༣. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ
༩༧. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ – ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ མཱ་ན་ཏྟཾ – ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ, པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ, ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ – ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་སྶ མཱ་ན་ཏྟཾ དི་ཡྻ་ཏི. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ – ཡཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ དི་ཡྻ་ཏི. པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ – ཡཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ དི་ཡྻ་ཏི. ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ – ཡཾ ཨོ་དྷཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་ཏི. ཏེ་སུ ཨི་དཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ དེ་ནྟེ་ན ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཡ་ཐེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ; ཨེ་ཝཾ ‘‘དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི པ་ན ས་ཙེ་པི ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ, ཏཱ་སཾ དཱ་ན་ཝི་དྷིཾ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནེ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣེ མཱ་ན་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ‘‘མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཙ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ –
‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, སོ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. སོ་ཧཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རཱ་མི, ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ས་ཧ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ་པི པ་ཀྐ་ནྟོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཡ་སྶ མཱ་ལ༹་ཀེ ནཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན པ་ན ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. དྭི་ནྣཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི, ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ས་ཙེ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་གཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ ག་ཎེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ན ས་ཀྐཱ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཙེ ཨེ་ས ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ས་དྡཾ ཝཱ་སྶ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཙ.
ཨ་ཐ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ པ་ན ན་ཏྠི. ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ་ཧི ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ག་ནྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ་པི ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཝཱ ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་སྨཱ ག་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ན ཀ་ཉྩི པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ; ཨ་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ སི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཏ་ཏྠ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོ. ཨ་བྦྷེ་ནྟེ་ཧི ཙ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཝ་ཏྟེ ས་མཱ་དི་ནྣེ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པུ་ན ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. སོ ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲ ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཝི་དྷི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ས་ཙེ པ་ན དྭེ ཏི་སྶོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.
པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༠༢. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ཨུ་དཱ་ཡི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་སོ ཙ མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཡ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པཱ་ལི༹ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི སུ་ཁེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ – པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ, སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ, ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྶ་ཙི ཧི ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ, ཀ་སྶ་ཙི དྭཱི་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཡ་ཐཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ, ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ, ཀ་སྶ་ཙི དྭེ ཏི་སྶོ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝཱ ཡ་ཐཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ – ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཙ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཙ, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཙ, པ་ཧུ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ཙ, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི ཚཱ་དེ་ཏི ཙཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཙཱཏི ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ་པི ཙ ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ནཱ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཚཱ་དེ་ནྟེ་ནཱ་པི ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ལ་ཧུ་ཀཾ ཝཱ ག་རུ་ཀཱ་ཏི ག་རུ་ཀཾ ཝཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་ཏི ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཨ་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ དེ་སེ་ཏི, ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཚ་ནྣཱ. ག་རུ་ཀཾ ག་རུ་ཀཱ་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཚཱ་དེ་མཱི་ཏི ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
པ་ཀ་ཏ་ཏྟོཏི ཏི་ཝི་དྷཾ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏོ – སོ ཙེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནཱ ཝཱ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནཱ ཝཱ ཚཱ་དི་ཏཱ་པི ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ག་རུ་ཀཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ,
ཚཱ་དེ་ཏི ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ;
ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ནོ ཙ ཕུ་སེ་ཡྻ ཝ་ཛྫཾ,
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༨༡);
ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཉྷོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ.
ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཡ་སྶ ད་ས་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ན་ཏྠི, སོ ཙེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི སོ བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཙ་ཎྜ་མི་ག་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཀ་ནྡ་རཾ ཝཱ ན་དིཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ ཙ་ཎྜ་ཝཱ་ལ༹་ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་དི་བྷ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, མ་གྒེ ཨ་ཛ་ག་རཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, ན་དཱི པཱུ་རཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཚཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
པ་ཧཱུཏི ཡོ ས་ཀྐོ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ཉྩ; སོ ཙེ པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙ་སྶ མུ་ཁེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ག་ཎྜོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཧ་ནུ་ཀ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ད་ནྟོ ཝཱ རུ་ཛྫ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ ཝཱ མ་ནྡཱ ལ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན པ་ན ནེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ན ག་ནྟུཾ; ཨ་པི་ཙ ཁོ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཧུ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ཚཱ་དི་ཏཱ་པི ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཱ. ཨ་པྤ་ཧུ་ནཱ པ་ན ཝ་ཏྟུཾ ཝཱ ག་ནྟུཾ ཝཱ ཨ་ས་མ་ཏྠེ་ན པ་ཧུ་ས་ཉྙི་ནཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཧུ་ས་ཉྙི་ནཱ ཝཱ ཚཱ་དི་ཏཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་ཝ.
ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི ཚཱ་དེ་ཏི ཙཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཚཱ་དེ་སྶཱ་མཱི་ཏི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ཝཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཱ་དཱི་སུ ཝཱ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན ཚཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ.
ཡ་སྶ པ་ན ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟ་སྶ ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟི་ཀཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ་པི མཱ་སོ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཚཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཡོ པ་ན ཨཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨ་གྒིཾ ཨ་ཀྐ་ནྟ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ས་ཧ་སཱ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ན ཚཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཙེ པ་ན ས་བྷཱ་གཾ དི་སྭཱ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ’’ཏི ལ་ཛྫཱ་ཡ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཝེ་རི་ས་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝེ་རི་ས་བྷཱ་ག་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ.
ཡོ པ་ན ཝི་ས་བྷཱ་གོ ཧོ་ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶཱ་པི ས་ནྟི་ཀེ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ, དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ན ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ཏཱ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཱ པ་ན ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘མ་མ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏུ, ‘‘ཨེ་ཀཾ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏུ, ས་བྦེ་ཧི་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་སེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, དྭཱི་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཏཱི་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཙ་ཏཱུ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་ཉྩཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཚཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཊྛཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ན་ཝཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཧ་པ་ཨ་ཙྪ་ནྣཾ ཏེ་ར་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཙུ་དྡ་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཙུ་དྡ་ས དི་ཝ་སཱ་ནི དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. པ་ཉྩ་ད་ས དི་ཝ་སཱ་ནི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཏི་མོ དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི.
ཏ་ཏོ མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ དྭེ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དྭེ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཏེ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏེ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙ་ཏུ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་ཉྩ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཚ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ས་ཏྟ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏྟ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཊྛ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨ་ཊྛ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ན་ཝ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཝ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ད་ས་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ པ་རི་པུ་ཎྞེ ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… དྭེ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དྭེ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… ཏི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… ཨ་ཏི་ར་ཀེ་ཏི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… ཙ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… པ་ཉྩ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར… ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཡྻོ་པི ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ས་ཙེ པ་ན དྭེ ཏི་སྶོ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ; ཨེ་ཝཾ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ས་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་སུ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ – ཨེ་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ, ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ནཱ་མཾ དུ་ཝི་དྷཾ – ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ; ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི ས་བྦ་མྤི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི’’ཏི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟ་ཉྩ. ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ. ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ’’ཏི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟ་ཉྩ. ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ, ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི’’ནྟི ནཱ་མ་མྤི ཝ་ཏྠུ་གོ་ཏྟཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ; ཨེ་ཝཾ ཡོ ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཙ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ –
‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, སོ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་དཱ་སི, སོ་ཧཾ པ་རི་ཝ་སཱ་མི – ‘ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ས་ཧ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ་པི པ་ཀྐ་ནྟོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཡ་སྶ མཱ་ལ༹་ཀེ ནཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཙ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. དྭི་ནྣཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི, ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ས་ཙེ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་གཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ན ས་ཀྐཱ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ མཱ་ན་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ, ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཙེ ཨེ་ས ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ས་དྡཾ ཝཱ་སྶ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ; ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཙ. ཨ་ཐ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ པ་ན ན་ཏྠི.
ཨུ་གྒ་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཀ་ཉྩི ན པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ་ནི ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཝ་ཏྟེ ས་མཱ་དི་ནྣེ ཨེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་ན པུ་ན ས་མཱ་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, སོ ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏཾ དེ་ནྟེ་ན ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ‘‘སོ་ཧཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སོ ས་ངྒྷཾ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཝཱ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ དི་ཝ་སེ ཙ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཐཾ? པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, སོ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་དཱ་སི, སོ་ཧཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སོ. ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ནཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ དྭེ, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ དྭེ, ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པི དྭེ, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པི དྭེ, ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ ཙ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཡཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ མཱ་ན་ཏྟཾ དི་ཡྻ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཙ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.
སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ་ཏི ཧི དྭེ པ་རི་ཝཱ་སཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ’’ ནཱ་མ པ་ར་ཏོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རཱ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་སོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ – ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ, མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟོ་ཏི. དུ་ཝི་དྷོ་པི ཙེ་ས ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་ཀ་ལཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཏ་ཏྠ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ.
ཏ་ཏྠ ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ དི་ཝ་སཾ ཝཱ པ་ཀྑཾ ཝཱ མཱ་སཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝཱ ཏ་ཝ སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཧཾ སུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ དི་ནྣོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དྡྷིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ མཱ་སཾ ཝཱ དྭེ་མཱ་སཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཨ་སུ་དྡྷོ་མྷཱི་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཙ པུ་ན ཨ་ཉྙཾ མཱ་སཾ ས་ར་ཏི, ཏ་མྤི མཱ་སཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. པུ་ན པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ དྭེ་མཱ་སཾ ཨ་སུ་དྡྷོ་མྷཱི་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཙ མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་སུ་དྡྷོ་མྷཱི་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, མཱ་ས་མེ་ཝ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. པུ་ན པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཡ་ཉྷི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཡོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཏི ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཝི་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ནྟི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི.
ཡོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་ན པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ནེ་ཝ ས་ར་ཏི ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ནྣོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ‘‘མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ ག་ཎེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དེ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, མཱ་སོ ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་ཏི མཱ་སཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཝཱ་ས་ཡཱ་ཙ་ན་དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ཡཾ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ.
‘‘ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ’’ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི – ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ, ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ, མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ’’ ནཱ་མ – ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱུ་ལ་དི་ཝ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ པ་ར་ཏོ ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་ངྒྷོ ཨུ་དཱ་ཡིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ པ་ཉྩཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཡོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཝཱ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཝཱ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་ནྟོ ཝཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ ཝཱ ར་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ་ན ཏེ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཙ མཱ་ན་ཏྟ་ཙི་ཎྞ་དི་ཝ་སེ ཙ ས་བྦེ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ཨ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟིཾ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་མོ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ས་ཙེ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ཨཱུ་ན་ཀ་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, པུ་ན པ་ཀྑ་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་སོ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ པ་ཀྑ་མེ་ཝ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཊྛི་ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཧི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ས་ཊྛི་ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ནཱ་མ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ནཱ་མ, ན་ནུ ཨ་ཡཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་དི་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཝཱ ས་མ་ཀ་ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཝཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཡཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་རཾ ས་མོ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ‘‘ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ’’ ནཱ་མ.
‘‘ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ’’ ནཱ་མ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཨ་གྒྷེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ཡ ཏཱ་སཾ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སོ དི་ཡྻ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ. སོ་པི པ་ར་ཏོ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དྭཱི་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ.
ཡ་སྶ པ་ན ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཨ་པ་ར་མྤི ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཾ དི་ཝ་ས་ས་ཏ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ས་བྦཾ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ ད་ས དི་ཝ་སེ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ད་སཱ་ཧེ་ན དི་ཝ་ས་ས་ཏ་མྤི པ་རི་ཝ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ད་ས་ས་ཏཾ ར་ཏྟི་ས་ཏཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཚཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ་ན;
ད་ས ར་ཏྟི་ཡོ ཝ་སི་ཏྭཱ་ན, མུ་ཙྩེ་ཡྻ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ’’ཏི. (པ་རི. ༤༧༧);
ཨ་ཡཾ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ.
‘‘མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ’’ ནཱ་མ – ཡོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ –
‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ, ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛ་དོ་སཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ, ཨེ་ཀཾ བྷེ་དཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་བྦ་ཙཾ, ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཾ, སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི –
ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ་ཏི་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫི་ནྟི་པི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན་པི གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ. ས་བྦ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཏ་སྶོ་ཀཱ་སོ ས་མྤ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ག་རུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༣). ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཧི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ག་ཎཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཨེ་ཀི་སྶཱ ཝ་སེ་ན, ས་ཙེ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ་གོ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཨེ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ, ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ གཱ་མ་ནྟ་རཾ, སཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ ཨ་ཡྻེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི གཱ་མ་ནྟ་རཾ, སཱ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ད་དེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ ཨ་ཡྻེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ…པེ… དུ་ཏི་ཡ་མྤི… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ ཨ་ཡྻེ ས་ངྒྷོ…པེ… དེ་ཏི… དི་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི; ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཡ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙི་སྶཱ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི. པུ་ན ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་སྶཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཧི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་མ་ཏྠི, ཏ་ཏྲ ནོ ཨ་ཡྻཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ངྒ་ཧཾ ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, པེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནིཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦ་ཝ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་པི དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ག་ནྟྭཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རཱི་སུ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི་པི བྱ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སྶ ཙ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, གཱ་མ་སྶཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣེ་སུ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཙ ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ‘‘མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ –
‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ གཱ་མ་ནྟ་རཾ, སཱ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི, སཱ་ཧཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རཱ་མི, ‘ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ …པེ… ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ སཱ་ས་ངྐཾ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋཱ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨེ་ཏི, པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ས་ཙེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་གེ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ག་ཎ་ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ པ་ཉྩ་ད་ས ར་ཏྟི་ཡོ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཏྟ་ཀཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཏཾ གཱ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟི་ཡཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ས་ཙེ་པི ར་ཏྟིཾ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཏཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ དི་སྶ་ཏི. ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ནོ ཙེ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙ་རི་ཏྭཱ་པི ཏ་ཏྲ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. བ་ཧི་གཱ་མེ ཝཱ ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཨ་མྷེ པ་སྶི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཏཱ་ཡ ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་དི་སྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་བྦེ་སཾ ས་ཀྐཱ ན ཧོ་ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ, བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རོ དཱུ་རོ ཧོ་ཏི སཱ་ས་ངྐོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཙ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ས་ཏི, ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶཱ ཨེ་ཀཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ‘‘པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ’’ ནཱ་མ.
‘‘ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟཾ’’ པ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི – ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཉྩཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ པ་རི་ཝཱ་སེ ཙ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏ་སྶ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ཨུ་དཱ་ཡི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨི་དཾ ‘‘ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ’’ ནཱ་མ. ཨི་ད་ཉྷི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མོ་དྷཱ་ཡ དི་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝུ་ཏྠ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མྤི ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ པ་ན མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦ་མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ཨུ་དཱ་ཡི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ཏཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་སོ ཙ མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཡ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཋཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པཱ་ལི༹ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི སུ་ཁེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཏ་དི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༠༢. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ཝ.
༡༠༨. ཏ་ཏོ པ་རཾ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཙ་ཏཱུ་ཧ་པ་ཉྩཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ཏ་ཏྠ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧོ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ན སོ པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཨཱ་པ་ནྣོ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སུཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སོ་པི ཝ་སི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཉྩེ་ཏཾ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨི་མྤི ཀ་ཏེ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སཱ མ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི པ་རི་ཝཱ་སེ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨི་མྤི ཀ་ཏེ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སཱ མ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ ཏཱ་སཾ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཏོ མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ པ་ན པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ ཀ་ཏེ མཱ་ན་ཏྟ་ཙི་ཎྞ་དི་ཝ་སཱ་པི པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སཱ་པི མ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་མྤི ཀ་ཏེ ས་བྦེ ཏེ མ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་བྦཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ, ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ་ཏི ན་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༢༥. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ ཙ, ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ད་སྶི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ ཀ་ཏེ མཱ་ན་ཏྟ་ཙི་ཎྞ་དི་ཝ་སཱ་པི པ་རི་ཝཱ་ས་པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སཱ་པི ས་བྦེ མ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ ད་ཏྭཱ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་བྦཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ.
ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ ཙ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༣༤. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ ན་ཡེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ ད་སྶི་ཏོ.
ཏ་ཏོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཨ་སྶ་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪཱ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ཝཱ ཉཱ་ཎ་ས་ར་ཎ་ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཨ་སྶ་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ.
ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྭེ་མཱ་ས་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༣༨. ཏ་ཏོ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ དྭེ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་པ་རི་ཝཱ་ས་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཨ་སྶ་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ མཱ་སེ པ་ཙྪཱ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཨ་སྶ་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་སྶ ཙ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ.
དྭེ་མཱ་ས་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡༥༦. ཏ་ཏོ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ད་སྶི་ཏོ.
༡༦༠. ཏ་ཏོ པ་རཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ པུ་ན་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ.
༡༦༥. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་རི་མཱ་ཎཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༦༦. པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེཏི ཨེ་ཀོ་ཝ སོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ, པ་ཙྪཱ ཚཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ‘‘པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་སྨིནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༨༠. ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ས་མྦྷི་ནྣཱཏི ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ.
སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྭེ་བྷི་ཀྑུ་ཝཱ་ར་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡༨༡. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘དྭེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མི་སྶ་ཀནྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི མི་སྶ་ཀཾ. སུ་དྡྷ་ཀནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཝི་ནཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་མེ་ཝ.
༡༨༤. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཉྩ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
དྭེ་བྷི་ཀྑུ་ཝཱ་ར་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.