༢. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢. དུ་ཏི་ཡེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – པ་ཋ་མཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན སུ་ཏྟེ ཙ་ཏ་སྶོ ཝ་ལླི་ཧཱ་ར་ཀ་པུ་རི་སཱུ་པ་མཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཏཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི ཝ་ལླི་ཧཱ་ར་ཀོ པུ་རི་སོ ཝ་ལླི་ཡཱ ཨ་གྒཾ དི་སྭཱ ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན མཱུ་ལཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཝ་ལླིཾ མཱུ་ལེ ཚེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ནྟོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་དཾ, ཏཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་ཊྛ་པེ་སི.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ. ཡཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཛ་རཱ, ཡཱ སོ་མ་ད་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི དི་ཝ་ས་མྤི ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ན ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ཏ་མྷི ཏ་མྷཱིཏི ཨ་ཡཾ ག་ཏི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ས་རཱུ་པ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཛ་རཱ ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཛ་རཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཁ་ཎྜི་ཙྩནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སཱ, པ་ཙྪི་མཱ དྭེ པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཛ་རཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱི་པི་ཏཱ, ཏེ་ན་སྶཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ, ཏེ་ན་སྶཱ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཁ་ཎྜི་ཙྩནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ད་ནྟ་ན་ཁཱ་ནཾ ཁ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. པཱ་ལི་ཙྩནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་ནཾ པ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ མཾ་སཾ མི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་ཝ་ལི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ དཱི་པི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶཱ ཨི་མེ ཁ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སཱ. ཏེ་ཧི ཨི་མེ་སཾ ཝི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝཱ ཝཱ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་གྒི་ནོ ཝཱ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སཾ་བྷ་གྒ་པ་ལི་བྷ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཛྷཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ག་ཏ་མ་གྒོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ན ཙ སོ ག་ཏ་མ་གྒོ ཏཱ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་རཱ་ཡ ད་ནྟཱ་དཱི་སུ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཏ་མ་གྒོ པཱ་ཀ་ཊོ, ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ་པི ག་ཡ྄ཧ་ཏི ན ཙ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཛ་རཱ. ན ཧི ཛ་རཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཧོ་ཏི.

ཨཱ་ཡུ་ནོ སཾ་ཧཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀོཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ན པ་དེ་ཧི ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ-ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ-པ་རི་པཱ་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དཱི་པི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶི་མེ པ་ཙྪི་མཱ དྭེ པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཛ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཡུ ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛ་རཱ ‘‘ཨཱ་ཡུ་ནོ སཾ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ སུ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཛ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནི ཨཱ་ལུ་ལི༹་ཏཱ་ནི ཨ་ཝི་ས་དཱ་ནི, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.

སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ ས་བྦཱ་པི ཛ་རཱ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ནྟཱ་དཱི་སུ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཛ་རཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ ནཱ་མ, ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ན ཛ་རཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཛ་རཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝོ དི་སྶ་ཏི, སོ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ད་ནྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝ་ཎྞོ་ཡེ་ཝ, ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ད་ནྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་ཧ་ཊཱ’’ཏི ཛ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ བ་དྡྷཱ་ནི གོ་སཱི་སཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཡ. པུ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི ས་ཝཱི་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཎི-ཀ་ན་ཀ-ར་ཛ་ཏ-པ་ཝཱ་ལ༹་ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནྡ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་པཱ་ཎཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཛ་རཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ ནཱ་མ, ནི་ར་ནྟ་ར་ཛ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཛ་རཱ ས་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨི་ཏོ པ་རཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙུ་ཏི ཙ་ཝ་ན་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙུ་ཏཱིཏི ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཙ་ཝ་ན་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. བྷེ་དོཏི ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནནྟི གྷ་ཊ་སྶེ་ཝ བྷི་ནྣ་སྶ བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. མ་ཙྩུ མ་ར་ཎནྟི མ་ཙྩུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ར་ཎཾ, ཏེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ནི་སེ་དྷེ་ཏི. ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་ཀོ, ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ མ་ར་ཎཾ དཱི་པེ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠེ་ན དཱི་པེ་ཏུཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཧི ཁ་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ན ས་ཏྟོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི མ་ར་ཏི. ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ན བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟོ མ་ར་ཏི, བྷི་ནྣེ་སུ མ་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ, ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ. ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ, སེ་ས་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? བྷ་ཝ་དྭ་ཡེ་པི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷཱ བྷི་ཛྫ་ནྟེ་ཝ, ན ཀི་ཉྩི ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ, མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ མ་ར་ཎཾ ‘‘ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཛ་རཱ ཨི་ད་ཉྩ མ་ར་ཎཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི.

ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཛཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཛཱ་ཏི, སཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ས་ཉྫཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏི, སཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟི, སཱ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ ཧི ཨ་ཎྜ་ཀོ་ས་ཉྩ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, སཱ སཾ་སེ་ད་ཛ་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ ཧི པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ནཱ.

ཨི་དཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི. ཁ་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ན ས་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཨེ་ཀ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ. པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནེ་ཝ ཧི ཏཱ་ནི པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཙ དེ་སི་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནི་ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.

བྷ་ཝ་ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ནཱ་མ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱུ་པ་ག་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཁོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ (དྷ. པ. ༡༩༤) དུ་ཀྑོ པཱ་པ་སྶ ཨུ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (དྷ. པ. ༡༡༧) ཝི་ཡ ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ནཱ་མ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏ་མི་དྷ ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སཱུ་ཏི.

ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཀཱ་མོ ཙ སོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ད་ལ༹ྷ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་དྡོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ? ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༢༠; ཝི་བྷ. ༩༣༨) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི ཙ སཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན དི་ཊྛི་ནྟི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཧི པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཙ ཏཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༢༧). སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ན་ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་ཛྫ་སྶ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ? ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༢༢༡) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་མུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, སཱི་ལ་བྦ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ. གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༢༢; ཝི་བྷ. ༩༣༨) ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ? ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨི་དཱ་ནི ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་དོ, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཀིཾ ཝ་ད་ནྟི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཝཱ? ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ? ཨི་དྷ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཎྷཱ་ནི་དྡེ་སེ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ…པེ… དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱཏི ཨེ་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ‘‘སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ པི་ཏི་ཏོ ནཱ་མཾ ཝི་ཡ པི་ཏི་ས་དི་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནཱ་མཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ, རཱུ་པེ ཏ་ཎྷཱ་ཏི རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ. སཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ དྷུ་ཝཾ ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘རཱུ་པཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི པེ་ཙྩ ན བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱཏི རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཐཱ ས་དྡ་ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས, བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཏི ཚ་ཏྟིཾ་ས. ཨི་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༧༣) ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་རཱུ་པཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས, ‘‘བཱ་ཧི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༧༥) ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཏི ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨི་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པུ་ན ས་ངྒ་ཧེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཚ་ལེ༹་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ ཏི་སྶོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ –

‘‘ནི་དྡེ་ས་ཏྠེ་ན ནི་དྡེ་ས, ཝི་ཏྠཱ་རཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ ཙ;

པུ་ན ས་ངྒ་ཧ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ’’ཏི.

ཝེ་ད་ནཱ་ནི་དྡེ་སེ ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་མཱུ་ཧཱ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་ཝེ་ད་ནཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏྠི ཀུ་ས་ལཱ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཨ་ཏྠི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༣༤) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ མཱ་ཏི་ཏོ ནཱ་མཾ ཝི་ཡ མཱ་ཏི་ས་དི་ས་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ནཱ་མཾ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ – ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཧེ་ཏུ ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ ཀ་ཐཱ. ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ དྭེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, དྭེ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏི་སྶོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ. མ་ནོ་དྭཱ་རེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ.

ཕ་སྶ་ནི་དྡེ་སེ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོཏི ཙ་ཀྑུ་མྷི ས་མྥ་སྶོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ…པེ… ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶོཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ད་ས ཕ་སྶཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་ས་བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ.

ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཙ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.

ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་དྡེ་སེ ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཾ. རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པཾ. ཝི་བྷ་ཛ་ནེ པ་ན་སྶ ཝེ་ད་ནཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱཏི ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཙེ་ཏ་ནཱ ཕ་སྶོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་མ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་པི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ དྷ་མྨཱ ས་ནྟི, ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཡོ ས་བྦ་དུ་བྦ་ལེ་སུ་པི ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ད་སྶི་ཏོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པ་ཏེ་ཛ་ཝཱ་ཡཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཉྙོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ན་ཡོ, སོ ས་བྦོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ. ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ, ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ པཱ་ཋ་སེ་སོ. ས་མཱུ་ཧ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཡཱ་ནི ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཡ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི རཱུ་པ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཙ་ཀྑུ་མྷི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཝཱ ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན མ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

ས་ངྑཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་ངྑཱ་རོ. ཝི་བྷ་ཛ་ནེ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོཏི ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ནྣ་ནྟི ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ, ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝ་ཙཱི་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོཏི ཙི་ཏྟ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙོ་པ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ར་ཧོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་དྡེ་སེ དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, མོ་ཧ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ དུ་ཀྑེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ, དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཉྩ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྠུ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི ཏ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ན.

དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ ཙ. ནི་རོ་དྷེ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ. ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་པ་དཱ་ན་ཉྷི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཏེ་སཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་སུ ཙ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ན. ན པ་ན ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཏ་སྨིཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡེ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ, ན ཏ་སྶ ཏཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ཝ་ཏྠུ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ, ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་དཱ་ར་བྦྷ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. པ་ཙྪི་མ་ཉྷི ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ དུ་དྡ་སཾ, ན ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པུ་རི་མཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རཾ, ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ལླཱ་ས་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཨ་པི་ཙ ‘‘དུ་ཀྑེ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ངྒ་ཧ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ དཱི་པི་ཏཱ. ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ. ‘‘དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཱ.

ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཏེ་ཧི ནི་རོ་དྷ་པ་དེ་ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ དེ་སི་ཏཾ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ དྭཱ་ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.

ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡཾ.