༦. ཨུ་པ་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཨུ་པ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཨུ་པ་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་པ་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཀ་མྨཾ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝུ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པ་ཡནྟི པ་ད་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི. པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ཏཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཙྩ ཝི་མུ་ཏྟནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མཾ.
༢. བཱི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. དུ་ཏི་ཡེ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི བཱི་ཛཱ་ནི. མཱུ་ལ་བཱི་ཛནྟི ཝ་ཙཾ ཝ་ཙ་ཏྟཾ ཧ་ལི་དྡཾ སི་ངྒི་ཝེ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛནྟི ཨ་སྶ་ཏྠོ ནི་གྲོ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཕ་ལུ་བཱི་ཛནྟི ཨུ་ཙྪུ ཝེ་ལུ༹ ན་ལོ༹་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨ་གྒ་བཱི་ཛནྟི ཨ་ཛྫུ་ཀཾ ཕ་ཎི་ཛྫ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. བཱི་ཛ་བཱི་ཛནྟི སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དི པུ་བྦ་ཎྞ་ཉྩེ་ཝ མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དི ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཉྩ. ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནི. བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་མ་ནེ་ན ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི. པཱུ་ཏི་བཱི་ཛ་ཉྷི བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཙ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ཙ ན ཧ་ཏཱ་ནི, ནི་རོ་ཛ་ཏཾ ན པཱ་པི་ཏཱ་ནི. ནི་རོ་ཛ་ཉྷི ཀ་ས་ཊཾ བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. སཱ་རཱ་དཱ་ནཱིཏི ག་ཧི་ཏ་སཱ་རཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སཱ་རཱ་ནི. ནི་སྶཱ་ར་ཉྷི བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཀོ་ཊྛེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཾ ས་ཡི་ཏཱ་ནི. པ་ཐ་ཝཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་པ་ཐ་ཝཱི. ཨཱ་པོཏི ཨུ་པ་རི་སྣེ་ཧ་ན་ཨཱ་པོ. ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ. ཏེ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ས་དི་སཱ. ན་ནྡི་རཱ་གོ སི་ནེ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ས་དི་སོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ སཱ་ཧཱ་རནྟི ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཝི་རུ་ཧ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨུ་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི བ་ལ་ཝ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི. ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ནེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི. སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི, ‘‘ཏ་ཡོ་མེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ – དཱ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ སཱི་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཙཱ’’ཏི. ཏེ་སུ དཱ་ན་སཱི་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ དུ་བྦ་ལཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བ་ལ་ཝཱ. དཱ་ན་སཱི་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧི ཏ་ཡོ མ་གྒེ ཙ ཕ་ལཱ་ནི ཙ པཱ་པེ་ནྟི, བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏི. ཨི་ཏི དུ་བྦ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཚེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧོ སཱ་ས་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ‘‘དུ་བྦ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ གྷ་ཊ་མཱ་ནོ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ མི་ལ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སོ ཀི་ར གི་ཧི་ཀཱ་ལེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙེ པཱ་ས་ས་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨ་དཱུ་ཧ་ལ་ས་ཏ་ཉྩ ཡོ་ཛེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ངྒཱ་ར་པ་ཀྐ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ པི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཝི་ཝ་རི, ཧ་ཏྠ་ཏེ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་དྡ་ས. སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་པ་ཐ, པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ ཨ་ཉྫ་ལི་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ན ཋ་པེ་ཐ, ན ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི. ཐེ་རོ ‘‘མ་ཡཱ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ག་ནྟྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་རི་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊཾ དི་སྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ དྭ་ཏྟི་ས་ངྑ་པཱུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝཾ པཱུ་རི་ཏ་གྷ་ཊོ ནཱ་མ མ་མ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? སཾ་ཝི་གྒ་ཙི་ཏྟོ དྷ་ནུཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ, ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི.
ཏ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ བ་ཧཱུ་ནཾ མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་ནཾ མཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ས་ཨ་དཱུ་ཧ་ལཱ་ན་ཉྩ ཡོ་ཛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ས་རཱི་རེ དཱ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝཱི་ཐིཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ‘‘ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི? ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ས་ཀྐོ་མི, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ལླ་རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི? ཛྷཱ་པེ་ཧི ན་ནྟི. སོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་པེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཐ་ཝིཾ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀ་མ་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པི. སོ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་སིཾ སུ་ཀྑ་པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཁ་ཎེ་ན ཛྷཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཙེ ཝི་བྦྷ་མི་སྶ་སི, ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩི་སྶ་སཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་སི. སོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཝེ་དྷ་མཱ་ནོ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི, ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ་ཏི. བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟེ ས་ཏི མི་ལ་ཀོ ཨ་ཏྟ་མོ་ཀྑཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི གྷ་ཊེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏི, ནི་དྡཱ་ཡ བཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏི་ནྟཾ པ་ལཱ་ལཾ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ སོ་ཎྜི་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ གྷ་ཊཾ ཨཱུ་རུ་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྪེ་དཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨི་མཾ ཨུ་དྡེ་སཾ དེ་ཏི –
‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཏོ ས་ཏཱི་མ་ཏོ,
སུ་ཙི་ཀ་མྨ་སྶ ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ;
ས་ཉྙ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཛཱི་ཝི་ནོ,
ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཡ་སོ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༤);
སོ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་མྤི ཏཾ གཱ་ཐཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་སི – ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ མཱ་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏི་མ་ཏཱ་པི མཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ…པེ… ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན་པི མཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ གཱ་ཐཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ད་ཝཱ་རེ ཋི་ཏོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ –
‘‘ཨ་ལླཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཱ་ཧཾ, སཱི་སེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མིཾ;
པ་ཏྟོ་སྨི ཏ་ཏི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ, ཨེ་ཏྠ མེ ན་ཏྠི སཾ་ས་ཡོ’’ཏི. –
ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ དུ་བྦ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཋི་ཏོ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱཏི ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, མ་མ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ས་ཙེ ཝཱ པ་ན མེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨི་དཾ མེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏ་ཐཱ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ མེ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཁ་ནྡྷཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་རོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ནཱ་མ ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ དུ་བྦ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཋི་ཏོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟེ. རཱུ་པཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི རཱུ་པཾ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་སྶ ཝི་བྷ་ཝཱཏི ཝི་བྷ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནེ་ན. ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀཱ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻཱཏི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻེ་ཝ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཀ་སྨཱ ན ཚི་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི?
ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་རི མ་གྒ་ཕ་ལཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་རཱཏི དྭེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ནི ཨཱ་ས་ནྣཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ དཱུ་རཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ, ཕ་ལ་སྶ དཱུ་རཱ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ན་ནྟ་རཱ ‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏ་སི་ཏཱ་ཡེཏི ཨ་ཏ་སི་ཏ་བྦེ ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦེ ཋཱ་ན་མྷི. ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི བྷ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་སོ ཧེ་སོཏི ཡཱ ཨེ་སཱ ‘‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ལ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, སཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏཱ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཧི ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མི, ན དཱ་ནི ཀི་ཉྩི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ. ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཀི་ར ཧེ་ཊྛཱ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་དྭཱ་རེ་ན ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, པུ་ཏྟཾ ཨུ་རེ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ས་ཀྱ་ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ མ་ན་མྷི ན་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཧེ་སོ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་སོཏི ཨེ་སཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ན ཏཱ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝི་ན་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་རི་པ་ཝ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཊྚནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན. རཱུ་པཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིནྟི རཱུ་པཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. པ་ཊི་པ་ནྣཱཏི སཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. གཱ་དྷ་ནྟཱིཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མིཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཀེ་ཝ་ལི་ནོཏི ས་ཀ་ལི་ནོ ཀ་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ. ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ་ན ཝ་ཊྚེ་ན པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ནེ་སཾ ཝ་ཊྚཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཝཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧. པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ས་ཏྟ་སུ ཨོ་ཀཱ་སེ་སུ ཚེ་ཀོ. ཝུ་སི་ཏ་ཝཱཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ་སོ. ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོཏི སེ་ཊྛ་པུ་རི་སོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་ན སུ་ཏྟཾ ཨུ་སྶ་ད་ན་ནྡི་ཡ་ཉྩེ་ཝ པ་ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱ་ཛཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ས་ངྒཱ་མེ ཝི་ཛ་ཡི་ནོ ཡོ་དྷེ ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ དི་སྭཱ སེ་སཱ་པི སཱུ་རཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཀཱ་ལཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐོ་མེ་སི ཝ་ཎྞེ་སི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ སེ་ཀྑ་པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་སཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ད་ན་ནྡི་ཡཾ, སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ལོ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ པ་ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཝི་དྷཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏཾ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ, ‘‘ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་ད་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་སོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱིཏི དྷཱ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སྶ་ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨. ཚ་ཊྛེ ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོཏི ཀོ ཨ་དྷི་ཀ་པ་ཡོ་གོ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཨི་མ་ཉྷི མ་གྒཾ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ ནཱ་མ. ན་ག་རོ་པ་མ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ པུ་རཱ་ཎ་མ་གྒོ ཛཱ་ཏོ, ཨི་དྷ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒོ ནཱ་མ. ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་སྶ. མ་གྒཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་གྒ་ཉྙཱུ. མ་གྒཾ ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི མ་གྒ་ཝི་དཱུ. མ་གྒེ ཙ ཨ་མ་གྒེ ཙ ཀོ་ཝི་དོ་ཏི མ་གྒ་ཀོ་ཝི་དོ. མ་གྒཱ་ནུ་གཱཏི མ་གྒཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཱ. པ་ཙྪཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ག་ཏོ, སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཙྪཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩. ས་ཏྟ་མེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེཏི ཨ་ཉྙཱ་སི ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ཛ་ནེ པུ་རཱ་ཎུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ. ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཏྟཱཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟཱ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ན ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི་པི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠. ཨ་ཊྛ་མེ ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨཱ་དི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ན་ཝ་མེ ཨཱ་དི་ཏྟནྟི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟཾ པ་ཛྫ་ལི་ཏཾ. ཨི་ཏི དྭཱི་སུ་པི ཨི་མེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢. ད་ས་མེ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ ཙ ཏཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཐ་ཏྟཱ པ་ཐཱ ཙཱ་ཏི ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐཱ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཱི་ཎི་པི ཙེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱཏི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱ, ‘‘ཀོ ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཚ་ཌྜི་ཏཱ. ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ན ཛ་ཧི་ཏ་པུ་བྦཱ. ན སཾ་ཀཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ‘‘ཀི་མེ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ན ཚ་ཌྜཱི་ཡ་ནྟི. ན སཾ་ཀཱི་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ན ཚ་ཌྜཱི་ཡི་སྶ་ནྟི. ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཏཱི་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ངྒ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ནི་རུ་དྡྷནྟི དེ་ས་ནྟ་རཾ ཨ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ. ཝི་པ་རི་ཎ་ཏནྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཏཾ ན་ཊྛཾ. ཨ་ཛཱ་ཏནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ. ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏཾ.
ཨུ་ཀྐ་ལཱཏི ཨུ་ཀྐ་ལ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ. ཝ་སྶ་བྷ་ཉྙཱཏི ཝ་སྶོ ཙ བྷ་ཉྙོ ཙ. དྭེ་པི ཧི ཏེ མཱུ་ལ་དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དཱ. ‘‘ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ’’ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ. ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ག་ཧ་ཎ་ཏོ ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནཱ, ཏི་སྶོ དི་ཊྛི་ཡོ, ཀིཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ དི་ཡ་ཌྜྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཏ་ཐཱ, ཡ་ཐཱ པ་ན ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཏི་སྶོ་པི དི་ཊྛི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སོ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, སོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པཾ, ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི ཨི་མེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི.
ན ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ ཨ་མ་ཉྙིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནཱ་མ, ན་ཡི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ, ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ག་ར་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ག་ར་ཧི་ཏེ་ནཱ’’ཏི? ཝ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཨི་མེ པ་ན ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐེ ཏེ་པི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ན ག་ར་ཧི་ཏ་བྦེ ན པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦེ མ་ཉྙིཾ་སུ. ཨ་ཏཱི་ཏཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་མེ་ཝ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ནི་ནྡཱ་གྷ་ཊྚ་ན་བྱཱ་རོ་ས་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱཏི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ནི་ནྡཱ་བྷ་ཡེ་ན ཙ གྷ་ཊྚ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཙ དོ་སཱ་རོ་པ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཙ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡེ་ན ཙ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཎྞ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨུ་པ་ཡ་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.