༩. ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཀཱུ་ཊ་ངྒ་མཱ. ཀཱུ་ཊཾ ས་མོ་ས་ར་ནྟཱི་ཏི ཀཱུ་ཊ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ. ཀཱུ་ཊ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱཏི ཀཱུ་ཊ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན. ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ཋི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ. པ་ཋ་མཾ.
༢. ན་ཁ་སི་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༤. དུ་ཏི་ཡེ མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཡེ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙུ་ཏཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ནུ་སྶེ་ཧཱིཏི ཡེ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པཾ་སུ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ཏ་རཱ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སུ་ཏྟེ དེ་ཝཱ་པི མ་ནུ་སྶེ་ཧེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཛཱ་ཡ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ དེ་ཝེ་སུ་པཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༥. ཏ་ཏི་ཡེ སུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡཱ་ནཱིཏི སུ་ཝི་ཧེ་ཋི་ཡཱ་ནི. ཀུ་མྦྷ་ཏྠེ་ན་ཀེ་ཧཱིཏི ཡེ པ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ གྷ་ཊེ དཱི་པཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཏེ ཀུ་མྦྷ་ཏྠེ་ན་ཀཱ ནཱ་མ, ཏེ་ཧི ཀུ་མྦྷ་ཏྠེ་ན་ཀེ་ཧི. སུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧཱིཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཾ པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀཱ ཝི་དྷཾ་ས་ཡ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ. བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ. པ་རི་ཙི་ཏཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨོ་ཀྑཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨོ་ཀྑཱ་ས་ཏནྟི མ་ཧཱ་མུ་ཁ་ཨུ་ཀྑ་ལཱི་ནཾ ས་ཏཾ. དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་བྷ་རི་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཨུ་ཀྑ་ལཱི་ནཾ ས་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ. ‘‘ཨུ་ཀྐཱ་ས་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ས་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཱ་ཡ པ་ན དཱི་པི་ཀཱ་ཡ ཡ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ཏ་གུ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་དྡུ་ཧ་ན་མ་ཏྟནྟི གོ་དུ་ཧ་ན་མ་ཏྟཾ, གཱ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨ་གྒ་ཐ་ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ག་ནྡྷ་ཨཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ, དྭཱི་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ག་ནྡྷ་པི་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ གྷཱ་ཡ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཧི ཀཱ་ལཾ ཡོ པ་ན ག་བྦྷ་པ་རི་ཝེ་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཝཱ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༧. པ་ཉྩ་མེ པ་ཊི་ལེ་ཎི་སྶཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་གྒེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་པྤཱ་ས་ཝ་ཊྚིཾ ཝི་ཡ ནཱ་མེ་ནྟོ ནི་ཡྻཱ་ས་ཝ་ཊྚིཾ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ནྟོ པ་ཊི་ལེ་ཎེ་ཏི ནཱ་མ. མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཱ་མེ་ཏྭཱ དྷཱ་རཱ་ཡ ཝཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭེ་པི དྷཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ནྟོ པ་ཊི་ཀོ་ཊྚེ་ཏི ནཱ་མ. ཀ་པྤཱ་ས་ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ སཾ་ཝེ་ལླི་ཏ་ཀི་ལ་ཉྫཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ན སཾ་ཝེ་ལླེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ པ་ཊི་ཝ་ཊྚེ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༨. ཚ་ཊྛེ ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ་ནོ ཨི་སྶཱ་སཱ. ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ ནཱ་མ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་སྶ ཛི་ཡཱ་བ་དྡྷོ ལོ་ཧ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་རོ ད་ཎྜེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཀ་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. སུ་སི་ཀྑི་ཏཱཏི ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤཱ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱཏི ཡོ སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མེ པ་ན ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ. ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནཱཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤཱ.
ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཛ་ཝོཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཉྙོ པུ་རི་སོ ནཱ་མ ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཧཾ་ས་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨཱ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཎྜཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི. ཏ་དཱ ཀི་ར་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རོ ‘‘མ་ཡཾ, བྷཱ་ཏི་ཀ, སཱུ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱུ་རི་ཡོ སཱི་གྷ་ཛ་ཝོ, ན ས་ཀྑི་སྶ་ཐ ཏུ་མྷེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛ་ཝི་ཏུ’’ནྟི. ཏེ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཀ་ཧཾ མེ བྷཱ་ཏ་རོ’’ཏི? པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘སཱུ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛ་ཝི་ཏུཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཝི་ན་སྶི་སྶ་ནྟི ཏ་པ་སྶི་ནོ’’ཏི ཏེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ས་ཡ་མྤི ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ དྭེ་པི བྷཱ་ཏ་རོ སཱུ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྟཱ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྟོ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་བྷ་ཏྟ་ས་མ་ཡེ པ་ཀྑ་ནྟ་རེ་སུ ཨ་གྒི ཨུ་ཊྛ་ཧི, སོ བྷཱ་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་མེ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀྑ་པ་ཉྫ་རེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ད་ར་ཐཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི པེ་སེ་སི.
དུ་ཏི་ཡོ ཡཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་བྷ་ཏྟཱ ཛ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྟ་རེ་སུ ཨ་གྒི་མྷི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏེ ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཧ. ཏ་མྤི སོ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. ས་ཡཾ པ་ན ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ ཛ་ཝི་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཏེ བཱ་ལཱ་ཏི མ་ཡཱ་པི བཱ་ལེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ན་ག་ར་མ་ཏྠ་ཀེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟེ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ག་རཾ པ་ཏྟ་ཀ་ཊཱ་ཧེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚི་དྡཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ. ས་ཡ་མྤི ཨ་ནེ་ཀ་ཧཾ་ས་ས་ཧ་སྶ་ས་དི་སོ པ་ཉྙཱ་ཡི. སོ ཝེ་གཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ ཀི་ར མེ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོ ཛ་ཝ་ན་ཧཾ་སོ’’ཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཏ་ན་པཱི་ཋེ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཐ་སྶ རཱ་ཛཱ ས་ཧ་སྶ་པཱ་ཀེ་ན ཏེ་ལེ་ན པ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ནི མ་ཀྑེ་ཏྭཱ, མ་དྷུ་ལཱ་ཛེ ཙེ་ཝ མ་དྷུ་ར་པཱ་ན་ཀ་ཉྩ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ ནཾ ཀ་ཏ་པ་རི་བྷོ་གཾ ‘‘ས་མྨ, ཀ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི? པུ་ཙྪི. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཐཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ ཛ་ཝི་ཏྭཱ – ‘ན་ཏྠི ཛ་ཝི་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ’ཏི ནི་ཝ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, སཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱུ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛ་ཝ་ན་ཝེ་གཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. དུ་ཀྐ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཡཱ པ་སྶི་ཏུ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི, སཱ་མི, ས་རི་ཀྑ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ད་སྶེ་ཧཱི་ཏི. ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་ནུ་གྒ་ཧེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སི. ཧཾ་སོ ཏ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏོ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱི་ཝཱ་ཡ གྷ་ཎྜཾ པི་ལ༹་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏོ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པ་རི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཏོ་ར་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙ་ཏུ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཎྜཾ ཁི་པ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ས་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཀ་ཎྜེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ, ཏཾ ཀ་ཎྜཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ, ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཏ་ཀ་ཎྜཾ དྷ་ནུ་ཏོ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ་པ་ག་ཏཾ ག་ཎྷི. དུ་ཏི་ཡཾ དྭི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ་པ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཏི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ་པ་ག་ཏཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ བྷཱུ་མིཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཎྜཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏོ་ར་ཎེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝཾ་སཱི་གྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛ་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛ་ཝ་ན་ཧཾ་ས་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ནི ཀ་ཎྜཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པུ་ར་ཏོ དྷཱ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨ་གྒ་ཏོ ཛ་ཝ་ནྟི. ན པ་ནེ་ཏཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པུ་ར་ཏོ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི པུ་ར་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ཙྪ་ཏོ ཧོ་ནྟི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ་སུ ཧི ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ་པི, ཏཱ ཏ་ཏྠ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ པ་ཙྪ་ཏོ་པི ཧོ་ནྟི, ཝེ་གེ་ན པ་ན ག་ནྟྭཱ པུ་ན པུ་ར་ཏོ་ཝ དྷཱ་ཝ་ནྟི. ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱཏི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཏོ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཁཱི་ཡ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ན བྷེ་དོ ན ས་ཀྐཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨཱ་ཎི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༩. ས་ཏྟ་མེ ད་སཱ་ར་ཧཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ. ཏེ ཀི་ར ས་ཏ་ཏོ ད་ས་བྷཱ་གཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ‘‘ད་སཱ་ར་ཧཱ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ. ཨཱ་ན་ཀོཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ མུ་དི་ངྒོ. ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱི༹་ར་ད་ཧོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟོ ཀུ་ལཱི༹་རོ ཨོ་ཏི་ཎྞོ་ཏི་ཎྞཾ ཧ་ཏྠིཾ ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ཧ་ཏྠཱི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་རེ་ཎུཾ ས་ཀྐ་རིཾ་སུ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ པུ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སཱ་པི མ་ཧེ་ས་ཀྑཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏེ ཏ་མྤི ས་ཀྐ་རིཾ་སུ. སོ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི, ‘‘ཀ་སྨཱ མཾ ཨེ་ཏེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? སཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ‘‘ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལཱི༹་རོ པ་ཧོ་ཏི? ཨེ་ཐ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨོ་ཏ་རི. ཀུ་ལཱི༹་རོ ཨུ་ད་ཀ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. མ་ཧ་ནྟོ ཀུ་ལཱི༹་ར་སྶ ཨ་ལོ༹, སོ ཏཾ ཨི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མུ་ཁེ སོ་ཎྜཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝི. ཧ་ཏྠི་ནོ ‘‘ཡཾ་ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཾ ‘སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨ་མ་ཉྙི་མྷཱ, སོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཐ་ལ་ནཱ་གཱ, ཏུ་མྷེ ཨུ་ད་ཀ་ནཱ་གཱ ནཱ་མ, ནཱ་གེ་ཧི ནཱ་གོ ན ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཀུ་ལཱི༹་རཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡེ ཀུ་ལཱི༹་རཱ ས་མུ་དྡ་སྨིཾ, ག་ངྒཱ་ཡ ཡ་མུ་ནཱ་ཡ ཙ;
ཏེ་སཾ ཏྭཾ ཝཱ་རི་ཛོ སེ་ཊྛོ, མུ་ཉྩ རོ་ད་ནྟི་ཡཱ པ་ཛ’’ནྟི.
མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་དྡོ ནཱ་མ པུ་རི་སེ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ག་ཧ་ཎཾ སི་ཐི་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཧ་ཏྠི་པོ་ཏོ ཝེ་གེ་ན ཨུ་བྷོ པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ པི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་ཀྐ་མི. ས་ཧ ཨ་ཀྐ་མ་ནཱ པི་ཊྛི མ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ བྷི་ཛྫི. ཨ་ཐ ནཾ ད་ནྟེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐ་ལེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་ར་ཝཾ ར་ཝི. ཨ་ཐ ནཾ ཧ་ཏྠཱི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་དྡིཾ་སུ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀོ ཨ་ལོ༹ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཏི, ཏཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ.
ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཨ་ལོ༹ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ན སུ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ལཱ་ཁཱ་ར་ས་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི, སོ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་ནྟོ ད་ས་བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨུ་པ་རི་སོ་ཏེ ཛཱ་ལཾ པ་སཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ལེ ལ་གྒི. ཏེ ཀཱི་ལཱ༹་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཛཱ་ལ་མྷི ཨུ་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཀུ་ལཱི༹་ར་ཨ་ལོ༹ སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ས ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ, པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧ་རིཾ་སུ. ས་དྡོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ག་རཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨི་དཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཝཱ་དེ་ཏུཾ, ཚ་ཎ་དི་ཝ་ས་ཏྠཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་བྷེ་རཱི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི མ་ངྒ་ལ་བྷེ་རིཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཝཱ་དི་ཏེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སཱི་གྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ན་ཀོ ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎིཾ ཨོ་ད་ཧིཾ་སཱུཏི ཨ་ཉྙཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་མ་ཡཾ ཨཱ་ཎིཾ གྷ་ཊ་ཡིཾ་སུ. ཨཱ་ཎི་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཎཱི་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ ས་དྡོ ཨ་ནྟོ་སཱ་ལཱ་ཡ་མྤི དུ་ཀྑེ་ན སུ་ཡྻི་ཏྠ.
ག་མྦྷཱི་རཱཏི པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རཱ ས་ལླ་སུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ. ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རཱ མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ་སུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ (མ. ནི. ༡.༤༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ). ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ. སུ་ཉྙ་ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་ས་ཀཱ སཾ་ཁི་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ. ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦནྟི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ཙ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦེ ཙ. ཀ་ཝི་ཀ་ཏཱཏི ཀ་ཝཱི་ཧི ཀ་ཏཱ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ཀྑ་རཱཏི ཝི་ཙི་ཏྲ་ཨ་ཀྑ་རཱ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. བཱ་ཧི་ར་ཀཱཏི སཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཱ. སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏཱ. སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་མཱ་ཏུ་གཱ་མ་མ་ཧཱ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ ‘‘ཨེ་ས དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་སི་ཏཱ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཀ་ལི་ངྒ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༠. ཨ་ཊྛ་མེ ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་དྷཱ་ནཱཏི ཀ་ལི་ངྒ་ར་གྷ་ཊི་ཀཾ སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱཏི སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོཏི ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཨུ་པཱ་ས་ན་སྨིནྟི སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཡོ་གེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནེ. ཏེ ཀི་ར ཏ་དཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སི་པྤ་སཱ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་པཱ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན སི་པྤ་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ སི་པྤཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ པཱ་ཏ་རཱ་སཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ ས་མཱ་ནཱ ‘‘མཱ པ་མཱ་དེ་ན ཙི་རཾ ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཁ་དི་ར་གྷ་ཊི་ཀཱ་སུ སཱི་སེ ཙ པཱ་དེ ཙ ཨུ་པ་ད་ཧི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན སི་པྤ་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ སི་པྤཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. སཱ་ཡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཙ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཏྟ་སཱ་ཡ་མཱ་སཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ལི་ངྒ་རཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷི་ནོ ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་ནོ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨོ་ཏཱ་རནྟི ཝི་ཝ་རཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི པ་ཙྩ་ཡཾ. པ་དྷཱ་ན་སྨིནྟི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན ཙ་ངྐ་མཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི. ཏ་ཏོ ‘‘མཱ ཙི་རཾ ནི་དྡཱ་ཡི་མྷཱ’’ཏི ས་རཱི་ར་ད་ར་ཐ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་པ་ཛྫ་ནྟཱ ཀ་ཊྛ་ཁ་ཎྜཾ ཨུ་པ་ད་ཧི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ པུ་ན པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མྤི དཱི་པོ ཏི་ཎྞཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་གྷ་ཎྜི་ནི་གྒྷོ་སོ ཨེ་ཀ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི ཨ་ཧོ་སི. ནཱ་ནཱ་མུ་ཁེ པ་ཧ་ཊ་གྷ་ཎྜི པི་ལི་ཙྪི་ཀོ་ལི༹་ཡཾ ཨོ་ས་ར་ཏི, ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཾ པ་ཧ་ཊ་གྷ་ཎྜི ནཱ་ག་དཱི་པེ ཨོ་ས་ར་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, ཨ་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༡. ན་ཝ་མེ ཨ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝེ་ལཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ལཾ. ཀི་མ་ངྒཾ པ་ནཱ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ པ་ན ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མི? བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལནྟི བྷི་ས་ཉྩེ་ཝ མུ་ལཱ༹་ལ་ཉྩ. ཨ་བྦུ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. བྷི་ངྐ་ཙྪཱ་པཱཏི ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀཱ. ཏེ ཀི་ར ཨ་བྷི་ཎྷཾ བྷི་ངྐཱ་ར་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷི་ངྐ་ཙྪཱ་པཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི པ་ས་ནྣེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ནྟི. དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀཾ དྭེ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནི ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣེ་ན ས་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཏེ་སཾ ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ས་ནྣཱ གི་ཧཱི པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ནྟི. ནེ་ཝ ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཧོ་ཏི ན བ་ལཱ་ཡཱཏི ནེ་ཝ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ, ན ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་ཡ ཧོ་ཏི, གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ་པི ས་རཱི་ར་བ་ལ་མྤི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་རཱི་ར་སྶ ནེ་ཝ ཝ་ཎྞཱ་ཡ ན བ་ལཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. བི་ལཱ༹་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༢. ད་ས་མེ ས་ནྡྷི་ས་མ་ལ་སཾ་ཀ་ཊཱི་རེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྡྷཱིཏི བྷི་ནྣ་གྷ་རཱ་ནཾ ས་ནྡྷི, ས་མ་ལོཏི གཱ་མ་ཏོ གཱུ་ཐ་ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་གྒོ, སཾ་ཀ་ཊཱི་རནྟི ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ. མུ་དུ་མཱུ་སིནྟི མུ་དུ་ཀཾ མཱུ་སི་ཀཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི དེ་ས་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ད་ས་མཾ.
༡༡. སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༣. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཡེ་ན ཡེ་ན ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི སོ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀ་པྤ་ནེ་ན སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏཱུ་པ་ཝཱ་ཡ་ནེ་ན ཙ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ད་མྤི ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡ་པ་ཊི་ཉྙོཏི ཨི་དཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ན ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
༡༢. དུ་ཏི་ཡ་སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༤. དྭཱ་ད་ས་མེ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱཏི ཀ་ཏ་ཛཱ་ན་ནཾ. ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱཏི ཀ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ཛཱ་ན་ནཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ – ས་ཏྟ ཀི་ར བྷཱ་ཏ་རོ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ས་ནྟི. ཏེ་སཾ ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛོ ཁེ་ཏྟ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་ཝོ ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀཾ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལཾ ཨ་ཛ་ག་རོ ག་ཎྷི, སོ ཏཾ དི་སྭཱ ཡ་ཊྛི་ཡཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཨ་ཛ་ག་རོ སི་ངྒཱ་ལཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ག་ཎྷི. སི་ངྒཱ་ལོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣཾ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ་གུ་གྷ་ཊ་སྶ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏཾ ཝཱ་སིཾ མུ་ཁེ་ན ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨི་ཏ་རེ བྷཱ་ཏ་རོ དི་སྭཱ, ‘‘སི་ངྒཱ་ལོ ཝཱ་སིཾ ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. སོ ཏེ་ཧི དི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ་སིཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཨ་ཛ་ག་རེ་ན ག་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱ ཝཱ་སི་ཡཱ ཨ་ཛ་ག་རཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལེ སི་ཡཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ. ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡ་པ་ཊི་ཉྙེཏི ཨི་ད་མྤི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཙཱ་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. དྭཱ་ད་ས་མཾ.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.