༢. དུ་ཏི་ཡ་ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢. དུ་ཏི་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ད་ས་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ད་ས་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. བ་ལ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ. ཏེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –

‘‘ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ཉྩ ག་ངྒེ་ཡྻཾ, པ་ཎྜ་རཾ ཏ་མྦ་པི་ངྒ་ལཾ;

ག་ནྡྷ་མ་ངྒ་ལ་ཧེ་མ་ཉྩ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཚ་དྡ་ནྟི་མེ ད་སཱ’’ཏི.(མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༨; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༠); –

ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀནྟི པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀཱ་ནཾ བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ངྒེ་ཡྻ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ངྒེ་ཡྻཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཎྜ་ར་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པ་ཎྜ་རཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་མྦ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཏ་མྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པི་ངྒ་ལཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ མ་ངྒ་ལཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཧེ་མ་ཝ་ཏ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཚ་དྡ་ནྟ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཚ་དྡ་ནྟཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ. ‘‘ད་ས་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཏཾ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཏ་ཉྷི བཱ་ཧི་ར་ཀཾ ལཱ་མ་ཀཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ སཱི་ཧཱ་དཱི་ན་མྤི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ ཝཱ ས་མུ་ད་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝཱ ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨ་ཉྙཾ པ་ན ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏྠེ་ན ཙ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི.

ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ན –

‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི.

ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༧༦༠) ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པི ནེ་སཾ ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩེ་ཝ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༠) པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༨) ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ. སཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ར་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –

‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནི…པེ…. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’ཏི ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི. ཨེ་ཏ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོ ཨ་བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ’ཏི ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ…པེ… ‘ཡེ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ…པེ… ‘ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, སོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ…པེ… ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༨).

ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ས་བྷཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཝ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ, ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ ཨུ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ, ས་བྦ་ག་ཝ་སེ་ཊྛོ ས་བྦ་པ་རི་སྶ་ཡ་ས་ཧོ སེ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཝ་ཧོ ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ས་དྡེ་ཧི་པི ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཡོ ནི་ས་བྷོ, སོ ཨི་དྷ ཨུ་ས་བྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཋཱ་ནནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ (མ. ནི. ༡.༡༥༠). ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ནི་ས་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཨུ་ས་བྷ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ད་ས་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཡོ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཙ ཏཾ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.

པ་རི་སཱ་སཱུཏི ‘‘ཨ་ཊྛ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཊྛ? ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཱ ས་མ་ཎ་པ་རི་སཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་རི་སཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་པ་རི་སཱ མཱ་ར་པ་རི་སཱ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ’’ཏི, ཨི་མཱ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སཱི་ཧོ ས་ཧ་ན་ཏོ ཙེ་ཝ ཧ་ན་ན་ཏོ ཙ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧ་ན་ན་ཏོ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་དཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སཱི་ཧོ སཱི་ཧ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ, ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི.

བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ པ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ, ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དཱི་པ་ངྐ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ར་ས་ཉཱ་ཎཾ.

ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི ཨི་དཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ རཱུ་པཾ ན་ཏྠཱི་ཏི རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་བྷེ་ད་ཉྩ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ, ཀ་མྨ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠) ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མེ་པི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ.

ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝེ་ད་ནཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ས་ཉྙཱ, ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ སུ་ཁཱ་དི་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དི་ཕ་སྶཱ་དི་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ས་མྤི ཝི་ཏྠཱ་རོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠) རཱུ་པེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་པ་ད་མྤི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟོ.

ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་པ་རོ སཱི་ཧ་ནཱ་དོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཕ་ལཾ ན ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཕ་ལཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཧོ་ཏི ཙེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙ, ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཨ་ཀྑཱ་ཏོ ཀ་ཐི་ཏོ. དྷ་མྨོཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨོ. ཨུ་ཏྟཱ་ནོཏི ཨ་ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏོ. ཝི་ཝ་ཊོཏི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ. པ་ཀཱ་སི་ཏོཏི དཱི་པི་ཏོ ཛོ་ཏི་ཏོ. ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོཏི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚི་ནྣཾ བྷི་ནྣཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སི་བྦི་ཏ་ག་ཎྛི་ཏཾ ཛི་ཎྞ་ཝ་ཏྠཾ, ཏཾ ཡ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠཾ ན་ཝ་ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ཨ་ཧ་ཏ་སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྠོ, སོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ཏཱ་དི་སོ. ན ཧེ་ཏྠ ཀོ་ཧ་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་སི་བྦི་ཏ་ག་ཎྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཨ་པི་ཙ ཁུ་དྡ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀོ་པི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཡ་སྶ ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ན་ཝ་ཧ་ཏྠོ མ་ཧཱ་པ་ཊོ ཨ་ཏྠི, སོ་པི ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ, ཨ་པ་ག་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་ཉྪ་ནྟོ ཀི་ལ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ས་མ་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ དྷ་མྨཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠ་ན་ཝ་ཧ་ཏྠེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པཱ་རུ་པ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྪི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀི་ཙྩཾ; ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨི་མྤི དྷ་མྨེ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཡཱ་ཝ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟོ སུ་ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཏི ཨི་ད་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པི་ཙ ཀ་ཙ་ཝ་རོ་པི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སཱ་ས་ནེ ས་མ་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ནཱ་མ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –

‘‘ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཾ ནི་དྡྷ་མ་ཐ, ཀ་ས་མྦུཾ ཨ་པ་ཀ་སྶ་ཐ;

ཏ་ཏོ པ་ལཱ་པེ ཝཱ་ཧེ་ཐ, ཨ་སྶ་མ་ཎེ ས་མ་ཎ་མཱ་ནི་ནེ.

‘‘ནི་དྡྷ་མི་ཏྭཱ་ན པཱ་པི་ཙྪེ, པཱ་པ་ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ;

སུ་དྡྷཱ སུ་དྡྷེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ, ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ;

ཏ་ཏོ ས་མ་གྒཱ ནི་པ་ཀཱ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༨.༡༠);

ཨི་ཏི ས་མ་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་སྶ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཨ་ལ་མེ་ཝཱཏི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནཱཏི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ནཱཏི དྭེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷེ པཱུ་རེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཡ་ས་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ས་ཙེ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏུནྟི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཙ་ཏུ་ར་ངྒཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཏ་ཙོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, ནྷཱ་རུ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཊྛི ཨེ་ཀཾ, མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་དྷཱ་ཏ་བྦཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ ག་མ་ནེ ཋཱ་ནེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ས་ཡ་ནེ་ཏི.

དུ་ཀྑཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་སཱི་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཡོ ཀུ་སཱི་ཏོ པུ་གྒ་ལོ, སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ པ་ན ཡོ ཀུ་སཱི་ཏོ, སོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཝོ་ཀི་ཎྞོཏི མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏོ. ས་ད་ཏྠནྟི སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ས་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཾ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏཱིཏི ཧཱ་པེ་ཏི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཧི ཚ དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་གུ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱི་ཎི ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀཾ སཱི་ལཾ ཨ་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ, བྷི་ནྣཱ་ཛཱི་ཝོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་ཀྑི་མྷི པ་ཏི་ཏ་ར་ཛཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་རོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པཱི་ཋ་མ་དྡ་ནོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ལ་ཎྜ་པཱུ་ར་ཀོ ཙ, ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, དུ་ལླ་བྷཾ ཁ་ཎཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏི, ཏེ་ན བྷུ་ཏྟོ ར་ཊྛ་པི་ཎྜོ་པི ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི.

ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ པ་ན ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཝི་ཝི་ཏྟོཏི ཝི་ཝི་ཏྟོ ཝི་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ. ས་ད་ཏྠཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཧི ཚ དྭཱ་རཱ་ནི སུ་གུ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱི་ཎི ཀ་མྨཱ་ནི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀཾ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་ཀྑི་མྷི སུ་སཱི་ཏ་ལ་ཉྫ་ནཾ ཝི་ཡ དྷཱ་ཏུ་ག་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ མ་ནཱ་པོ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཧི –

‘‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཀ་པྤཾ ཏི་ཊྛ མ་ཧཱ་མུ་ནཱི’’ཏི –

ཨེ་ཝཾ གོ་ཏ་མི་ཡཱ ཝ་ནྡི་ཏོ, ‘‘ན ཁོ, གོ་ཏ་མི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ –

‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ, ནི་ཙྩཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མེ;

ས་མ་གྒེ སཱ་ཝ་ཀེ པ་སྶ, ཨེ་སཱ བུ་དྡྷཱ་ན ཝ་ནྡ་ནཱ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༢.༡༧༡);

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, དུ་ལླ་བྷཾ ཁ་ཎཾ ན ཝི་རཱ་དྷེ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ས་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི ས་ཨུ་དྲ་ཡཱ, ར་ཊྛ་པི་ཎྜོ་པི ཏེ་ན བྷུ་ཏྟོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི.

ཧཱི་ནེ་ན ཨ་གྒ་སྶཱཏི ཧཱི་ནཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཧཱི་ནེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཧཱི་ནཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཧཱི་ནེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཧཱི་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨ་གྒེ་ན ཙ ཁོཏི ཨ་གྒེ་ཧི ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་གྒ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. མ་ཎྜ་པེ་ཡྻནྟི པ་ས་ནྣ་ཊྛེ་ན མ་ཎྜཾ, པཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན པེ་ཡྻཾ. ཡ་ཉྷི པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ཏི་ཏོ ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་སྶཱ་མི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ས་ནྣ་མྤི ན པཱ་ཏ་བྦཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣ་ཉྩ པཱ་ཏ་བྦ་ཉྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཎྜ་པེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷོ མ་ཎྜོ – དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜོ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་མ་ཎྜོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཎྜོ་ཏི. ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜོ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ དེ་ས་ནཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ པ་ཊྛ་པ་ནཱ ཝི་ཝ་ར་ཎཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ…པེ… ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ…པེ… ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜོ. ཀ་ཏ་མོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་མ་ཎྜོ? བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཡེ ཝཱ པ་ན་ཉྙེ་པི ཀེ་ཙི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ, ཨ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་མ་ཎྜོ. ཀ་ཏ་མོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཎྜོ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ཨ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཎྜོ. ཨ་པི་ཙ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་མ་ཎྜོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཀ་ས་ཊོ, ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཀ་ས་ཊཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་མ་ཎྜཾ པི་ཝ་ཏཱི་ཏི མ་ཎྜ་པེ་ཡྻ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༨) ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཏྠཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ས་ཏྠཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཝ་ཐ ཨེ་ཏཾ མ་ཎྜཾ. བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཉྷི བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཎྜ་མྤི ཝེ་ཛྫ་སྶ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ པི་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་མ་ནཾ ཝཱ ནི་གྒ་མ་ནཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ ཧོ་ཏི. ཝེ་ཛྫ་ས་མྨུ་ཁཱ པ་ན ‘‘ཝེ་ཛྫོ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་རཱ་ས་ངྐཱ པི་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་སྶཱ་མི ས་ཏྠཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཝ་ཐཱ་ཏི མ་ཎྜ་པཱ་ནེ ནེ་སཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཕ་ལཱཏི སཱ་ནི་སཾ་སཱ. ས་ཨུ་དྲ་ཡཱཏི ས་ཝ་ཌྜྷི. ཨི་དཱ་ནི ནི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ཏྠནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུནྟི ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ. པ་ར་ཏྠནྟི པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནི་སཾ་སཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.