་ཀིཾ་སུ་ཀ་ཀ་ནྡཱ་དི ཝ་ཊྚོ ཨུ་པྤ་ལ་ཀ་སེ་རུ་ཀ་ཀ་ནྡཱ་དི, ཡཾ ‘‘ག་ཎྛཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ ཀ་ནྡཱ་ནཾ ཛི་ཎྞ་ཛ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཚ་ལླི ཙ སུ་ཁུ་མ་མཱུ་ལཱ་ནི ཙ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏ་རུ་ཎོ པ་ན སུ་ཁ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡོ, སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་པོ་ཏ་ཀ་ཀ་ནྡོ ཀིཾ་སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ཀ་ནྡོ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཀ་ནྡོ ཀེ་ཏ་ཀ་ཀ་ནྡོ མཱ་ལུ་ཝ་ཀ་ནྡོ བྷི་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཀ་ནྡོ པི་ཎྜཱ་ལུ་མ་སཱ་ལུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཀ་ནྡོ ཨཱ་ལུ་ཝ་ཀ་ནྡོ སི་གྒུ་ཀ་ནྡོ ཏཱ་ལ་ཀ་ནྡོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ཀུ་མུ་ད་སོ་ག་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ནྡཱ ཀ་ད་ལི་ཀ་ནྡོ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ནྡོ ཀ་སེ་རུ་ཀ་ཀ་ནྡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀ་ཀ་ནྡཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ.
ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཀ་ནྡོ ཨ་དྷོ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ, དྷོ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཁཱི་ར་ཀཱ་ཀོ་ལཱི་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཨུ་ས་བྷ་ཀ་ལ་སུ་ཎཱ་དི་ཀ་ནྡཱ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ. ཏེ པཱ་ལི༹་ཡཾ – ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་ས་ངྒ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.
མཱུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ པ་ན པ་དུ་མ་མཱུ་ལཱ༹་ལཾ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་མུ་ལཱ༹་ལ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨེ་ར་ཀ་མཱུ་ལཾ ཀ་ནྡུ་ལ་མཱུ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀ་མུ་ལཱ༹་ལཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཧ་ལི་དྡི་སི་ངྒི་ཝེ་ར་མ་ཀ་ཙི་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝ་ལླི་ཀེ་ཏ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཧི་ནྟཱ་ལ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པཱུ་ག་རུ་ཀྑཱ་དི་མུ་ལཱ༹་ལཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི པཱ་ལི༹་ཡཾ – ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་ས་ངྒ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
མ་ཏྠ་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཏཱ་ལ་ཧི་ནྟཱ་ལ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་ཀེ་ཏ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པཱུ་ག་རུ་ཀྑ་ཁ་ཛྫཱུ་རཱི་ཝེ་ཏྟ་ཨེ་ར་ཀ་ཀ་ད་ལཱི་ནཾ ཀ་ལཱི༹་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ཏྠ་ཀཱ ཝེ་ཎུ་ཀ་ལཱི༹་རོ ན་ལ༹་ཀ་ལཱི༹་རོ ཨུ་ཙྪུ་ཀ་ལཱི༹་རོ མཱུ་ལ་ཀ་ཀ་ལཱི༹་རོ སཱ་ས་པ་ཀ་ལཱི༹་རོ ས་ཏཱ་ཝ་རི་ཀ་ལཱི༹་རོ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཀ་ལཱི༹་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀོ རུ་ཀྑ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མ་ཏྠ་ཀོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཧ་ལི་དྡི་སི་ངྒི་ཝེ་ར་ཝ་ཙ་མ་ཀ་ཙི་ལ་སུ་ཎཱ་ནཾ་ཀ་ལཱི༹་རཱ ཏཱ་ལ་ཧི་ནྟཱ་ལ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཀ་ལཱི༹་རཱ་ན་ཉྩ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏོ ཛ་ར་ཊྛ་བུ་ནྡོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ.
ཁ་ནྡྷ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཨ་ནྟོ་པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏོ སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་ཁ་ནྡྷོ ཨུ་ཙྪུ་ཁ་ནྡྷོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ཀུ་མུ་ད་སོ་ག་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ པ་ཎྞ་ད་ཎྜ་ཀོ པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ ས་བྦོ་པི ད་ཎྜ་ཀོ ཀཱ་ར་ཝི་ནྡ་ཀ་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ཁ་ནྡྷཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ.
ཏ་ཙ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙོ་ཝ ཨེ་ཀོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, སོ་པི ས་ར་སོ. སེ་སོ ས་བྦོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ. ཏེ་སཾ པ་ན མ་ཏྠ་ཀ་ཁ་ནྡྷ་ཏ་ཙཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་སཱ་ཝ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་སཱ་ཝཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནི་མྦ་ཀ་སཱ་ཝཾ, ཀུ་ཊ་ཛ་ཀ་སཱ་ཝཾ, པ་ཊོ་ལ་ཀ་སཱ་ཝཾ, ཕ་གྒ་ཝ་ཀ་སཱ་ཝཾ ན་ཏྟ་མཱ་ལ་ཀ་སཱ་ཝཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཀ་སཱ་ཝཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི, ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣).
ཨེ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ས་ངྒ་ཧོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ མཱུ་ལ་ཀཾ ཁཱ་ར་ཀོ ཙ་ཙྩུ ཏ་མྦ་ཀོ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀོ པ་པུ་ནྣཱ་གོ ཝ་ཏྠུ་ལེ་ཡྻ་ཀོ ཝ་ཛ་ཀ་ལི ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི སེ་ལླུ སི་གྒུ ཀཱ་ས་མ་དྡ་ཀོ ཨུ་མྨཱ ཙཱི་ན་མུ་གྒོ མཱ་སོ རཱ་ཛ་མཱ་སོ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་པྥཱ་ཝཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་པྥཱ་ཝོ ཨ་གྒི་མ་ནྠོ སུ་ནི་ས་ནྣ་ཀོ སེ་ཏ་ཝ་ར་ཎོ ནཱ་ལི༹་ཀཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་ལོ་ཎཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཡཱ པ་ན་ཉྙཱ མ་ཧཱ་ན་ཁ་པི་ཊྛི་མ་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ལོ་ཎི རུ་ཀྑེ ཙ ག་ཙྪེ ཙ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶཱ པ་ཏྟཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ. བྲ་ཧྨཱི་པ་ཏྟ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་མྦ་པ་ལླ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་སོ་ཀ་པ་ལླ་ཝཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ.
ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྞཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནི་མྦ་པ་ཎྞཾ ཀུ་ཊ་ཛ་པ་ཎྞཾ པ་ཊོ་ལ་པ་ཎྞཾ སུ་ལ་སི་པ་ཎྞཾ ཀ་པྤཱ་ས་ཀ་པ་ཎྞཾ ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི པ་ཎྞཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) –
ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ པ་ཎྞཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. པ་ཎྞཱ་ནཾ ཕ་གྒ་ཝ་པ་ཎྞཾ ཨ་ཛྫུ་ཀ་པ་ཎྞཾ ཕ་ཎི་ཛྫ་ཀ་པ་ཎྞཾ པ་ཊོ་ལ་པ་ཎྞཾ ཏ་མྦཱུ་ལ་པ་ཎྞཾ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི.
པུ་པྥ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ མཱུ་ལ་ཀ་པུ་པྥཾ ཁཱ་ར་ཀ་པུ་པྥཾ ཙ་ཙྩུ་པུ་པྥཾ ཏ་མྦ་ཀ་པུ་པྥཾ ཝ་ཛ་ཀ་ལི་པུ་པྥཾ ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི་པུ་པྥཾ ཙཱུ་ལ༹་ནི་པྥཱ་ཝ་པུ་པྥཾ མ་ཧཱ་ནི་པྥཱ་ཝ་པུ་པྥཾ ཀ་སེ་རུ་ཀ་པུ་པྥཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཏཱ་ལ་ཀེ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎ་པུ་པྥཱ་ནི སེ་ཏ་ཝ་ར་ཎ་པུ་པྥཾ སི་གྒུ་པུ་པྥཾ ཨུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནི ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཏྟཾ ཨ་ག་ནྡྷི་ཀ་པུ་པྥཾ ཀ་ལཱི༹་ར་པུ་པྥཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱི་པུ་པྥ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀ་པུ་པྥཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཨ་སོ་ཀ་བ་ཀུ་ལ་ཀུ་ཡྻ་ཀ་པུ་ནྣཱ་ག་ཙ་མྤ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཎ་ཝཱི་ར་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ཀུ་ནྡ་ན་ཝ་མཱ་ལི་ཀ་མ་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ན པུ་པྥཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་སྶ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན་སྶ ཀ་སཱ་ཝ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཕ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ པ་ན་ས་ལ་བུ་ཛ་ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཨ་མྦ་ཛ་མྦཱུ་ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒ་ཀ་པི་ཏྠ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་པུ་སྶ་ཕ་ལ་ཏི་མྦ་རཱུ་ས་ཀ་ཏི་པུ་ས་ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ཙོ་ཙ་མོ་ཙ་མ་དྷུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་ནི ཡཱ་ནི ལོ་ཀེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ནྟི, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ནཱ་མ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ནེ་སཾ ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཡཱ་ནི པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི – བི་ལ་ངྒཾ, པི་པྥ་ལིཾ, མ་རི་ཙཾ, ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ, ཝི་བྷཱི་ཏ་ཀཾ, ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ, གོ་ཊྛ་ཕ་ལཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཕ་ལཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) –
ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏེ་ས་མྤི ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ཝ བི་མྦ་ཝ་ར་ཎ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཀཱ་སྨ་རཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཕ་ལཾ ཀ་ཊུ་ཀ་ཕ་ལཾ ཨེ་ལཱ༹ ཏ་ཀྐོ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ.
ཨ་ཊྛི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ལ་བུ་ཛ་ཊྛི པ་ན་ས་ཊྛི ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཊྛི སཱ་ལ་ཊྛི ཁ་ཛྫཱུ་རཱི་ཀེ་ཏ་ཀ་ཏི་མྦ་རཱུ་ས་ཀཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎ་ཕ་ལ་ཊྛི ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ་ཊྛི བི་མྦ་ཕ་ལ་ཊྛི ཨུ་པྤ་ལ པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ པོ་ཀྑ་ར་ཊྛཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. མ་དྷུ་ཀ་ཊྛི པུ་ནྣཱ་ག་ཊྛི ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛཱི་ནི སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀ་ཊྛི རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏེ་སཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཕ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་ན་ཉྩ པི་ཊྛཾ པ་ན་ས་པི་ཊྛཾ ལ་བུ་ཛ་པི་ཊྛཾ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་པི་ཊྛཾ སཱ་ལ་པི་ཊྛཾ དྷོ་ཏ་ཀ་ཏཱ་ལ་པི་ཊྛ་ཉྩ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་པི་ཊྛ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི པི་ཊྛཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཨ་དྷོ་ཏ་ཀཾ ཏཱ་ལ་པི་ཊྛཾ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་པི་ཊྛཾ ཨ་སྶ་ག་ནྡྷཱ་དི་པི་ཊྛཱ་ནི ཙ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི. ཏེ་སཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་སཱ་ཝེ་ཧི ཙ མཱུ་ལ་ཕ་ལེ་ཧི ཙ ས་ངྒྷ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནི་ཡྻཱ་ས་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཨེ་ཀོ ཨུ་ཙྪུ་ནི་ཡྻཱ་སོ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ. སེ་སཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཏཱུ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི – ཧི་ངྒུཾ ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུཾ ཧི་ངྒུ་སི་པཱ་ཊི་ཀཾ ཏ་ཀཾ ཏ་ཀ་པ་ཏྟིཾ ཏ་ཀ་པ་ཎྞིཾ ས་ཛྫུ་ལ་སཾ ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཛ་ཏཱུ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡྻཱ་སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་མྦ་ནི་ཡྻཱ་སོ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ནི་ཡྻཱ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ས་བྦ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཁཱ་དི་སྶཱ་མི བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༢. ཨ་ཊྛ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – བེ་ལ་ཊྛ་སཱི་སོ ནཱ་མ ཛ་ཊི་ལ་ས་ཧ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ. ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ཏི. སུ་ཀྑ་ཀུ་རནྟི ཨ་སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨོ་ད་ནཾ. སོ ཀི་ར ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་དི་སཾ ཨོ་ད་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, ན པ་ཙྩ་ཡ་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ. ཐེ་རོ ཀི་ར ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྭེ་པི ཏཱི་ཎི་པི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཙི་རེ་ན གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏཱི’’ཏི.
༢༥༣. ཀཱ་རོ ཀ་ར་ཎཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་རཾ; ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ཛྫ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་པ་ར་ཛྫཱུ’’ཏི.
པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀ་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ་པི པ་ཏྟོ དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ག་ཎྛི་ཀ་ནྟ་རེ སྣེ་ཧོ པ་ཝི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, སོ ཨུ་ཎྷེ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ པ་ཏྟེ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཝཱ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ནི་སྣེ་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཧི ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ སྣེ་ཧ་བྷཱ་ཝོ པ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ. ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ནི་ར་པེ་ཀྑཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི, ཏ་ཉྩེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏོ ཧི ཨེ་ཀ་སི་ཏྠ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སུ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྭིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་མི་སེ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭེ, སེ་ས་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ སཱ་མི་སེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དྭེ, ནི་རཱ་མི་སེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ས་ཙེ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, པ་ཀ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཝི་ཀཱ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཝི་ཀཱ་ལེ ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༢༥༥. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ པ་ན ས་ཙེ ནི་རཱ་མི་སཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཐ ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་ཊྛཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
༢༥༦. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ལོ, ཏཱ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ས་དྡྷིཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ པཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཡཱ་མོ, ཏཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་མོ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ས་པྤི་ཨཱ་དི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧོ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝ་ཀནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་རུ་ཎོ་ད་ཡེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལོ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཏཱ་ཝ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟ་ར་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝ་མྤི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཀ་ཐཱ ‘‘ཀ་པྤ་ཏི ནུ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ ཙ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཐཱ ཙ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ, ཏཾ མ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༧. ན་ཝ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏྟ་མ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཀ་སྶ ས་མྤ་ནྣཾ ན མ་ནཱ་པནྟི ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་སྶ ན པི་ཡཾ. སཱ་དུནྟི སུ་ར་སཾ.
༢༥༩. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་དྡྷཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སེ་ཁི་ཡེ་སུ སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨོ་ད་ན་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི པ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཡཾ ཀི་རེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཎཱི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘‘ས་པྤི་ནཱ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧི, ས་པྤིཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ དེ་ཧི, ས་པྤི་མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཧི, ས་ཧ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧི, ས་པྤི་ཉྩ བྷ་ཏྟ་ཉྩ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཡ་སྨཱ སཱ་ལི་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི; ཏ་སྨཱ སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ པ་ན ‘‘ས་པྤི་ནཱ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝཱ ཁཱི་རཾ ཝཱ ད་དྷིཾ ཝཱ དེ་ཏི, མཱུ་ལཾ ཝཱ པ་ན དེ་ཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ས་པྤིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ‘‘གོ་ས་པྤི་ནཱ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན གོ་ས་པྤི་ནཱ ཝཱ དེ་ཏུ, གོ་ས་པྤི་མྷི ཨ་ས་ཏི, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ གོ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནི ཝཱ གཱ་ཝིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ དེ་ཏུ ‘‘ཨི་ཏོ ས་པྤི་ནཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན གོ་ས་པྤི་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཛི་ཡཱ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཛི་ཡཱ ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་མེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་མྷི ཨ་ས་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནི དེ་ཏི ‘‘ས་པྤིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ་ཝ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་པྤི་ཡེ་ན དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ. ‘‘ས་པྤི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སེ་སེ་སུ ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ན་ཝ་ནཱི་ཏེ་ན དེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྶ མཱུ་ལེ ཝཱ ལ་དྡྷེ, ཏཾ ཏཾ ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཉྙཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ་ལི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ ས་པྤི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ཧི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ, སོ ཙ ས་ངྑེ་པེ་ན་པི ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུཾ, ཀིཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན? ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ན་ཝ་ནཱི་ཏེ་ན དེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པཱི’’ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ས་བྦེ་ཧི་པི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཀུ་ས་གྒེ་ནཱ་པི ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ བི་ནྡུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, ན་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ –
‘‘ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི ན ཝཱ་ཙ་སི་ཀཱ་ནི,
ས་བྦཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི;
ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཀ་ཏོ,
པ་ཉྷཱ་མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༨༡);
༢༦༡. ཨ་གི་ལཱ་ནོ གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙཱི་པི ཧུ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ན་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ པ་ན ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཧོ་ནྟི, སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི སེ་ཁ་པ་ཎྞ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི,
ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ད་ས་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ནྟ་མ་སོ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མྤི ས་བྦཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་མེ་ཝ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་བྦ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ. སོ ཀི་ར སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ན་མེ་ཝ པ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙོ་ལ༹་ཀེ་ཧེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཚ་ཌྜི་ཏ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཡྻ་ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡྻཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ པི་ཏི་པི་ཏཱ་མ་ཧཱ. ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སུ་སཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀཱ་ནི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི; མ་ནུ་སྶཱ ཀི་ར ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨུ་དྡི་སྶ ཡཾ ཏེ་སཾ ས་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ལེ པི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཏེ་སུ སུ་སཱ་ནཱ་དཱི་སུ པི་ཎྜཾ པི་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ ནོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ་ཏི ཋ་པེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ཎཱི་ཏ་མྤི དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་སཱ་ནེ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ་པི ཨུ་མྨཱ་རེ་པི ཨ་ཡྻ་ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀཱ་ནི སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི. ཐེ་རོཏི ཐི་རོ གྷ་ན་བ་དྡྷོ. ཝ་ཋ་རོཏི ཐཱུ་ལོ; ཐཱུ་ལོ ཙ གྷ་ན་ས་རཱི་རོ ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ མ་ཉྙེ ཁཱ་ད་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་མ; མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ ཧི ཨཱི་དི་སཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༦༤. ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ནེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ས་མྨཱ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་སུཾ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝ་སེ་ན པི་ཏཱ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་སི.
༢༦༥. ཨ་དི་ནྣནྟི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ན དི་ནྣཾ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ པ་ན ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་མ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དི་ནྣནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དི་ནྣ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ནི་དྡེ་སེ ཙ་སྶ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ད་ད་མཱ་ནེ ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨེ་ཝཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ར་ཐ་རེ་ཎུ་མྤི ས་ཙེ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷ, ཨི་དཾ ཏ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་སྶ་ཊྛཾ.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན; ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་ད་ངྒུ་ལི་ཡཱ་པི དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཡེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎི་ཡཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ནཱ་སཱ་པུ་ཊེ་ན ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ ཝཱ མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ནཱཏི ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན དི་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏོ ཙ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ན་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – པ་ཉྩ་ངྒེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ རུ་ཧ་ཏི – ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དེ་ཝོ ཝཱ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཏི, ཏཾ ཙེ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ རུ་ཧ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་ནི་སི་ནྣ་ནི་པ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན དཱ་ཡ་ཀ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ བྷཱུ་མི་ཡཾ, བྷཱུ་མ་ཊྛ་སྶ ཙ སཱི་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སྶ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ, ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཨ་ངྒཾ, ཏ་སྶ ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨེ་ཀོ ཀཱུ་པེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཀཱུ་པ་ཏ་ཊེ, ཨེ་ཀོ ཝཱ པ་ན རུ་ཀྑེ, ཨེ་ཀོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི པ་ཀྑཱི མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠཱི ཝཱ སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་པྥཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ དེ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ རུ་ཧ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་དྡྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ན་སྶཱ་པི ཧ་ཏྠི་ནོ ཁ་ནྡྷེ ནི་སི་ནྣོ, ཏེ་ན སོ་ཎྜཱ་ཡ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཀོ བ་ཧཱུ་ནི བྷ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི སཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨོ་ན་མ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཀཱ་ཛེ་ན བྷ་ཏྟཾ ཧ་ར་ནྟོ་པི ས་ཙེ ཀཱ་ཛཾ ཨོ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠོ ཝེ་ཎུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ གུ་ལ༹་ཀུ་མྦྷོ བ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷོ, ཏ་ཉྩེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟ་དོ་ཎི་ཏོ པ་གྒྷ་ར་ནྟ་མེ་ཝ ར་སཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཀ་ས་ཊཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
བ་ཧཱུ པ་ཏྟཱ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀེ ཝཱ དོ་ཎི་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀེ ཝཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ དཱ་ཡ་ཀོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ཉྩཱ་དཱི་ནི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ་པི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ཝཱ ནི་སི་ནྣེ་ན ཝཱ ནི་པ་ནྣེ་ན ཝཱ ཡཾ ཏེ་སུ པ་ཏྟེ་སུ དི་ཡྻ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཉྩཱ་དཱི་ནི ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན མ་ཉྩཱ་དཱི་ནི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ན ས་ཙེ་པི ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཡཾ ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཝཱ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝཱ ཕུ་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དི་ཡྻ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི མ་ཧཱ་ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏ་པ་ཏྟེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན རུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ པ་ན ས་ཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ.
ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་ན པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞེ ཝཱ ཀིཾ་སུ་ཀ་པ་ཎྞཱ་དི་མྷི ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཧི ཏཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ; ཨེ་ཝཾ ཁཱ་ཎུ་ཀེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་མ་ཉྩཱ་དི་མྷི ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མེ ཕ་ལ་ཀེ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎེ ཝཱ ན རུ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏེ་པི ཧི ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ངྑེ་པུ་པ་གཱ ཧོ་ནྟི. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏེ་སུ སུ་ཁུ་མེ་སུ ཏི་ནྟི་ཎི་ཀཱ་དི་པ་ཎྞེ་སུ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན རུ་ཧ་ཏི, ན ཧི ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ་སུ པ་ན པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ རུ་ཧ་ཏི. ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋི་ཏོ དཱི་གྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཨུ་ལུ༹་ངྐེ་ན དེ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ཁི་པ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་ཙེ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཏྟེ ར་ཛ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་ཏི ཨུ་ད་ཀེ དྷོ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨ་ས་ཏི ར་ཛ་ན་ཙུ་ཎྞཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ར་ཛཾ པ་ཏ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏཾ པ་ན པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཾ དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ན་ཏྠི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ བྷི་ཀྑཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.