༢. མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏཾ ཀི་ར ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་སཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝེ་སཱ་ལཱི’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀ་ཐཱ – བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཀི་ར ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ག་བྦྷོ ས་ཎྛཱ་སི. སཱ ཉ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་དེ་སི. རཱ་ཛཱ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ས་མྨཱ པ་རི་ཧ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ག་བྦྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་གྷ་རཾ པཱ་ཝི་སི. པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱི་ནཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སཱ ཙ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ, ཏེ་ན པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་པ་ཊ་ལ་བ་ནྡྷུ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ དེ་ཝི་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི མཾ་ས་པེ་སི་ནྟི ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ མ་མ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཡེ་ན ཏཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ སོ་ཏེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏ་མ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ. སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཀ་ཉྩེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ན ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ པ་ཛཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཾ ག་ངྒཱ་སོ་ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཏཱ་པ་སོ གོ་པཱ་ལ་ཀ་ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐེ་ཏྠ ཏཾ ཨ་ཀྑ་ར་པ་ཊྚི་ཀཾ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ལ་ཉྪ་ནཾ ཙ དི་སྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཨ་དྡ་ས, དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘སི་ཡཱ ག་བྦྷོ, ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ དུ་གྒ་ནྡྷ་པཱུ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་སྶ་མཾ ནེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན དྭེ མཾ་ས་པེ་སི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ་པ་སོ དི་སྭཱ སཱ་དྷུ་ཏ་རཾ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པུ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ མཾ་ས་པེ་སི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་སཱི་སཱ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ པ་ཉྩ པི་ལ༹་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱ མཾ་ས་པེ་སི སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སོ དཱ་ར་ཀོ, ཨེ་ཀཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ་སུ ཏཱ་པ་ས་སྶ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀ་ཏོ ཙ་སྶ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཙ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྠ, སོ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁཱི་རཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ མུ་ཁེ ཨཱ་སི་ཉྩ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨུ་ད་རཾ ཡཾ ཡཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཎི་བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྪ་ཝཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པ་རེ ཨཱ་ཧུ ‘‘སི་བྦེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ལཱི་ནཱ ཚ་ཝི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལཱི་ན་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལི་ཙྪ་ཝཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ.
ཏཱ་པ་སོ དཱ་ར་ཀེ པོ་སེ་ནྟོ ཨུ་སྶཱུ་རེ གཱ་མཾ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ བྱཱ་པཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དཱ་ར་ཀ་པོ་ས་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ར་ཀེ དེ་ཐ, མ་ཡཾ པོ་སེ་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ་པ་སོ སཱ་དྷཱུ་ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི. གོ་པཱ་ལ་ཀཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥེ་ཧི ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་སྶ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏཱ་པ་སོ – ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཐ, ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་ཉྩ་གོ་ར་སེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏོ་སེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐ, ཏ་ཏྠ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ ཨ་དཱ་སི. ཏེ སཱ་དྷཱུ་ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ ནེ་ཏྭཱ པོ་སེ་སུཾ.
དཱ་ར་ཀཱ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཝི་ཝཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙེ གོ་པཱ་ལ་ཀ་དཱ་ར་ཀེ ཧ་ཏྠེ་ན་པི པཱ་དེ་ན་པི པ་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ རོ་ད་ནྟི. ‘‘ཀི་སྶ རོ་ད་ཐཱ’’ཏི ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཀཱ ཏཱ་པ་ས་པོ་སི་ཏཱ ཨ་མྷེ ཨ་ཏི་པ་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨི་མེ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཉྙེ དཱ་ར་ཀེ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི དུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ན ཨི་མེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀི་ར སོ པ་དེ་སོ ཝ་ཛྫཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ པ་རི་མཱ་ཎེ་ན. ཨ་ཐ ཏཾ པ་དེ་སཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཱ་ཡ ཙ་སྶ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ཀ་དཱ་རི་ཀཱ ན ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏོ དཱ་རི་ཀཱ ན ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་སཾ་ཝཱ་སེ་ན དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ དྷཱི་ཏཱ ཙ པུ་ཏྟོ ཙ. ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ དྭེ དྭེ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མུ་ཡྻཱ་ན་ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟཱ ན་ག་རཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་ན གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་སཱ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ལཱི་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ’’ཏི.
༠༡. བ་ཧི་ན་ག་རེཏི ན་ག་ར་སྶ བ་ཧི, ན ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་ན་ག་ར་སྨིཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ན་ག་ར་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝ་ན་ས་ཎྜོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བ་ཧི་ན་ག་རེ’’ཏི. ཨ་པ་ར་པུ་རེཏི པུ་ར་སྶ ཨ་པ་རེ, པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ན་ས་ཎྜེཏི སོ ཀི་ར ཝ་ན་ས་ཎྜོ ན་ག་ར་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡཾ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ལེ་ཎ་ཀུ་ཊི་མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སུཾ, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་ར་པུ་རེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ’’ཏི. སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ པ་ན པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལི་ཙྪ་ཝི་པུ་ཏྟོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟོཏི ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་དྷུ་ནཱ་པ་ཀྐ་ནྟོ. པ་རི་ས་ཏཱིཏི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ. ཏེ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ཉྷི བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣཱ བུ་དྡྷ་མཱ་མ་ཀཱ དྷ་མྨ་མཱ་མ་ཀཱ ས་ངྒྷ་མཱ་མ་ཀཱ. ཏེ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏྭཾ ཀ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས, ཀ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི? ཀིཾ ད་ནྟཱ མེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཁཱ་ད་སི, ཨ་ཧི་ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་སི, ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟེ་སུ པུ་པྥཱ་ཝ་ལི༹་ཀཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི? མུ་ཁ་ཏོ ཏེ ད་ནྟེ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ. སོ ཏེ་སཾ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ན ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་མ་རི་ཡཾ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ལ་མ་རི་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ. ཨ་ལ་མ་རི་ཡོ ཙ སོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ ཙཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི མ་གྒོ་པི ཕ་ལ་མྤི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༡༡) ཧི ཨེ་ཏྠ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༥) ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༩༦) ཨེ་ཏྠ མ་གྒོ. ‘‘ཨ་ཡ་མ་ཉྙོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཕཱ་སུ ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༢༨) ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ. ‘‘ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ༹་མོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༤༠) ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཉྷི སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི.
ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མཾ དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ པ་ན ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི. ཝཱི་མཾ་སཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་ཉྙ་ཝཱ, སོ ཏཾ པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ནྡ་ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མཾ ཝཱི་མཾ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཙ་རི་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ས་ཡཾ་པ་ཊི་བྷཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སུ་ཁུ་མཾ དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ མ་གྒོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ པ་ན ལ་དྡྷ་པ་རི་སོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་ཡ ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི, སུ་ཕུ་སི་ཏཾ པ་ན་སྶ ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎཾ, མུ་དུ་ཀཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ, མ་དྷུ་རོ ས་རོ, ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹ ཝཱ་ཙཱ, སོ ཡཾ ཡ་དེ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི.
ཡ་སྶ ཙ ཁྭཱ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཡ་སྶ ཙ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སྶ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, དོ་ས་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, མོ་ཧ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ, ཝི་ཏ་ཀྐཱུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི.
སོ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི སོ དྷ་མྨོ ཡོ ཏཾ ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ནེ་ས ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི དྷ་མྨོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཡྻ, ན པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ཉྷི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ-ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི-ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ ཏྭཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ཝ་ད་སི, ཡ་དི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨི་མེ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཀ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ཛྫུ་ནེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཨ་སྶ དྷ་མྨོ ཨ་མོ་གྷོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ན་སྶ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་སྶོ་སི ཁོཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལ་སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎི, ན པ་ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་སི. ཀ་སྨཱ? ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཡཾ ཀུ་དྡྷོ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་ཏི, མ་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ པ་ན མ་ཡི་པི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙ མ་ཡི ཙཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་སི. ཨ་པི ཙ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡེ དོ་སཱ་རོ་པ་ན་ས་དི་སཾ, ཀོ ཨི་མ་སྶ ཀ་ཐཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི? ས་ཡ་མེ་ཝ ཁེ་ལེ༹ པ་ཙྪི་ནྣེ མུ་ཁེ སུ་ཀྑེ ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་སི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏོ.
༡༤༧. ཀོ་དྷ་ནོཏི ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ. མོ་གྷ་པུ་རི་སོཏི ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་སོ. ཡ་སྶ ཧི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན་ཏྠི, ཏཾ བུ་དྡྷཱ ‘‘མོ་གྷ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་གྒེ ཝཱ ཕ་ལེ ཝཱ ཨ་ས་ཏི ‘‘མོ་གྷ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ་ཡེ་ཝ, ཏེ་ན ཏཾ ‘‘མོ་གྷ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀོ་དྷཱ ཙ པ་ན་སྶ ཨེ་སཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ཨེ་སཱ ཙ པ་ན་སྶ ཝཱ་ཙཱ ཀོ་དྷེ་ན བྷཱ་སི་ཏཱ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀུ་དྡྷོ་ཏི? ཨ་ཡ་ཉྷི པུ་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་སི. སོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན་ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ན་མི་སྶ་ཀ་ཝ་ནེ་སུ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ཙ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ཙ དི་སྭཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀཱི་ཝ་མ་དྷུ་རོ ནུ ཁོ ས་དྡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་དྡཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན་སྶ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐེ་སི. ན ཧི བུ་དྡྷཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ ཏ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་ཋ་མཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪིཾ, སོ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱུ’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཧཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪིཾ, ཏཾ མེ ན ཀ་ཐེ་སི. ཨ་དྡྷཱ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ས་མ་ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ན ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི. བྷི་ཡྻོ་སོ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ་པི ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ད་ས་བ་ལཾ པ་ན ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀོ་དྷཱ ཙ པ་ན་སྶ ཨེ་སཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི.
ཝ་ཎྞོ ཧེ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཀ་ཏོ ‘‘དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོ མེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ, སོ ཝ་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ས་ཏི. ཝ་ཎྞོ ཧེ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎོ ཨེ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ན ཨ་གུ་ཎོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཡ་མྤི ཧི ནཱ་མ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? སུ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་སི་དྡྷ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་པི ཙེ་ཏེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་མ ཨེ་ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡ་མྤི ཧི ནཱ་མ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྭེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྭ་ཡོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནྭ་ཡོ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ, ཏཾ ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༨. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡུཾ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཱ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཨུ་པ་རི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ད་ས ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ལཱ་ནི པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ. ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཉྩ ག་ངྒེ་ཡྻཾ, པ་ཎྜ་རཾ ཏ་མྦ་པི་ངྒ་ལཾ;
ག་ནྡྷ་མ་ངྒ་ལ་ཧེ་མ་ཉྩ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཚ་དྡ་ནྟི་མེ ད་སཱ’’ཏི.
ཨི་མཱ་ནི ཧི ད་ས ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་ནྟི པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ངྒེ་ཡྻ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ངྒེ་ཡྻཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཎྜ་ར་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པ་ཎྜ་རཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་མྦ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཏ་མྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པི་ངྒ་ལཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ མ་ངྒ་ལཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཧེ་མ་ཝ་ཏ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཚ་དྡ་ནྟ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཚ་དྡ་ནྟཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ.
ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ. སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ (སཾ. ནི. ༢.༣༤) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཉཱ་ཎ་བ་ལ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ཙ བ་ལནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཡེ་ཧི ད་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ ས་མུ་པེ་ཏོ. ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ས་བྷཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཝ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ, ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ. ཝ་ཛ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ ཨུ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ. ས་བྦ་ག་ཝ་སེ་ཊྛོ ས་བྦ་པ་རི་སྶ་ཡ་ས་ཧོ སེ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཝ་ཧོ ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ས་དྡེ་ཧི་པི ཨ་ཀ་མྤ་ནི་ཡོ ནི་ས་བྷོ, སོ ཨི་དྷ ཨུ་ས་བྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཋཱ་ནནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ནི་ས་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཨུ་ས་བྷ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ད་ས་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཡོ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
པ་རི་སཱ་སཱུཏི ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སཱི་ཧོ ས་ཧ་ན་ཏོ ཧ་ན་ན་ཏོ ཙ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧ་ན་ན་ཏོ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་དཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སཱི་ཧོ སཱི་ཧ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཨི་ཏི རཱུ་པ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི. བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝི་སི་ཊྛཾ. ཙ་ཀྐ-ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ –
ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ, ར་ཐ་ངྒེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ;
དཱ་ནེ ར་ཏ་ན་དྷ་མྨཱུ་ར-ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ དི་སྶ་ཏི;
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨི་དྷ མ་ཏོ, ཏ་ཉྩ དྭེ་དྷཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཧི ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥) ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི (དྷ. པ. ༡) ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ད་དཾ བྷུ་ཉྫ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༧.༡༤༩) ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༤༣) ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༤; ༡.༥.༡༠༣) ཨེ་ཏྠ ཨུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༦༡; སཾ. ནི. ༢.༡༦༢) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཏཾ པ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་བ་ལཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བ་ལཱ་ཝ་ཧཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ར་ས་ཉཱ་ཎཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ‘‘ད་ས ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ད་ས? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ཧེ་ཏཱུ ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནེ་ཏཾ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༠༩) ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཡ་མྤཱིཏི ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ཨི་ད་མྤི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨི་ད་མྤི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཋཱ་ནཾ. ཀ་མྨཾ ཧེ་ཏུ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༡༠) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནིནྟི ས་བྦ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནིཾ ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཉྩ. པ་ཊི་པ་དནྟི མ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཎཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟེ་སུ ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ? ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༡༡) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུཾ. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུནྟི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དྷཱ་ཏུཾ. ལོ་ཀནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.
ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏནྟི ཧཱི་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་ད་མྤི ཉཱ་ཎཾ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.
པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཏ་ཏོ པ་རེ་སཾ ཧཱི་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན པ་ན དྭེ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟནྟི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཝུ་དྡྷི་ཉྩ ཧཱ་ནི་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྶ་པི ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༡༤) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝོ་དཱ་ནནྟི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༢༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྷི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ངྒེ་ན པ་ན ས་བྦ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མྤི ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཝོ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཛྷཱ་ཡཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛྷཱ་ཡཱི, ཨ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩོ ཛྷཱ་ཡཱི ས་མྤ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཙྩེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༢༨) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ. ས་ཏྟ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝེ.
༡༤༩. ཨི་མཱ་ནི ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི ཡཱ་ནི པུ་བྦེ ‘‘ད་ས ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཾ, ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ར་ཝཱ་དཱི་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི – ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ན་ཏྠི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ་ཏི. ཏཾ ན ཏ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཏ་མྤི ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་ས་མྤི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཧི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝ. ཏ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ. པ་ཉྩ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་མེ་ཝ. ཚ་ཊྛཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ. ས་ཏྟ་མཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་མེ་ཝ. ན་ཝ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མེ་ཝ. ད་ས་མཾ ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ས་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ པ་ར་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ – ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི? ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་ཡཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་མེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཙ་རི་ཡ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ཏི, པ་ཡོ་གཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཐེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ ས་ཙེ དཱུ་རེ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་སེ་ན ཏེ ཁི་པྤཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཙ ནེ་སཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན པུ་བྦ་ཛཱ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་བྦེ་ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་མཱ་ནི ད་ས་བ་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛིཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཛ་ཧ་ནྟོ དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ནེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི. སོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེཏི ཡ་ཐཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝེ་ཧི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤེ་ཧི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ, སོ ཨེ་ཝཾ སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝ་དཱ་མི ཨི་མ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶཱ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ནི་ར་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཀ་ལ་སྨི་ཉྷི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༡༥༠. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ར་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱ་ར་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ མ་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཏ་ཝ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི ཨི་མེ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཏཱཏི ཏེ་སུ ཝ་ཏ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ་པི དྷ་མྨོ་པི ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཡོ མཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི མཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོཏི ཁེ་མཾ པ་ཏྟོ, སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཙོ་ད་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་བུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ་སྨཱི་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ, ཏེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཉྷི ཨ་ནྟ་མ་སོ དུ་ཀྐ་ཊ-དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མྤི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མེ་ཐུ་ནཾ སེ་ཝ་ཏོ ཧི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནི་སྶཾ་ས་ཡ་མེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ་སུ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དི་དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ མཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༡. ‘‘ཨ་ཊྛ ཁོ ཨི་མཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བྱ་ཏྟཾ པ་རི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ པ་རི་སཱ པ་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ཨ་ཊྛ ཁོ ཨི་མཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ མཱ་ར་པ་རི་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན མཱ་རཱ་ནཾ. ས་བྦཱ་པི ཙེ་ཏཱ པ་རི་སཱ ཨུ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཱི་སུ ཝེ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ ཧོ་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ནཱ་ནཱ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ ཙེ་ཝ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཙ. ས་མ་ཎཱ ས་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ར་ཝཱ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷཱ་རོ. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་པི ཨུ་གྒཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་མ་ནུ་སྶོ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་པི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ས་ངྐ་མྤ་ཏི, ཏེ་སཾ རཱུ་པཾ ཝཱ དི་སྭཱ ས་དྡཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཱ ཨུ་གྒཱ. ཏཱ་སུ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷཱ་རོ. ཨི་ཏི ཨུ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སནྟི བི་མྦི་སཱ་ར་ས་མཱ་ག་མ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ས་མཱ་ག་མ་ས་དི་སཾ. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནི་པི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ ག་ཙྪ་ཏི. ཀཱི་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ? ཡཱ་དི་སཱ ཏེ, ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཡཱ་དི་ས་ཀོ ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཡཱ་དི་ས་ཀོ ཏེ་སཾ ས་རོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་རོ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་མི ས་མཱ་ད་པེ་མི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་མི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་མི. བྷཱ་ས་མཱ་ན་ཉྩ མཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ‘ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ བྷཱ་ས་ཏི དེ་ཝོ ཝཱ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ’ཏི. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱ་མི. ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཉྩ མཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ‘ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ དེ་ཝོ ཝཱ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ’’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༧༢).
ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཀེ་ཡཱུ་ར་ངྒ་ད་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་ས་ནཱ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ མོ་ལི༹་དྷ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཀིཾ བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཎྜེ་ཏི? ཏེ ཙ ཨོ་དཱ་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀཱ་ལཱ༹་པི མཾ་གུ་ལ་ཙྪ་ཝཱི་པི. ཀིཾ ས་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་སཾ པ་ན ཏཱ་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་སཾ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི ཧོ་ཏི. ཏེ ཙ བྷི་ནྣ་སྶ་རཱ་པི ཧོ་ནྟི ག་གྒ་སྶ་རཱ་པི ཀཱ་ཀ་སྶ་རཱ་པི. ས་ཏྠཱ བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏཱ་དི་ས་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་ན བྷཱ་ས་ནྟ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ན ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ རཱ་ཛཱ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཧོ་ཏི. ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏི པུ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝཱི་མཾ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ་ཡ སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ, ཀིཾ དེ་ཝོ, ཨུ་དཱ་ཧུ མ་ནུ་སྶོ་ཏི? ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི? ཝཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏོ་པི ཧི དྷ་མྨོ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི.
ས་ནྣི་སི་ནྣ་པུ་བྦནྟི ས་ངྒ་མྨ ནི་སི་ནྣ་པུ་བྦཾ. ས་ལླ་པི་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པོ ཀ་ཏ་པུ་བྦོ. སཱ་ཀ་ཙྪཱཏི དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་པི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་པུ་བྦཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི སོ་ཎ་ད་ཎྜ་ས་མཱ་ག་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༢. ཙ་ཏ་སྶོ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡོ་ནི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ་ནཱིཏི ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ་པི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ་པི པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་སྶ་པི ནཱ་མཾ. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ནཱ་ག་ཡོ་ནི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ སུ་པ་ཎྞ་ཡོ་ནི་ཡོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༣༤༢, ༣༩༢) ཨེ་ཏྠ ཧི ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཡོ་ནི ནཱ་མ. ‘‘ཡོ་ནི ཧེ་སཱ བྷཱུ་མི་ཛ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༢༧) ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ‘‘ན ཙཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྲཱུ་མི, ཡོ་ནི་ཛཾ མ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༤༥༧; དྷ. པ. ༣༩༦) ཨེ་ཏྠ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ. ཨི་དྷ པ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཡོ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཎྜེ ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཎྜ་ཛཱ. ཛ་ལཱ་བུ་མྷི ཛཱ་ཏཱ ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ. སཾ་སེ་དེ ཛཱ་ཏཱ སཾ་སེ་ད་ཛཱ. ཝི་ནཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫ ཛཱ་ཡ་ནྟཱིཏི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཡ་ནྟི. པཱུ་ཏི་ཀུ་ཎ་པེ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཱ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨི་ཊྛེ་སུ་པི ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ. དེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་དེ་ཝཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. བྷཱུ་མ་དེ་ཝཱ པ་ན ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་ཀཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ མ་ནུ་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཀེ་ཙི དེ་ཝཱ ཝི་ཡ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ནེ་ཏེ ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ་ཝ, ཨ་ཎྜ་ཛཱ་པི ཨེ་ཏྠ ཀོ་ནྟ་པུ་ཏྟཱ དྭེ་བྷཱ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ, སཾ་སེ་ད་ཛཱ་པི པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟ་པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་དེ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀེ་སུ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀ་པེ་ཏཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཀྑཱ་པི ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏི་དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ས་བྦེ ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་ཀཱ་ཡེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ག་ཏི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ག་ཏི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཱ་ཏི ག་ཏི་ཡོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཏི་ག་ཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ག་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ག་ཏི ཝི་བྷ་ཝ་ག་ཏི ནི་པྥ་ཏྟི་ག་ཏཱི་ཏི བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ ག་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏཾ ག་ཏིཾ པེ་ཙྩ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༨༤) ཙ, ‘‘ཡ་སྶ ག་ཏིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དེ་ཝཱ ག་ནྡྷ་བྦ་མཱ་ནུ་སཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༤༢༠) ཙ ཨ་ཡཾ ག་ཏི་ག་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ནེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མི ག་ཏིཾ ཝཱ ཨ་ག་ཏིཾ ཝཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༥༠༨) ཨ་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ག་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨེ ག་ཏིཾ ཙ པ་ཛཱ་ནཱ་མི ཛུ་ཏི་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༥༠༣) ཨ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ག་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཝི་བྷ་ཝོ ག་ཏི དྷ་མྨཱ་ནཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ག་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༣༩) ཨ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཝ་ག་ཏི ནཱ་མ. ‘‘དྭེ་ཡེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ན་ཉྙཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༥༨; ༢.༣༤) ཨ་ཡཾ ནི་པྥ་ཏྟི་ག་ཏི ནཱ་མ. ཏཱ་སུ ཨི་དྷ ག་ཏི་ག་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
ནི་ར་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ནི་ར་ཡོ. ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྪི་ཏཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ. ཏེ་སཾ ཡོ་ནི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི. པེ་ཙྩ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡོ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ. མ་ན་སོ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ. པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཙ དི་བྦ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝཱ. ནི་ར་ཡ་ཉྩཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ར་ཡོ་ཏི ས་དྡྷིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་དནྟི ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ག་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨ་པཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ སུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཡཱ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི. དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་རི་ནོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྩཱ་ཧནྟི ཨི་དཾ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ག་ཏི་ག་ཏི་མེ་ཝ, ག་ཏི་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཨི་དྷ མ་གྒོ པ་ཊི་པ་དཱཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ.
པ་ཉྩ་ག་ཏི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༤. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་དྷཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱཏི ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ ནི་ར་ནྟ་ར་དུ་ཀྑཱ. ཏི་བྦཱཏི བ་ཧ་ལཱ. ཀ་ཊུ་ཀཱཏི ཁ་རཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨོ་པ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་སཱུཏི ཨཱ་ཝཱ་ཊོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱ་སི་པི.
‘‘ཀི་ནྣུ ས་ནྟ་ར་མཱ་ནོ་ཝ, ཀཱ་སུཾ ཁ་ཎ་སི སཱ་ར་ཐི;
པུ་ཊྛོ མེ ས་མྨ ཨ་ཀྑཱ་ཧི, ཀིཾ ཀཱ་སུ་ཡཱ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༣) –
ཨེ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ཝཱ་ཊོ ཀཱ་སུ ནཱ་མ.
‘‘ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ཨ་པ་རེ ཕུ་ན་ནྟི, ན་རཱ རུ་ད་ནྟཱ པ་རི་ད་ཌྜྷ་ག་ཏྟཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༤༦༢) –
ཨེ་ཏྠ རཱ་སི. ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་ཊོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷི་ཀ་པོ་རི་སཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་དྷི་ཀཾ པོ་རི་སཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ཏི སཱ་དྷི་ཀ་པོ་རི་སཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་ར་ཏ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀཱ་ནཾ ཝཱི་ཏ་དྷཱུ་མཱ་ནནྟི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཙྩི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏི དྷཱུ་མེ ཝཱ ས་ཏི, ཝཱ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ན བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི. གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོཏི གྷ་མྨཱ་ནུ་ག་ཏོ. ཏ་སི་ཏོཏི ཛཱ་ཏ་ཏ་ཎྷོ. པི་པཱ་སི་ཏོཏི ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནེ་ན མ་གྒེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་པ་ཐེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན, ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ནི་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ནི་ར་ནྟ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀ་རུ་ཀྑ་ག་ཧ་ནེ་ན. པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཾ པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ ཝི་ཡ ཧི ནི་ར་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་མ་གྒོ ཝི་ཡ ནི་ར་ཡཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ. མ་གྒཱ་རུ་ལ༹ྷོ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ. ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ. ཡ་ཐཱ སོ པུ་རི་སོ མ་གྒཱ་རུ་ལ༹ྷཾ དི་སྭཱ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཾ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏྟཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ སོ པུ་རི་སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཱ པ་ཏི་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ‘‘སོ པུ་རི་སོ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྶ ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ, ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙོ. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘སོ ས་ཏྟོ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ སོ’’ཏི སོ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཾ ཝི་ཡ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པེ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་མྤི ཧི པུ་གྒ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏྠི་ཡོ་ནི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་བྦ་ཏྟཾ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝི་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཏ་ནུ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སོཏི ན ཨ་བྦྷ་པ་ཊ་ལཾ ཝི་ཡ ཏ་ནུ་པ་ཎྞོ, ཝི་ར་ལ༹་པ་ཎྞ་ཏྟཾ པ་ན་སྶ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་བ་ར་ཙྪཱ་ཡོཏི ཝི་ར་ལ༹་ཙྪཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལཱཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་སྨི་ཉྷི དུ་ཀྑ་མེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ, སུ་ཁཾ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སོཏི ནི་ར་ནྟ་ར་པ་ཎྞོ པ་ཏྟ་ས་ཉྪ་ནྣོ. ས་ནྟ་ཙྪཱ་ཡོཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ གྷ་ན་ཙྪཱ་ཡོ. སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ ཝེ་ད་ནཱཏི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་པ་ནྣཾ ཝཱ ནི་སི་ནྣཾ ཝཱ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཉྩ་མ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ པཱ་སཱ་དོཏི དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟནྟི ཨ་ནྟོ ཙེ་ཝ ཨུ་ལླི་ཏྟཾ བ་ཧི ཙ ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཾ. ཕུ་སི་ཏ་གྒ་ལ༹ནྟི དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སུ་པི་ཧི་ཏ་ཀ་ཝཱ་ཊཾ. གོ་ན་ཀ་ཏྠ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་ལོ་མེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀོ་ཛ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ. པ་ཊི་ཀ་ཏྠ་ཏོཏི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡེ་ན སེ་ཏ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ. པ་ཊ་ལི་ཀ་ཏྠ་ཏོཏི གྷ་ན་པུ་པྥ་ཀེ་ན ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎོཏི ཀ་ད་ལི་མི་ག་ཙ་མྨ་མ་ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཏཾ ཀི་ར པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་རི ཀ་ད་ལི་མི་ག་ཙ་མྨཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ སི་བྦེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དོཏི ས་ཧ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དེ་ན, ཨུ་ཏྟ་རི་བ་དྡྷེ་ན ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནོཏི སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ ཋ་པི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནོ. ཨི་དྷཱ་པི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཡོ་ཛ་ནཱ, ཡ་ཐཱ སོ པུ་རི་སོ མ་གྒཱ་རུ་ལ༹ྷ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ནྟྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི་སྶ་ཏི ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཝཱ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ དཱ་ནཱ་དཱི་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ སོ པུ་རི་སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣཾ ཝཱ ནི་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་ར་ནྟ་ར་སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ‘‘སོ ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི, ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཾ.
ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཝཱ་རེ ‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་མེ་ནཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨི་མ་ཉྷི པུ་གྒ་ལཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི པ་སྶི་སྶ་ཏི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ་པི ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན་པི ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱཏི ཨི་དཾ ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སུ་ཁེ་ན ས་དྡྷིཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སུ་ཁ་ཉྷི རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཾ. ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ པ་ན ས་བྦ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ. ཨུ་པ་མཱ་ཡ་མྤི ‘‘ཡ་ཐཱ པཱ་སཱ་དེ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ མ་གྒ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ ན ཨེ་ཀ་ནྟ་མེ་ཝ སུ་ཁཾ. ཝ་ན་ས་ཎྜེ པ་ན པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ར་ཛོ་ཛ་ལླ་སྶ པ་ཝཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒ་ད་ར་ཐ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ བྷི་ས་མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནེ་ན ཙེ་ཝ མ་དྷུ་རོ་ད་ཀ་པཱ་ནེ་ན ཙ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ནཾ ཝི་ནཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཊྛ་དུ་ཀཱུ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནྡ་མ་ནྡེ་ན ཙ ཝཱ་ཏེ་ན བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ནི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ད་ཊྛ་བྦོ. པོ་ཀྑ་ར་ཎི་མ་གྒོ ཝི་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ. མ་གྒཱ་རུ་ལ༹ྷོ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ. ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ བྷ་ག་ཝཱ. ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ སོ པུ་རི་སོ མ་གྒཱ་རུ་ལ༹ྷཾ དི་སྭཱ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ནྟྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ནྷ་ཏྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་སྶ་ཏི ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཝཱ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟ་མེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟ་མེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཨཱ་ས་ཝེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ སོ པུ་རི་སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཱ་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ནྷ་ཏྭཱ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ ཝཱ ནི་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཡ་ན་ཝ་ར་ག་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི.
ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་དི་སུ་དྡྷི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༥. ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ སུ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷི་ཀོ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ ནཱ་མ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠི. དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རེ་ན སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཧ་མེ་ཝ སུ་དྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཡཾ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ས་ནྣོ, སོ ཙ་སྶ པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, བྷ་གྒ་ཝ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ལི་ཙྪ་ཝི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙེ་ལཾ ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀཾ ཚ་མཱ་ནི་ཀི་ཎྞཾ བྷ་ཀྑ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཁཱ་ད་ནྟཾ མུ་ཁེ་ན བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘སཱ་དྷུ རཱུ་པོ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོ ཚ་མཱ་ནི་ཀི་ཎྞཾ བྷ་ཀྑ་སཾ མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, མུ་ཁེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པཱ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༣.༧) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ས་ནྣོ, མ་ཡཱ ཙ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རེ པ་སཱི་ད་ནྟེ་ནཱ་པི ཨ་ནེ་ན མ་ཡི པ་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, སོ་པི་སྶ པ་སཱ་དོ མ་ཡི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྲ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི དཱ་ན་མྤི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་མྤི སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་པི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པི མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི་པི ས་དཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐོ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་པི ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ་པི ཝཱི་རི་ཡ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཀིཾ ཏེ ཝ་ཏཾ ཀིཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ,
ཀི་སྶ སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀོ;
ཨི་དྡྷཱི ཛུ་ཏཱི བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི,
ཨི་ད་ཉྩ ཏེ ནཱ་ག མ་ཧཱ་ཝི་མཱ་ནཾ.
ཨ་ཧ་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ ཙ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ,
ས་དྡྷཱ ཨུ་བྷོ དཱ་ན་པ་ཏཱི ཨ་ཧུ་མྷཱ;
ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མེ གྷ་རཾ ཏ་དཱ་སི,
ས་ནྟ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ.
ཏཾ མེ ཝ་ཏཾ ཏཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ,
ཏ་སྶ སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀོ;
ཨི་དྡྷཱི ཛུ་ཏཱི བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི,
ཨི་ད་ཉྩ མེ དྷཱི་ར མ་ཧཱ་ཝི་མཱ་ན’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༥༩༢, ༡༥༩༣, ༡༥༩༥) –
ཨི་མ་སྨི་ཉྷི པུ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ དཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཀེ་ན པཱ་ཎི ཀཱ་མ་ད་དོ, ཀེ་ན པཱ་ཎི མ་དྷུ་སྶ་ཝོ;
ཀེ་ན ཏེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, པུ་ཉྙཾ པཱ་ཎི་མྷི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ཏེ་ན པཱ་ཎི ཀཱ་མ་ད་དོ, ཏེ་ན པཱ་ཎི མ་དྷུ་སྶ་ཝོ;
ཏེ་ན མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, པུ་ཉྙཾ པཱ་ཎི་མྷི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (པེ. ཝ. ༢༧༥) –
ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ངྐུ་ར་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཏྟི་རི་ཡཾ ནཱ་མ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༡) ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན མེ པ་ཉྩ་སི་ཁ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༢༩) ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟེ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྨིཾ, ས་ཧ་སྶཾ མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༡༨༤) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘པ་རེ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མ་ཡ་མེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༨༣) ས་ལླེ་ཁ་སུ་ཏྟེ མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
‘‘མ་ཡ་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ་མ,
ཨ་མྷེ ཙ བྷ་རི་ཡཱ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏཱ་ཧི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མ,
ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་མྷཾ ད་ཧ་རཱ ན མཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༩༧) –
མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ས་དཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ.
‘‘ཧཱི་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི;
མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན ཙ དེ་ཝ་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༨.༧༥) –
ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ད་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ པ་ན མེ, པ་ཉྩ་སི་ཁ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༢༩) མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟསྨི་ཉྙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཏ་ཡི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༧༤) པཱ་སཱ་དི་ཀ་སུ་ཏྟེ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སཱ་ས་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨ་པི ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཕ་ལཱ་སཱ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཝི་པ་ཀྐ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་སྨི, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི གཱ་མ་ཎཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༨) –
ཨེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཝཱི་རི་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཧི ཨི་ད་མེ་ཝ སུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ དུ་ཀྐ་ར་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་པ་སྶཱི སུ་དཾ ཧོ་མཱིཏི སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏ་པ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་མ་ཏ་པ་སྶཱིཏི པ་ར་མོ ཏ་པ་སྶཱི, ཏ་པ་ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མོ. ལཱུ་ཁོ སུ་དཾ ཧོ་མཱིཏི ལཱུ་ཁོ ཧོ་མི. ཛེ་གུ་ཙྪཱིཏི པཱ་པ་ཛེ་གུ་ཙྪི་ཀོ. པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ སུ་དཾ ཧོ་མཱིཏི པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་ཧཾ ཧོ་མི. ཏ་ཏྲཱ་སྶུ མེ ཨི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི ཏ་ཏྲ ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ ཨི་དཾ མ་མ ཏ་པ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་པ་ནི་སྶི་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་དི་ཏ་པ་སྶི་ཏ་ཀ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཙེ་ལ་ཀོཏི ནི་ཙྩེ་ལོ ན་གྒོ. མུ་ཏྟཱ་ཙཱ་རོཏི ཝི་ས་ཊྛཱ་ཙཱ་རོ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏོ, ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཀ་རོ་མི, པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་མི, ཁཱ་དཱ་མི བྷུ་ཉྫཱ་མི ཙ. ཧ་ཏྠཱ་པ་ལེ་ཁ་ནོཏི ཧ་ཏྠེ པི་ཎྜ་མྷི ཋི་ཏེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ ཨ་པ་ལི་ཁཱ་མི, ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ད་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་པ་ལི་ཁཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ ཀི་ར ད་ཎྜ་ཀཾ ས་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. བྷི་ཀྑཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཧི བྷ་དྡ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ན ཨེ་ཏཱི་ཏི ན ཨེ་ཧི་བྷ་དྡ་ནྟི་ཀོ. ཏེ་ན ཧི ཏི་ཊྛ བྷ་དྡ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་པི ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ན ཏི་ཊྛ་བྷ་དྡ་ནྟི་ཀོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ན ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྷི་ཧ་ཊནྟི པུ་རེ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊཾ བྷི་ཀྑཾ. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཏུ་མྷེ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་བྷི་ཀྑཾ. ན ནི་མ་ནྟ་ནནྟི ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཀུ་ལཾ ཝཱ ཝཱི་ཐིཾ ཝཱ གཱ་མཾ ཝཱ པ་ཝི་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷི་ཀྑ་མྤི ན སཱ་དི་ཡཱ་མི ན ག་ཎྷཱ་མི.
ན ཀུ་མྦྷི་མུ་ཁཱཏི ཀུ་མྦྷི་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཾ ན ག་ཎྷཱ་མི. ན ཀ་ལོ༹་པི་མུ་ཁཱཏི ཀ་ལོ༹་པཱི་ཏི ཨུ་ཀྑ་ལི ཝཱ པ་ཙྪི ཝཱ. ཏ་ཏོ་པི ན ག་ཎྷཱ་མི. ཀ་སྨཱ? ཀུ་མྦྷི་ཀ་ལོ༹་པི་ཡོ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ པ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི. ན ཨེ་ལ༹་ཀ་མ་ནྟ་རནྟི ཨུ་མྨཱ་རཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ན ག་ཎྷཱ་མི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཡཾ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ད་ཎྜ་མུ་ས་ལེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན དྭི་ནྣནྟི དྭཱི་སུ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ནྟེ ན ག་ཎྷཱ་མི. ཀ་སྨཱ? ཀ་བ་ལ༹་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ན ག་བྦྷི་ནི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ག་བྦྷི་ནི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ ཀི་ལ་མ་ཏི, པཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཁཱི་ར་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་ཡ ར་ཏི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཎྷཱ་མི. ན སཾ་ཀི་ཏྟཱི་སཱུཏི སཾ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟེ་སུ. དུ་བྦྷི་ཀྑ་ས་མ་ཡེ ཀི་ར ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙ་ནྟི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཙེ་ལ་ཀོ ཏ་ཏོ་པི ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ན ཡ་ཏྠ སཱཏི ཡ་ཏྠ སུ་ན་ཁོ པི་ཎྜཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊཾ ན ག་ཎྷཱ་མི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཏ་སྶ པི་ཎྜ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་ཎྜ་ས་ཎྜ་ཙཱ་རི་ནཱིཏི ས་མཱུ་ཧ་ས་མཱུ་ཧ་ཙཱ་རི་ནཱི, ས་ཙེ ཧི ཨ་ཙེ་ལ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ད་སྶཱ་མཱ་ཏི མཱ་ནུ་ས་ཀཱ བྷ་ཏྟ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཏེ་སུ ཙ པ་ཝི་ས་ནྟེ་སུ ཀ་ལོ༹་པི་མུ་ཁཱ་དཱི་སུ ནི་ལཱི་ནཱ མ་ཀྑི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཎྜ་ས་ཎྜཱ ཙ་ར་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧ་ཊཾ བྷི་ཀྑཾ ན ག་ཎྷཱ་མི. ཀ་སྨཱ? མཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་ནྟ་རཱ་ཡོ ཛཱ་ཏོ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སིཾ. ན ཐུ་སོ་ད་ཀནྟི ས་བྦ་ས་སྶ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ ལོ་ཎ་སོ་ཝཱི་ར་ཀཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་རཱ་པཱ་ན་མེ་ཝ སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་བྦེ་སུ་པི སཱ་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙཱི.
ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀོཏི ཡོ ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྙེ་ཝ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ལོ་པི་ཀོཏི ཡོ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་པེ་ན ཡཱ་པེ་ཏི. དྭཱ་གཱ་རི་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི ད་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ ད་ཏྟི་ཡཱ. ད་ཏྟི ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཏི ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ཧི་ཀནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ནྟ་རི་ཀཾ. ཨ་དྡྷ་མཱ་སི་ཀནྟི ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་ནྟ་རི་ཀཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཀཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན དྭཱི་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཝཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་ས་ཝཱ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ བྷ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ.
སཱ་ཀ་བྷ་ཀྑོཏི ཨ་ལླ་སཱ་ཀ་བྷ་ཀྑོ. སཱ་མཱ་ཀ་བྷ་ཀྑོཏི སཱ་མཱ་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷ་ཀྑོ. ནཱི་ཝཱ་རཱདཱི་སུ ནཱི་ཝཱ་རཱ ནཱ་མ ཏཱ་ཝ ཨ་ར་ཉྙེ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་ཝཱི་ཧི་ཛཱ་ཏི. ད་དྡུ་ལནྟི ཙ་མྨ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ་མྨཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་ས་ཊཾ. ཧ་ཊཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སི་ལེ་སོ་པི སེ་ཝཱ་ལོ་པི ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱ་དི་རུ་ཀྑ་ནི་ཡྻཱ་སོ་པི. ཀ་ཎནྟི ཀུ་ཎྜ་ཀཾ. ཨཱ་ཙཱ་མོཏི བྷ་ཏྟ་ཨུ་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ལ་གྒོ ཛྷཱ་མ་ཨོ་ད་ནོ, ཏཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི. ‘‘ཨོ་ད་ན་ཀ་ཉྫི་ཡ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. པི་ཉྙཱ་ཀཱད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛཱིཏི པ་ཏི་ཏ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛཱི.
སཱ་ཎཱ་ནཱིཏི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་ཙོ་ལཱ༹་ནི. མ་སཱ་ཎཱ་ནཱིཏི མི་སྶ་ཀ་ཙོ་ལཱ༹་ནི. ཚ་ཝ་དུ་སྶཱ་ནཱིཏི མ་ཏ་ས་རཱི་ར་ཏོ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི. ཨེ་ར་ཀ་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་ནི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱིཏི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ན་ནྟ་ཀཱ་ནི. ཏི་རི་ཏཱ་ནཱིཏི རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙ་ཝ་ཏྠཱ་ནི. ཨ་ཛི་ནནྟི ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨཾ. ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པནྟི ཏ་དེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷེ ཕཱ་ལི་ཏཾ. ས་ཁུ་ར་ཀ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཀུ་ས་ཙཱི་རནྟི ཀུ་ས་ཏི་ཎཾ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་རཾ. ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལནྟི མ་ནུ་སྶ་ཀེ་སེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ནྟཱ་ཝུ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཀུ་ཊྛོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ཏེ སཱི་ཏོ, ཨུ་ཎྷེ ཨུ་ཎྷོ, དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་གྒ་ནྡྷོ དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༣༨). ཝཱ་ལ་ཀ་མྦ་ལནྟི ཨ་སྶ་ཝཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ. ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑ་ཀནྟི ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ. ཨུ་བྦྷ་ཊྛ་ཀོཏི ཨུ་དྡྷཾ ཋི་ཏ་ཀོ. ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཎྚ་ཀཱ་པ་སྶ་ཡི་ཀོཏི ཨ་ཡ་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ་མྨཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་ཡྻནྟི ས་ཡ་ནྟོ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་མི. སཱ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་མ་སྶཱ་ཏི སཱ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ. པཱ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ སཱ་ཡ་ནྟི དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་པཾ པ་ཝཱ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༥༦. ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ག་ཎི་ཀནྟི ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ག་ཎ་ས་ཉྫཱ་ཏཾ. ར་ཛོ་ཛ་ལླནྟི ར་ཛ་མ་ལཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛོ་ཛ་ལླ་ཀ་ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཛེ་གུ་ཙྪི་སྨིནྟི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་བྷཱ་ཝེ. ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་མྷི་པཱིཏི ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཐེ་ཝ་ཀེ་པི མ་མ ད་ཡཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙེ་སུ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལ་ད་ཎྜ་ཀ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ. ཏེ ཀི་ར ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུཾ ཙ ཨེ་ཏེ ཙ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལཱ་ད་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཎཱ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་མྷི་པི མེ ད་ཡཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་མྤི ན ཧ་ནཱ་མི ན ཝི་ནཱ་སེ་མི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ. མཱ་ཧཾ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ཝི་ས་མ་ག་ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སིནྟི. ནི་ནྣ་ཐ་ལ་ཏི་ཎ་གྒ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཏེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཎེ ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ཝ་དྷཾ མཱ ཨཱ་པཱ་དེ་སི་ནྟི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ‘‘ས་ཏོ་ཝ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ་སུ ཀི་ར བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི དུ་སྶཱི་ལཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ གེ་ཧེ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་པི དུ་སྶཱི་ལཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི དུ་སྶཱི་ལཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན མོ་ར་པི་ཉྪེ་ན ཕ་ལ་ཀཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཏ་དཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི.
ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀནྟི ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ནེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ. ཝ་ནེ་ན ཝ་ནནྟི ཝ་ན་ཏོ ཝ་ནཾ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. སཾ་པ་ཏཱ་མཱིཏི ག་ཙྪཱ་མི. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཛཱ་ཏ་ཝུ་དྡྷོ, ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ར པཱ་ས་ཎྜ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི, ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཉ་ཏྭཱ་པི ན ཨུ་པྤ་བྦ་ཛྫི་ཏོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཧི ཡཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན མཱ མཾ ཀོ་ཙི ཨ་དྡ་སཱ་ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘མཱ མཾ ཏེ ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཨ་ཧ་ཉྩ མཱ ཏེ ཨ་དྡ་ས’’ནྟི.
གོ་ཊྛཱཏི གོ་ཝ་ཛཱ. པ་ཊྛི་ཏ་གཱ་ཝོཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་གཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོཏི ཝ་ན་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏོ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ དྭེ ཧ་ཏྠེ དྭེ ཙ ཛ་ཎྞུ་ཀཱ་ནི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནི སུ་དཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་མཱིཏི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝ་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ གོ་མ་ཡཱ་ནི ཀ་ས་ཊཱ་ནི ནི་རོ་ཛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ ཁཱི་ར་པཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཨོ་ཛཱ་ནི གོ་མ་ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ན་ས་ཎྜ་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ནི སུ་དཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་མཱི’’ཏི. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ མེཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ མ་མ ས་ཀཾ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ མེ དྭཱ་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ, ཏཱ་ཝ ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལེ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏོ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་དྭཱ་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫོ ཝ་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ གོ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་རེ་མི. མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊ་བྷོ་ཛ་ན་སྨིནྟི མ་ཧ་ནྟེ ཝི་ཀ་ཊ་བྷོ་ཛ་ནེ, ཨ་པ་ཀ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥༧. ཏ་ཏྲཱ་སྶུ་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷིཾ་ས་ན་ཀ་སྶ ཝ་ན་ས་ཎྜ་སྶ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏ་སྨིཾ ཧོ་ཏཱིཏི. ཏ་ཏྲཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑ་ནཾ. སུ་དནྟི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ. སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཏ་ཏྲཱཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀཾ ཝ་ན་ས་ཎྜ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཡོ སོ བྷིཾ་ས་ན་ཀོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་སྶ ཝ་ན་ས་ཎྜ་སྶ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏ་སྨིཾ ཧོ་ཏི, བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ…པེ… ལོ་མཱ་ནི ཧཾ་ས་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཏྲཱཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ. སུ ཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏོ. ཀིཾ སུ ནཱ་མ ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨི་དནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་དནྟི སུ ཨི་དཾ, ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཀཱ་ར་ལོ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཀིཾ སཱུ་དྷ་ཝི་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ, ཏ་སྶ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷིཾ་ས་ན་ཀ་སྶ ཝ་ན་ས་ཎྜ་སྶ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏ་སྨིཾ ཨི་དཾ་སུ ཧོ་ཏཱི་ཏི. བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏ་སྨིནྟི བྷིཾ་ས་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏྟ་སྨི’’ནྟི་ཡེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ, བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ, ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, བྷིཾ་ས་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨི་དཾ་སུ ཧོ་ཏི, བྷིཾ་ས་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ, བྷིཾ་ས་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དཾ་སུ ཧོ་ཏི. ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ལོ་མཱ་ནི ཧཾ་ས་ནྟི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནི ལོ་མཱ་ནི ཧཾ་ས་ནྟི, ཨུ་དྡྷཾ མུ་ཁཱ་ནི སཱུ་ཙི་ས་དི་སཱ་ནི ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་དི་སཱ་ནི ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་པྤཱ་ནི ན ཧཾ་ས་ནྟི, བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧཾ་ས་ནྟི, ཨ་པྤ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏི་སཱུ་ར་པུ་རི་སཱ་ནཾ ན ཧཾ་ས་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀཱཏི མཱ་གྷ་མཱ་ས་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏ་སྶོ, ཕ་གྒུ་ཎ་མཱ་ས་སྶ ཨཱ་དི་མྷི ཙ་ཏ་སྶོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ་ར་ཏྟི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ར་ཏྟིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་སུ ཨཱ་ཝུ་ཏ་མུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧི་མ་བི་ནྡཱུ་ནི ཏི་ཊྛ་ནྟི, ས་རཱི་རཾ སེ་ཏ་དུ་ཀཱུ་ལ་པཱ་རུ་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. དི་ཝཱ ཝ་ན་ས་ཎྜེཏི དི་ཝཱ ཧི་མ་བི་ནྡཱུ་སུ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པ་ས་མྥ་སྶེ་ན ཝི་ག་ཏེ་སུ ཨ་སྶཱ་སོ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ པ་ན སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི་སྶ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པེ་ན པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ཧི་མཾ ས་རཱི་རེ་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ཏི. དི་ཝཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝི་ཧ་རཱ་མི ར་ཏྟིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེཏི གི་མྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་རེ་ས དི་ཝཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝི་ཧཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་ད་དྷཱ་རཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ, ར་ཏྟིཾ ཨ་སྶཱ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ པ་ན སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དི་ཝཱ ག་ཧི་ཏ་ཨུ་སྨེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཾ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ད་ཡ྄ཧི་ཏྠ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ. པ་ཊི་བྷཱ་སཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི.
སོ་ཏ་ཏྟོཏི དི་ཝཱ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ར་ཏྟིཾ ཝ་ན་ཨུ་སྨཱ་ཡ སུ་ཏ་ཏྟོ. སོ་སི་ནྣོཏི ར་ཏྟིཾ ཧི་མེ་ན དི་ཝཱ ཧི་མོ་ད་ཀེ་ན སུ་ཊྛུ ཏི་ནྟོ. བྷིཾ་ས་ན་ཀེཏི བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀེ. ན་གྒོཏི ནི་ཙྩེ་ལོ. ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནེ ཧི ས་ཏི སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ན ཨ་ཏི་བཱ་དྷེ་ཡྻ, ཏ་མྤི མེ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན ཙ་གྒི་མཱ་སི་ནོཏི ཨ་གྒི་མྤི ན ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཨེ་ས་ནཱ་པ་སུ་ཏོཏི སུ་དྡྷི་ཨེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་སུ་ཏོ, པ་ཡུ་ཏྟོ. མུ་ནཱིཏི, ཏ་དཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་ནཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཚ་ཝ་ཊྛི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་ད་ཌྜྷཱ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི. ཨུ་པ་དྷཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གཱ་མ་ཎྜ་ལཱཏི གོ་པཱ་ལ་དཱ་ར་ཀཱ. ཏེ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, སུ་མེ་དྷ, ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་སྨཱ ནི་སི་ནྣོ, ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱ་ཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ཊྛུ་བྷ་ནྟི ས་རཱི་རེ ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ་མྤི ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏྭཾ ན ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨོ་མུ་ཏྟེ་ནྟི པ་སྶཱ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ་མྤི ན ཀ་ཐེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏོ ནཾ ཀ་ཐེ་ཧི ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི པཾ་སུ་ཀེ་ན ཨོ་ཀི་ར་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ་མྤི ན ཀ་ཐེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ་སྶ ན ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ད་ཎྜ་ཀ་ས་ལཱ་ཀཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་སོ་ཏེ་སུ པ་ཝེ་སེ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ་སུ པཱ་པ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ’’ཏི. ན མ་ཡཱ ཏེ་སུ པཱ་པ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྨིཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ཧཱ་ར་སྨི་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘ཨི་དཾ་སུ མེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡཾ་སུ མེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ པཱུ་རི་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ –
‘‘སུ་ཁ་པ་ཏྟོ ན ར་ཛྫཱ་མི, དུ་ཀྑེ ན ཧོ་མི དུ་མྨ་ནོ;
ས་བྦ་ཏྠ ཏུ་ལི་ཏོ ཧོ་མི, ཨེ་སཱ མེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི.
དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་དི་སུ་དྡྷི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་དྡྷི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༨. ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན སུ་དྡྷཱིཏི ཀོ་ལཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ན པ་རི་ཏྟ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ས་ཀྐཱ སུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀོ་ལེ་ཧཱིཏི པ་ད་རེ་ཧི. ཀོ་ལོ་ད་ཀནྟི ཀོ་ལཱ་ནི མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཱ་ན་ཀཾ. ཀོ་ལ་ཝི་ཀ་ཏིནྟི ཀོ་ལ་སཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ་ལ་པཱུ་ཝ་ཀོ་ལ་གུ་ལཱ༹་དི་ཀོ་ལ་ཝི་ཀཱ་རཾ. ཨེ་ཏ་པ་ར་མོཏི ཨེ་ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ པ་ར་མཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏ་པ་ར་མོ. ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ན བེ་ལུ་ཝ་པ་ཀྐ་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་པ་མཱ་ཎོ ཀོ་ལོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀོ་ལ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥༩. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཀ་སི་མཱ་ནནྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀ་པ་བྦཱ་ནི ཝཱ ཀཱ་ལ༹་པ་བྦཱ་ནི ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀ་ཝ་ལླི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལླི་ཡཱ ཝཱ ས་ནྡྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ནྣ་ཏུ་ནྣ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨོ་ཊྛ་པ་དནྟི ཡ་ཐཱ ཨོ་ཊྛ་སྶ པ་དཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་མྦྷཱི་རཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མི་ལཱ་ཏེ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ ཝ་ཙྩ་དྭཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨཱ་ནི་ས་དཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་མྦྷཱི་རཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ར་པོ་ངྑེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟཾ ཝི་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ནྣ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཝ་ལཱི༹ཏི ཡ་ཐཱ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨཱ་ཝུ་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཝ་ལཱི༹ ཝ་ཊྚ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ནི་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་ནྣ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཨུ་ནྣ་ཏཱ་ཝ་ན་ཏོ ཧོ་ཏི, ཛ་ར་སཱ་ལཱ་ཡ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོཏི ཛི་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ, ཏཱ ཝཾ་ས་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི, མ་ཎྜ་ལ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡ་ནྟི; ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ ཨུ་པ་རི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱ ཧེ་ཊྛཱ་ཏི ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཱ བྷ་ཝ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན ན ཨེ་ཝཾ ཕཱ་སུ་ལི༹་ཡོ, ཏ་སྶ ཧི ལོ་ཧི་ཏེ ཚི་ནྣེ མཾ་སེ མི་ལཱ་ཏེ ཕཱ་སུ་ལ༹་ནྟ་རེ་ཧི ཙ་མྨཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་ནི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨོ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ. ཏ་སྶ ཀི་ར ལོ་ཧི་ཏེ ཚི་ནྣེ མཾ་སེ མི་ལཱ་ཏེ ཨ་ཀྑི་ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཀྑི་ཏཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨཱ་མ་ཀ་ཙྪི་ནྣོཏི ཨ་ཏི་ཏ་རུ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཚི་ནྣོ, སོ ཧི ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ན སཾ་ཕུ་ས་ཏི ཙེ་ཝ མི་ལཱ་ཡ་ཏི ཙ. ཡཱ་ཝ་སྶུ མེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝི ཡཱ་ཝ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ་སྶུ མེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷཱ་རི་ཡ་བྷཱ་རི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝི ཡཱ་ཝ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་མཱིཏི ས་ཧ་ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝིཾ ག་ཎྷཱ་མི. ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝིཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་མཱིཏི ས་ཧ་པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་མི. ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫོ པ་པ་ཏཱ་མཱིཏི ཏ་སྶ ཧི ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་སྶཱ་ཝོ ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཝ་ཙྩཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ དྭེ ཀ་ཊ་ཀ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. བ་ལ་ཝ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫོ པ་པ་ཏཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡནྟི ཏཾ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ཀཱ་ཡཾ. མ་ཧཱ་ས་ཙྩ་ཀ་སུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ. པཱུ་ཏི་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི མཾ་སེ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏེ ཝཱ ས་ཏི ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝེ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜེ ལོ་མཱ་ནི ཝི་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ལ་གྒ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པཱུ་ཏི་མཱུ་ལཱ་ནི ལོ་མཱ་ནི ཀཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཏ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སནྟི ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒཾ. ཨི་མི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་དྷི་ག་མཱ. ཡཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡཱཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་པ་ཉྙཾ ནཱ་དྷི་ག་ཏོ་སྨཱི་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་ནཱ་ཧུ, ཨི་མི་སྶཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་པི ཡཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་པི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒཾ ནཱ་དྷི་ག་ཏོ་སྨཱི་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀི་ཉྩཱ་པི དཱི་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, དྭེ་པི པ་ན མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི, ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཡཱ ཨ་ཡ་ནྟི ནི་དྡེ་སོ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པོ སི་ཡཱ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་དྡྷི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༠. སཾ་སཱ་རེ་ན སུ་དྡྷཱིཏི བ་ཧུ་ཀཾ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སུ་དྡྷཱིཏི བ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཝཱ་སེ་ན སུ་དྡྷཱིཏི བ་ཧཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་སི་ཏྭཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཱི་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ སཾ་ས་ར་ཎ་ཀ་ཝ་སེ་ན སཾ་སཱ་རོ. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི. ཝ་ས་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝཱ་སོཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྙེ་ནཱཏི བ་ཧུ་ཡཱ་གེ ཡ་ཛི་ཏྭཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟེ་ནཱཏི ཏཱི་ཧི ས་ངྑེ་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན མུ་དྡྷ་ནི ཨ་བྷི་སི་ཏྟེ་ན. ཨ་གྒི་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི བ་ཧུ་ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་ར་ཎེ་ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༡༦༡. ད་ཧ་རོཏི ཏ་རུ་ཎོ. ཡུ་ཝཱཏི ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོཏི སུ་ཊྛུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ. བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཡེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཡུ་ཝཱ, ཏཾ ཡོ་བྦ་ནཾ བྷ་དྡཾ ལ་དྡྷ་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི, ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཛི་ཎྞོཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞོ. ཝུ་དྡྷོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒོ. མ་ཧ་ལླ་ཀོཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏོཏི བ་ཧུ་ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཏོ ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཝ་ཡོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོཏི ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ མེ ཝ་ཡོ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ ཀི་ར སུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. པ་ར་མཱ་ཡཱཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ. ས་ཏི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ད་ས་ཏ་མྤི པ་ད་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཝ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ས་ཏི ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ག་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཾ དྷཱ་རི་ཏཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཝཱི་རི་ཡཾ དྷི་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་མ.
ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོཏི ད་ལ༹ྷཾ དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨི་སྶཱ་སོ. ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ ནཱ་མ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་སྶ ཛི་ཡཱ་བ་དྡྷོ ལོ་ཧ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་རོ ད་ཎྜེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཀ་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. སི་ཀྑི་ཏོཏི ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོཏི ཀོ་ཙི སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ. ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤོ. ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཨ་ས་ནེ་ནཱཏི ཨ་ནྟོ སུ་སི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལཱ་དཱི་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ལཱ་ཁཱ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཀ་ཎྜེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ཉྷི ཨེ་ཀ་ཨུ་ས་བྷ་གཱ་མཱི དྭེ ཨུ་ས་བྷཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་གཱ་མཱི སོ་ལ༹་ས་ཨུ་ས་བྷཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནཱཏི ནི་དུ་ཀྑེ་ན. ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ས་ཏི་མ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ སོ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཏཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཚཱ་ཡཾ སཱི་གྷཾ ཨེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ད་ས་ཏ་མྤི པ་ད་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཱཏི ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏཱ་དཱི་ནི ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ཧི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ, ཨ་ཉྙོ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ, ཨ་ཡྻོ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ པུ་ཊྛཾ ཨ་ཧཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏེ་སཾ ཝཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ཝཱ་རོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཚཱ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ, ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ, སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཝཱ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ. ས་ཙེ ཧི ཨ་ཉྙེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ, ཨ་ཉྙེ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ, ཨ་ཉྙེ པ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ, ཨ་ཉྙེ པ་ཉྩ བ་ལེ་སུ, ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ, ཨ་ཉྙེ ཨ་ཊྛ མ་གྒ་ངྒེ་སུ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་ཡྻ. ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཝཱ ཨེ་ཏེ ཨ་ཊྛ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས ཛ་ནཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ་སུ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཨེ་ཀཾ པ་དཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏཱ་ཝ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི ཀ་ཐེ་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ པ་ན ཨེ་ཀཾ པ་དཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ སོ་ལ༹་ས་པ་དཱ་ནི ཀ་ཐེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཛི་ཝ྄ཧཱ མུ་དུ་ཀཱ ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎཾ སུ་ཕུ་སི་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ག་ལི་ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒ་པ་རི་ཝཱ་སོ ལ་ཧུ་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཱ་ཡེ་ཝ་སྶ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ད་སེ་ནཱཏི ཏ་ནྟི་ཋ་པ་ནཱ. དྷ་མྨ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནནྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཾ ཨ་ཀྑ་རཾ. པ་ཉྷ་པ་ཊི་བྷཱ་ནནྟི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་བྦེ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ པ་དཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, པ་དཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཝཱ སོ་ལ༹་ས་ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཝཱ པ་དེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ པ་དཾ ཝཱ, པ་དཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཾ ཝཱ, གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཏྠི. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཙ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཙ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ཉྩ་ཀེ་ན ཙེ་པི མནྟི ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་བ་ལ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ད་ས་བ་ལཾ པ་ན མ་ཉྩ་ཀེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཧི པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ས་རཱི་ར་སྶ ཝེ་ཝ་ཎྞི་ཡེ ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི.
༡༦༢. ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡ་ཉྷི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པ་ཝཱ་ན་ནཱ་གི་ཏ་མེ་གྷི་ཡ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོཏི མ་ནྡ་མ་ནྡེ་ན ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཝཱ་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་ཏུ་སུ་ཁཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཾ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ པ་ས་ནྣོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་བྦྷུ་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མྷ་ཡ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཀོ ནཱ་མོ ཨ་ཡཾ བྷ་ནྟེཏི ཨི་དཾ བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཧ་ནྡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ནཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་པེ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་མཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ ཏྭནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ, ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཝ ལོ་མཱ་ནི ཧ་ཊྛཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ ཏྭཾ, ནཱ་ག་ས་མཱ་ལ, ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ‘‘ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏྭེ་ཝ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི.
སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.