༦. ཨི་སི་གི་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨི་སི་གི་ལི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨི་སི་གི་ལི་སྶ ཨི་སི་གི་ལཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝེ་བྷཱ་རོ ན ཝེ་བྷཱ་རོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཏ་དཱ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཏེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏ་ཏྠ ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏེ་ཧི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་བྦ་ཏེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་སི་གི་ལི་སྶ ཨི་སི་གི་ལི་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ པུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ཙེ་ཝ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་ཏྠ་ནཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི.

པ་ཝི་ས་ནྟཱ དི་སྶ་ནྟི པ་ཝི་ཊྛཱ ན དི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ག་བྦྷེ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏཾ པ་བྦ་ཏཾ དྭེ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨི་མེ ཨི་སཱིཏི ཨི་མེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨི་སཱི.

ཀ་དཱ པ་ན ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཨེ་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཁེ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ལཱ་ཛཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ པུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཏྠེ་སི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཁ་ཎེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ མ་དྷུ་ར་མཾ་སཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ པུ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ཡིཾ་སུ. སཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་མེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ དི་སྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི, ཏ་སྶཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི་ཡཱ་ཝ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ བྷཱུ་མི་ཏོ པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ དི་སྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ ག་བྦྷོ ས་ཎྛཱ་སི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་སི, སེ་སཱ ག་བྦྷ་མ་ལཾ ནི་སྶཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་དུ་མ་སྶ་རེ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་དུ་མེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སི –

‘‘ས་རོ་རུ་ཧཾ པ་དུ་མ་པ་ལཱ་ས་པ་ཏྟ་ཛཾ, སུ་པུ་པྥི་ཏཾ བྷ་མ་ར་ག་ཎཱ་ནུ་ཙི་ཎྞཾ;

ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི.

ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ, ཏ་དཱ ཙ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨི་སི་གི་ལཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.

༡༣༥. ཡེ ས་ཏྟ་སཱ་རཱཏི ཨ་རི་ཊྛོ ཨུ་པ་རི་ཊྛོ ཏ་ག་ར་སི་ཁཱི ཡ་ས་སྶཱི སུ་ད་སྶ་ནོ པི་ཡ་ད་སྶཱི ག་ནྡྷཱ་རོ པི་ཎྜོ་ལོ ཨུ་པཱ་ས་བྷོ ནཱི་ཏོ ཏ་ཐོ སུ་ཏ་ཝཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཏེ་ར་ས་ནྣཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་ན ནཱ་མཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཡེ ས་ཏྟ་སཱ་རཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་སཱ་རཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ནཱི་གྷཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑཱ. ནི་རཱ་སཱཏི ནི་ཏྟ་ཎྷཱ.

དྭེ ཛཱ་ལི་ནོཏི ཙཱུ་ལ༹་ཛཱ་ལི མ་ཧཱ་ཛཱ་ལཱི་ཏི དྭེ ཛཱ་ལི་ནཱ་མ་ཀཱ. ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་སྶ ནཱ་མ་མེ་ཝ. པ་སྶི ཛ་ཧི ཨུ་པ་དྷི་དུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ པ་སྶི ནཱ་མ སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ, དུ་ཀྑ་སྶ པ་ན མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་དྷིཾ ཛ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ཐུ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི་པི ཨེ་ཀ་སྶ ནཱ་མ་མེ་ཝ.

ས་ཏྠཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ར་བྷ་ངྒོ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཨུ་ཙྩ་ངྒ་མཱ་ཡོཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ. ཨ་སི་ཏོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ མ་ནོ་མ་ཡོཏི ཨི་མེ་པི ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ. མཱ་ན་ཙྪི་དོ ཙ བ་ནྡྷུ་མཱཏི བ་ནྡྷུ་མཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ, མཱ་ན་སྶ པ་ན ཚི་ནྣ་ཏྟཱ མཱ་ན་ཙྪི་དོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་དཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་པི ནཱ་མ་མེ་ཝ.

ཀེ་ཏུ་མྦྷ་རཱ་གོ ཙ མཱ་ཏ་ངྒོ ཨ་རི་ཡོཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ་ཙྩུ་ཏོཏི ཨ་ཐ ཨ་ཙྩུ་ཏོ. ཨ་ཙྩུ་ཏ་གཱ་མ་བྱཱ་མ་ངྐོཏི ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནཱ. ཁེ་མཱ་བྷི་ར་ཏོ ཙ སོ་ར་ཏོཏི ཨི་མེ དྭེ་ཡེ་ཝ.

ས་ཡ྄ཧོ ཨ་ནོ་མ་ནི་ཀྐ་མོཏི ས་ཡ྄ཧོ ནཱ་མ སོ བུ་དྡྷོ, ཨ་ནོ་མ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་ནོ་མ་ནི་ཀྐ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ན་ནྡོ ན་ནྡོ ཨུ་པ་ན་ནྡོ དྭཱ་ད་སཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ན་ནྡཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ན་ནྡཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པ་ན་ནྡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་ས. བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རཱིཏི བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནཱ་མ སོ བུ་དྡྷོ. ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རཱིཏི ཐུ་ཏི.

ཏ་ཎྷ་ཙྪི་དོཏི སི་ཁ་རི་སྶཱ་ཡཾ ཐུ་ཏི. ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི མ་ངྒ་ལ་སྶ ཐུ་ཏི. ཨུ་ས་བྷ་ཙྪི་དཱ ཛཱ་ལི་ནིཾ དུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི ཨུ་ས་བྷོ ནཱ་མ སོ བུ་དྡྷོ དུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ལི་ནིཾ ཨ་ཙྪི་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མོ་པ་ནཱི་ཏོཏི ཨུ་པ་ནཱི་ཏོ ནཱ་མ སོ བུ་དྡྷོ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ. ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི་པི ཨེ་ཀ་སྶ ནཱ་མ་མེ་ཝ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཨ་ཡཾ ཀ་ཎྷ་སྶ ཐུ་ཏི.

ཨེ་ཏེ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙཱཏི ཨེ་ཏེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཉྙེ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ཨི་མེ་སུ ཧི པ་ཉྩ་སུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ཏེ་སུ དྭེ་པི ཏ་ཡོ་པི ད་ས་པི དྭཱ་ད་ས་པི ཨཱ་ན་ནྡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནཱ་མ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ནཱ་མེ་ཧེ་ཝ ས་བྦེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ཨི་སི་གི་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.