༣. པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཀ་ཏ་རཱ་ཡ པ་ན ཨི་དཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི? ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ པཱུ་རི་ཏ་དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི་ས་ཉྩ་ཡ་སྶ. ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཧི་སྶ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧོ་གྷཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་པཱ་ར་མི་ཡོ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ ཝི་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་མ་ཧོ་གྷཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཡཱ་ན་ཝ་ཏྠ་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀ་ཧཾ བུ་དྡྷོ, ཀ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཀ་ཧཾ དེ་ཝ་དེ་ཝོ ན་རཱ་ས་བྷོ པུ་རི་ས་སཱི་ཧོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི. ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི་པི པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རེ་ན ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཙ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶཱ་པི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར-པི་ཎྜ་པཱ་ཏ-སེ་ནཱ་ས་ན-གི་ལཱ་ན-པ་ཙྩ་ཡ-བྷེ་ས་ཛྫ-པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཁོ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༡༤; སཾ. ནི. ༢.༧༠).
ཏ་ཐཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ངྒྷོ ཝཱ ག་ཎོ ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ནཱ་ཧཾ, ཙུ་ནྡ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྒྷ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཝཾ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟཾ ཡ་ཐ་རི་ཝཱ་ཡཾ, ཙུ་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༧༦).
སྭཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ན་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི?
སོ ཨ་དྡ་ས ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་དྷུ་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནེ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ པཱུ་རི་ཏཱ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཕ་ལ་སྶ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ པཱུ་རི་ཏཱ. ཨི་མེ་པི བྷི་ཀྑཱུ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛ་ནྟཱ ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཏེ ཨི་དཱ་ནི ཨ་སཱ་ར་མེ་ཝ སཱ་རཾ ཨ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ པ་ཉྩ་མཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ཉྩ་མཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ན པ་ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ, དྷུ་ཝ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ པ་ཉྩ་མཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝི་ཡ ནཾ པ་སྶི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་དཱ་སཾ སཾ་ཝ་རཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་མཾ པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནི་ཀྑི་པི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱཏི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ? ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱཏི ཛཱ་ཡཱ ཙེ་ཝ པ་ཏི ཙ. པ་རི་ཏྟཾ ས་མྦ་ལནྟི པུ་ཊ་བྷ་ཏྟ་ས་ཏྟུ་མོ་ད་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ. ཀ་ནྟཱ་ར་མ་གྒནྟི ཀ་ནྟཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ མ་གྒཾ, ཀ་ནྟཱ་རེ ཝཱ མ་གྒཾ. ཀ་ནྟཱ་རནྟི ཙོ་ར་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཝཱ་ལ༹་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་རུ་ད་ཀ་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་པྤ་བྷ་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་ར་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ. ཏེ་སུ ཡ་ཏྠ ཙོ་ར་བྷ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཙོ་ར་ཀ་ནྟཱ་རཾ. ཡ་ཏྠ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ ཝཱ་ལཱ༹ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཝཱ་ལ༹་ཀ་ནྟཱ་རཾ. ཡ་ཏྠ བ་ལ་ཝཱ་མུ་ཁ་ཡ་ཀྑི་ནི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟཱ་རཾ. ཡ་ཏྠ པཱ་ཏུཾ ཝཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཏྠི, ཏཾ ནི་རུ་ད་ཀ་ཀ་ནྟཱ་རཾ. ཡ་ཏྠ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཱ་དི་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཏཾ ཨ་པྤ་བྷ་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་རཾ ནཱ་མ. ཡ་ཏྠ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི བྷ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཀ་ནྟཱ་ར་མེ་ཝ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་ཏྠི, ན ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན ནི་རུ་ད་ཀཾ ཨ་པྤ་བྷ་ཀྑཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀ་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀ་ནྟཱ་རེ མ་གྒཾ. པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ རོ་ག་བྷ་ཡེ་ན ཙ རཱ་ཛ་བྷ་ཡེ་ན ཙ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝེ ར་ཊྛེ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ.
ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཐི་ར་ས་རཱི་རོ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ. ཝ་ལླཱུ་ར་ཉྩ སོ་ཎྜི་ཀ་ཉྩཱཏི གྷ་ན་གྷ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ལླཱུ་རཾ, ཨ་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏ་སི་རཱ་ནི་སྶི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱུ་ལ་མཾ་ས་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་པི་སེ་ཡྻུནྟི པ་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ཀ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཱཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – དྭེ ཀི་ར ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟེ་ན པཱ་ཐེ་ཡྻེ་ན ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཀ་ནྟཱ་ར་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ནི་ཊྛཱ་སི, ཏེ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཏུ་རཱ ཝི་ར་ལ༹་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པུ་རི་སོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ ཨི་ཏོ ས་མ་ནྟཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི གཱ་མོ ཝཱ ནི་ག་མོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏཾ པུ་རི་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ བ་ཧུ་མྤི ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི་ཀ་མྨཾ, ན དཱ་ནི ས་ཀྐཱ ཏཾ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཧི མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རཱ་ཧཱི’’ཏི. པུ་ན སཱ་པི ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི མ་ཡཱ དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བ་ཧུ་མྤི སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ, ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཧི མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རཱ་ཧཱི’’ཏི. པུ་ན སོ་པི ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་མ་ར་ཎེ་ན དྭི་ནྣཾ མ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན ཧི མ་ནྡོ ཀུ་མཱ་རོ མཱ་ཏ་རཱ ཝི་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཡ་དི པ་ན མ་ཡཾ ཛཱི་ཝཱ་མ. པུ་ན དཱ་ར་ཀཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མ. ཧ་ནྡ དཱ་ནི པུ་ཏྟ་ཀཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ, མཾ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟ་མཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, པི་ཏུ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི, སོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ, ‘‘མ་ཡཱ ‘པུ་ཏྟ་ཀཾ པོ་སེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ, ན ས་ཀྐོ་མི ཨ་ཧཾ པུ་ཏྟཾ མཱ་རེ་ཏུཾ, ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཝ པུ་ཏྟཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ མཱ་ཏུ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི, ‘‘མ་ཡཱ པུ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ནྟི་ཡཱ གོ་ཝ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི་པི ཏཱ་ཝ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཀུ་ཙྪི་ནཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟི་ཡཱ? ན ས་ཀྐོ་མི ཨ་ཧཾ པུ་ཏྟཾ མཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, པི་ཏུ་ས་ནྟི་ཀ་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ སོ དྭི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ མ་ཏོ. ཏེ ཏཾ དི་སྭཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མཾ་སཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ཏེ་སཾ སོ པུ་ཏྟ་མཾ་སཱ་ཧཱ་རོ ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ན མ་དཱ་ཡ, ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ, ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་ནྟཱ་ར་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཊི་ཀཱུ་ལོ་ཏི ཙེ? ས་ཛཱ་ཏི་མཾ་ས་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་མཾ་ས་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟ་མཾ་ས་ཏཱ་ཡ པི་ཡ་པུ་ཏྟ་མཾ་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་རུ་ཎ་མཾ་ས་ཏཱ་ཡ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷོ་ག་མཾ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ལོ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷཱུ་པི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ ཏཾ པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ ན སཱ་ར་ཏྟཱ གི་དྡྷ་མཱ་ན་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ པ་ན ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གེ ཋི་ཏཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ན ཨ་ཊྛི་ནྷཱ་རུ་ཙ་མྨ་ནི་སྶི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་ཐཱུ་ལཾ ཝ་ར་མཾ་ས་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཧ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟཾ མཾ་ས་མེ་ཝ པ་ན ཁཱ་དིཾ་སུ. ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཀ་ཎྛ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ པ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སུ. ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ནྟཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཝི་ག་ཏ་མ་ཙྪེ་ར་མ་ལེ་ན པ་ན པ་རི་སུ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏ་སཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི མི་ག་མཾ་སཾ ཝཱ མོ་ར་མཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཁཱ་དཱ་མཱ་ཏི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, པི་ཡ་པུ་ཏྟ་མཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སུ. ན ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་ཡཾ པུ་ན་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, པ་ཏྠ་ནཾ པ་ན ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ནྟཱ་རེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ལོ་ཎ་མྦི་ལཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་དྷིཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཀ་ནྟཱ་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ‘‘པུ་རེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ནི་ཁ་ཎིཾ་སུ, ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ཛྷཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ན ‘‘ཀོ་ཙི ཨ་ཉྙོ ཨ་མྷེ ཝི་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ནཾ ཝཱ ད་པྤཾ ཝཱ ཨ་ཀཾ་སུ, ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ པ་ན ནི་ཧ་ཏ་ད་པྤཱ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལོ་ཎེ་ན ཨ་ན་མྦི་ལེ་ན ཨ་དྷཱུ་པི་ཏེ་ན དུ་གྒ་ནྡྷེ་ནཱ’’ཏི ན ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཧཱི་ལ༹་ནཾ པ་ན ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ན ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གོ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གོ ཏ་ཝ པུ་ཏྟོ མ་མ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏི་མ་ཉྙིཾ་སུ. ས་མ་གྒཱ པ་ན ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ཨི་མཾ ནེ་སཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གཱ་དི་པ་རི་བྷོ་གཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མྤི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟོ ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏེ ད་ཝཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཡྻུནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ད་ཝཱ་ཡ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༨) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཀ་ནྟཱ་ར་སྶཱཏི ནི་ཏྟི་ཎྞཱ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཀ་ནྟཱ་ར་སྶ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ན་ཝ་ནྣཾ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པི་ཡ་པུ་ཏྟ་མཾ་ས་ས་དི་སོ ཀ་ཏྭཱ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ན་ཝ་ནྣཾ? ག་མ་ན་པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ. ག་མ་ན་པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ་པི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, པ་རི་ཡེ་ས་ན་པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ་པི, པ་རི་བྷོ་ག་ནི་དྷཱ་ན་ཨཱ་ས་ཡ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་པ་རི་པ་ཀྐ་ས་མྨ་ཀྑ་ཎ་ནི་སྶ་ནྡ་པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ་པི, ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ག་མ་ན་པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༩༤) ཨཱ་ཧཱ་ར་པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ན་ཝ་ནྣཾ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཏེ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱཾ པི་ཡ་པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ ན སཱ་ར་ཏྟཱ གི་དྡྷ་མཱ་ན་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གེ ཋི་ཏཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ན ཨ་ཊྛི་ནྷཱ་རུ་ཙ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་ཐཱུ་ལཾ ཝ་ར་མཾ་ས་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཧ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཀྑ་བྷ་ཏྟ་མ་ནྡ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་ནི པི་ཊྛི་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ་ན ཝི་ཡ ཙ ཨོ་དྷིཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་པྤི་མཾ་སཱ་དི་སཾ་ས་ཊྛ་ཝ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན སཱི་ཧེ་ན ཝི་ཡ ས་པ་དཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཀ་ཎྛ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ་ར་ཧ་ཏྠ་ཀཱ་དི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝི་ཡ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀཾ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝཱ ཨཱ་ལོ་པཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཝི་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. སོ ཀི་ར པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ཨ་མྦི་ལུ་གྒཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ན ཨཱ་ཧཱ་རེ་སི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ, ཨ་བྷུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝེ;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༨༣);
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ནྟཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན པ་ན པ་རི་སུ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏ་སཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྪ་རཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་བྦཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ས་བྦཾ ད་སྶཱ་མི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ, ས་ཙེ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ན ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི མ་ཡཾ མི་ག་མཾ་སཾ ཝཱ མོ་ར་མཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཁཱ་དཱ་མཱ’’ཏི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, པི་ཡ་པུ་ཏྟ་མཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁཱ་དཱ་མི བྷུ་ཉྫཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ས་མྨོ་ཧཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་ཀཱ་ཡཾ ཝ་ཌྜྷེ་མཱི’ཏི, ཀཱ་ཡོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ མཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི’’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨོ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཙེ་ས ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷེ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ན ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་ཡཾ པུ་ན་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, པ་ཏྠ་ནཾ པ་ན ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་དྡྷཱ ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ སྭེ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ལ་བྷེ་ཡྻཾ’, ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་ན ལ་དྡྷཱ ‘‘ཧི་ཡྻོ ཝི་ཡ མེ ཨ་ཛྫ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ན ལ་དྡྷ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་ཏྟ་ཎྷེ་ན –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནཱ་ནུ་སོ་ཙཱ་མི, ན་པྤ་ཛ་པྤཱ་མི་ནཱ་ག་ཏཾ;
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་མི, ཏེ་ན ཝ་ཎྞོ པ་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༩༠) –
ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་ན ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ནྟཱ་རེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ལོ་ཎ་མྦི་ལཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་དྷིཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཀ་ནྟཱ་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ‘‘པུ་རེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ནི་ཁ་ཎིཾ་སུ, ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ཛྷཱ་པ་ཡིཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ –
‘‘ཨ་ནྣཱ་ན་མ་ཐོ པཱ་ནཱ་ནཾ,
ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཐོ་པི ཝ་ཏྠཱ་ནཾ;
ལ་དྡྷཱ ན ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཡི་རཱ,
ན ཙ པ་རི་ཏྟ་སེ ཏཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༩༣༠); –
ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཡཾ ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, སེ་སཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་དྷིཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནྟེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ན ‘‘ཀོ་ཙི ཨ་ཉྙོ ཨ་མྷེ ཝི་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ནཾ ཝཱ ད་པྤཾ ཝཱ ཨ་ཀཾ་སུ, ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ པ་ན ནི་ཧ་ཏ་ད་པྤཱ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ན’’ནྟི ན མཱ་ནོ ཝཱ ད་པྤོ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘ནཱ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ པ་ནཱ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ད་པྤེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལོ་ཎེ་ན ཨ་ན་མྦི་ལེ་ན ཨ་དྷཱུ་པི་ཏེ་ན དུ་གྒ་ནྡྷེ་ནཱ’’ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ན ཁཱ་དིཾ་སུ, ཧཱི་ལ༹་ནཾ པ་ན ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་སྶ་གོ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ས་དི་སེ་ན ལཱུ་ཁེ་ན ནི་ར་སེ་ན, སུ་ཝཱ་ན་དོ་ཎི་ཡཾ ཏཾ པ་ཀྑི་པ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝཱ ‘‘ཀོ ཨི་མཾ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ཀ་སུ་ན་ཁཱ་དཱི་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དཱ་ཡ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཧཱི་ལེ༹་ནྟེ་ན –
‘‘ས པ་ཏྟ་པཱ་ཎི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ, ཨ་མཱུ་གོ མཱུ་ག་ས་མྨ་ཏོ;
ཨ་པྤཾ དཱ་ནཾ ན ཧཱི་ལེ༹་ཡྻ, དཱ་ཏཱ་རཾ ནཱ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཡཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༧༡༨); –
ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ན ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གོ, མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གོ, ཏ་ཝ པུ་ཏྟོ མ་མ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏི་མ་ཉྙིཾ་སུ, ས་མ་གྒཱ པ་ན, ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཀོ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ད་སྶ་ཏི ནི་ཀྐཱ་ར་ཎཱ ཨུ་མྨཱ་རེ་སུ པ་ཀྑ་ལ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏཱ་པི ཝོ དཱ་ཏ་བྦཾ ན མ་ཉྙ་ཏི, མ་ཡཾ པ་ན ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ལ་བྷཱ་མཱ’’ཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སོ ཏེ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཉྙེ པེ་ས་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༦༡).
ཨེ་ཝཾ ཀ་ཉྩི ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙི་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མ་གྒེ་ན ས་མྨོ་ད་མཱ་ནེ་ན ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
པ་རི་ཉྙཱ་ཏེཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྠ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི? ཛི་ཝ྄ཧཱ་པ་སཱ་དེ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་པ་སཱ་དོ ཀི་ནྣི་སྶི་ཏོ? ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏོ. ཨི་ཏི ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་པ་སཱ་དོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ, ཏཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཨི་ཏི ས་བྦེ་པི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏེ དྷ་མྨེ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ནེ་ན ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་དེ་ཝ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ནེ་ན སོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་ཝ་ཀ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་རི་ཛཱ་ན་ཏཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ རཱ་གོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏི་སྶོ པ་རི་ཉྙཱ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཉྙཱ ས་བྦ་པ་རི་ཉྙཱ མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཉྙཱ? ཡོ བྷི་ཀྑུ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏ་ཎྷཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. སཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཏ་ཎྷཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ རཱུ་པ་རཱ་གོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་དྡ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཙོ་ར་སྶ པ་ཉྩ་མ་གྒེ ཧ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་གྒེ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་སེ ཚི་ནྣེ པ་ཉྩ་པི མ་གྒཱ ཁེ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ.
ཀ་ཏ་མཱ ས་བྦ་པ་རི་ཉྙཱ? པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཏཱ་ཝ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ རཱུ་པ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཎྷེ ས་པྤི་མྷི ཏ་ཏྠ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟེ པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཏི ས་དྡོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ མུ་རུ་མུ་རཱུ་ཏི ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ ས་དྡ་རཱ་གོ. ཛཱི་ར་ཀཱ་དི་ཝ་ས་ག་ནྡྷཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶ ག་ནྡྷ་རཱ་གོ, སཱ་དུ་ར་ས་ཝ་སེ་ན ར་ས་རཱ་གོ. མུ་དུ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཕ་སྶ་ཝ་ནྟ་ནྟི ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ ཕོ་ཊྛ་བྦ་རཱ་གོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟེ ས་བྦོ་པི སོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་བྦ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ.
ཀ་ཏ་མཱ མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ? པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་སྶ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ མཱུ་ལཾ. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཏ་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏི་སྶ་བྷ་ཡེ ཀི་ར དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ. བྷ་ཡེ པ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པོ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཛཱ་ཏ་མ་ངྒ་ལེ་ཧི ཨེ་ཀ་མ་ངྒ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏི མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ.
ན་ཏྠི ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ན མཱ ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. པ་ཋ་མཱ་ཧཱ་རོ (ནི་ཊྛི་ཏོ).
དུ་ཏི་ཡེ ནི་ཙྩ་མྨཱཏི ཁུ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སི་ངྒ་མཱུ་ལཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏོ ཨུ་དྡཱ་ལི་ཏ་ཙ་མྨཱ ཀིཾ་སུ་ཀ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཉྙཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་གོ་ཎཱ་དི་ཨུ་པ་མཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་མྨ་གཱ་ཝཱུ་པ་མཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི? ཏི་ཏི་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ ཏི་ཏི་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ཨ་བ་ལོ དུ་བྦ་ལོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཀུ་ཊྚནྟི སི་ལཱ་ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཀུ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ནཱ་མ ཨུ་ཎྞ་ནཱ་བྷི་ས་ར་བཱུ་མཱུ་སི་ཀཱ་ད་ཡོ. རུ་ཀྑ་ནི་སྶི་ཏཱཏི ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཨུ་ད་ཀ་ནི་སྶི་ཏཱཏི མ་ཙྪ་སུཾ་སུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ནི་སྶི་ཏཱཏི ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལཱ་ད་ཡོ. ཁཱ་དེ་ཡྻུནྟི ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ. སཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏཾ ཏཾ་ཋཱ་ན་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་མཱུ་ལི་ཀཾ པཱ་ཎ་ཁཱ་ད་ན་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ, ན པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨ་ས་རཱི་ར་ས་མྦཱ་ཧ་ན་ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཱ་ནི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀི་ལེ་ས་པཱ་ཎ་ཀ་ཁཱ་ད་ན་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཕ་སྶེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཕ་སྶེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེཏི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ. ཨི་དྷཱ་པི ཏི་སྶོ པ་རི་ཉྙཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཕ་སྶོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཏུ་ལ་ནཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ. ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ. ཨི་ཏི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡཱ་ཧཱ་རོ.
ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུཏི ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་སུ. ཀཱ་སཱུཏི རཱ་སི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་ཊོ་པི.
‘‘ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ཨ་པ་རེ ཕུ་ཎ་ནྟི,
ན་རཱ རུ་ད་ནྟཱ པ་རི་ད་ཌྜྷ་ག་ཏྟཱ;
བྷ་ཡ་ཉྷི མཾ ཝི་ནྡ་ཏི སཱུ་ཏ དི་སྭཱ,
པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ མཱ་ཏ་ལི དེ་ཝ་སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༤༦༢); –
ཨེ་ཏྠ རཱ་སི ‘‘ཀཱ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
‘‘ཀི་ནྣུ ས་ནྟ་ར་མཱ་ནོ་ཝ, ཀཱ་སུཾ ཁ་ན་སི སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི? (ཛཱ. ༢.༢༢.༣). –
ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་ཊོ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སཱ་དྷི་ཀ་པོ་རི་སཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པོ་རི་སཱ པ་ཉྩ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ. ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀཱ་ནཾ ཝཱི་ཏ་དྷཱུ་མཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན་སྶ མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཛཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཧི དྷཱུ་མེ ཝཱ ས་ཏི ཝཱ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, པ་རི་ལཱ༹་ཧོ མ་ཧཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཝཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ་སྶཱཏི དཱུ་རེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ ཝི་ཡ ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏོ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. དྭེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. ཏེ་སཾ ཏཾ པུ་རི་སཾ ནཱ་ནཱ་བཱ་ཧཱ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ཨུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལོ. ཀ་མྨ་ཉྷི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ནི་དཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་རི་ཉྙཱ་ཏེཏི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ. པ་རི་ཉྙཱ་ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཕ་སྶེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏི་སྶོ ཏ་ཎྷཱཏི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཨི་མཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ. ན ཧི ཧེ་ཏུ་མྷི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ ཕ་ལཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཨི་ཏི མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན་པི ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡཱ་ཧཱ་རོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིནྟི པཱ་པ་ཙཱ་རིཾ དོ་ས་ཀཱ་ར་ཀཾ. ཀ་ཐཾ སོ པུ་རི་སོཏི སོ པུ་རི་སོ ཀ་ཐཾ་བྷཱུ་ཏོ, ཀིཾ ཡཱ་པེ་ཏི, ན ཡཱ་པེ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི? ཏ་ཐེ་ཝ དེ་ཝ ཛཱི་ཝ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ, ཨི་དཱ་ནི་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཛཱི་ཝ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨི་དྷཱ་པི ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཧི ཀ་མྨཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, ཏཱི་ཎི ས་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ པུ་རི་སཾ ‘‘ཏཱི་ཧི ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ཧི ཧ་ན་ཐཱ’’ཏི ར་ཉྙཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ར་ཉྙཱ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཀྑི་པ་ན་ཀཱ་ལོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཱི་ཎི ས་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ས་ཏྟཱི་སུ པ་ན དུ་ཀྑཾ ན་ཏྠི, ས་ཏྟཱི་ཧི པ་ཧ་ཊ་ཝ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ་མྤི དུ་ཀྑཾ ན་ཏྠི, དི་ནྣཱ་ཡ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟེ ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑཾ ས་ཏྟི་པ་ཧ་ཊ་ཝ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི.
པ་རི་ཉྙཱ་ཏེཏི ཏཱི་ཧེ་ཝ པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ. ཨི་དྷཱ་པི པ་རི་ཉྙཱ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་ཉྷི པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ ཏཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ས་ཧུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ. ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན་པི ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཧཱ་རོ. ཏ་ཏི་ཡཾ.