༤. ཙཱུ་ལ༹་གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཙཱུ་ལ༹་གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར མཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ ར་ཏྟིཾ ག་ངྒཱ་སོ་ཏ་ཏོ མ་ཙྪོ ཐ་ལཾ པ་ཏྟོ. མ་ནུ་སྶཱ ཙེ་ལཱ་ནི ཏེ་ལ་པཱ་ཏི་ཡཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ ཀ་ཏྭཱ མ་ཙྪཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ན་ག་རེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཨ་མྷེ་ཧི ན་ག་ར་ཊྛཱ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙེ་ལུ་ཀྐཱ་ཧི མ་ཙྪོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལཱ-ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ས་བྦཱ ག་ངྒཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ ཝཱ་ལི་ཀུ་སྶ་དེ ག་ངྒཱ་ཏི་ཏྠེ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་མཾ ག་ངྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀོ་ཙི པུ་བྦེ ཝ་ཌྜྷི་པ་རི་ཧཱ་ནིཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ, པུ་བྦེ ཨེ་ཀཾ བཱ་ལ་གོ་པཱ་ལ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ གོ་ག་ཎཱ ཨི་མི་སྶཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ པ་ཏི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་མེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཨ་པ་རཾ པ་ན པ་ཎྜི་ཏ་གོ་པཱ་ལ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གོ་ག་ཎ་སྶ སོ་ཏྠི ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི ཛཱ་ཏཱ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
མཱ་ག་དྷ་ཀོཏི མ་ག་དྷ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི. དུ་པྤ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ནི་པྤ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝོ ད་ནྡྷོ མ་ཧཱ་ཛ་ལོ༹. ཨ་ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ. པ་ཏཱ་རེ་སཱིཏི ཏཱ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨུ་ཏྟ་རཾ ཏཱི་རཾ སུ་ཝི་དེ་ཧཱ་ནནྟི ག་ངྒཱ་ཡ ཨོ་རི་མེ ཏཱི་རེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛཾ, པཱ་རི་མེ ཏཱི་རེ ཝི་དེ་ཧ་ར་ཊྛཾ, གཱ་ཝོ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛ་ཏོ ཝི་དེ་ཧ་ར་ཊྛཾ ནེ་ཏྭཱ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཾ ཏཱི་རཾ པ་ཏཱ་རེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཾ ཏཱི་རཾ སུ་ཝི་དེ་ཧཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི མ་ཎྜ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སཱུཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷིཾ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་མེ་ཝ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏེ་ན ཧི གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ན གཱ་ཝོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟེ་ན ག་ངྒཱ་ཡ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ ས་མ་ཏི་ཏྠ་ཉྩ ཝི་ས་མ་ཏི་ཏྠ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ ཨ་སྶ, མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ངྒཱ་ཡ གུ་ནྣཾ ཝི་སྶ་མ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ དྭེ ཏཱི་ཎི ཝཱ་ལི་ཀ་ཏྠ་ལཱ་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཨ་སྶུ. ཏ་ཐཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཏི་ཏྠཱ་ནི, ཨི་མ་སྨཱ ཏི་ཏྠཱ བྷ་ཊྛཱ ཨི་མཾ ཏི་ཏྠཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི, ཨི་མ་སྨཱ བྷ་ཊྛཱ ཨི་མ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན བཱ་ལ་གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ གུ་ནྣཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠཾ ས་མཾ ཝཱ ཝི་ས་མཾ ཝཱ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ངྒཱ་ཡ གུ་ནྣཾ ཝི་སྶ་མ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ དྭེ ཏཱི་ཎི ཝཱ་ལི་ཀ་ཏྠ་ལཱ་ནི་པི ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ར་ཏཱི་རེ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཨ་ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཏི་ཏྠེ་ནེ་ཝ གཱ་ཝོ ཨོ་ཏཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཧཱ་ཨུ་ས་བྷོ ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏི་རི་ཡཾ ག་ངྒཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ཚི་ནྣ་ཏ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཎྚ་ཀ་གུ་མྦ་ག་ཧ་ན་ཉྩ དི་སྭཱ, ‘‘དུ་བྦི་ནི་ཝི་ཊྛ་མེ་ཏ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ དྷུ་ར་གྒ-པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་ས་མྤི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. གཱ་ཝོ མ་ཧཱ་ཨུ་ས་བྷོ ནི་ཝ་ཏྟོ མ་ཡ་མྤི ནི་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ་ཏི ནི་ཝ་ཏྟཱ. མ་ཧ་ཏོ གོ་ག་ཎ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ངྒཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་སི. གོ་ག་ཎོ ཨཱ་ཝ་ཊྚཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་མེ་ཝ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཀོ་པི གོ་ཎོ ཨ་རོ་གོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སཱུ’’ཏི.
ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཨི་དྷ ལོ་ཀེ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཚེ་ཀཱ, པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཨ་མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ. མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻམྤི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཝ. ཨ་མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཚེ་ཀཱ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་ན མཱ་ར་སྶ དྷེ་ཡྻཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ. དྷེ་ཡྻནྟི ཋཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ ནི་ཝཱ་སོ གོ་ཙ་རོ. མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ, ཨི་མི་ནཱ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༣༥༡. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་གཱ་ཝོཏི ད་ནྟ་གོ་ཎེ ཙེ་ཝ དྷེ་ནུ་ཡོ ཙ. ད་མྨ་གཱ་ཝོཏི ད་མེ་ཏ་བྦ་གོ་ཎེ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛཱ་ཏ་གཱ་ཝོ ཙ. ཝ་ཙྪ་ཏ་རེཏི ཝ་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ བ་ལ་ཝ་ཝ་ཙྪེ. ཝ་ཙྪ་ཀེཏི དྷེ་ནུ་པ་ཀེ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀེ. ཀི་སཱ་བ་ལ་ཀེཏི ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ མ་ནྡ་ཐཱ་མེ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ཀོཏི ཏཾ་དི་ཝ་སེ ཛཱ་ཏ་ཀོ. མཱ་ཏུ་གོ་ར་ཝ་ཀེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོཏི མཱ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཧུཾ་ཧུ་ནྟི གོ་ར་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཉྙཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཚི་ནྡ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ཙྪ་ཀོ ཏཱ་ཡ གོ་ར་ཝ་ས་ཉྙཱ་ཡ དྷེ་ནུ་ཡཱ ཝཱ ཨུ་རེ་ན ཚི་ནྣོ་ད་ཀེ་ན ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ‘‘མཱ་ཏུ་གོ་ར་ཝ་ཀེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣༥༢. མཱ་ར་སྶ སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན མཱ་ར་སྶ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱ. པཱ་རཾ ག་ཏཱཏི མ་ཧཱ་ཨུ་ས་བྷཱ ན་དཱི་པཱ་རཾ ཝི་ཡ སཾ་སཱ་ར་པཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏཱ. པཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སཱུཏི མ་ཧཱ་ཨུ་ས་བྷཱ་ནཾ པཱ་ར་ངྒ་ཏ་ཀྑ་ཎེ ག་ངྒཱ་ཡ སོ་ཏ་སྶ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཨུ་ས་བྷེ པཱ་རཾ པ་ཏྟེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ག་ཏ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. པཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་གཱ་ཝོ ཝི་ཡ ན་དཱི་པཱ་རཾ སཾ་སཱ་ར་པཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ, ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོཏི ཨི་མེ དྭེ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ.
ཛཱ་ན་ཏཱཏི ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན བུ་དྡྷེ་ན. སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏོཏི སུ་ཀ་ཐི་ཏོ. ཝི་ཝ་ཊནྟི ཝི་ཝ་རི་ཏཾ. ཨ་མ་ཏ་དྭཱ་རནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཝ་ཊཾ. ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏནྟི ཝི་ག་ཏ་མཱ་ན་ན་ལ༹ཾ ཀ་ཏཾ. ཁེ་མཾ པ་ཏྠེ་ཐཱཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ཐ, ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཏྟ’ཏྠཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ པ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཙཱུ་ལ༹་གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.