༣. ལོ་ཀ་ནྟ་ག་མ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༦. ཏ་ཏི་ཡེ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ. ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟནྟི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ. ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱིཏི ‘‘མ་ཡི ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ, ཨི་མཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, སོ ཙ ཏེ་སཾ མ་མ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཐོ་མེ་སྶཱ་མི, མ་མ ཐོ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཝ་ཙ་ན་ཉྩ་སྶ སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི, ཏཾ ནེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི.

ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ པ་ས་ཏྠོ. ཝི་ཉྙཱུ་ནནྟི ཨི་ད་མྤི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཙ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ མཱུ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཁ་ནྡྷནྟི སཱ་རོ ནཱ་མ མཱུ་ལེ ཝཱ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཾ, ཨཱི་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་སི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི པ་སྶི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་སྶ་ནྟོ་པི ན པ་སྶ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་སྶ་ནྟོ པ་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ. སྭཱ་ཡཾ ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ. ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝཱ ཧ་ད་ཡེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནི་ཙྪཱ་རི་ཏ་དྷ་མྨ་མ་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ. སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝ་ཏྟཱ. པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱ. ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ.

ཨ་ག་རུཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ནྟོ་པི ཧི ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་ཏོ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མྤི ནོ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཡཾ ཁོ ཝོཏི ཡཾ ཁོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ལོ་ཀ་སྨིཾ ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི ལོ་ཀ་མཱ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ཉྷི ལོ་ཀེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་དི་ཊྛི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི ཙ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ན ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཏ་སྶ སཱ ས་ཉྙཱ ཝཱ མཱ་ནོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ལོ་ཀ་སྨིཾ ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི ལོ་ཀ་མཱ་ནཱི’’ཏི. ཨི་མ་སྶ ཙ ལོ་ཀ་སྶ ག་མ་ནེ་ན ཨ་ནྟོ ནཱ་མ ཉཱ་ཏུཾ ཝཱ ད་ཊྛུཾ ཝཱ པ་ཏྟུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ. ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨེ་ཝཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི མཱ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ, ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཏུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ. ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙ. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཀྑ་ར་ས་མྤི་ཎྜ་ནེ་ཧི. བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧཱིཏི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི.

པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཀུ་ས་ལོ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཉྙོཏི མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ མ་ཧ་ནྟེ དྷ་མྨེ མ་ཧ་ནྟཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཏཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.