༢. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨཱ་ཧཱ་རཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོཏི ཡེ ས་མྦྷ་ཝཾ ཛཱ་ཏིཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཨེ་ས་ནྟི ག་ཝེ་ས་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སུ ཡོ་ནཱི་སུ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ ས་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ ན བྷི་ནྡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ ནཱ་མ, ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ. སཾ་སེ་ད་ཛཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཙ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ ནཱ་མ, དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ. ཡེ་ན ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཡཱ་ཝ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱུ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཡེ བྷཱུ་ཏཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ, ན པུ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྦྷ་ཝ་མེ་ས་ནྟཱི་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ས་མྦྷ་ཝཾ ཨེ་ས་ནྟཱ་ནཾ སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཝཱས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཋི་ཏི་ཡཱཏི ཋི་ཏ་ཏྠཾ. ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ. ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཙེ་ས, ཨ་ཏྠོ པ་ན དྭི་ནྣ་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཋི་ཏི་ཡཱཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཙྪེ་དཱ་ཡ. ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ. ཨུ་བྷོ་པི ཙེ་ཏཱ་ནི ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཋི་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ ཙ, ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཋི་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོཏི ཀ་བ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཨོ་ཛཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, སུ་ཁུ་མ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མོ. ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ་ཝ ཧོ་ཏི. སཱ་པི ཙ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ མོ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ ཀི་ར པཱ་སཱ་ཎེ གི་ལ་ནྟི, ཏེ ཙ ནེ་སཾ ཀུ་ཙྪི་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟི. མོ་རཱ ས་པྤ་ཝི་ཙྪི་ཀཱ་དི་པཱ་ཎེ ཁཱ་ད་ནྟི. མོ་རཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ར་ཙྪཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ཏེ ཀི་ར ཏི་ཝ་སྶ་ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནི ཝི་སཱ་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཙ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ ཁེ་ལེ༹་ན ཏེ་མི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཾ ཝི་ཡ མུ་དུ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ར་ཙྪཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ཏེ ཧི ནཱ་ནཱ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ད་ཡོ ཁཱ་ད་ནྟི. ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ག་ཝ་ཡ་གོ་ཀ་ཎྞ་མི་གཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ཏེ ཀི་ར ནི་སྶཱ་རཱ་ནི ནཱ་ནཱ་རུ་ཀྑ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཁཱ་ད་ནྟི. ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ གུ་ནྣཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ཏེ ཨ་ལླ་སུ་ཀྑ་ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ས་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ས་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ བྷུ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ. བྷུ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་སཾ པ་ནཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ་ཏྭེ་ཝ ནི་ཊྛཾ པ་ཏྟོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨོ་ཛཱ པ་རི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི དུ་བྦ་ལཱ, སུ་ཁུ་མེ བ་ལ་ཝ་ཏཱི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་པ་ཏྟ་པཱུ་ར་མྤི ཡཱ་གུཾ པཱི་ཏོ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ས་པྤིཾ པ་ན པ་ས་ཏ་མ་ཏྟཾ པི་ཝི་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ ཨ་བྷོ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་རི་སྶ་ཡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ན པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི པཱ་ལེ་ཏུཾ. ཨོ་ཛཱ པ་ན པཱ་ལེ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ. དྭེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་སྶ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ནོ་དེ་ནྟི པཱ་ལེ་ནྟི ཙཱ་ཏི.
ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི ཚ་བྦི་དྷོ་པི ཕ་སྶོ ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དེ་ས་ནཱ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཙེ་ས, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དུ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏི་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ན ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཾ. མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཙི་ཏྟཾ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རེ ད་སྶེ་སི. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཧི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀོ་པི ཨ་ཏྠི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀོ་པི, ཏ་ཐཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཏྠ ས་པྤཱ་དཱི་ཧི གི་ལི་ཏཱ་ནཾ མ་ཎྜཱུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. མ་ཎྜཱུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ས་པྤཱ་དཱི་ཧི གི་ལི་ཏཱ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཱ་པི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ ཡཱ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ནྟི. བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ སཱ་དྷེ་ནྟི. ཏ་དཱ་པི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ – ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཁཱ་ད་ནྟཱ་ན་མྤི བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ན་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཛཱ ཨོ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, སཱ ཡཱ་ཝ་པི ས་ཏྟ་མཱ དི་ཝ་སཱ པཱ་ལེ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ པ་ན རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཡ་དི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཕ་སྶོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༨༣), ཏ་ཐཱ ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡; ཝི་བྷ. ༢༢༥).
ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཀིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཏཱ་ཝ མུ་ཁེ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ད་ནྟ་ཝི་ཙུ་ཎྞི་ཏཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ སི་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ པ་ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཕ་སྶོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི.
མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་གཱ་ནི ཏཾ ཏཾ བྷ་ཝཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ པ་ན ཡེ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ, ཡཱ་ནི ཙ ཏི་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཏིཾ་ས རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡེ་ན ཏཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི སཱ་ས་ཝ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ་པེ་ཏེ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་མཱ་ནཱ་ཝ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ. ཀ་ཐཾ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཊྛ་པ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་ཛ་ནི་ཏོ་པི ཧི ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་དྡྷོ ད་ས་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཛ་ནི་ཏོ་པི དཱ་ར་ཀོ དྷཱ་ཏི་ཡཱ ཐ་ཉྙཱ་དཱི་ནི པཱ་ཡེ་ཏྭཱ པོ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ གེ་ཧཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གེ་ཧེ པ་པ་ཏ་ནྟེ ཨ་ཉྙེ་ན དཱ་རུ་ནཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ ས་ནྟཾ ཨེ་ཝ ཏཾ གེ་ཧཾ ན པ་ཏ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ནྟོ་པི ཙ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ དྭི་ནྣཾ རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་སྶ ཙ. ཀ་མྨ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི. ཕ་སྶོ པ་ན སུ་ཁཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝ སུ་ཁཱ་དི་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏི. མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་མཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནེ་སུ པ་ནེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རེ ནི་ཀ་ནྟི་ཡེ་ཝ བྷ་ཡཾ, ཕ་སྶེ ཨུ་པ་ག་མ་ན་མེ་ཝ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་མེ་ཝ, ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཡ་ནྟི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རེ ཧི ནི་ཀ་ནྟིཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏཱ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྤ་རཱ་ཡེ་པི, ‘‘ཏ་སྶ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པི ཨཱ་དི་ཏྟཱ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༢.༢༡༨) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མ་ཎ་པེ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ནི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ བྷ་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཕ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཕ་སྶ་སྶཱ་དི་ནོ པ་རེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏེ་སུ དཱ་རཱ་དཱི་སུ བྷ་ཎྜེ་སུ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ ས་ཧ བྷ་ཎྜེ་ན བྷ་ཎྜ་སཱ་མི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་ནྟི, ར་ཉྙོ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ རཱ་ཛཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི. ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ བྷེ་དཱ དུ་གྒ་ཏི ཏེ་སཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཕ་སྶ་སྶཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མྤི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ས་བྦ་མཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ཨུ་པ་ག་མ་ན་མེ་ཝ བྷ་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནེ པ་ན ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཡཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་མེ་ཝ བྷ་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ ནི་བྦ་ཏྟེ ས་བྦ་བྷ་ཡཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རེ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ནི་དེ་ཏི, ‘‘ཧ་ནྡ ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ནི་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏོ ས་མུ་དེ་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི པ་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མུ་ད་ཡོ ཛཱ་ཏི པ་བྷ་ཝོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ – ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ. ཀོ ས་མུ་ད་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ. ཀཱ ཛཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཀོ པ་བྷ་ཝོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ནི་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཛཱ་ཏི ཙ པ་བྷ་ཝོ ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཏཱ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན, སེ་སཱ་ནཾ ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཨཱུ་ན་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཛཱ་ཏཱ ཨོ་ཛཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཕ་སྶ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ཡ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ-ཕ་སྶ་མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ-ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཋ་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ནི་དཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་དཱ་ནཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ནི་དཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་སི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཋཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ.
ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཕ་སྶ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ ཏ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ཨི་ཏི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, དྭཱི་སུ ཏ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟི ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི, དྭེ་པི དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཏི ན ད་ཊྛ་བྦཱ. ན་ཡ་ཏོ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཏྭེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ནྣཾ སུཾ་སུ་མཱ་རཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ པ་ར་བྷཱ་གཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ གཱི་ཝཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ཨོ་ར་ཏོ པི་ཊྛིཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ན་ངྒུ་ཊྛ་མཱུ་ལཾ, ཧེ་ཊྛཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏཾ ཨ་གྒ་ན་ངྒུ་ཊྛ་ཉྩེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ན པ་སྶེ་ཡྻ, སོ ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ སུཾ་སུ་མཱ་རོ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ན་ཡ་ཏོ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞོ་ཏྭེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ནྣ་སུཾ་སུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ. ཏཱི་རེ ཋི་ཏོ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ སུཾ་སུ་མཱ་ར་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་མ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ. པ་ར་ཏོ གཱི་ཝཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ནི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ. པི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ. ན་ངྒུ་ཊྛ་མཱུ་ལ་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ. ཧེ་ཊྛཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨ་གྒ་ན་ངྒུ་ཊྛ་ཉྩེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཨ་དི་སྭཱ་པི ‘‘ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ སུཾ་སུ་མཱ་རོ’’ཏི ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཡ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞོ་ཏྭེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཊྚཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘དེ་ས་ནཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ’’ཏི ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཡ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཏྭེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷི, ཏ་ཎྷཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ས་ནྡྷི་ཙ་ཏུ་ས་ངྑེ་པ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཀ་སྨཱ? དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ་ཉྷི པ་རི་ས་ཏི མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ནོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ནི་སི་ནྣོ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཾ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ནོཏི མོ་ལཱི༹་ཏི ཙཱུ་ལཱ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཚེ་ཏྭཱ་ན མོ་ལི༹ཾ ཝ་ར་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ
ཝེ་ཧཱ་ཡ་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝོ;
ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཝ་རེ་ན ཝཱ་ས་ཝོ,
ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ སི་ར་སཱ པ་ཊི་གྒ་ཧཱི’’ཏི.
སཱ ཏ་སྶ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན་སྶ ‘‘མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ནོ’’ཏི ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ནཱ་མེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི དེ་ས་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷ་ནྟེ, ཀོ ནཱ་མ སོ, ཡོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཾ ཁཱ་ད་ཏི ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི ཝཱ་ཏི?
ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨི་མ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི? ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ. སོ ཧི མ་ཧ་ནྟེ པི་ཎྜེ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟེ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ལ་དྡྷི. ཏི་ཏྟི་ར་ཝ་ཊྚ་ཀ་མོ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་ད་ཡོ པ་ན མཱ་ཏུ་ས་མྥ་སྶེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི. ཀ་ཙྪ་པཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ཝཱ་ལི་ཀ་ནྟ་རེ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་མེ་ཝ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི. ཏཱ་ནི མཱ་ཏུ་ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ན པཱུ་ཏཱི་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི, ན པ་ན ཨེ་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཧི ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སོ. ཡ་ཐཱ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ པ་ཙྪིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ གོ་མ་ཡ་མྤི པཱ་སཱ་ཎ་མྤི གཱུ་ཐ་མྤི ཁ་ཛྫ་ཁ་ཎྜ་མྤི ཏཾ ཏཾ མ་ནཱ་པ་མྤི ཨ་མ་ནཱ་པ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཡུ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཡུ་ཏྟ་མྤི པུ་ཙྪ་ཏི. སོ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨི་མཾ པུ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ, པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ནི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་གཱ་ཧ་མེ་ཝ ཏ་སྶ མོ་ཙེ་ཏུཾ ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ནོ ཀ་ལློཏི ཨ་ཡུ་ཏྟོ. ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་དཱ་མི. ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻནྟི ཡ་དི ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཾ. ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོཏི ཏ་སྨིཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀི་སྶ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོཏི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཀ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ཉྷེ ཨི་མཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ནྣ་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. ཏ་སྨིཾ བྷཱུ་ཏེ ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནནྟི ཏ་སྨིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཛཱ་ཏེ ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོཏི ཨི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཉྷ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཧི ན་ཝ་པུ་ཙྪཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ནི་དྡི་ཊྛཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ག་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཏྠོ པ་ན་སྶ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ན པུ་ཙྪ་ཏི? དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཧི ས་ཏྟོ ནཱ་མ བྷཱུ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཨི་ད་ནྟི ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དཾ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་ནྟི བ་ཧཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, ཏེ་ནཱ་པི ན པུ་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨི་མ་སྶ བ་ཧུཾ པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཏི་ཏྟི ན་ཏྠི, ཏུ་ཙྪ་པུ་ཙྪ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ས་ནཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་སི. ཚ་ནྣཾ ཏྭེ་ཝཱཏི ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཾ, ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷི, ཝེ་ད་ནཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ, བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱཏི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ས་ཧ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན, པ་ཊི་པ་དཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི མ་གྒ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན. ཛཱ་ཏིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན, ཛཱ་ཏི་ས་མུ་ད་ཡཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ས་ཧ ཏ་ཎྷཱ་ཡ བྷ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ ས་ཧ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ སཱ་མ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཉྩ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི པ་ན ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་པ་ཉྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨི་མེ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཡཾ པ་ཎྜི་ཏཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ ཝ་ད་ནྟི, ས་བྦ་མྤི ཏཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. དྭ་ཡ་ནི་སྶི་ཏོཏི དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ནི་སྶི་ཏོ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ སེ་ས་མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠི་ཏནྟི ས་སྶ་ཏཾ. ན་ཏྠི་ཏནྟི ཨུ་ཙྪེ་དཾ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡནྟི ལོ་ཀོ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ, ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོཏི ས་མྨཱ་པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ས་ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི་ཏཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟེ་སྭེ་ཝ ཡཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, སཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ངྒཾ. ཡཱ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྠི་ཏཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟེ་སྭེ་ཝ ཡཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, སཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པི་ཙ ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷནྟི པ་ཊི་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ. ལོ་ཀ་ནི་སྶ་ཡེ པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ་པི ཧི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪེ་དཾ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, སཱ ན ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ནི་རོ་དྷཾ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, སཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷོཏི ཨུ་པ་ཡེ་ཧི ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ཧི ཙ ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཡཱཏི དྭེ ཨུ་པ་ཡཱ ཏ་ཎྷུ་པ་ཡོ ཙ དི་ཊྛུ་པ་ཡོ ཙ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨུ་པེ་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཙེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི ཙ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཏི ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཱ་ཧི ཙཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ’’ཏི.
ཏ་ཉྩཱ་ཡནྟི ཏ་ཉྩ ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཨ་ནུ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཱ ཙ ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི ཙ, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡ་ནྟི ཙ ཨཱ་ཧ. ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་ནྟི? ཨ་ཏྟཱ མེཏི. དུ་ཀྑ་མེ་ཝཱཏི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ན ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ‘‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་ངྑཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏཱིཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ན པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ་སྶ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི མི་སྶ་ཀ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོཏི ཨེ་ས ཨེ་ཀོ ནི་ཀཱུ་ཊ་ནྟོ ལཱ་མ་ཀ་ནྟོ པ་ཋ་མ་ཀཾ ས་སྶ་ཏཾ. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོཏི ཨེ་ས དུ་ཏི་ཡོ ས་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏོ ནི་ཀཱུ་ཊ་ནྟོ ལཱ་མ་ཀ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡ་ཀོ ཨུ་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ. ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱཏི ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཝི་རཱ་གེ་ན ཙ ནི་རོ་དྷེ་ན ཙ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཀི་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ. ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཡུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ན ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ པུ་ཙྪཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, དྭཱི་ཧི ཏཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོཏི ལི་ངྒེ་ན ཨ་ཙེ་ལོ ནི་ཙྩེ་ལོ, ནཱ་མེ་ན ཀ་སྶ་པོ. དཱུ་ར་ཏོ་ཝཱཏི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་དྡ་ས. ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སནྟི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨོ་ཀཱ་སནྟི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཁ་ཎཾ ཀཱ་ལཾ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རནྟི ‘‘ན པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ. ‘‘ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་གཱ་མོ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱིཏི ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི.
ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱི་ཏི? གཱ་ར་ཝ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཧི ཁི་པྤཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ གཱ་ར་ཝཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ‘‘ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་མྤི པུ་ཙྪི་ཏུ་མྤི སུ་ཀ་རཾ, པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི ན ས་དྡ་ཧ་ནྟི. དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ པ་ན གཱ་ར་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི, ‘‘ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་མྤི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་མྤི དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏེ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི ས་དྡ་ཧ་ནྟི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ཏི ས་དྡ་ཧི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ བྷི་ས་ཀྐོ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ པ་ཙ་ནྟོ མུ་དུ་པཱ་ཀ་ཁ་ར་པཱ་ཀཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་ཀ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཨི་མ་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་སི.
མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱཏི, ཀ་སྶ་པ, མཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎི. ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑནྟི ཧི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡ་དི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཊྛོ ‘མཱ ཧེ་ཝ’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ‘ན་ཏྠཱི’ཏི པུ་ཊྛོ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི. ‘བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི པུ་ཊྛོ ‘ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧ’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཀི་ཉྩི ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཙྪ་མེ་ཝ སོ་དྷེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏུ ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱཏི ཨི་དྷ ས་ཏྠ་རི ས་ཉྫཱ་ཏ་གཱ་ར་ཝོ ‘‘བྷ་ཝ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
སོ ཀ་རོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི, ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏོཏི ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – སོ ཀ་རོ་ཏི སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཀྑནྟི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨི་ཏི ཝ་དནྟི ཨེ་ཏ་སྶ པུ་རི་མེ་ན ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རེ་ན ཙ ས་སྶ་ཏ་ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ‘‘དཱི་པེ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ས་སྶ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ས་སྶ་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ ཧི ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏི, ཀཱ་ར་ཀ་ཉྩ ཝེ་ད་ཀ་ཉྩ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ ས་སྶ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ན ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ ས་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨི་དྷཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁོ པ་ན, ཀ་སྶ་པ, ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, པ་ཙྪཱ ‘‘ཀཱ་ར་ཀོ ཨི་དྷེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཏུ་ནྣ་སྶ ཝི་དྡྷ་སྶ ས་ཏོ ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏི ཝ་དནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨུ་ཙྪེ་དཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨུ་ཙྪེ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ ཧི ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏེ ཏེཏི ཡེ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ (ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨེ་ཏེ ཏེ, ཀ་སྶ་པ, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ) ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ན་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་རཾ དྷ་མྨ་ནྟི ཙེ? ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཕ་ལཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཙ་སྶ ནི་རོ་དྷོ དཱི་པི་ཏོ, ན ཀོ་ཙི ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཝེ་ད་ཀོ ཝཱ ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སེ་ས་པ་ཉྷཱ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཧི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ལ་བྷེ་ཡྻནྟི ཨི་དཾ སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ་ནེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༦) པ་ཉྙ་ཏྟོ, ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. སྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཡོ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛྫནྟི ཝ་ཙ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཧི པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ན ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ན གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ ཝ་ཏྟཱ་ནི པཱུ་རེ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ས ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༦) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙ མ་ཡཱཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པཱ་ཋོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་པི་ཙ མེ་ཏྠཱ’’ཏི. པུ་གྒ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་དི་ཏཱཏི པུ་གྒ་ལ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝི་དི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ, ཨ་ཡཾ ན པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཀ་སྶ་པོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏུ་སྶཱ་ཧོ ས་ཙེ, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ན ཀ་སྶ་པོ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷི་ཀྑུ, ཀ་སྶ་པཾ ན་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ག་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དནྟི. ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོཏི་ཨཱ་དི སེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཏི་མྦ་རུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ སཱ ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ལ་དྡྷི་ཡཱ ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་ཏོཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ – ‘‘སཱ ཝེ་ད་ནཱ, སོ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟོ ཨི་མི་སྶཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ་པི ཨ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་སྶ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི ས་སྶ་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ ཧི ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ས་སྶ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་མ་ཉྷི ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ‘‘སཱ ཝེ་ད་ནཱ, སོ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ན ཝ་དཱ་མི. ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ན ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ –‘‘ཨ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཉྙོ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཙྪཱ ཡཱ པུ་རི་མ་པ་ཀྑེ ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ, སཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣཱ. ཏཱ་ཡ པ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ཉྙོ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཏུ་ནྣ་སྶ ས་ཏོ ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟོ ཀཱ་ར་ཀོ ཨུ་ཙྪི་ནྣོ, ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨུ་ཙྪེ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ ཧི ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱ་པི ཧི ཨི་མཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝེ་ད་ནཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་སྶ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོཏི ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀོ ཀཱ་ཡོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ པ་རེ་སཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀོ ཀཱ་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ པ་ཉྩ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཚ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཙཱ་པི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཨི་ཏྠེ་ཏཾ དྭ་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ. དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི དྭ་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. མ་ཧཱ་དྭ་ཡཾ ནཱ་མ ཀི་རེ་ཏཾ. ས་ལེ༹་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ས་ལེ༹་ཝ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཕ་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཡེ་ཧི ཕུ་ཊྛོཏི ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་དི་མྷི. ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོཏི ཀོ ཨ་དྷི་ཀ་པ་ཡོ་གོ.
བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱཏི བྷ་ག་ཝཱ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨཱ པུ་བྦེ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ, ཏ་སྨིཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ནོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ. བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཾ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ནེ་ཏཱ ཝི་ནེ་ཏཱ ཨ་ནུ་ནེ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. པ་ཊི་ས་ར་ནྟཱིཏི ས་མོ་ས་ར་ནྟི. ཨ་པི་ཙ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཕ་སྶོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ནྣཱ་མོ’’ཏི? ཏྭཾ ཕུ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཕ་སྶོ ནཱ་མ. ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྙཱ, ས་ངྑཱ་རཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ནྣཱ་མ’’ནྟི, ཏྭཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ནཱ་མཾ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ས་ར་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཝ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུ, ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ནོ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི སཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཙ ཀ་མྨཾ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཱ, ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཛྫཱ་པི ཡཾ ཧི་ཡྻོ བྷེ་ས་ཛྫཾ པཱི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫཱ་ཏི ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏྟེ་ན ཏ་དེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི སཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ སཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ. ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཡ་དི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོཏི ཡོ ཨ་ཡཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ, ཨ་ཡཾ བཱ་ལ་ཏོ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ས་བྦོ་པི ས་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ‘‘བཱ་ལོ’’ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ པ་ན ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘བཱ་ལཱ’’ཏི ཝཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ པ་ན པ་ཎྜི་ཏ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ཝོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཙ དྷ་མྨེཏི ས་ཏྠཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཡེ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟེ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་པི, བུ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ་པི ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུཏི ཋི་ཏོ་ཝ སོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ, ན ཀ་དཱ་ཙི ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱཏི ཨི་མེ་ཧི་པི དྭཱི་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཧི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ‘‘དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡོ དྷ་མྨེ ནི་ཡ་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ཨི་མེ་སཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཏནྟི ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཀ་ཐེ་ཏི. དེ་སེ་ཏཱིཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི. པ་ཊྛ་པེ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཋ་པེ་ཏི. ཝི་ཝ་ར་ཏཱིཏི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱིཏི ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཙཱ་ཧཱཏི པ་སྶ་ཐ ཨི་ཏི ཙ ཝ་ད་ཏི. ཀི་ནྟི? ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི་ཨཱ་དི.
ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. ཡཱ ཏ་ཏྲཱཏི ཡཱ ཏེ་སུ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཐ་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. སོ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀེ་ཧེ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐ་ཏཱཏི, སཱ་མ་གྒིཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏཱཏི, ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏཱཏི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ཝཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཨི་མེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཱུ་ཧོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནི་ཙྩནྟི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ན ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ས་ངྑ་ཏཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ངྑ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣནྟི པ་ཙྩ་ཡེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཁ་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝ་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཝི་ག་ཙྪ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨནྟི ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨནྟི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཡུ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝ. བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡེ་ཝ.
ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. པུ་བྦ་ནྟནྟི པུ་རི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ན་ནུ ཁོ’’ཏི ས་སྶ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཛཱ་ཏི་ལི་ངྒུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སྶ་སུ་དྡ་ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི ཀ་ངྑ་ཏི. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོཏི ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘དཱི་གྷོ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ར་སྶ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་ཎྷ་པ་མཱ་ཎི་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི ཀ་ངྑ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ནཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧོ་སི’ནྟི ཧེ་ཏུ་ཏོ ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནུ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ…པེ… དེ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་མྤ་རཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ པ་ན ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཀཱ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨ་པ་ར་ནྟནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྟཾ. བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ན་ནུ ཁོཏི ས་སྶ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཡུ་ཏྟཾ པ་ནེ་ཏ་ནྟི? ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཙི་ནྟཱ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ་མྤི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟི – ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ་ཡ ཀི་ར པུ་ཏྟོ མུ་ཎྜོ, མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་མུ་ཎྜོ, ཏཾ པུ་ཏྟཾ མུ་ཎྜེ་སུཾ, སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨཱི་ཏི ཀ་ངྑཱ ཧོ་ཏི. ནོ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར མ་ཙྪེ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་ད་ཀེ ཙི་ར་ཊྛཱ་ནེ་ན སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱུ་རུཾ མ་ཙྪོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཧ་རི. ཨ་པ་རོ སུ་སཱ་ན་པ་སྶེ ཁེ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ནྟོ བྷཱི་ཏོ ས་ངྐུ་ཊི་ཏོ ས་ཡི, སོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ཎྞུ་ཀཱ་ནི དྭེ ཡ་ཀྑཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཧ་རི. ཨེ་ཝཾ ནོ ནུ ཁོ་སྨཱི་ཏི ཀ་ངྑ་ཏི.
ཀིཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. དེ་ཝོ པ་ན ས་མཱ་ནོ དེ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སོ་པི པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ རཱུ་པཱི ནུ ཁོ ཨ་རཱུ་པཱི ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ངྑ་ཏི. ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ ཀ་སྨཱ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ག་ཧ་ཊྛཱ་པི ཙ པོ་ཏྠ་ལི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ‘‘ཀུ་པྤཾ ནུ ཁོ མེ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ག་ཧ་ཊྛ་ས་ཉྙི་ནོ. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནི དེ་ཝ་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘དཱི་གྷོ ནུ ཁོ་སྨི ར་སྶ་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཚ་ལ༹ཾ་ས་ཨ་ཊྛཾ་ས་སོ་ལ༹་སཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པྤ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཀ་ངྑ་ནྟོ ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨཱི་ཏི? ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ སོ ཀུ་ཧིཾ གཱ་མཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ངྑ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶཱཏི ཨི་དྷ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨི་ཏ་རེ་པི པ་ན ཏ་ཡོ ཨ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.