༣. ཡ་མ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥. ཏ་ཏི་ཡེ དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི ས་ཙེ ཧི་སྶ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཙ, ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ནཱ་མ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རི་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ‘‘ས་ཏྟོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱཏི དི་ཊྛི་ཐཱ་མེ་ན ཙེ་ཝ དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ཙ.
ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ནྟེ ཀུ་པི་ཏེ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ ར་ཉྙོ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ཐེ་རེ ཀུ་པི་ཏེ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ་བྱཱ་ཁོཏི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ཡ ཐེ་ར་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟེ་ན ཧ་ད་ཡེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ་བྱཱ་ཁོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོཏི? ཨི་དཾ ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཡཾ དོ་སཾ པ་སྶ་ཏི, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་སྶ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྟཾ དཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ན་སྨི་ཉྷི ཐེ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྟཾ དཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ས་ཏྟོ. རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨི་དཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གེ བྷུ་མྨཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཙྩ་ཏོ ཐི་ར་ཏོ ས་ཏྟེ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི. ས་ཙེ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨི་ད་མེ་ཏཾ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་ཙྪ་ཏི. ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏཾ ནི་རུ་དྡྷནྟི ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་དེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ. བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཉཱ་ཎཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཙ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ར་ཀྑེ་ན ཙེ་ཝ བ་ཧི་ཨཱ་ར་ཀྑེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ. པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི པ་ས་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ.
པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣེ པ་ཙྪཱ ནི་པ་ཏ་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི, པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི. པཱ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཀ་སི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝ་པི་ཏུ’’ནྟི ཝཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི. སཱ་ཡཾ ས་བྦེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏེ་སུ གེ་ཧ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ དྭཱ་རཱ་ནི ཐ་ཀེ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ནི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ་པི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ? ཀིཾ ཀ་རོ་མི ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ’’ཏི? མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀིཾ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་སཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི. མ་ནཱ་པཾ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི. པི་ཡཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི. མི་ཏྟ་ཏོ་པི ནཾ ས་དྡ་ཧེ་ཡྻཱཏི མི་ཏྟོ མེ ཨ་ཡ་ནྟི ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ. ཝི་སྶཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. སཾ་ཝི་སྶ་ཏྠོཏི སུ་ཊྛུ ཝི་སྶ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – བཱ་ལ་ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧི ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, ཝ་དྷ་ཀ་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་བ་ལ་དུ་བྦ་ལཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཝ་དྷ་ཀ་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་སྶ ‘‘བཱ་ལ་ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པ་ག་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཏ་སྶ ཧི ‘‘ན མེ ཨ་ཡཾ ས་ཧཱ་ཡོ, ཝ་དྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘ན ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ རཱུ་པཾ, མ་མ ཝེ་ད་ནཱ, མ་མ ས་ཉྙཱ, མ་མ ས་ངྑཱ་རཱ, མ་མ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཝ་དྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་སྶ ‘‘མི་ཏྟོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ‘‘མ་མ ཨི་མེ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནྷཱ་པ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ, ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་སྶ་ཏྠོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་སི་ནཱ སཱི་ས་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠ་སྶ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏི་ཁི་ཎེ་ཧི བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ མེཏི ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི. སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཎྜི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཏྠཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ་པི ‘‘ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ མེ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཏ་ཏི་ཡཾ.