༥. ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀུ་ཏོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི! ཝི་ཀཱུ་ཛ་མཱ་ནཱཏི ཝི་པྤ་ལ་པ་མཱ་ནཱ. ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱཏི ནཱ་སཱ་ཡ ཀཱ་ཀ་ས་དྡཾ ཝི་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ས་དྡཾ མུ་ཉྩ་མཱ་ནཱ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱཏི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ.
༥༠. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུནྟི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཝུ་སོ རཱ་ཧུ་ལ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་པ་ད་གཱ་ར་ཝེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ན ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙ གཱ་ར་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་མ་ཉྩ་ཀཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶེ་ནཾ ཝཱ ཡཾ ཨ་ཏྠི ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཝཱ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ནྟི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ – བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ར ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ མུ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཉྩ ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀ་ཉྩ བ་ཧི ཁི་པ་ནྟི. ཨ་ཐ་ཉྙེ་ཧི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཀེ་ནི་དཾ པཱ་ཏི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘བྷ་ནྟེ, རཱ་ཧུ་ལོ ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་ཉྩ་རི, ཏེ་ན ནུ ཁོ པཱ་ཏི་ཏ’’ནྟི. སོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ནྟེ ཨི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སཱིཏི ཏཾ་ཡེ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནྟོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཾ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི. སཱ ཀི་ར ཀུ་ཊི ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་དྡྷཱ ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏཱ ས་མོ་ས་རི་ཏ་པུ་པྥ་དཱ་མཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་མི་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ.
༥༡. ཨུ་ཏྟ་རི་དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟནྟི བྷ་ག་ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏི་ར་ཏྟཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ན ཧི ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ནཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ནྟི. ས་ཧ་སེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ སེ་ཡྻཾ. སེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཡ་ན་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ཡ་ནྟི, ཏ་མྤི. ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ནི་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑུ ནི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ཡྻཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ ཝི་ད་ཧེ་ཡྻ ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཏ་སྶཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སེ་ཡྻཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ད་ནེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ས་བྦ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ ནཱ་མ སེ་ཡྻཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ད་ནེ་ཧི ཚ་ནྣཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ? ཨ་ཐ ཁོ དུ་སྶ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཚ་ད་ན་ཉྩ པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཙྪ་ད་ནེ་ཡེ་ཝ ཧི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པ་ད་ར་ཙྪ་ནྣེ་པི ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷཱུ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཚ་ད་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝ་ཏྠེ་ནཱ་པི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ ནཱ་མ སེ་ཡྻཱ. ཚ་ད་ནཾ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ་ན པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶཱ པ་ན ཨུ་པ་རི བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ, ཨ་པྤཾ ཨ་ཙྪ་ནྣཾ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝཱ བ་ཧུ་ཏ་རཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་པྤཾ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཚ་ནྣཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ་པི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀོ པཱ་སཱ་དོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་ཏ་ག་བྦྷཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལཾ ཝཱ, ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ནི་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑུ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཙ ནི་པ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སཱ་མ་ཎེ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ ཙེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫ་ནེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ པ་ཡོ་གེ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫ་ནེ་ན་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་མྤི ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ར་ཏྟཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཡོ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝཱ་སེ ནཱ་ནཱ་ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏི་ར་ཏྟཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི. ཡོ་པི ནཱ་ནཱ་ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ར་ཏྟཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི. ཡོ་པི ནཱ་ནཱ་ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ནཱ་ནཱ་ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི ག་ནྟྭཱ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ཡ་ཉྩ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ‘‘བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ་པི གོ་དྷཱ་བི་ལཱ༹་ལ་མ་ངྒུ་སཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཙི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ས་ན་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ས་ཡ་ཏི, ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཡ་དི པ་ན ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་མྦ་དྡྷ་བྷི་ཏྟི་ཀ་སྶ བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་སུ་སི་ར་ཏུ་ལཱ་སཱི་ས་སྶ སུ་སི་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏུ་ལཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཡི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ སུ་སི་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ ས་ཡི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཚ་ད་ནེ ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཚ་ད་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ ཚ་ད་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཡི་ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ས་ཡི་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཨ་ནྟོ་པཱ་སཱ་དེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏ་ལཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཡི་ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ས་བྷཱ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊྚ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ཡི་ཏ་སྶ ཝཱ་ལ༹་ས་ངྒྷཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ཀ་པོ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ བ་ཧི་ག་ཏེ ནི་བྦ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཡ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ད་ནཱ་ཡ ག་བྦྷ་མཱ་ལཱ་ཡ ས་ཏ་ག་བྦྷཾ ཙེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཨེ་ཀེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ག་བྦྷཱུ་པ་ཙཱ་རེ ས་བྦ་ག་བྦྷེ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཀ་ག་བྦྷེ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ནི་པ་ནྣེ ས་བྦ་ག་བྦྷེ་སུ ནི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ས་པ་མུ་ཁཱ ག་བྦྷཱ ཧོ་ནྟི, པ་མུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཙྪ་ནྣཾ ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཙེ་པི ཧོ་ཏི, པ་མུ་ཁེ ས་ཡི་ཏོ ག་བྦྷེ ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ག་བྦྷ་ཙྪ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་དྡྷ་ཙྪ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་ཡི་ཏོ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ, ག་བྦྷ་པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཡེ་ཝ ཧི་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཡཾ པ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ པ་མུ་ཁེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་ནཱ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ པ་མུ་ཁཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཊྛེ པཱ་ཊེ་ཀྐ་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ད་ནཱ ག་བྦྷ་པཱ་ལི༹་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ‘‘བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་ནཱ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཏྠི; ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ད་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཱ་པི ཧི ཛ་ག་ཏི པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་རི་ཙྪ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་པི ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་དྭི་སཱ་ལ་ཏི་སཱ་ལ་ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་དཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ནྟུཾ, ཏེ་སུ་པི ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི.
དྭཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་སྶ སུ་དྷཱ་ཚ་ད་ན་མ་ཎྜ་པ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་རི་ཙྪེ་དེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པཱ་ཀཱ་རེ གོ་དྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩ པ་རི་ཙྪེ་དེ གོ་དྷཱ ས་ཡ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ན ཧི ཚི་དྡེ་ན གེ་ཧཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ནྟི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏཾ དྭཱ་རཾ ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ན ཧི དྭཱ་ར་པི་ད་ཧ་ནེ་ན གེ་ཧཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, དྭཱ་རཾ ཝཱ ཨ་དྭཱ་རཾ. ཀ་ཝཱ་ཊ་ཉྷི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ན ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནཱུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ དྭཱ་རཾ པུ་ན ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི པི་ད་ཧ་ནྟི, ཨ་དྭཱ་རཾ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མེ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. དཱི་གྷ་པ་མུ་ཁཾ ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨ་ནྟོ, ཨེ་ཀཾ བ་ཧི, དྭི་ནྣཾ ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ནྟོ་ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རེ ས་ཡ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྲ ཡ་སྶ ‘‘སི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ནཱ་མ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ‘སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཚ་ནྣཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ ཙ ག་བྦྷོ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ ས་ཡི་ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, བ་ཧི ས་ཡི་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཨ་པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རེ པ་ན ཀ་སྨཱ བ་ཧི ས་ཡི་ཏེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི? པ་མུ་ཁ་སྶ ག་བྦྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཀིཾ པ་ན ག་བྦྷེ པི་ཧི་ཏེ ཚ་ད་ནཾ ཝི་དྡྷ་སྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ན ཝི་དྡྷ་སྟཾ, ག་བྦྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་མུ་ཁ་སྶ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝི་དྡྷ་སྟོ’’ཏི? ཨ་དྡྷཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ན ཝི་དྡྷ་སྟོ, ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་རི་ཙྪ་ནྣོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཡ་དི བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ སི་ཡཱ, ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཚ་ད་ནེ་ན ཚ་ནྣཱ ཨེ་ཝ སེ་ཡྻཱ སི་ཡཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི པ་ད་ར་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ. ཏ་ཏོ ཡ་ད་ཏྠཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སྭེ་ཝ ཨ་ཏྠོ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ. པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི; ཀོ ཝཱ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏེ་སུ – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ནཾ ཀུ་ཊྚེ་ན ཝཱ ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཝཱ ཀི་ལ་ཉྫེ་ན ཝཱ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ རུ་ཀྑེ་ན ཝཱ ཐ་མྦྷེ་ན ཝཱ ཀོ་ཊྛ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མེ་ཝ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷཾ ཝཱ དཱི་གྷཾ ཝཱ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཝཱ, ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཝཱ, ཡཾ ཡཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝཱ ཚ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༥༣. ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ་པི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཚ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཚ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་བྦ་པ་རི་ཚ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཚ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པཱ་ལི༹་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་ཧ པ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ས་བྦ་ཨ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ་ཏི ཙ ཨེ་ཏྠ སེ་ན་མྦ་མ་ཎྜ་པ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ་པེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཛ་ག་ཏི པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་ངྑ་ཡ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྩ་མཾ.