༤. ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཏ་ཏོ མུ་དུ་ཏ་རེ་ཧཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ན་ཏོ ནི་སྶ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མ་ཏྟཱ་ནི ཧི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ མུ་དུ་ཏ་རཱ་ནི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཏ་ཏོ མུ་དུ་ཏ་རཱ་ནི ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ, ཏ་ཏོ མུ་དུ་ཏ་རཱ་ནི ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ, ཏ་ཏོ མུ་དུ་ཏ་རཱ་ནི ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ, ཏ་ཏོ མུ་དུ་ཏ་རཱ་ནི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མི་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ནི་སྶ་ཀྐཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཡ་ཐཱ པ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ ཋ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ནི་སྶ་ཀྐཱ་ནི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ པ་ཉྩ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་སྶ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི མུ་དུ་ཏ་རཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཙ ཏེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི མུ་དུ་ཏ་རཱ་ནི ཨེ་ཀ་བཱི་ཛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, སོ ཨེ་ཀ་ཉྙེ་ཝ མཱ་ནུ་ས་ཀཾ བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི’’ཏི (པུ. པ. ༣༣).
ཡོ པ་ན དྭེ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, སོ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ’’ཏི (པུ. པ. ༣༢). ཏ་ཏྠ ཀུ་ལཱ་ནཱི་ཏི བྷ་ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཚ་ཊྛ་བྷ་ཝཱ སཾ་ས་ར་ནྟོ པ་ན ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཡ་སྶ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ར་མཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི, ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, སོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝེ ཙ མ་ནུ་སྶེ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ’’ཏི (པུ. པ. ༣༡).
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཋཱ་ནཾ ག་ཏོ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ནཱ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ. ནི་ཡ་མ་ཏོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི, ཨ་ཡཾ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ’’ཏི ན་ཏྠི.
ཀོ པ་ན ནེ་སཾ ཨེ་ཏཾ པ་བྷེ་དཾ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི? ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀེ་ཙི ‘‘པ་ཋ་མ་མ་གྒོ’’, ཀེ་ཙི ‘‘ཨུ་པ་རི་མ ཏ་ཡོ མ་གྒཱ’’, ཀེ་ཙི ‘‘ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་དེ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་དེ ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ནི་ཡ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ་དེ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་དོ པ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཧི ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་རཱ་ཡ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ, ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་རཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི ཝ་ཊྚཱ་བྷི་ར་ཏོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི ས་ནྡི་སྶ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ སེ་ཊྛི, ཝི་སཱ་ཁཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཙཱུ་ལ༹་ར་ཐ་མ་ཧཱ་ར་ཐཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ, ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ནཱ་ག་ད་ཏྟོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མེ ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཝ་ཊྚཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨི་མེ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩི་མེ, ཡོ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཡོ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ དེ་ཝེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨི་མེ་པི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཀཱ་ལེ་ན དེ་ཝེ, ཀཱ་ལེ་ན མ་ནུ་སྶེ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ་ཝ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ་ཏི ཨི་དཾ ཨི་དྷ་ཊྛ་ཀ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ དྭེ དྷུ་རཱ་ནི, དྭེ སཱི་སཱ་ནི, དྭེ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ – ས་དྡྷཱ་དྷུ་རཾ, པ་ཉྙཱ་དྷུ་རཾ, ས་དྡྷཱ་སཱི་སཾ, པ་ཉྙཱ་སཱི་སཾ, ས་དྡྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, པ་ཉྙཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ས་ཙེ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་ཀྐཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ, ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ’’ནྟི ས་དྡྷཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, སོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀོ དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་དྷུ་རེ་ན དྭཱ་ད་ས ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟི.
ཡོ པ་ན ‘‘ས་ཙེ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཀྐཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ, ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ’’ནྟི པ་ཉྙཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, སོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་ན དྭཱ་ད་ས་བྷེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྭེ མ་གྒ་ཊྛཱ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ‘‘ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཏོ. ཏཾ ཨེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི, ཐེ་རོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ག་ཙྪཱ་མི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཧཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ག་ནྟུཾ, བྷ་དྡ་ནྟཾ པ་ན ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ སཱ་ས་ན་སྶ གུ་ཎོ ཉཱ་ཏོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀཱི་དི་སཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱ་མཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣེ དྭཱ་ད་ས ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི དྭཱ་ད་ས ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.