༡. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡེ་སཾ ན་ཝ་ཧི ཝ་གྒེ་ཧི, ས་ངྒ་ཧོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ;
ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ དཱ་ནི, ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏི ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡. ཏ་ཏྠ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཧ་ཏྠ་ཀོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ས་ཀྱཱ་ནཾ པུ་ཏྟོ་ཏི ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ. བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ས་ཀྱ་ཀུ་ལ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛིཾ་སུ, ཏེ་སཾ སོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི. ཝཱ་ད་ཀྑི་ཏྟོཏི ‘‘ཝཱ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏེ་ན ཝཱ་དེ་ན པ་ར་ཝཱ་དི་ས་ནྟི་ཀཾ ཁི་ཏྟོ པ་ཀྑི་ཏྟོ པ་ཧི་ཏོ པེ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་ད་མྷི ཝཱ ས་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཁི་ཏྟོ. ཡ་ཏྲ ཡ་ཏྲ ཝཱ་དོ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི་པི ཝཱ་ད་ཀྑི་ཏྟོ. ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དེ ཀ་ཉྩི དོ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་མ ཝཱ་དོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀ་ཐེ་ནྟོ ནི་དྡོ་ས་ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཝཱ་དོ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ཝཱ་དོ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ དོ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་མ ཝཱ་དོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི, ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙཾ བ་ཧུཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡཾ ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ, ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀོ ཨཱ་ཧ, ཀིཾ ཨཱ་ཧ, ཀི་སྨིཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི བ་ཧུཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི. པུ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཛཱ་ན་ནྟོ མུ་སཱ བྷཱ་ས་ཏི. ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏཱིཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལེ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ པ་དེ་སེ ཝཱ་དོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྐེ་ཏ་ཏོ པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ན ཨཱ་ག་ཏཱ པ་རཱ་ཛི་ཏཱ’’ཏི པ་ཀྐ་མ་ཏི.
༢. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཙ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནེ.
༣. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶཱཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ. ཝཱ་ཙཱཏི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཝ་ཙ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ. གི་རཱཏི ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ས་དྡཾ ད་སྶེ་ཏི. བྱ་པྤ་ཐོཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ; ཝཱ་ཙཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཐ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ བྱ་པྤ་ཐོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོཏི ཝ་ཙཱི་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ བྷེ་དོ; པ་བྷེ་ད་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝཱ་ཙ་སི་ཀཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན སུ་དྡྷ་ཙེ་ཏ་ནཱ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཏཱི་ཧི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ས་དྡ་ས་ཧི་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་ནྟེ ཨེ་ཀེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧི་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ‘‘ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱཏི ཨ་ན་རི་ཡཱ་ནཾ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་རཱ.
ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་དི་ཊྛཾ དི་ཊྛཾ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛཾ དི་ཊྛཾ མེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཀོ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་དི་ཊྛཾ, སོ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་སུ་ཏཾ, གྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན མུ་ནི་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་མུ་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཉྩ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི སུ་དྡྷེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི. དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི པ་རེ་ན་པི དི་ཊྛཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཏཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཏཱ་དཱི་སུ. ཡཾ པ་ན པ་རེ་ན དི་ཊྛཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མུ་ཏཱ་དཱི་ནི་པི.
༤. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ‘‘ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ནྟི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི ཨི་དྷ ‘‘ཨ་དི་ཊྛཾ དི་ཊྛཾ མེ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ‘‘ཨི་དྷ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟེ ཨཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟེ ཙ ཝི་སེ་སོ, སེ་སཾ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༩. ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དི་ཊྛེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠོ ‘‘དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་དུ་ཊྛ་དོ་ས་པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཏྠེ པ་ན ས་ཐེ་ར་ཝཱ་དེ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི.
༡༡. ས་ཧ་སཱ བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ཨ་ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ཝེ་གེ་ན དི་ཊྛ་མྤི ‘‘ཨ་དི་ཊྛཾ མེ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎ་ཏཱིཏི མ་ནྡ་ཏྟཱ ཛ་ལ༹་ཏྟཱ པ་ཀྑ་ལ་ནྟོ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཙཱི་ར’’ནྟི ཨཱ་དིཾ བྷ་ཎ་ཏི. ཡོ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ‘‘ཨ་པི བྷ་ནྟེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ པ་སྶི་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཀེ་ལི༹ཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ‘‘ཏ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ དཱ་རུ་ས་ཀ་ཊཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ སི་ངྒཱ་ལ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶཱ་ཡཾ བྷ་ནྟེ ས་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘མཱ་ཏུ་ཡཱ ཏེ ཡཱ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཀ་དྡ་མེ ལ་གྒ་ཙ་ཀྐཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ནེ་ཝ ད་ཝཱ ན ར་ཝཱ ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎ་ཏི, སོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙཱ པཱུ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ གཱ་མེ ཐོ་ཀཾ ཏེ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ སཱ་མ་ཎེ་རཾ བྷ་ཎ་ཏི – ‘‘ཏྭཾ ཨ་ཛྫ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ, གཱ་མོ ཨེ་ཀ་ཏེ་ལོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝཱ པ་ཙྪི་ཀཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཾ པཱུ་ཝ་ཁ་ཎྜཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ གཱ་མེ པ་ཙྪི་ཀཱ་ཧི པཱུ་ཝེ ཙཱ་རེ་སུ’’ནྟི ཝཱ, ཨ་ཡཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨོ་མ་ས་ནྟཱིཏི ཨོ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཁུཾ་སེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. ཝ་མྦྷེ་ནྟཱིཏི པ་དྷཾ་སེ་ནྟི.
༡༣. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་ག་ར་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི. ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ ནཱ་མཱཏི ན་ནྡཱི་ཏི ཏ་སྶ བ་ལཱི་བ་དྡ་སྶ ནཱ་མཾ, ཝི་སཱ་ཎཱ་ནི པ་ན་སྶ ཝི་སཱ་ལཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པོ་སེ་སི. ཨ་ཐ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ‘‘ག་ཙྪ ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལེ་པི པ་ར་ཁུཾ་ས་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩེ་སི, ཏ་སྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཾ ཨ་ཏི་བ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཊྚེ་སཱིཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་རུ་ཀྑེ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་གྒ་མཱ་ས་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དཱི་ཧི པུ་ཎྞཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཾ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟོ, ཀི་ཉྩཱ་པི པུ་བྦེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ར་པྤ་དེ་སཾ པུ་ན ཨ་རེ པ་ཏྟེ པ་ཝ་ཊྚི་ཏཾ ཧོ་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན པུ་རི་མ་ས་ཀ་ཊེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཙྪི་མ་ས་ཀ་ཊཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་དེ་སཾ པ་ཝ་ཊྚེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཙ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧཱུཏི ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་ན་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཙ སོ ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི.
༡༥. ཨ་ཀྐོ་སེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ར་ཏོ ‘‘དྭེ ཨ་ཀྐོ་སཱ – ཧཱི་ནོ ཙ ཨ་ཀྐོ་སོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ཙ ཨ་ཀྐོ་སོ’’ཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ‘‘ཧཱི་ནེ་ན་པི ཨ་ཀྐོ་སེ་ན ཁུཾ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ; ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཀྐོ་སེ་ན’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝེ་ན་ཛཱ་ཏཱིཏི ཏ་ཙྪ་ཀ་ཛཱ་ཏི; ཝེ་ཎུ་ཀཱ་ར་ཛཱ་ཏཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ནེ་སཱ་ད་ཛཱ་ཏཱིཏི མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ་དི་ཛཱ་ཏི.
ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཛཱ་ཏཱིཏི ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་ཛཱ་ཏི. པུ་ཀྐུ་ས་ཛཱ་ཏཱིཏི པུ་པྥ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཛཱ་ཏི. ཨ་ཝ་ཀ་ཎྞ་ཀཱ་དི དཱ་སཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ཧོ་ཏི; ཏ་སྨཱ ཧཱི་ནཾ. ཨོ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཏཾ; ‘‘ཨུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཝ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏཾ. ཧཱི་ལི༹་ཏནྟི ཛི་གུ་ཙྪི་ཏཾ. པ་རི་བྷཱུ་ཏནྟི ཀི་མེ་ཏེ་ནཱ་ཏི་ཏི པ་རི་བྷ་ཝ་ཀ་ཏཾ. ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏནྟི ན ག་རུ་ཀ་ཏཾ.
ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཀ་མྨནྟི ཏ་ཙྪ་ཀ་ཀ་མྨཾ. མུ་དྡཱཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ནཱ. ག་ཎ་ནཱཏི ཨ་ཙྪི་དྡ་ཀཱ་དི་ཨ་ཝ་སེ་ས་ག་ཎ་ནཱ. ལེ་ཁཱཏི ཨ་ཀྑ་ར་ལེ་ཁཱ. མ་དྷུ་མེ་ཧཱ་བཱ་དྷོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ བྷ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱཏི ཡ་ཀཱ་ར་བྷ་ཀཱ་རེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡོ ཨ་ཀྐོ་སོ. ཀཱ་ཊ་ཀོ་ཊ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཝཱཏི ‘‘ཀཱ་ཊ’’ནྟི པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ, ‘‘ཀོ་ཊ་ཙི་ཀཱ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ; ཨེ་ཏེ་ཧི ཝཱ ཡོ ཨ་ཀྐོ་སོ, ཨེ་སོ ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཨ་ཀྐོ་སོ་ཏི.
༡༦. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཁུཾ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝ་མྦྷེ་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་ངྐུ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་ཀྐོ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་དྷཾ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ག་ར་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ནི་ཏྟེ་ཛཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧཱི་ནེ་ན ཧཱི་ནནྟི ཧཱི་ནེ་ན ཛཱ་ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཧཱི་ནེ་ན ཧཱི་ནཾ ཝ་ད་ནྟོ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཙྩཾ ཝ་ད་ཏི, ཨོ་མ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ན་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ་ན ཧཱི་ནཾ ཝ་ད་ནྟོ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ལི་ཀཾ བྷ་ཎ་ཏི, ཨོ་མ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པུ་རི་མེ་ན. ཡོ་པི ‘‘ཨ་ཏི་ཙ་ཎྜཱ་ལོ་སི, ཨ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་སི, དུ་ཊྛ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ་སི, དུ་ཊྛ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི, སོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
༢༦. ས་ནྟི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེཏི ཝཱ་རེ པ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཡེ ནཱུ་ན…པེ… ན མ་ཡནྟི ཝཱ་རེ་སུ་པི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝཱ་རེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཙོ་རོ་སི ག་ཎྛི་བྷེ་ད་ཀོ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་པི ཨ་ནུ་པ་མྤ་ནྣེ་པི ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ད་ཝ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་པི ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ. ད་ཝ་ཀ་མྱ་ཏཱ ནཱ་མ ཀེ་ལི༹་ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༣༥. ཨ་ཏྠ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྠ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ; པཱ་ལི༹ཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ དྷ་མྨ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ; ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི ཙ་ཎྜཱ་ལོ་སི, པཱ་པཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སི, མཱ ཏ་མོ ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི. དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི པ་ནེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དྭི་ཝེ་ད་ནཾ སུ་ཁཱ ཙ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི.
ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པེ་སུ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཏ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ནཱ་ནཾ. བྷ་ཎྜ་ནནྟི ཀ་ལ་ཧ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་དཾ ཀ་ཏཾ; ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་ཀ་ས་ཀ་པ་ཀྑེ ས་མྨ་ནྟ་ནཾ. ཀ་ལ་ཧོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་གཱ་མི་ཀོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཝི་ཝཱ་དོཏི ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ. ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ. པེ་སུ་ཉྙནྟི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཾ, པི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ སུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཝཱ་ཙ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༧. བྷི་ཀྑུ་པེ་སུ་ཉྙེཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པེ་སུ་ཉྙེ; བྷི་ཀྑུ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ཊ་པེ་སུ་ཉྙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༨. དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. པི་ཡ་ཀ་མྱ་སྶ ཝཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ པི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ. བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཝཱཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨེ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ར་སྶ པ་རེ་ན བྷེ་དཾ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཝཱ. ཛཱ་ཏི་ཏོ་པཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ.
ན པི་ཡ་ཀ་མྱ་སྶ ན བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཾ ཨེ་ཀ་ཉྩ ཁ་མ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ནི་ལླ་ཛྫོ, ཨཱི་དི་ས་མྤི ནཱ་མ བྷ་ཝ་ནྟཾ པུ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པེ་སུ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཝཱ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཙ་ན་མྤི ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ; ཨ་ནཱ་ད་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཛཱི་ཝི་ཀཱ, ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ; ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༥. པ་ད་སོ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་དཾ པ་དཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ཡྻ; ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཝཱ་ཙེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནཱ་མ་ཀཾ པ་དཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་དཾ ཨ་ནུ་པ་དཾ ཨ་ནྭ་ཀྑ་རཾ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་དནྟི ཨེ་ཀོ གཱ་ཐཱ་པཱ་དོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ནུ་པ་དནྟི དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དོ. ཨ་ནྭ་ཀྑ་རནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་མ་ཀྑ་རཾ. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནནྟི པུ་རི་མ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ས་དི་སཾ པ་ཙྪཱ་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝཱ ཨེ་ཀ་མ་ཀྑ་རཾ ཨ་ནྭ་ཀྑ་རཾ, ཨ་ཀྑ་ར་ས་མཱུ་ཧོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཨ་ཀྑ་རཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མཱུ་ཧོ པ་དཾ. པ་ཋ་མ་པ་དཾ པ་ད་མེ་ཝ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི པ་དཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨོ་སཱ་པེ་ནྟཱིཏི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པ་དཾ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ པ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་པ་དཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨོ་སཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཐེ་རེ་ན ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏཾ པ་དཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ‘‘མ་ནོ་སེ་ཊྛཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎ་ཏི, ཨི་མེ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨོ་སཱ་པེ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་པ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ནྭ་ཀྑ་རཾ ནཱ་མ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘རཱུ’’ཏི ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི བྷ་ཎ སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ རཱུ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནྭ་ཀྑ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་པི ཙ ཨེ་ས ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ནཱ་མ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏཱིཏི ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཙ་ཡ་མཱ་ནོ ཐེ་རེ་ན ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ སཱ་མ་ཎེ་རོ སཱི་གྷ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་ནི་ཙྩ་པ་དཾ ཐེ་ར་སྶ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎ་ནྟོ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ཨི་མེ་སུ པ་དཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎ་ཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
བུ་དྡྷ་བྷཱ་སི་ཏོཏི ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དྷ་མྨ་པ་དཾ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏོ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ སུ་ཏྟཱ་ནི. སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏོཏི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏོ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨ་ནུ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཙུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ་མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླཱ་དི་ཀོ. ཨི་སི་བྷཱ་སི་ཏོཏི བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏོ ས་ཀ་ལོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝ་གྒོ, བཱ་ཝ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. དེ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་སི་ཏོཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི བྷཱ་སི་ཏོ; སོ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་མཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྲ་ཧྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྠཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏོཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནི་སྶི་ཏོ. དྷ་མྨཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ནི་སྶི་ཏོ; ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝ་ད་ཏི, ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ པ་ན པ་ད་སོ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏེ་པི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་སཱ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཐཱ་སི་ལོ་ཀ་བ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ་པི ཀུ་ལུ་མྦ་སུ་ཏྟཾ རཱ་ཛོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་ནྟི ཨཱི་དི་སེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་པ་ལཱ་ལ་ད་མ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤ་ན པ་ཊི་སི་དྡྷཾ. མེ་ཎྜ་ཀ་མི་ལི་ནྡ་པ་ཉྷེ་སུ ཐེ་ར་སྶ ས་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཡཾ ར་ཉྙོ ས་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝ་ཎྞ་པི་ཊ་ཀ་ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་པི་ཊ་ཀ་ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ག་ཨ་ཛ་ཏ་ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ག་ཛྫི་ཏ་གུ་ལ༹ྷ་མ་གྒ་གུ་ལ༹ྷ་ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་གུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་ཝེ་ད་ལླ་པི་ཊ་ཀཱ་ནི པ་ན ཨ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལཱུ་པ་དེ་སོ ནཱ་མ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི མ་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ཐཱ་བུ་དྡྷི་ཀ་ད་ཎྜ་ཀ ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་ཉྷེ པ་ཊི་པ་དཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ; ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ་སུ རཱ་ཛོ་ཝཱ་ད་ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་ཀུ་ལུ་མྦ་སུ་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཡཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ.
༤༨. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟོཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ད་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྷ་ཎཱ་མཱི་ཏི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྭེ་པི ཋི་ཏཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ, སཱ་མ་ཎེ་རོ ཋི་ཏོ, ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷ་ཎཱ་མཱི་ཏི བྷ་ཎ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ད་ཧ་རོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཋི་ཏ་སྶ བྷ་ཎཱ་མཱི་ཏི བྷ་ཎ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ བ་ཧཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣེ པ་ད་སོ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡེ་སཾ ཝཱ་ཙེ་ཏི, ཏེ་སུ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ན་ཀ་ག་ནྠཾ ནཱ་མ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཎ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ་པི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི་ཙྩེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་གུ་ཎཾ ག་ནྠཾ བྷ་ཎ་ནྟཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཀོ པཱ་དོ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སེ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་གུ་ཎ་ག་ནྠོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན སུ་ཏྟེ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་པི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨོ་སཱ་རེ་ནྟཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི སུ་ཏྟཾ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ནྟཾ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་ས་ངྐ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ‘‘མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མཱ ཝ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཡ་དི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན་ཏྠི, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཙ་སྶ ཡུ་ཏྟོ. ཀ་སྨཱ? ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཝཱ་ཙ་ཏོ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀུ་ཏོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི! ཝི་ཀཱུ་ཛ་མཱ་ནཱཏི ཝི་པྤ་ལ་པ་མཱ་ནཱ. ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱཏི ནཱ་སཱ་ཡ ཀཱ་ཀ་ས་དྡཾ ཝི་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ས་དྡཾ མུ་ཉྩ་མཱ་ནཱ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱཏི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ.
༥༠. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུནྟི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཝུ་སོ རཱ་ཧུ་ལ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་པ་ད་གཱ་ར་ཝེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ན ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙ གཱ་ར་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་མ་ཉྩ་ཀཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶེ་ནཾ ཝཱ ཡཾ ཨ་ཏྠི ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཝཱ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ནྟི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ – བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ར ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ མུ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཉྩ ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀ་ཉྩ བ་ཧི ཁི་པ་ནྟི. ཨ་ཐ་ཉྙེ་ཧི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཀེ་ནི་དཾ པཱ་ཏི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘བྷ་ནྟེ, རཱ་ཧུ་ལོ ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་ཉྩ་རི, ཏེ་ན ནུ ཁོ པཱ་ཏི་ཏ’’ནྟི. སོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ནྟེ ཨི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སཱིཏི ཏཾ་ཡེ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནྟོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཾ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི. སཱ ཀི་ར ཀུ་ཊི ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་དྡྷཱ ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏཱ ས་མོ་ས་རི་ཏ་པུ་པྥ་དཱ་མཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་མི་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ.
༥༡. ཨུ་ཏྟ་རི་དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟནྟི བྷ་ག་ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏི་ར་ཏྟཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ན ཧི ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ནཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ནྟི. ས་ཧ་སེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ སེ་ཡྻཾ. སེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཡ་ན་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ཡ་ནྟི, ཏ་མྤི. ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ནི་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑུ ནི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ཡྻཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ ཝི་ད་ཧེ་ཡྻ ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཏ་སྶཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སེ་ཡྻཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ད་ནེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ས་བྦ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ ནཱ་མ སེ་ཡྻཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ད་ནེ་ཧི ཚ་ནྣཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ? ཨ་ཐ ཁོ དུ་སྶ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཚ་ད་ན་ཉྩ པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཙྪ་ད་ནེ་ཡེ་ཝ ཧི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པ་ད་ར་ཙྪ་ནྣེ་པི ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷཱུ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཚ་ད་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝ་ཏྠེ་ནཱ་པི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ ནཱ་མ སེ་ཡྻཱ. ཚ་ད་ནཾ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ་ན པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶཱ པ་ན ཨུ་པ་རི བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ, ཨ་པྤཾ ཨ་ཙྪ་ནྣཾ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝཱ བ་ཧུ་ཏ་རཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་པྤཾ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཚ་ནྣཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ་པི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀོ པཱ་སཱ་དོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་ཏ་ག་བྦྷཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལཾ ཝཱ, ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ནི་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑུ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཙ ནི་པ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སཱ་མ་ཎེ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ ཙེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫ་ནེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ པ་ཡོ་གེ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫ་ནེ་ན་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་མྤི ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ར་ཏྟཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཡོ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝཱ་སེ ནཱ་ནཱ་ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏི་ར་ཏྟཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི. ཡོ་པི ནཱ་ནཱ་ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ར་ཏྟཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི. ཡོ་པི ནཱ་ནཱ་ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ནཱ་ནཱ་ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི ག་ནྟྭཱ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ཡ་ཉྩ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ‘‘བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ་པི གོ་དྷཱ་བི་ལཱ༹་ལ་མ་ངྒུ་སཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཙི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ས་ན་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ས་ཡ་ཏི, ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཡ་དི པ་ན ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་མྦ་དྡྷ་བྷི་ཏྟི་ཀ་སྶ བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་སུ་སི་ར་ཏུ་ལཱ་སཱི་ས་སྶ སུ་སི་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏུ་ལཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཡི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ སུ་སི་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ ས་ཡི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཚ་ད་ནེ ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཚ་ད་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ ཚ་ད་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཡི་ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ས་ཡི་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཨ་ནྟོ་པཱ་སཱ་དེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏ་ལཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཡི་ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ས་བྷཱ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊྚ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ཡི་ཏ་སྶ ཝཱ་ལ༹་ས་ངྒྷཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ཀ་པོ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ བ་ཧི་ག་ཏེ ནི་བྦ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཡ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ད་ནཱ་ཡ ག་བྦྷ་མཱ་ལཱ་ཡ ས་ཏ་ག་བྦྷཾ ཙེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཨེ་ཀེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ག་བྦྷཱུ་པ་ཙཱ་རེ ས་བྦ་ག་བྦྷེ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཀ་ག་བྦྷེ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ནི་པ་ནྣེ ས་བྦ་ག་བྦྷེ་སུ ནི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ས་པ་མུ་ཁཱ ག་བྦྷཱ ཧོ་ནྟི, པ་མུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཙྪ་ནྣཾ ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཙེ་པི ཧོ་ཏི, པ་མུ་ཁེ ས་ཡི་ཏོ ག་བྦྷེ ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ག་བྦྷ་ཙྪ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་དྡྷ་ཙྪ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་ཡི་ཏོ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ, ག་བྦྷ་པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཡེ་ཝ ཧི་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཡཾ པ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ པ་མུ་ཁེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་ནཱ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ པ་མུ་ཁཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཊྛེ པཱ་ཊེ་ཀྐ་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ད་ནཱ ག་བྦྷ་པཱ་ལི༹་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ‘‘བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་ནཱ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཏྠི; ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ད་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཱ་པི ཧི ཛ་ག་ཏི པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་རི་ཙྪ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་པི ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་དྭི་སཱ་ལ་ཏི་སཱ་ལ་ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་དཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ནྟུཾ, ཏེ་སུ་པི ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི.
དྭཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་སྶ སུ་དྷཱ་ཚ་ད་ན་མ་ཎྜ་པ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་རི་ཙྪེ་དེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པཱ་ཀཱ་རེ གོ་དྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩ པ་རི་ཙྪེ་དེ གོ་དྷཱ ས་ཡ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ན ཧི ཚི་དྡེ་ན གེ་ཧཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ནྟི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏཾ དྭཱ་རཾ ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ན ཧི དྭཱ་ར་པི་ད་ཧ་ནེ་ན གེ་ཧཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, དྭཱ་རཾ ཝཱ ཨ་དྭཱ་རཾ. ཀ་ཝཱ་ཊ་ཉྷི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ན ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནཱུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ དྭཱ་རཾ པུ་ན ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི པི་ད་ཧ་ནྟི, ཨ་དྭཱ་རཾ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མེ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. དཱི་གྷ་པ་མུ་ཁཾ ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨ་ནྟོ, ཨེ་ཀཾ བ་ཧི, དྭི་ནྣཾ ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ནྟོ་ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རེ ས་ཡ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྲ ཡ་སྶ ‘‘སི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ནཱ་མ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ‘སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཚ་ནྣཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ ཙ ག་བྦྷོ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ ས་ཡི་ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, བ་ཧི ས་ཡི་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཨ་པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རེ པ་ན ཀ་སྨཱ བ་ཧི ས་ཡི་ཏེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི? པ་མུ་ཁ་སྶ ག་བྦྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཀིཾ པ་ན ག་བྦྷེ པི་ཧི་ཏེ ཚ་ད་ནཾ ཝི་དྡྷ་སྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ན ཝི་དྡྷ་སྟཾ, ག་བྦྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་མུ་ཁ་སྶ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝི་དྡྷ་སྟོ’’ཏི? ཨ་དྡྷཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ན ཝི་དྡྷ་སྟོ, ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་རི་ཙྪ་ནྣོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཡ་དི བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ སི་ཡཱ, ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཚ་ད་ནེ་ན ཚ་ནྣཱ ཨེ་ཝ སེ་ཡྻཱ སི་ཡཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི པ་ད་ར་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ. ཏ་ཏོ ཡ་ད་ཏྠཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སྭེ་ཝ ཨ་ཏྠོ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ. པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི; ཀོ ཝཱ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏེ་སུ – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ནཾ ཀུ་ཊྚེ་ན ཝཱ ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཝཱ ཀི་ལ་ཉྫེ་ན ཝཱ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ རུ་ཀྑེ་ན ཝཱ ཐ་མྦྷེ་ན ཝཱ ཀོ་ཊྛ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མེ་ཝ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷཾ ཝཱ དཱི་གྷཾ ཝཱ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཝཱ, ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཝཱ, ཡཾ ཡཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝཱ ཚ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༥༣. ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ་པི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཚ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཚ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་བྦ་པ་རི་ཚ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཚ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པཱ་ལི༹་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་ཧ པ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ས་བྦ་ཙྪ་ནྣེ ས་བྦ་ཨ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ་ཏི ཙ ཨེ་ཏྠ སེ་ན་མྦ་མ་ཎྜ་པ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ་པེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཛ་ག་ཏི པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་ངྑ་ཡ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ས་ནཱ་གཱ་རཾ. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་ཉྙ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷི་ནཱིཏི ཨ་ག་རུ་ཀུ་ངྐུ་མཱ་དཱི་ནཾ ག་ནྡྷཱ་ནཾ ག་ནྡྷོ ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷོ, སོ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷི་ནཱི. སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ཨི་མ་མྤི ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཨོ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨ་དྷོ ཁི་པི་ཏྭཱ. ཨ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་པ་རཱ་དྷོ. མཾ ཨ་ཙྩ་ག་མཱཏི མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཝི་སེ་སོ – པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨི་དྷ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ་པི. ཡ་ཀྑཱི་པེ་ཏཱི་ཧི དི་སྶ་མཱ་ན་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཙ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སེ་སཱ་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཚ་ཊྛཾ.
༧. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠. ས་ཏྟ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – གྷ་ར་ཎཱིཏི གྷ་ར་སཱ་མི་ནཱི. ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེཏི ནི་ཝེ་ས་ན་སྶ མ་ཧཱ་དྭཱ་རེ. གྷ་ར་སུ་ཎྷཱཏི ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ སུ་ཎྷཱ. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་དྭཱ་རེཏི ཨོ་ཝ་ར་ཀ་དྭཱ་རེ. ཝི་སྶ་ཊྛེ་ནཱཏི སུ་ནི་གྒ་ཏེ་ན ས་དྡེ་ན. ཝི་ཝ་ཊེ་ནཱཏི སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སེ་ན ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ན. དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་ཡཾ ས་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དོ དྷ་མྨོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏུནྟི ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏུཾ. ཝི་ཉྙུ་ནཱ པུ་རི་ས་ཝི་གྒ་ཧེ་ནཱཏི ཝི་ཉྙུ་ནཱ པུ་རི་སེ་ན, པུ་རི་ས་ཝི་གྒ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཋི་ཏེ་ན ན ཡ་ཀྑེ་ན ན པེ་ཏེ་ན ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ན.
༦༦. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཉྙུ་ནཱ པུ་རི་ས་ཝི་གྒ་ཧེ་ནཱཏི ཝི་ཉྙུ་ནཱ པུ་རི་ས་ཝི་གྒ་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ ཋི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཱ་ཧཱིཏི ཚ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཡོ དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ གཱ་ཐཱ་པཱ་དོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་པ་མཱ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ དྷ་མྨ་པ་དཾ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཚ་པྤ་ཉྩ་པ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་པ་དཾ པཱ་ལི༹་ཏོ པ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ པ་དཱ་ནི ཨ་ན་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. པ་ད་སོ་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དོ ཧི ཨི་དྷཱ་པི ས་བྦོ དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨིཾ དེ་སེ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ དེ་སེ་ཏི. ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶཱ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙི་སྶཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶཱཏི ཨེ་ཀི་སྶཱ དེ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙི་སྶཱ་པི དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནྣ་མྤི དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་མཾ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ གཱ་ཐཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐཱ་ཏི དེ་སེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ གཱ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན པ་ཙྪཱ་ཏི. པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ‘‘དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ བྷ་ནྟེ ཀི་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ས་བྦཾ ཙེ་པི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཝཱ་ཙ་ཏོ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧. ཨ་ཊྛ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, ཨི་དྷ བྷཱུ་ཏཾ. བྷཱུ་ཏ་མྤི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, ན ཨ་རི་ཡཱ. ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྷི པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡ་མཱ་ནེ པ་ན ཨ་ཉྙེ ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་སུཾ, ཏ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙ པ་ཙྩ་ཡེ སཱ་དི་ཡིཾ་སུ, ཏ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཡེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སིཾ་སུ, ཏེ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཀ་ཙྩི པ་ན ཝོ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷཱུ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ན ས་བྦེ་པི ‘‘བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཨ་རི་ཡཱ་ན་མྤི ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བྷཱུ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏུ་མྷེ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་རི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻོ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ས་ནྣེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ནོ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཙ ཏེ་ཧི ཡཾ ཨ་ཉྙེ ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུཾ, ཏཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ཧི་པི ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞོ བྷཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཨི་དྷ བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༧༧. ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཧི ཨ་ནྟ་རཱ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱི་ལ་གུ་ཎཾ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་མྨཱ་ད་སྶ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཧི ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ ‘‘ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི པ་ན པ་རི་ཧཱི་ནེ ཛྷཱ་ནེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶ་པི བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ པུ་བྦེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ་ཙ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཙཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧི དྭི་ཙི་ཏྟཾ, སུ་ཁ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཧི དྭི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༨. ན་ཝ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – དུ་ཊྛུ་ལླཱ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཏེ་ར་ས ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱཏི ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི དུ་ཊྛུ་ལླ་ས་དྡ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ས་ཙེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ ས་མཱ་ནེ་པི བྷི་ཀྑུ-བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་དྡེ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི; ཨེ་ཝ་མི་དྷ ས་མཱ་ནེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ནཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ས་དྡེ ཡ་དི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླཱ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི ཏེ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, སོ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙུ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཉྩེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི ས་མཱ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༩). ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི དི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ན ཨ་ཉྙཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ. པུ་བྦེ་པི ཙ ཨཱ་ཝོ་ཙུ་མྷ – ‘‘བུ་དྡྷེ་ན དྷ་མྨོ ཝི་ན་ཡོ ཙ ཝུ་ཏྟོ, ཡོ ཏ་སྶ པུ་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཐེ་ཝ ཉཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ). ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཧི བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟི.
ཨི་མི་ནཱ་པི ཙེ་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཙ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ན ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ, སཱ་ས་ནེ ཙ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ན ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ པུ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི དུ་ཊྛུ་ལླ་ས་དྡ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༨༠. ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ས པ་རེ་སུ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ་ནཱ་པི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
༨༢. ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི པ་ཉྩ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི དུ་ཊྛུ་ལློ ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ, སེ་སཱ་ནི ཨ་དུ་ཊྛུ་ལློ. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་དུ་ཊྛུ་ལླ་ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༨༣. ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་སུ་ཙིཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. ད་ས་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཛཱ་ཏཱ ཙ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཛཱ་ཏཱ ཙ པ་ཐ་ཝཱིཏི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝི་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤ་པཱ་སཱ་ཎཱདཱི་སུ ཨ་པྤཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་པྤ་པཱ་སཱ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ མུ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་པ་རི པཱ་སཱ་ཎཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, མུ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཱ ས་ཀྑ་རཱ. ཀ་ཐ་ལཱ་ཏི ཀ་པཱ་ལ་ཁ་ཎྜཱ་ནི. མ་རུ་མྦཱ་ཏི ཀ་ཊ་ས་ཀྑ་རཱ. ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཏི ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པཾ་སུ་ཀཱཏི ཏཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ པཾ་སུ, ཨེ་ཀོ པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཨ་ད་ཌྜྷཱ་པཱིཏི ཨུ་དྡྷ་ན་པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཱ་ཝཱ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་ཌྜྷཱ. སཱ པ་ན ཝི་སུཾ ན་ཏྠི, སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ས་ཀྑ་རཱཏི བ་ཧུ་ཏ་རཱ ས་ཀྑ་རཱ. ཧ་ཏྠི་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀ་པ་ཙྪི་པཱུ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དོ་ཎི་ཡཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཀྑ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎིཾ་སུ. ཡཱ་ནི པ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ‘‘ཨ་པྤ་པཾ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི དྭེ པ་དཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧི དྭི་ནྣཾ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ས་ཡཾ ཁ་ཎ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཧཱ་རེ པ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཁ་ཎ་ཏཱིཏི ས་ཙེ་པི ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཁ་ཎ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཀུ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘‘པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཁ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཝཱ་པིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཁ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ‘‘ཨི་མཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཁ་ཎ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཀ་ནྡཾ ཁ་ཎ, མཱུ་ལཾ ཁ་ཎཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཡཱ་མེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ཝ་ལླིཾ ཁ་ཎ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཀ་ནྡཾ ཝཱ མཱུ་ལཾ ཝཱ ཁ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ སོ་དྷེ་ནྟེ་ཧི ཡོ ཀུ་ཊེ་ཧི ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཏ་ནུ་ཀ་ཀ་དྡ་མོ, ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་ཧ་ལཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ཏ་པེ་ན སུ་ཀྑ་ཀ་དྡ་མོ ཕ་ལ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཡོ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷོ, ཏ་མེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ད་ཀེ་ན ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཙ་ལ་ཏི, ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཊཾ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་མ་ནྟཱ པ་ཏ་ཏི, ས་ཙེ ཨོ་མ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛཾ, ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ཏི, དེ་ཝེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛེ་པི ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ སོ་ཎྜིཾ ཁ་ཎ་ནྟི, ས་ཙེ ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛཾ པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཉྩེ དེ་ཝེ་ན ཨོ་ཝ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝཱི་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་ད་ཀེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞེ སོ་ཎྜིཾ སོ་དྷེ་ནྟེ་ཧི ཏཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨུ་ད་ཀེ་ན པཱུ་ར་ཏི, པ་ཙྪཱ ར་ཛཾ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ་པི ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཏ་ཏཱི་ཏི. པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛཾ ཧོ་ཏི, དེ་ཝེ ཕུ་སཱ་ཡ་ནྟེ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཏ་མྤི ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ཀོ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཀ་ཏ་པ་བྦྷཱ་རེ ཝ་མྨི་ཀོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨོ་མ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་གཱུ་ཐ་མཱུ་སི་ཀུ་ཀྐ་ར་གོ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
གོ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ནཱ་མ གཱ་ཝཱི་ནཾ ཁུ་ར་ཙྪི་ནྣ་ཀ་དྡ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ་ན བྷཱུ་མི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ན་ངྒ་ལ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་རཱ་ཎ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྪ་ད་ནཾ ཝཱ ཝི་ན་ཊྛ་ཙྪ་ད་ནཾ ཝཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛཾ ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཾ ཝཱ གོ་པཱ་ན་སཱི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ‘‘ཨི་ཊྛ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་མི གོ་པ་ན་སིཾ བྷི་ཏྟི་པཱ་དཾ པ་ད་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཏ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷི་ཏྟི་མ་ཏྟི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཡཱ ཡཱ ཨ་ཏི་ནྟཱ ཏཾ ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པུ་ཉྫོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛེ གེ་ཧཾ ཚཱ་དེ་ནྟི, ས་ཙེ ས་བྦོ ཏི་ནྟོ ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གོ་ཡེ་ཝ ཏི་ནྟོ, ཨ་ནྟོ ཨ་ཏི་ནྟོ, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཏི་ནྟཾ ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ སེ་སཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ཏི.
ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཙེ ཨོ་ཝ་ཊྛོ ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལ་གྒ་པཾ་སུཾ པ་ན ཨ་ལླ་ཧ་ཏྠེ་ན ཚུ་པི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨི་ཊྛ་ཀ་པཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཀ་ཐ་ལ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏ་མ་ཎྜ་པ་ཏྠ་མྦྷཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤི སུ་ཀྑ་རུ་ཀྑཾ ཝཱ སུ་ཀྑ་ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཏྠཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཨུ་ཙྩཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི བྷི་ཛྫ་ཏི, ས་ཙེ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཐ པ་ན ཏེ་ན ཨ་པ་དེ་སེ་ན པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི. སཱ་ཁཱ་དཱི་ནི ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ན་མྤི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ དཱ་རཱུ་ནི ཕཱ་ལེ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨ་ཊྛི་སཱུ་ཙི་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་སྶཱ་ཝ་དྷཱ་རཱ་ཡ ཝེ་གེ་ན པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་སྶཱ་ཝ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་རོ་ནྟ་སྶ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝི་ས་མ་བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡཱ གྷཾ་སི་ཏུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཡཱ བྷཱུ་མིཾ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན ཝི་ལི་ཁ་ནྟི, ‘‘ཙ་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷཱུ་མིཾ བྷི་ནྡ་ནྟཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི, ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ པ་ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ གྷཾ་ས་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་གྷཾ་ས་ནྟེ་ན པ་ན ཨ་ལླ་ཧ་ཏྠཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ་ཙི ཀ་ཎྜུ་ཀ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ ཚི་ནྣ་ཏ་ཊཱ་དཱི་སུ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི གྷཾ་ས་ནྟི ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༨༧. ཁ་ཎ་ཏི ཝཱ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན་པི ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ་པི ས་ཡཾ ཝཱ ཁ་ཎ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏི. བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱ བྷེ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཚ་ཌྜེ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏི. ད་ཧ་ཏི ཝཱ ད་ཧཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟ་མྤི པ་ཙ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ ད་ཧ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ད་ཧཱ་པེ་ཏི. ཡ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་གྒིཾ དེ་ཏི ཝཱ དཱ་པེ་ཏི ཝཱ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. པ་ཏྟཾ པ་ཙ་ནྟེ་ན་པི ཧི པུ་བྦེ པ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཨ་ད་ཌྜྷཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་གྒིཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཀ་པཱ་ལ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་རི ཨ་གྒིཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དཱ་རཱུ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏི, སོ ཨ་གྒི ཏཱ་ནི ད་ཧ་ནྟོ ག་ནྟྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ད་ཧ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཊྛ་ཀ་ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྲཱ་པི ཧི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཏྟཱ. ན ཧི ཏཱ་ནི ཨ་གྒི་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སུ་ཀྑ་ཁཱ་ཎུ་སུ་ཀྑ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་གྒིཾ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏི་ཎུ་ཀྐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཧ་ཏྠེ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ཌྜྷ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཙ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་སུ་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་ག་ཏཾ, ས་བྦཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཎཱི་ས་ཧི་ཏེ་ན ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཛཱ་ལེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ‘‘ཧ་ཏྠོ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཡ་ཐཱ ན ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཧ་ཏྠེ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པཱ་ཏེ་ཏི ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ ད་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་པཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨ་གྒིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༨༨. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨི་མཾ ཛཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཐ་མྦྷ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཛཱ་ན, མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀཾ ཛཱ་ན, ཐུ་ས་མ་ཏྟི་ཀཾ ཛཱ་ན, མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀཾ དེ་ཧི, ཐུ་ས་མ་ཏྟི་ཀཾ དེ་ཧི, མ་ཏྟི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར, པཾ་སུཾ ཨཱ་ཧ་ར, མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ, པཾ་སུ་ནཱ ཨ་ཏྠོ, ཨི་མ་སྶ ཐ་མྦྷ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨི་མཾ མ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨི་མཾ པཾ་སུཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི པཱ་སཱ་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི བྷི་ཛྫ་ཏི, སཱ ‘‘ཏེ་ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ བྷི་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ས་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ནྟོ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན ཝཱ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ལི་ཁ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཝི་ལི་ཁ་ནྟ་སྶ ཝཱ བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཨོ་ཝ་ཊྛཾ ཚ་ནྣཾ པ་ཐ་ཝིཾ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཀོ་པེ་ཏི, ‘‘ཁ་ཎཱ་མི བྷི་ནྡཱ་མི ད་ཧཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྒོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཁ་ཎི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཋ་པེ་ཏི, ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝཱ ཨ་གྒིཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་ས་མཾ.
ས་མ་ཏྟོ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.