༡༠. བྷི་ཀྑུ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ

༡. ཀོ་ལི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༥. བྷི་ཀྑུ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ལཱ་པོ. བུ་དྡྷཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ལ་པ་ནྟཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནྟི, སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ན ‘‘བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དི་སཱ མཱ ཧོ་མཱ’’ཏི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི. བུ་དྡྷེ་ཧི ཙ ཨཱ་ལ་པི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཏི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཡེ་སཾ ནི་རོ་དྷཱ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་དེ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་རི་ཡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ་ནི.

ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ས་ཉྙཱ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ན པ་གུ་ཎཾ. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ན ས་ནྟ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨི་ཙྩ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་པི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ས་ཎྛ་པེ་ཧཱིཏི ས་མྨཱ ཋ་པེ་ཧི. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧཱིཏི ཨེ་ཀ་གྒཾ ཀ་རོ་ཧི. ས་མཱ་ད་ཧཱཏི ས་མྨཱ ཨཱ་ད་ཧ ཨཱ་རོ་པེ་ཧི. མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙ་ཏནྟི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙ་ཏཾ. ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཐེ་ར་སྶ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙ་ཏཾ པཱ་པེ་སི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༦. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀ་སྨིནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ལཱ༹་ར་མྤི ས་ཏྟཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྠུ་པི ཁོཏི ཨི་དཾ ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཏྠ་རི ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ པེ་མ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ས་ཏྠུ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན་པི སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ནུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི? དཱི་གྷ་ར་ཏྟནྟི སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏ་ལེ་ཎ་དྭཱ་རེ དཱི་གྷ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་སྨི་ཉྷི དི་ཝ་སེ ཐེ་ར་སྶ ཨི་མེ ཝ་ཊྚཱ་ནུ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. གྷ་ཊ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༧. ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ག་བྦྷེ. ཏ་དཱ ཀི་ར བ་ཧཱུ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ག་བྦྷོ ས་མྤ་ཏྟོ. ཏེ དི་ཝཱ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ར་ཏྟིཾ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་ནྟ་རེ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཎིཾ པ་སཱ་རེ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཧི སོ ཝི་ཧཱ་སི, ཏེ་ས་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨི་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པ་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ དི་བྦཱ་ཡ ཙ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡ་སྶ སུ་ཏ་ཏྟཱ སོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི. དི་བྦཱ ཙ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏཱུཏི སཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དྡ་སུ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཐེ་ར་སྶ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ས་དྡ་སུ་ཎ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི. ཏ་དཱ ཀི་ར ཐེ་རོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཏྠཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎི. ས་ཏྠཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་སྶིཾ་སུ ཙེ་ཝ, ས་དྡ་ཉྩ ཨ་སྶོ་སུཾ.

ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོ. ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་ན་མ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ ཧི་མ་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པི་ཏཱ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ‘‘ཧི་མ་ཝཱ ནུ ཁོ མ་ཧཱ, ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ. ལོ་ཎ་གྷ་ཊཱ་ཡཱཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཎ་ཙཱ་ཊི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨི་མེ པ་ན ཐེ་རཱ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱ ས་རི་ཀྑ་ཀེ་ནེ་ཝ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎེ་ན ཙ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དྡྷི ནཱ་མ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙེ་ཝ ཝི་པུ་ལ་ཊྛེ་ན ཙ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ས་དི་སཱ, པ་ཉྙཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་བྦ་བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ལོ་ཎ་ར་ས་ས་དི་སཱ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ས་མཱ་དྷི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཨི་དྡྷི ནཱ་མ ན་ཏྠི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶཱ་པི པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༨༩) ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ དྷུ་རཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎེ་ན ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ས་མཱ་དྷི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྨི་ཉྷི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, དྭཱི་སུ་པི ཨེ་ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ན་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོཏི ནི་རུ་སྶུ་ཀྐོ. ས་ངྐ་སཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩནྟི ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ. ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནནྟི ཨ་བྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ. ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱིཏི ཛྷཱ་ན་པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེ སུ་ཁེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་དུ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱི, པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཐི་ལ་མཱ་ར་བྦྷཱཏི སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. སུ་ཛཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༩. པ་ཉྩ་མེ ཨ་བྷི་རཱུ་པོཏི ཨ་ཉྙཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་རཱུ་པོ. ད་སྶ་ནཱི་ཡོཏི ད་ཊྛ་བྦ་ཡུ་ཏྟོ. པཱ་སཱ་དི་ཀོཏི ད་སྶ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ. ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞ་སུ་ནྡ་ར་ཏཱ་ཡ. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༠. ཚ་ཊྛེ དུ་བྦ་ཎྞནྟི ཝི་རཱུ་པ་ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ. ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀནྟི ར་སྶཾ. པ་རི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པནྟི པ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. ཏཾ ཀི་ར ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་དྡི་ཡཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛཱ་ཏོ? ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཙ མ་ཧ་ལླ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. སོ ས་ཙེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་སཾ ཙཱུ་ལ༹ཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏི. མ་ཧ་ལླ་ཀི་ཏྠི་ཡོ་པི དི་སྭཱ ཏཱ་ས་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏི. ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ མ་ཧཱ་སཱ་ར་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཐ་ཝི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི.

ཨ་ཐ ས་ཀྐོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི, ཀ་རི་སྶཱ་མི་སྶ ནི་གྒ་ཧ’’ནྟི. སོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་གཱ་མི་ཡ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ན་ཀེ ཨེ་ཀཾ ཏ་ཀྐ་ཙཱ་ཊིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནཾ པེ་སེ་ནྟོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི. རཱ་ཛཱ་པི ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཏ་ཀྐ་ཡཱ་ན་ཀེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝཱ་རེ་ཐ ཝཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ནུ་སྶཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟཱ་པི ན པ་སྶ་ནྟི. ས་ཀྐོ ཧི ‘‘རཱ་ཛཱ་ཝ མཾ པ་སྶ་ཏུ, མཱ ཨ་ཉྙེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི. ཨ་ཐ ཏེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ‘‘ཀ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཀ་ཧཾ དེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་སུ ཨེ་ཝ རཱ་ཛཱ ས་ཧ ཧ་ཏྠི་ནཱ ཝ་ཙྪོ ཝི་ཡ དྷེ་ནུ་ཡཱ ཡཱ་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ཝི་སི. ས་ཀྐོ ཏ་ཀྐ་ཙཱ་ཊིཾ བྷི་ནྡི.

རཱ་ཛཱ སཱི་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཀྐེ་ན ཀི་ལི་ནྣ་ས་རཱི་རོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ས་རཱི་རཾ ཨུ་བྦ་ཊྚཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ནྷ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ས་རཱི་རོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ པུ་ན ཏཾ ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ ཨ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་མ་ཧ་ལླ་ཀོ པུ་ན དི་སྶ་ཏི. ཝཱ་རེ་ཐ ཝཱ་རེ་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཀ་ཧཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་དྷཱ་ཝིཾ་སུ. སོ པ་ཋ་མ་ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ པུ་ན པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀྐོ གོ་ཎེ ཙ ཡཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ, ‘‘ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ, ཏྭཾ མ་ཡི ཏ་ཀྐ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སི, ས་ཀྐོ་ཧཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ‘‘ཏ་ཝེ་ཏཾ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཾ ནི་ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ‘‘མཱ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན སོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི.

ཝི་པ་སྶཱི་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ནེ་ས ཙི་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀོ་ཀི་ལོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཁེ་མེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ མ་དྷུ་རཾ ཨ་མྦ་ཕ་ལཾ ཏུ་ཎྜེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ རི་ཏྟ་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་སྶཱ་མི. ཨ་ཛྫ པ་ན མེ ཨི་མཾ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཨ་ཏྠི, ད་ས་བ་ལ་སྶ ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ་ར་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. ཀོ་ཀི་ལོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཏྟེ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཀོ་ཀི་ལོ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན ས་རོ མ་དྷུ་རོ ཨ་ཧོ་སི.

ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ར་དྡྷེ ‘‘ཀིཾ་པ་མཱ་ཎཾ ཀ་རོ་མ? ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ, ཚ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་རོ་མ. ཨི་ད་མྤི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་མ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ, དྭི་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏ་དཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སུ་ཁ་པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ར་ཛྫུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཾ མུ་ཁཾ གཱ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏུ, ཙེ་ཏི་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་ཊྚཾ ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཙེ་ཏི་ཡཾ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ. ཨི་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི. ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ ཛཱ་ཏོ.

ཧ་ཏྠ་ཡོ པ་ས་དཱ མི་གཱཏི ཧ་ཏྠི་ནོ ཙ པ་ས་ད་མི་གཱ ཙ. ན་ཏྠི ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཏུ་ལྱ་ཏཱཏི ཀཱ་ཡ་སྨིཾ པ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཡ་པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཝི་སཱ་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༡. ས་ཏྟ་མེ པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི པུ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ན་ག་ར་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ་ཙཱ་ས་དི་སཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཀྑ་ར་པ་དཱ་ཡ མ་དྷུ་ར་ཝཱ་ཙཱ་ཡ. ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨ་ས་ནྡི་དྡྷཱ་ཡ ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཱ་ཡ, པི་ཏྟ་སེ་མྷེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ད་ནྡྷ་མ་ནུ་སྶཱ མུ་ཁེ་ན ཁེ་ལ༹ཾ ག་ལ༹་ནྟེ་ན ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ ནི་དྡོ་སཱ་ཡ ཝི་ས་ད་ཝཱ་ཙཱ་ཡ. པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ. ཨ་ནི་སྶི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ. དྷ་མྨོ ཧི ཨི་སི་ནཾ དྷ་ཛོཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཨི་སཱི་ནཾ དྷ་ཛོ ནཱ་མཱ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༢. ཨ་ཊྛ་མེ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་པ་ཙྩཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ པཱ་ཎི་ནཱ ཝཱ མུ་གྒ་རེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀོ་ཊ་ནེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ་ནི, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀོ་ཊ་ནེ་ན པ་ཙྩཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཉྫེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྫ་ནེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ. ཨ་ཙྪཾ པ་ཏྟནྟི ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི? ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ས་ཙེ ས་ཏྠཱ ‘སོ་བྷ་ཏི ཝ་ཏ མེ ཨ་ཡཾ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ་རི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ ཨེ་ཏྠ དོ་སཾ ད་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ངྐཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ནྟོ པ་རི་ཡ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་སྶ་སཱིཏི བྷ་ཝི་སྶ་སི.

ཨ་ཉྙཱ་ཏུ་ཉྪེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏེ་སུ ཨི་སྶ་ར་ཛ་ན་གེ་ཧེ་སུ ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ས་མྦྷཱ་རཾ སུ་ག་ནྡྷཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་ཉྪོ ཉཱ་ཏུ་ཉྪོ ནཱ་མ. གྷ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན དྭཱ་རེ ཋི་ཏེ་ན ལ་དྡྷཾ མི་སྶ་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏུ་ཉྪོ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་སུ ནི་ར་པེ་ཀྑཾ. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མེ་སུ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑོཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་མ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རོ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཏི་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༣. ན་ཝ་མེ དུ་མྨ་ནོཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་དོ་མ་ན་སྶོ. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ ཛཱ་ཏོ་ཏི? ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧེ་ས, ཏེ་ན ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ དུ་པ་ཊྚ་སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ར་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨ་ཉྫེ་ཏྭཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏེ་ལེ་ན སཱི་སཾ མ་ཀྑེ་སུཾ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏེ་སུ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པཱི་ཋཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. དི་སཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ར་ཛོ་ཀི་ཎྞེ་ཧི ག་ཏྟེ་ཧི ན ས་ཀྐཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་ཏུཾ. བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. སོ ཏེ་སུ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་སུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ནི་ཙྩ་ལོ ནི་སཱི་དི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘པཱ་ད་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་མ, ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན བཱི་ཛཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ‘‘ཀ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏྠཱ’’ཏི? པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶི་ཀཱ. ཏུ་མྷེ པ་ན ཀ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏྠཱ’’ཏི? ཝུ་ཏྟེ, ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཛྫ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷུ་ནཱ ཚི་ནྣ་ཙཱུ་ལོ༹་སི, ཨ་ཛྫཱ་པི ཏེ སཱི་ས་མཱུ་ལེ ཨཱུ་ཀཱ་ག་ནྡྷོ ཝཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏྭཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་སུ ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟེ་སུ ནི་སྶ་དྡོ ནི་ཙྩ་ལོ ནི་སི་ནྣོ, ཨ་པ་ཙི་ཏི་མ་ཏྟ་མྤི ཏེ ན་ཏྠི, ཀ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སཱི’’ཏི? པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ ཝཱ་ཙཱ་ས་ཏྟཱི་ཧི པ་ཧ་ར་ནྟཱ ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ ཨི་ཎ་ཊྚོ ཝཱ བྷ་ཡ་ཊྚོ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི? ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀ་མྤི ཐེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཏེ་ན ‘‘ཀིཾ མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི མ་ཧ་ལླ་ཀཱ’’ཏི? ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཏེ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨི་མེ མཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨ་ཀྑཱི་སུ མ་ཎི་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨ་སྶཱུ་ནི ས་ཉྩ་རིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ནེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ’ཏི? ཨ་མྷེ མ་ཉྙ་སི གི་ཧི་བྱ་ཉྫ་ན་བྷ་ཊྛ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏུ་མྷེ, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨི་དཱ་ནི ཝོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་མ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཏེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏེ ན ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ ཨ་སྶཱུ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ས ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏོ་ཏི.

ཝཱ་ཙཱ་ས་ནྣི་ཏོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ཏོ་དེ་ན. ས་ཉྫ་མྦྷ་རི་མ་ཀཾ་སཱུཏི ས་ཉྫ་མྦྷ་རི་ཏཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨུ་པ་རི ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྟཱཏི པ་རེ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཝ་ད་ཏི་ཡེ་ཝ. ནོ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོཏི པ་རེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཁ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ཀོ་པེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ནྣི་ཏོ་ད་ཀེ་ན ཝི་དྡྷོ. ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ར་ཊྛ་ཏོ ཙ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི? བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ.

ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཛཱ་ཏི་མཱ, ཨེ་ཀོ མཱ་ཏ་ངྒོ་ཏི དྭེ ཨི་ས་ཡོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ་སུ ཛཱ་ཏི་མཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི. མཱ་ཏ་ངྒོ ཏཱ་པ་སོ པ་ཙྪཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཡཱ་ཙི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏཾ པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ལཱ་ཡ དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཋ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘པ་ཝི་ས, བྷོ’’ཏི. པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ, ‘‘བྷོ, ཀིཾ གོ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི? པུ་ཙྪི. ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལ་གོ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི. སོ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི, ཛཱ་ཏི་མཱ དྭཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫི. ཨི་ཏ་རོ པ་སྶཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཏཾ ཨུ་ར་སྨིཾ ཨ་ཀྐ་མི. ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ? ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘རེ ཙ་ཎྜཱ་ལ, ཀིཾ ཨ་ཉྙ་ཏོ མ་གྒཾ ན པ་སྶ་སི? ཨ་ཐ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྐ་མ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་དི་སྭཱ མེ ཨ་ཀྐ་ནྟོ་སི, ཁ་མ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི. སོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སེ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨི་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་ཏོ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ, པཱ་ད་ས་མཱི་པེ་ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝི་ས་ནྟོ པུ་ན ཨུ་ར་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀྐ་མི. ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ? ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཏེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཀ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི མཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, སཱུ་རི་ཡེ ཏེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལ་ཏཱུ’’ཏི ས་པི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ སཱུ་རི་ཡཾ ག་ཎྷི, ནཱ་སྶ ཨུ་གྒ་ནྟུཾ ཨ་དཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ཙ པ་བུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ.

མ་ནུ་སྶཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ན ཙ ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀི་ནྣུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ཏེ་ན ཧི ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་ཐཱ་ཏི. ཏེ པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་ནྟཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ དྭེ ཏཱ་པ་སེ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ར་ཉྙཱ ཙ ‘‘པུ་ཙྪ་ཐ ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ན མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ས པ་ན ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཚ་ཝོ ཨ་ན་ནྟ་མཱ་ཡོ, ཏཾ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་མ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མཾ ཨ་བྷི་ས་པི, ཏ་སྨཱ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་ས་པི་ཏོ་མྷི, ས་ཙེ མཾ ཨེ་སོ ཁ་མཱ་པེ་སྶ་ཏི, སཱུ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཁ་མཱ་པེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ ‘‘མཱ་དི་སོ ཛཱ་ཏི་མཱ ཀིཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙ་ཎྜཱ་ལཾ ཁ་མཱ་པེ་སྶ་ཏི? ན ཁ་མཱ་པེ་མཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ན ཀིཾ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཁ་མཱ་པེ་སྶ་སཱི’’ཏི? ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་སུ ཙ པཱ་དེ་སུ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ནི་སྶ་དྡོ ནི་པ་ཛྫི. པུ་ན་པི ནཾ ‘‘ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ ‘‘ཁ་མ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཁ་མི་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མི, སཱུ་རི་ཡེ པ་ན ཨུ་གྒ་ཏེ ཏ་ཝ སཱི་སཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མ་སྶ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ན་དི་ཡཱ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ར་ཊྛ་ཀཾ རཱ་ཛ་བ་ལཾ ས་ནྣི་པ་ཏི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ སཱུ་རི་ཡཾ མུ་ཉྩི. སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ པ་ཧ་རི. སོ ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ཛྫི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སོ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཏྭཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་རི་བྷཱ་སཾ ལ་བྷ་སི, པུ་བྦེ་པི ཨི་མཾ ཀོ་དྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཊྛ་ཏོ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ནཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ན ཁོ ཏེ ཏཾ ཏི་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཐེ་ར་ནཱ་མ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༤. ད་ས་མེ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཝཱ་དཱི. ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཏཾ པ་ཧཱི་ནནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་བྦཱ་བྷི་བྷུནྟི ས་བྦཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ས་བྦ་ཝི་དུནྟི ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་བྦཾ ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཏེ་སྭེ་ཝ དྷ་མྨེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཉྫ་ཧནྟི ཏ་དེ་ཝ ས་བྦཾ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ད་ས་མཾ.

༡༡. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༥. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ. སོ ཀི་ར གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ སཱ་ས་ནཾ སོ་ཏུཾ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་དཱ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་ཏོ ཛ་ངྒྷ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཏཾ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ, བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ, ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ཏྠཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, དྭཱ་རེ ཋི་ཏཱ, པ་ཊི་ཧཱ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་དི་ཏེ རཱ་ཛཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི? པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི ཝོ ར་ཊྛཾ སུ་བྷི་ཀྑཾ, དྷ་མྨི་ཀོ རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ ཀི་ཉྩི སཱ་ས་ན’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, ན པ་ན ས་ཀྐཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་མུ་ཁེ་ཧི ཀ་ཐེ་ཏུ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ དཱ་པེ་སི. ཏེ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ར་ཉྙོ ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ སུ་ཏ་མ་ཏྟེ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་ཏོ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི, ཏཱ་ཏཱ, ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི? ཨཱ་ཧ. ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི དེ་ཝ ཝ་དཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་དཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི པ་དཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཾ, ནཱ་སྶ ས་ཀྐཱ པ་རི་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ནྣོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ སཱ་ས་ན’’ནྟི? པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་མྤི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ སཱ་ས་ན’’ནྟི? པུ་ཙྪི. ‘‘ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནཾ དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་མྤི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཎྞེ ལི་ཁི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, དེ་ཝི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. ཏེ་སུ ག་ཏེ་སུ ཨ་མ་ཙྩེ པུ་ཙྪི, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘དེ་ཝ ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡ་མྤི པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ་པི གྷ་རཾ ཝཱ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཝཱ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཡེ ཨ་སྶེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཏཱ, ཏེ་ཧེ་ཝ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ.

ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨ་ནོ་ཛཱ་དེ་ཝི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞཾ ད་སྶེ་སུཾ. སཱ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧཱུ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ དི་ནྣཱ, ཀིཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? པུ་ཙྪི. ‘‘པི་ཡ་སཱ་ས་ནཾ དེ་ཝི ཨཱ་ནཱི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་མྷེ་པི ས་ཀྐཱ, ཏཱ་ཏཱ, སུ་ཎཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ས་ཀྐཱ དེ་ཝི, ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་མུ་ཁེ་ཧི པ་ན ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི. སཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ དཱ་པེ་སི. ཏེ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སཱ་པི སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱ་མོ་ཛྫཱ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎི ཀ་ཏྭཱ ན་ཝ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ཝཱ་ཎི་ཛཱ ས་བྦཱ་ནི་པི དྭཱ་ད་ས་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ‘‘རཱ་ཛཱ ཀ་ཧཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི, པུ་ཙྪི. ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ དེ་ཝཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷེ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཏེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ ཨ་མྨཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ ཨ་ཡྻེ, ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ག་ཏཱ’’ཏི. ཨཱ་མ ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ པ་ན ག་ནྟྭཱ, ‘‘བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ས་ངྒྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ, ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཏཱ. ‘‘ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན ཨ་ཡྻེ ཀིཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ན ཏེ་ཧི ཝ་ནྟ་ཝ་མ་ནཾ ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ ཋ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, མ་ཡ་མྤི པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦཱ ར་ཐེ ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ.

རཱ་ཛཱ་པི ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ག་ངྒཱ པཱུ་རཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ག་ངྒཱ པཱུ་རཱ ཙ་ཎྜ་མ་ཙྪཱ་ཀི་ཎྞཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ དཱ་སཱ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ ན་ཏྠི, ཡེ ནོ ནཱ་ཝཾ ཝཱ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཏ་སྶ པ་ན ས་ཏྠུ གུ་ཎཱ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཨུ་པ་རི ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ པ་ཏྠ་ཊཱ, ས་ཙེ ཨེ་ས ས་ཏྠཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨི་མེ་སཾ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཁུ་ར་པི་ཊྛཱ་ནི མཱ ཏེ་མེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ་ན ཨ་སྶེ པ་ཀྑ་ནྡཱ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀ་ཨ་སྶ་སྶཱ་པི ཁུ་ར་པི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ན ཏེ་མི, རཱ་ཛ་མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ པ་ར་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ མ་ཧཱ་ན་དིཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ན་ཏྠི, ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ན་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ན་དིཾ པ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སུ.

ས་ཏྠཱ་པི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ, ‘‘མ་ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋཱ་ནེ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏེ ཏེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཱ ཙ ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟི་ཡོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་སྶི་རི་ཀཾ མུ་ཁཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨ་དྡྷཱ སོ ཨེ་སོ’’ཏི ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ན་ཏཱ ཝ་ནྡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་མྨ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ ཨི་མེ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཙ་ར་ཐ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི, ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ.

ཨ་ནོ་ཛཱ་པི དེ་ཝཱི ར་ཐ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ནཱ་ཝཾ ཝཱ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ ཝཱ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྱ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘རཱ་ཛཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ པ་ན ས་ཏྠཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟོ, ས་ཙེ སོ ས་ཏྠཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཐཱ མཱ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫིཾ་སཱུ’’ཏི ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ར་ཐེ པ་ཀྑ་ནྡཱ་པེ་སི. ར་ཐཱ་ནཾ ནེ་མི་ཝ་ཊྚི་མ་ཏྟ་མྤི ན ཏེ་མི. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ན་དཱི་པི ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཙྩ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་དྡ་ས. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀེ པ་སྶ་ནྟཱི་ནཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻ, སོ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ ན པ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཏི་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཱ་སཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ པ་སྶིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཐེ་རཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ཏཱ. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ’’ཏི.

ཛ་ནེ་ཏ་སྨིནྟི ཛ་ནི་ཏེ པ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རི་ནོཏི ཡེ ‘‘མ་ཡཾ ཝཱ་སེ་ཊྛཱ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི གོ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ར་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ སེ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ཙེ་ཝ པ་ནྣ་ར་ས་དྷ་མྨ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏ་པ་ཏཱིཏི ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཛྷཱ་ཡཱི ཏ་པ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་པ་ཏི ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཁ་ཎེ ཀཱ་ལུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷོ ཏ་པ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ས་བྦ་མ་ངྒ་ལ་གཱ་ཐཱ ཀི་རེ་སཱ. བྷཱ་ཏི་ཀ་རཱ་ཛཱ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ པཱུ་ཛཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱི་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ཨ་མུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ ཛ་ཡ་མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི. སོ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘དི་ཝཱ ཏ་པ་ཏི ཨཱ་དི་ཙྩོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མེ་ནྟ་སྶ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. ‘‘ར་ཏྟི་མཱ་བྷཱ་ཏི ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི, ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཙ་ནྡ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. ‘‘ས་ནྣ་དྡྷོ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཏ་པ་ཏཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. ‘‘ཛྷཱ་ཡཱི ཏ་པ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. ‘‘བུ་དྡྷོ ཏ་པ་ཏི ཏེ་ཛ་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘མཱ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠེ ས་ཧ་སྶཾ ཋ་པེ་སི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.

༡༢. ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༦. དྭཱ་ད་ས་མེ ཙི་ར་ར་ཏྟཾ་ས་མེ་ཏི་ཀཱཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ས་མེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ལ་དྡྷི་ནོ. ཏེ ཀི་ར པ་ཉྩ་ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ས་མེ་ཏི ནེ་སཾ ས་དྡྷ་མྨོཏི ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཡཾ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི. དྷ་མྨེ བུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེཏི བུ་དྡྷེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཏེ་སཾ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཀ་པྤི་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨེ སུ་ཊྛུ ཝི་ནཱི་ཏཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. དྭཱ་ད་ས་མཾ.

བྷི་ཀྑུ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.