༢. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཝཱ་རེ་ན, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོཏི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ, ས་བྦ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོཏི ན་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་ནི་ནོཏི ‘‘ཡོ མུ་ནཱ་ཏི ཨུ་བྷོ ལོ་ཀེ, མུ་ནི ཏེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༦༩) ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་མུ་ན་ནེ་ན ཝཱ, མོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ མུ་ནི ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ མུ་ནི་ནོ. མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མོ་ན་སྶ པ་ཐེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྩ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ སི་ཀྑ་ཏོ ཨི་མཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡ མུ་ནི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ནི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨི་ཊྛ་ཝི་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ སོ་ཀཱ ན ས་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཱ་དི་ནོཏི ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ མུ་ནི་ནོ སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མེ་ན ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ. ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོཏི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨཱ་ཀཱ་སེ, ན ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མེ, ན པ་ན རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ. ཙ་ངྐ་མ་ཏི་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་པཱིཏི ཏཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ མཾ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཝ་མ་ཉྙ་ནྟི, ཧ་ནྡ དཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་མཱི’’ཏི དྷ་མྨ་བ་ཧུ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི་པི…པེ… ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི་པཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི་པཱིཏི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི་པི ཨ་ད་སྶ་ན་མྤི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་དཱ་ནཾ བྷ་ཎ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཉྩ བ་ཧུཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཐེ་རོ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཏུ་ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ –
‘‘པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ནུ་དཾ སུ་ག་ནྡྷཾ,
པཱ་ཏོ སི་ཡཱ ཕུ་ལླ་མ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ;
ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ པ་སྶ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ,
ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༣);
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི. ན ཙ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྟུ་མ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་སི, སོ རོ་ད་མཱ་ནོ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ, ཀ་སྨཱ རོ་ད་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ སུ་དྡྷཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ‘ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ’ནྟི པ་རི་མ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ པ་རི་མ་ཛྫི, པ་རི་མ་ཛྫི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་མ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་མྤི ནཱ་མ ཝ་ཏྠཾ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི སཾ་ཝེ་གཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཐེ་རོ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ མ་མཱ་ཡ་ཏི, སོ ཏཾ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ མ་མཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཎ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བ་ཧུཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་དཱ་ནཾ བྷ་ཎ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ བ་ཧུཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
༡༥༦. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་ད་མྤི ཙ པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ.