༢. མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶཱཏི ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན སོ ཀཱ་ལོ༹, ཁེ་མ་ཀོ་ཏི པ་ན་སྶ ནཱ་མཾ. ཝི་ཧཱ་རོཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཱིཏི མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཏ་ཊྚི་ཀཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མ་ཉྩེ་ན མ་ཉྩཾ…པེ… པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ག་ཎ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སི.

ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནུ ཁོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ པུ་ཙྪཱ, ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙཱ་ཡཾ ནུ་ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ. པཱ་ཊི་མ་ཏྠ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ ཀི་ར པུ་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་ས དྭཱ་ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ.

ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ག་ཎ་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ་ཡཾ ཝ་ཊྚེ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ ན་དཱི་ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སོ, ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ་སུ་པི, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ-དེ་ཝ་ལོ་ཀ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་སུ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ. ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶོ ཧི ནི་ར་ཡོ ཏི་པུ་ཙུ་ཎྞ་བྷ་རི་ཏཱ ནཱ་ལི༹ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ་ཧི ནི་ར་ནྟ་རོ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཝཱ་སཱི་ཧི ཏ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཋཱ་ནེ་སུ, ཨི་ཏི ག་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ པ་ཙྩ་ནྟི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་མྨི་ཀེ ཨུ་པ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་བི་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡ་མྤི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. པེ་ཏ་ན་ག་རཱ་ནི ཙ གཱ་ཝུ་ཏི་ཀཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ནི་པི པེ་ཏ་བྷ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཀ་ཎྞེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱུ་ཙི་ཡཱ ཀ་ཎྞ་བི་ལཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་ཏྟ་པ་ཎྞཱ་ས ཀུ་ལ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ནུ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཝ་སིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སཱུ་ཏི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་སུ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཧི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡཱ ནཱ་ཊ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ན་ཝ་པི ཀོ་ཊི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ་པི བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཝ་ས་ནྟི.

ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ག་ཎ་ཝཱ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏྠཾ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ག་ཎཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. སོ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ‘ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ དྭཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ན ཝ་སི་ཏ་བྦ’ནྟི ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཾ, ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ཀྐཱ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་མི, ཡཾ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨཱ་དཱ་སོ ཝི་ཡ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་དཱ་སེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་པི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ. ཝཱ་ལི་ཀ་པི་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཧི ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ས་མ་ཡེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ས་ཉྫྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རེ་ཏི, མ་ཡཾ ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ག་ཎ་བྷེ་ད་ནཾ ནཱ་མ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟི.

༡༨༦. གྷ་ཊཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ. ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་ཧཱ་རོ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶ ཝི་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨནྟི ཛི་ཎྞ་མ་ལི་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་མྤི, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་སི་བྦ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀ་ཏཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ ཨ་དཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ པཱ་ཏོ་ཝ སཱུ་ཙི་པཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. སཱུ་ཙི་ཀ་མྨེ ནི་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧི་སྶཱ་མཱ་ཏི ན སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ནོཏི ཐེ་རོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ན པ་ཊི་སཱ་མི་ཏཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ དི་ཊྛཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་ཏྠཱ སུ་ཊྛུ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི; ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨཱ་རཱ་མཱ ཨེ་ཝ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི.

ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨ་ས་མ་ཡོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཀ་མྨ་ས་མ་ཡོ ཝཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ན སོ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. མཱ ཏྭཾ ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱཏི ས་ཀ་པ་རི་ས་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ. ག་ཎོཏི ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ག་ཎཱ་རཱ་མོ ཝཱ, ས་བྦ་ཐཱ་པི ག་ཎ་བཱ་ཧུ་ལླཱ་བྷི་ར་ཏོ ག་ཎ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ བྷི་ཀྑུ ན སོ་བྷ་ཏི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ པ་ན དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ སུ་དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ སོ་བྷ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁནྟི ཀཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ སུ་ཁཾ. པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་མྤི ཀཱ་མ་པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་མེ་ཝ. རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ. མ་གྒ་ས་མྦོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཁཾ. ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱིཏི ཨ་དུ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱི.

སཱ་མཱ་ཡི་ཀནྟི ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཀ་ནྟནྟི མ་ནཱ་པཾ. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏ་སྶོ ཙ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཨ་ཡཾ སཱ་མཱ་ཡི་ཀོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡༣). ཨ་སཱ་མཱ་ཡི་ཀནྟི ན ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, ཨ་ཡཾ ཨ་སཱ་མཱ་ཡི་ཀོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི. ཨ་ཀུ་པྤནྟི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ཀོ་པེ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི? ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ག་ཎ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ ནེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎཾ, ན ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ པ་ན ཨེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏོ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་པ་སྶཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏོ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཏེ་སུ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏོ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི.

ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶ གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དོ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པནྟི ས་རཱི་རཾ. ཡ་ཏྠ ར་ཏྟ་སྶཱཏི ཡ་སྨིཾ རཱུ་པེ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ར་ཏྟ་སྶ. ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ཡ་སྨིཾ རཱུ་པེ ར་ཏྟ་སྶ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཾ རཱུ་པཾ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ཝི་ཡ, ཨུ་པཱ་ལི་ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ, པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟེ སེ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝ.

༡༨༧. ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡཱཏི ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི? ས་ཙེ ཧི ཀོ་ཙི དུ་བྦུ་དྡྷཱི ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཁེ་ཏྟཾ པ་ཝི་ཊྛཱ གཱ་ཝི་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་མྷེ་ཡེ་ཝ ག་ཎ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ – ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཝི་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ. སུ་ཉྙ་ཏནྟི སུ་ཉྙ་ཏ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཏཾ ཙེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་ན ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣེ་ནཱཏི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣེ་ན. བྱ་ནྟཱི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་ག་ཏ་ནྟེ་ན ནི་སྶ་ཊེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན. ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ.

ཀཱ་ཡ པ་ན ཝེ་ལཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏི? པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཝེ་ལཱ་ཡ, ཝཱ པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་སཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ན་ཝ་ར་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལ་པཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་སཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི. པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ་པི ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ ཁོ ཝཱ་སེ་ཊྛཱ ར་ཏྟི, ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༩༩) ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི བོ་དྷི་པ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི་པི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཱ་ནེ་ཝ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་ཧཱ་རོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ, ཏ་སྨཱ.

༡༨༨. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏནྟི ཨི་དྷ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. བ་ཧི་དྡྷཱཏི པ་ར་སྶ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ལེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ. ཨཱ་ནེ་ཉྫནྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི.

ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་སྨིནྟི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་གུ་ཎ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘པ་ར་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ – ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ, ཀཱ་ལེ་ན པ་ར་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི – ‘‘ན མེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྪ་ཏོ ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ པ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡ་ཏོ ཕ་ར་སུ་མྷི ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ པུ་ན ནི་སི་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཚི་ཛྫེ་སུ ཕ་ར་སུ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཡཾ ཡཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ.

༡༨༩. ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཨི་ཏི ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ‘‘ས་མྤ་ཛྫ་ཏི མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་ཡ་ཏཱིཏི ནི་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ. ན ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི, ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝཾ ན ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི.

པུ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱིཏི ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་རུ་ཎཱ་ཝ, ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ –

‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ གོ་ཙ་རོ བྷ་སྶཾ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཐ བྷོ་ཛ་ནཾ;

ཨུ་ཏུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ཙེ་ཝ, ས་པྤཱ་ཡོ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཀོ’’ཏི.

ས་ཏྟ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་སྶ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་སྶ ཙ ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༡༩༠. ཨི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཧཱ་ནེ་ན དྭེ མ་གྒེ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་མ་གུ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེ. ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨེ་ཏཾ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘པ་ཧཱི་ནོ ནུ ཁོ མེ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ནོ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལཾ, ཕ་ལ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ནེ་ན ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༩༡. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི རཱུ་པེ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ ཨ་སྨཱི་ཏི ཚ་ནྡོ ཨ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨི་མེ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཀུ་ས་ལཱ ཧི ཀུ་ས་ལཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ་པི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཉྩེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀ་ཉྩ…པེ… ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཉྩེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀ་ཉྩ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལོ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀོ ཙ…པེ… ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལོ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀོ ཙ. ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ ཙ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ ཙ.

ཨ་རི་ཡཱཏི ནི་ཀྐི་ལེ་སཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱཏི ལོ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཝི་སི་ཊྛཱ. ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ པཱ་པི་མ་ཏཱཏི པཱ་པི་མ་ནྟེ་ན མཱ་རེ་ན ཨ་ནོ་ཀྐ་ནྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙི་ཏྟཾ མཱ་རོ ན པ་སྶ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ཏི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སཱིཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? ག་ཎེ་པི ཨེ་ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ཧ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུནྟི ཨ་ནུ་ག་ཙྪི་ཏུཾ པ་རི་ཙ་རི་ཏུཾ.

ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘སུ་ཏཱ་ཝུ་དྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༧) བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷ་ས་མྤ་ནྣོ ཡོ་དྷོ ཝི་ཡ ཀ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཏ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཨཱ་ཧ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡཱ ཙ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ‘‘ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ‘‘ཡ་དི་དཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ་པི ཨ་ཏྠོ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ས་ནྟེ.

༡༩༣. ས་ཏྠཱཏི བཱ་ཧི་ར་ཀོ ཏི་ཏྠ་ཀ་ར་ས་ཏྠཱ. ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. མུ་ཙྪཾ ཀཱ་མ་ཡ་ཏཱིཏི མུ་ཙྪ་ན་ཏ་ཎྷཾ པ་ཏྠེ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶུ་པ་དྡ་ཝོ. སེ་སུ་པ་དྡ་ཝེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝ་དྷིཾ་སུ ནནྟི མཱ་ར་ཡིཾ་སུ ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཧི གུ་ཎ་མ་ར་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ནི་པ་ཏ་ནཱ་ཡ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོ་ཝ – ‘‘དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ ཙ ཀ་ཊུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི. བཱ་ཧི་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ ཧི ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱ, ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་གུ་ཎོ ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ག་དྲ་བྷ་པི་ཊྛི་ཏོ པ་ཏི་ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏི, ས་རཱི་ར་སྶ པཾ་སུ་མ་ཀྑ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎ་མ་ཏྟ་ཏོ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ན པུ་རི་མཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་དྭ་ཡཾ ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ས་ནེ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷཱ, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ནྟི མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་གུ་ཎཱ. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ནྟོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ པ་ཏི་ཏོ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ན་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ན་ཝ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ.

༡༩༦. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ སེ་སུ་པ་དྡ་ཝེ་ཧི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ས་པ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཧི་ཏཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་མེ་ན་པི ཧེ་ཊྛི་མེ་ན་པི ཨ་ཏྠེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝེ་ར་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ.

ཝོ་ཀྐ་མྨ ཙ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱཏི དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཧི ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝོ་ཀྐ་མྨ ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ན ཝོ་ཀྐ་མྨ ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ.

ན ཝོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་སུ ཏ་ཐཱ ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི. ཨཱ་མ་ཀེཏི ཨ་པ་ཀྐེ. ཨཱ་མ་ཀ་མ་ཏྟེཏི ཨཱ་མ་ཀེ ནཱ་ཏི་སུ་ཀྑེ བྷཱ་ཛ་ནེ. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཧི ཨཱ་མ་ཀཾ ནཱ་ཏི་སུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ཀྐཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ས་ཎྷི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ‘‘མཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་སུ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི. ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ནི་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི ས་ཀིཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་སྶཱ་མི ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མི. པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧཱཏི དོ་སེ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཀྐ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ བྷི་ནྣ་ཚི་ནྣ་ཛ་ཛྫ་རཱ་ནི པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ སུ་པ་ཀྐཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧ་མྤི པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་སྶཱ་མི ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མི. ཡོ སཱ་རོ སོ ཋ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝོ མ་ཡཱ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཡོ མ་གྒ་ཕ་ལ་སཱ་རོ, སོ ཋ་སྶ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎཱ་པི ཨི་དྷ སཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.