༡༠. ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཝི་ཝཱ་ད་ཀ་ཐཱ
༤༥༡. ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ – ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – དྭེ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀོ ཙ. ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཨཱ་ཙ་མ་ན་ཨུ་ད་ཀཱ་ཝ་སེ་སཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ པ་ཙྪཱ པ་ཝི་ཊྛོ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡཱ ཨི་དཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཧོ་ཏི, དེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་དི་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི.
ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཨེ་སོ་ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཝ་ཌྜྷ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སཱུ’’ཏི.
༤༥༣. བྷི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོཏི ཨེ་ཏྠ ན ཏཱ་ཝ བྷི་ནྣོ; ཨ་པི་ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ས་སྶཾ ནི་པྥ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶ་ཉྷི ཏཾ ནི་པྥ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཝ་སྶཾ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏི, སོ ཙ ཁོ ཀ་ལ་ཧ་ཝ་སེ་ན ན ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷི་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྦྷ་མ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༥༤. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི? ས་ཙེ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཀྑེ་པ་ཀེ ཝཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ཏུ་མྷེ་ཧི སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀེ ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀྑོ, ཨེ་ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ནྟི་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
༤༥༥. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡོ ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀིཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་ས་ཉྩ ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ལ་དྡྷིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ, ཨི་ཏ་རེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀོ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཨི་མེ, ཨི་ཏ་རེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ པ་ན པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༥༦. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་དཾ་སེ་ནྟི, ཕ་རུ་སཾ ཝ་ད་ནྟཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་དཾ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་དྷ་མྨི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནེཏི ཨ་དྷ་མྨི་ཡཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནེ. ཨ་ས་མྨོ་དི་ཀཱ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ས་མྨོ་དི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ས་མྨོ་ད་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙནྟི ཨེ་ཏྠ དྭེ པ་ནྟི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, དྷ་མྨི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནེ པ་ན ས་མྨོ་དི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༥༧-༤༥༨. མཱ བྷ་ཎྜ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཀ་ཏྠཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱིཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཡཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, མཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏེ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ’’ཏི ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ‘‘པ་ཙྪཱ་པི ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨོ་ར་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཏྠ་ཏོཏི ཨ་ན་ཏྠོ ཨ་ཏོ; ཨེ་ཏ་སྨཱ མེ པུ་རི་སཱ ཨ་ན་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ་ཏི ཨ་ན་ཏྠ་དོ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༤༦༤. པུ་ཐུ་ས་དྡོཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན པུ་ཐུ མ་ཧཱ ས་དྡོ ཨ་སྶཱ་ཏི པུ་ཐུ་ས་དྡོ. ས་མ་ཛ་ནོཏི ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་ས་དི་སོ ཛ་ནོ; ས་བྦོ ཙཱ་ཡཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀོ་ཛ་ནོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་དྡ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎེ་ན པུ་ཐུ་ས་དྡོ ཙེ་ཝ ས་དི་སོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན བཱ་ལོ ཀོ་ཙི མ་ཉྙ་ཐཱཏི ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཨེ་ཀོ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ བཱ་ལོ’’ཏི ན མ་ཉྙི་ཏྠ; ས་བྦེ་པི པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནི་ནོ་ཡེ་ཝ. ནཱ་ཉྙཾ བྷི་ཡྻོ ཨ་མ་ཉྙ་རུནྟི ཀོ་ཙི ཨེ་ཀོ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ བཱ་ལོ’’ཏི ཙ ན མ་ཉྙི་ཏྠ; བྷི་ཡྻོ ཙ ས་ངྒྷ་སྨིཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཀཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན མ་ཉྙི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་རི་མུ་ཊྛཱཏི པ་རི་མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ. ཝཱ་ཙཱ་གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཎི་ནོཏི རཱ་ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶཱ་དེ་སོ ཀ་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་གོ་ཙ་རཱ ན ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་གོ་ཙ་རཱ. བྷཱ་ཎི་ནོ ཙ ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཎི་ནོ? ཡཱ་ཝི་ཙྪ་ནྟི མུ་ཁཱ་ཡཱ་མཾ ཡཱ་ཝ མུ་ཁཾ པ་སཱ་རེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཎི་ནོ, ཨེ་ཀོ་པི ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན མུ་ཁ་ས་ངྐོ་ཙཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན ནཱི་ཏཱཏི ཡེ་ན ཀ་ལ་ཧེ་ན ཨི་མཾ ནི་ལླ་ཛྫ་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏཱ. ན ཏཾ ཝི་དཱུཏི ན ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ‘‘ཨེ་ཝཾ སཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨ་ཡ’’ནྟི.
ཡེ ཙ ཏཾ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟཱིཏི ཏཾ ‘‘ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མཾ, ཨ་ཝ་དྷི མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཡེ ཙ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི. ས་ན་ནྟ་ནོཏི པོ་རཱ་ཎོ.
པ་རེཏི པ་ཎྜི་ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ པ་རེ ནཱ་མ. ཏེ ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ‘‘མ་ཡཾ ཡ་མཱ་མ་སེ ཨུ་པ་ཡ་མཱ་མ; ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ མ་ཙྩུ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཡེ ཙ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡེ ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ ‘‘མ་ཡཾ མ་ཙྩུ་ས་མཱི་པཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏོ ས་མྨ་ནྟི མེ་དྷ་གཱཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ མེ་དྷ་གཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི.
ཨ་ཊྛི་ཙྪི་ནྣཱཏི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཉྩ དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཀུ་མཱ་ར་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ས་མྤི ཧོ་ཏི ས་ངྒ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ཡེ་སཾ ཝོ ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཚི་ནྣཱ་ནི, ན པཱ་ཎཱ ཧ་ཏཱ, ན ག་ཝཱ་སྶ་དྷ་ནཱ་ནི ཧ་ཊཱ་ནཱི་ཏི.
ས་ཙེ ལ་བྷེ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཙ བཱ་ལ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ས་བྦཱ་ནི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཱིཏི པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡེ ཙ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་སྶ་ཡེ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཙ་རེ་ཡྻ.
རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཊྛཾ ཝི་ཛི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛི་ཏཾ ར་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀ་རཱ་ཛཱ ཙ ཨ་རི་ནྡ་མ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཙ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀཱ ཙ་རིཾ་སུ; ཨེ་ཝཾ ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏ་ངྒ་ར་ཉྙེ་ཝ ནཱ་གོཏི མཱ་ཏ་ངྒོ ཨ་ར་ཉྙེ ནཱ་གོ་ཝ. མཱ་ཏ་ངྒོཏི ཧ་ཏྠཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི; ནཱ་གོཏི མ་ཧ་ནྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཧི མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོ མཱ་ཏ་ངྒ་ནཱ་གོ ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཀོ ཙ་རི, ན ཙ པཱ་པཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ཙ་རེ, ན ཙ པཱ་པཱ་ནི ཀ་ཡི་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ
༤༦༧. པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜེཏི པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོཏི མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠཱི. ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧཱིཏི ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀེ་ཧི. ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧཱིཏི ཁཱི་རཱུ་པ་ཀེ་ཧི ད་ཧ་ར་པོ་ཏ་ཀེ་ཧི. ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནཱིཏི ཏེ་ཧི པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཁཱ་ཡི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཁཱ་ཎུ་ས་དི་སཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི. ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒནྟི ཏེ་ན ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ན ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏཾ. ཨ་སྶ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཏེ ཁཱ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནཱིཏི ཏེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ལུ་ལི་ཏཱ་ནི ཀ་དྡ་མོ་ད་ཀཱ་ནི པི་ཝ་ཏི. ཨོ་གཱ་ཧཱཏི ཏི་ཏྠ་ཏོ.
ནཱ་ག་སྶ ནཱ་གེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ བུ་དྡྷ་ནཱ་གེ་ན. ཨཱི་སཱ་ད་ནྟ་སྶཱཏི ར་ཐ་ཨཱི་སཱ་ས་དི་ས་ད་ནྟ་སྶ. ཡ་དེ་ཀོ ར་མ་ཏཱི ཝ་ནེཏི ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ནཱ་གོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཨེ་ཀོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཝ་ནེ ར་མ་ཏི; ཏ་སྨཱ་སྶ ནཱ་ག་སྶ ནཱ་གེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ར་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་མཱ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀོ་ས་མྦ་ཀེ་ཧི ཀི་ར ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་སཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཀ་ཐཱ པ་ཏྠ་ཊཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཀོ་ས་མྦ་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱཏི ཨ་ཐ ཁོ ཨི་མཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ སུ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ཝཱ་སི་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ.
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༤༦༨. ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
༤༧༥. ཏཾ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོཏི ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
༤༧༦. ཨ་མཱུ་ལཱ མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱཏི ན མཱུ་ལཱ མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ; ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་པཱ་ལི ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒཱི ཨ་ཏྠཱ་པེ་ཏཱ བྱ་ཉྫ་ནཱུ་པེ་ཏཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏཱ, ‘‘ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒཱི’’ཏི ཨི་མཾ པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟཾ ཨུ་པེ་ཏཱ.
༤༧༧. ས་ངྒྷ་སྶ ཀི་ཙྩེ་སཱུཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ. མ་ནྟ་ནཱ་སཱུཏི ཝི་ན་ཡ་མ་ནྟ་ནཱ་སུ. ཨ་ཏྠེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སཱུཏི ཝི་ན་ཡ་ཨ་ཏྠེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་སཱུཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་སུ. མ་ཧ་ཏྠི་ཀོཏི མ་ཧཱ་ཨུ་པ་ཀཱ་རོ. པ་གྒ་ཧཱ་ར་ཧོཏི པ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་ནཱ་ནུ་ཝ་ཛྫོ པ་ཋ་མེ་ན སཱི་ལ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ སཱི་ལ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་ཛྫོ. ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ་ཙཱ་རོཏི ཨ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ཙཱ་རོ; ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ་ཙཱ་རོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ཡྻུ་ཏཾ བྷ་ཎནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ན་པ་ག་ཏཾ བྷ་ཎ་ནྟོ. ཡ་སྨཱ ཧི སོ ཨ་ནུ་ཡྻུ་ཏཾ བྷ་ཎ་ཏི, ཨུ་སཱུ་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཱ་པ་ག་ཏཾ ན བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠཾ ན ཧཱ་པེ་ཏི. ཨུ་སཱུ་ཡཱ་ཡ པ་ན ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ བྷ་ཎ་ནྟོ ཨ་ཏྠཾ ཧཱ་པེ་ཏི, ཀཱ་ར་ཎཾ ན དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ པ་རི་ས་ག་ཏོ ཚ་མྦྷ་ཏི ཙེ་ཝ ཝེ་དྷ་ཏི ཙ. ཡོ ཨཱི་དི་སོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ‘‘པ་གྒ་ཧཱ་ར་ཧོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ‘‘ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྷ’’ནྟི གཱ་ཐཱ, ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ནུ་ཡྻུ་ཏཾ བྷ་ཎ་ནྟོ ཨ་ཏྠཾ ན ཧཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ན ཙེ་ཝ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ མ་ངྐུ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཡོ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, སོ མ་ངྐུ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝ་ཏྟུ་ཉྩ ས་ཀྐོ་ཏི; སོ ན པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ལཱ་ག་ཏནྟི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཾ. བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧནྟི པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ་ཡ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. ཝ་ཙོཏི ཝ་ད་ནྟོ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཎ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཉྫེ་ཏཱིཏི ཏོ་སེ་ཏི. ཝི་ཉྙཱུ་པ་རི་སནྟི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པ་རི་སཾ.
ཨཱ་ཙེ་ར་ཀ་མྷི ཙ ས་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ. ཨ་ལཾ པ་མེ་ཏུནྟི ཝཱི་མཾ་སི་ཏུཾ ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏུ་ལ་ཡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ. པ་གུ་ཎོཏི ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡོ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནོ. ཀ་ཐེ་ཏ་ཝེཏི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦེ. ཝི་ར་དྡྷི་ཀོ་ཝི་དོཏི ཝི་ར་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ.
པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཡེ་ན ཝ་ཛ་ནྟཱིཏི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཡཱ་དི་སེ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦེ པ་གུ་ཎོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡཱ་དི་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཙ ནི་གྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཙ ས་ཉྙ་པ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི; ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ནྟོ ས་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ ན ཧཱ་པེ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་རཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ ཏཱ་དི་སེ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦེ པ་གུ་ཎོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
དཱུ་ཏེ་ཡྻ་ཀ་མྨེ་སུ ཨ་ལནྟི ཨ་ཊྛ་ཧི དཱུ་ཏ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་སྶ དཱུ་ཏེ་ཡྻ་ཀ་མྨེ་སུ ས་མ་ཏྠོ. སུ་ཊྛུ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་གྒ་ཧོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨཱ་ཧུ་ཏི་པི་ཎྜཾ ས་མུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏ་སཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཀི་ཙྩེ་སུ ས་མུ་གྒ་ཧོ, ས་ངྒྷ་སྶ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་རཾ ཝ་ཙོཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ན ཏེ་ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཀ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་རོ་མི, ས་ངྒྷ་བྷཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རཱ་མཱི’’ཏི ན མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནཾ ཛ་པྤེ་ཏི.
ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སཱུཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཊྛི་ཏཱིཏི ཏ་སྶཱ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ ཝི་བྷ་ངྒཱཏི ཡེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ཀཱ ཨེ་ཏེ ཝི་བྷ་ངྒཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་སྶཱཏི ཨུ་བྷ་ཡེ ཨ་སྶ. སྭཱ་ག་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་སྶ ཀོ་ཝི་དོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཀུ་ས་ལོ.
ཡཱ་ནི ཙཱ་ཙ་རནྟི ཡཱ་ནི ཙ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་སྶཱ་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ ཏཾ་ཝུ་སི་ཏ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོཏི ཏཾ ཝ་ཏྟཾ ཝུ་སི་ཏ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ, ཡཱ ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཏ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.