༢. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཙ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཀ་ཏ་རཱ་ཡ པ་ནི་དཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི? ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་དེ་ཝི་ཏེ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཙ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀོ ཧི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ, རཱུ་པ་པྤ་མཱ་ཎོ རཱུ་པ་པྤ་ས་ནྣོ, གྷོ་ས་པྤ་མཱ་ཎོ གྷོ་ས་པྤ་ས་ནྣོ, ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎོ ལཱུ་ཁ་པྤ་ས་ནྣོ, དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎོ དྷ་མྨ་པྤ་ས་ནྣོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཋི་ཏོ.
ཏེ་སཾ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ རཱུ་པ་པྤ་མཱ་ཎོ རཱུ་པ་པྤ་ས་ནྣོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་རོ་ཧཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་ཎཱ་ཧཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ རཱུ་པ་པྤ་མཱ་ཎོ རཱུ་པ་པྤ་ས་ནྣོ.
ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ གྷོ་ས་པྤ་མཱ་ཎོ གྷོ་ས་པྤ་ས་ནྣོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ པ་ར་ཐོ་མ་ནཱ་ཡ པ་ར་པ་སཾ་ས་ནཱ་ཡ པ་ར་ཝ་ཎྞ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཡ, ཏ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ གྷོ་ས་པྤ་མཱ་ཎོ གྷོ་ས་པྤ་ས་ནྣོ.
ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎོ ལཱུ་ཁ་པྤ་ས་ནྣོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཙཱི་ཝ་ར་ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ, སེ་ནཱ་ས་ན་ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཾ ཝཱ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎོ ལཱུ་ཁ་པྤ་ས་ནྣོ.
ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎོ དྷ་མྨ་པྤ་ས་ནྣོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཉྙཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎོ དྷ་མྨ་པྤ་ས་ནྣོ་ཏི.
ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ རཱུ་པ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་ཎྛཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཾ, ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟ་མི་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཧཱ་པ་ཊཾ, དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མཱ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཝི་ཡ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཝི་ཡ ཙ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ར་ཏ་ནུ་བྦེ་དྷཾ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པཾ ས་སྶི་རི་ཀཾ ཨ་ནོ་པ་མ་ས་རཱི་རཾ དི་སྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི.
གྷོ་ས་པྤ་མཱ་ཎོ་པི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ ཨ་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ར་ཛྫ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ན་ཡ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཙ ཀ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ གྷོ་སཾ སུ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི.
ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ལཱུ་ཁཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ, ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་དྷཱ་ར་ཡི་སྶ. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ནཱ་ནེ་ན སཱ་ཎ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནེ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི. པ་ཏྟ་ལཱུ་ཁ་མྤི དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ན ར་ཏྟ་ཝ་ར་སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ནཱ་ར་ཧཾ སུ་ག་ནྡྷ་སཱ་ལི་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཀུ་ལ་དྭཱ་རེ་སུ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པེ་ན ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་ལཱུ་ཁཾ དི་སྭཱ་པི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་སུ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཏི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫ་སི་རིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ དཱ་རུ་ཕ་ལ་ཀ་སི་ལཱ་པ་ཊྚ་པཱི་ཋ་མ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི. དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་མ་སྶ དི་སྭཱ་པི – ‘‘ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ནཱ་མ མུ་གྒ་ཡཱུ་ས་ཀུ་ལ་ཏྠ་ཡཱུ་ས་ཧ་རེ་ཎུ་ཡཱུ་སཱ་དཱི་ནཾ པ་ས་ཊ་མ་ཏྟེ་ན ཡཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ས་རཱི་རེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི.
དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་གུ་ཎཾ ས་མཱ་དྷི་གུ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་གུ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མྤ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎཾ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་ད་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི དི་སྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི, ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་ན བཱ་ཝེ་རུ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཀཱ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྠ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན མོ་ར་སྶ, སི་ཁི་ནོ མ་ཉྫུ་བྷཱ་ཎི་ནོ;
ཀཱ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཨ་པཱུ་ཛེ་སུཾ, མཾ་སེ་ན ཙ ཕ་ལེ་ན ཙ.
ཡ་དཱ ཙ ས་ར་ས་མྤ་ནྣོ, མོ་རོ བཱ་ཝེ་རུ་མཱ་ག་མཱ;
ཨ་ཐ ལཱ་བྷོ ཙ ས་ཀྐཱ་རོ, ཝཱ་ཡ་ས་སྶ ཨ་ཧཱ་ཡ་ཐ.
ཡཱ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བུ་དྡྷོ, དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ པ་བྷ་ངྐ་རོ;
ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ ཨ་པཱུ་ཛེ་སུཾ, པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ.
ཡ་དཱ ཙ ས་ར་ས་མྤ་ནྣོ, བུ་དྡྷོ དྷ་མྨ་མ་དེ་ས་ཡི;
ཨ་ཐ ལཱ་བྷོ ཙ ས་ཀྐཱ་རོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཧཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༤.༡༥༣-༡༥༦);
ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ་པི སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱ ཝི་ཡ ཧ་ཏ་པྤ་བྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཡ་ཐཱ ཧི ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱ, ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་མྷི ར་ཏྟི་ཡཱ;
ནི་ད་སྶ་ཡ་ནྟི ཨོ་བྷཱ་སཾ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡོ ཧི སོ.
ཡ་དཱ ཙ ར་སྨི་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་བྦྷུ་དེ་ཏི པ་བྷ་ངྐ་རོ;
ཨ་ཐ ཁ་ཛྫུ་པ་ས་ངྒྷཱ་ནཾ, པ་བྷཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཁ་ཛྫུ་པ་ས་དི་སཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི པུ་ཐཱུ ཨི་དྷ;
ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑཱུ་པ་མེ ལོ་ཀེ, དཱི་པ་ཡ་ནྟི ས་ཀཾ གུ་ཎཾ.
ཡ་དཱ ཙ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཨུ་དེ་ཏི ཨ་མི་ཏ་པྤ་བྷོ;
ནི་པྤ་བྷཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, སཱུ་རི་ཡེ ཁ་ཛྫུ་པ་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ཏི.
ཏེ ཨེ་ཝཾ ནི་པྤ་བྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཙྪུ་པི་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀི་ཎྞ་ས་རཱི་རཱ པ་ར་མ་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་པ་ཏྟཱ ཡེ་ན བུ་དྡྷོ ཡེ་ན དྷ་མྨོ ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཡེ་ན ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན ཏེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡ་མྤི སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་པི ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ས་བྷཱ་ཡ་མྤི ཋ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟི –
‘‘ཀིཾ བྷོ ས་མ་ཎོ་ཡེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ས་མ་ཎོ, མ་ཡཾ ཨ་སྶ་མ་ཎཱ; ས་མ་ཎ་སྶེ་ཝ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་མ་ཎཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་སྶ་མ་ཎཱ? ས་མ་ཎ་སྶེ་ཝ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ་སྶ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ, ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ནོ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ? ན་ནུ ས་མ་ཎོ་པི གོ་ཏ་མོ ས་མ་ཎོ, མ་ཡ་མྤི ས་མ་ཎཱ. ས་མ་ཎ་སྶ་པི གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་མ་ཎཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི སཱ་ཝ་ཀཱ ས་མ་ཎཱ. ས་མ་ཎ་སྶ་པི གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ་སྶ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ནོ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཉྩེ་ཝ? ས་མ་ཎ་སྶ་པི གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ་སྶ དེ་ཐ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ནོ དེ་ཐ ས་ཀྐ་རོ་ཐ? ན་ནུ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པུ་རི་མཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣོ, མ་ཡཾ པ་ན ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟི. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ བྷ་ནྟེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མཱ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཎོ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ཨི་དྷེ་ཝ ཙ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ. ཨ་ཡཾ པ་ན ནི་ཡ་མོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ས་མ་ཎཱ ཨི་དྷེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ས་མ་ཎོཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ས་མ་ཎོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ས་མ་ཎོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༡).
དུ་ཏི་ཡོཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ? བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ’’ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠོཏི ཨ་ར་ཧཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ས་མ་ཎོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ས་མ་ཎོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༡). ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཕ་ལ་ཊྛ་ཀ་ས་མ་ཎཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
སུ་ཉྙཱཏི རི་ཏྟཱ ཏུ་ཙྪཱ. པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ, དྭེ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ, སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ, པ་ཉྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ་ཏི ཨི་མེ ས་བྦེ་པི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ. ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་རེ་སཾ ཝཱ་དཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ནཱ་མ. ཏེ ས་བྦེ་པི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཕ་ལ་ཊྛ་ཀ་ས་མ་ཎེ་ཧི སུ་ཉྙཱ, ན ཧི ཏེ ཨེ་ཏྠ ས་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ སུ་ཉྙཱ, ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ན མ་གྒ་ཊྛ་ཀ་ས་མ་ཎེ་ཧི་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀེ་ཧི་པཱི་ཏི དྭཱ་ད་ས་ཧི་པི ས་མ་ཎེ་ཧི སུ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་སོ ཝ་ཡ་སཱ སུ་བྷ་དྡ,
ཡཾ པ་བྦ་ཛིཾ ཀིཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་ཨེ་སཱི;
ཝ་སྶཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས ས་མཱ་དྷི་ཀཱ་ནི,
ཡ་ཏོ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སུ་བྷ་དྡ;
ཉཱ་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་དེ་ས་ཝ་ཏྟཱི,
ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མ་ཎོ་པི ན་ཏྠི.
‘‘དུ་ཏི་ཡོ་པི ས་མ་ཎོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏི་ཡོ་པི ས་མ་ཎོ ན་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ཏྠོ་པི ས་མ་ཎོ ན་ཏྠི. སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༤).
ཨེ་ཏྠ ཧི པ་དེ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཾ མ་གྒ་ཊྛཾ ཕ་ལ་ཊྛ་ནྟི ཏ་ཡོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཾ མ་གྒ་ཊྛཾ ཕ་ལ་ཊྛ་ནྟི ཏ་ཡོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡོ་པི ས་མ་ཎོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི དྭཱི་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ན ཨཱ་ར་གྒེ སཱ་ས་པོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཨ་གྒི ཛ་ལ་ཏི, ན པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ བཱི་ཛཱ་ནི རུ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བཱ་ཧི་རེ་སུ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ན ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ན སཱ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཁེ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་སཾ ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཁེ་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཡ་སྨིཾ ཁོ, སུ་བྷ་དྡ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ས་མ་ཎོ་པི ཏ་ཏྠ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ་པི ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡོ་པི ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠོ་པི ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, སུ་བྷ་དྡ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ས་མ་ཎོ་པི ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ་པི ཏ་ཏྠ…པེ…. ཙ་ཏུ་ཏྠོ་པི ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཁོ, སུ་བྷ་དྡ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨི་དྷེ་ཝ, སུ་བྷ་དྡ, ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ ཏ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ས་མ་ཎོ, སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༤).
ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨཱ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ཁེ་ཏྟཾ, སཱ་ས་ནཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ སུ་ར་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ སཱུ་ར་ཀེ་ས་ར་ཀོ སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ ན སུ་སཱ་ནེ ཝཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཝཱ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ན ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཎི་གུ་ཧཱ་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ན གོ་ཙ་རི་ཡ་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ ནཱ་ག་ཀུ་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཚ་དྡ་ནྟ་ཀུ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ ན ག་དྲ་བྷ་ཀུ་ལེ ཝཱ གྷོ་ཊ་ཀ་ཀུ་ལེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སི་ནྡྷུ་ཡཱ ཏཱི་རེ པ་ན སི་ནྡྷ་ཝ་ཀུ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ མ་ནོ་ཧ་རཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ན ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཝཱ པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝེ་པུ་ལླ་པ་བྦ་ཏ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏི་མི་ར་པི་ངྒ་ལོ མ་ཙྪ་རཱ་ཛཱ ན ཁུ་དྡ་ཀ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ག་མྦྷཱི་རེ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛཱ ན གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨེ་ར་ཎྜ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ སི་མྦ་ལི་ད་ཧ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་སོ ན གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི, ན་ཝུ་ཏི་ཧཾ་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཙ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་རོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ན ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཛཱ་ཏི་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ་སུ ས་མ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་མ་ཎོ་པི ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ པ་ན བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ…པེ… སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་ཧི ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི.
ས་མྨཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. སཱི་ཧ་ནཱ་དནྟི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནཱ་དཾ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ནཱ་དོ སེ་ཊྛ་ནཱ་དོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ནཱ་དོ. ‘‘ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏོ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ངྐཱ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི སཱ་ས་ནེ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པཱུ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ནཱ་དོ ཨ་པྤ་ཊི་ནཱ་དོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ནྟི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནཱ་ད’’ནྟི.
༡༤༠. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཁོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཏི་ཏྠཾནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ས་ཏྟཱ ཏ་ར་ནྟི ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནྟི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏི་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཱ་སཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ. ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱཏི གི་ཧི་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏཱ. ཨ་སྶཱ་སོཏི ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ. བ་ལནྟི ཐཱ་མོ. ཡེ་ན ཏུ་མྷེཏི ཡེ་ན ཨ་སྶཱ་སེ་ན ཝཱ བ་ལེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ.
ཨ་ཏྠི ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ཏཱ, ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པི་ཏཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ས་བྦཾ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ཧི ཛཱ་ན་ཏཱ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱ. ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ཚ་ཧི ཝཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཛཱ་ན་ཏཱ, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱ. ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ན་ཏཱ, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏཱ་ནི ཝཱ་པི རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཏི་ཝི་སུ་དྡྷེ་ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ན་ཏཱ, པ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱ. ཨ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཛཱ་ན་ཏཱ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ པ་སྶ་ཏཱ. ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ས་མྨཱ སཱ་མཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཐོ་མི་ཏེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ, ཡེ མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་མ, ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ནྟི.
ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དོཏི ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པྤ་སཱ་དོ. དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོཏི ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པྤ་སཱ་དོ. སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱཏི ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་སཱི་ལཱ་ནི ནཱ་མ པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི ནཾ ཀོ་ཙི ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཨི་མཾ ས་ཀ་ལཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཧཱི’’ཏི, ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཡཾ སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་ནི ཀ་ནྟཱ་ནི པི་ཡཱ་ནི མ་ནཱ་པཱ་ནི. ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ’’ཏི.
ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཁོ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ས་ཏྟ ས་ཧ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི ས་མཱ་ན་སི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི…པེ… ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣེ་ཧི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི…པེ… ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པེ་ཏེ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ས་ཉྷི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི མ་གྒ་ད་སྶ་ན་མྷི ཝི་ཝཱ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ. ཨི་མི་ནཱ, ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པྤ་སཱ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཨི་མེ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སྶཱ་སོ ཙེ་ཝ བ་ལ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ, ཡེ མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་མ.
༡༤༡. ཡོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱཏི ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་དི་ཀེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ ཨ་པ་དི་སྶ་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨི་དཱ་ནི སཱ་ས་ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པེ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཐེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྨཱ ས་ཏྠཱ ནཱ་མ ན ཨེ་ཀ་སྶ, ན དྭི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ཏྠཱ, ཏ་སྨཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ’ ཏི ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ཝི་རུ་དྡྷཱ པ་རཱ་ཛི་ཏཱ’’ཏི. དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོཏི ཨི་དཾ པ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་དཱ་ནི སཱ་ས་ནེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི མ་མཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨེ གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི. སཱི་ལེ་སཱུཏི ཨ་ཛ་སཱི་ལ་གོ་སཱི་ལ་མེ་ཎྜ་ཀ་སཱི་ལ་ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལཱ་དཱི་སུ. ཨི་དྷ ནོ ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི པ་སཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི. ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོཏི ཀོ ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་ཡོ་གོ. ཡ་དི་དནྟི ཡ་མི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏཾ ཀིཾ ནཱ་མ? ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་སཱ་དོ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི. ན་ནུ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་སཱ་དེ ཏུ་མྷེ ཙ ཨ་མྷེ ཙ དྭེ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ་ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་དྷུ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཏཾ ས་མ་དྷུ་ར་ཏཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝཱ་དི་ནོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ ནི་ཊྛཱཏི ཡཱ ཏ་སྶ པ་སཱ་ད་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ནི་ཊྛཱ, ཀིཾ སཱ ཨེ་ཀཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ པུ་ཐཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ནི་ཊྛཾ ཨ་པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྷི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ནི་ཊྛཱ, མ་ཧཱ་ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་མཱ་ན་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ. ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ནི་ཊྛཱ. ས་བྦེ་ཝ ཙེ་ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ནི་ཊྛཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཨེ་ཀཱ ནི་ཊྛཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀཱ ནི་ཊྛཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཨ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཀེ་སུ ཝི་ཡ ཋི་ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ སཱ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ནི་ཊྛཱ ས་རཱ་ག་སྶ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཊྛཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་དི སི་ཡཱ, སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི སི་ཡཱ་ཏི ཨི་མཾ དོ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ‘‘ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ ནི་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ.
ཏ་ཏྠ ཝི་དྡ་སུ་ནོཏི པ་ཎྜི་ཏ་སྶ. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་སྶཱཏི རཱ་གེ་ན ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ཀོ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་སྶ. པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶ པ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་རཱ་མོ. པ་པ་ཉྩོ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མོ. པ་པ་ཉྩེ ར་ཏི ཨ་སྶཱ་ཏི པ་པ་ཉྩ་ར་ཏི. པ་པ་ཉྩོཏི ཙ མ་ཏྟ་པ་མ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ས་རཱ་ག་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀོ་ཝ ཀི་ལེ་སོ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་རཱ་ག་སྶཱཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏོ. ས་ཏ་ཎྷ་སྶཱཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན. ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶཱཏི ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་སེ་ན. པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶཱཏི པ་པ་ཉྩུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་རཱ་ག་སྶཱཏི ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏོ. ས་ཏ་ཎྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཐེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཐ? ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཡཾ ལོ་བྷོ ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་གོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཎྷཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ. ག་ཧ་ཎ་ཊྛེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་རོ་དྷ་པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ. པ་པ་ཉྩུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན པ་པ་ཉྩོ’’ཏི.
༡༤༢. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ དི་ཊྛི་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. བྷ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ལླཱི་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ལླཱི་ནཱ. ཨུ་པ་ག་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ. ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཏེ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱཏི ཏེ ས་བྦེ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ – ‘‘ཏུ་མྷེ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ནཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱ ནི་ཙྩཾ ཀ་ལ་ཧ་བྷ་ཎྜ་ན་པ་སུ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྭེ དི་ཊྛཱི་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ ཙ. ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི. པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ ཋཱ་ནཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཁ་ནྡྷཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི, ཕ་སྶོ་པི, ས་ཉྙཱ་པི, ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི, པཱ་པ་མི་ཏྟོ་པི, པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ ཧེ་ཏུ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ… ཕ་སྶོ… ས་ཉྙཱ… ཝི་ཏ་ཀྐོ… ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ… པཱ་པ་མི་ཏྟོ… པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ ཧེ་ཏུ, པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ པ་ཙྩ་ཡོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ’’ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༤). ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་པི དྭེ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎི་ཀ་ཏྠ་ངྒ་མོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཙ. ཁ་ཎི་ཀ་ཏྠ་ངྒ་མོ ནཱ་མ ཁ་ཡོ ཝ་ཡོ བྷེ་དོ པ་རི་བྷེ་དོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མོ ནཱ་མ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཧི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་སྶཱ་དནྟི དི་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ས་ཏྠཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཡཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི, ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི, མཱ་ནེ་ནྟི, པཱུ་ཛེ་ནྟི, ལ་བྷ་ནྟི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཾ. སོ ཝ་གྒུ་ལི་ཝ་ཏཾ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཎྚ་ཀཱ་པ་སྶ་ཡ་ཏཱ པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་ཏ་པྤ་ནཾ སཱ་ནུ་པ་པཱ་ཏ་པ་ཏ་ནཾ ཀེ་ས་མ་སྶུ་ལུ་ཉྩ་ནཾ ཨ་པྤོ་ཎ་ཀཾ ཛྷཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི དི་ཊྛཱི་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡེ ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་ཊྛཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་ཊྛཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྭི་ནྣཾ ཨ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཊྚཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་ས་ན་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏི.
༡༤༣. ཨི་དཱ་ནི དི་ཊྛི་ཙྪེ་ད་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.
ས་བྦུ་པཱ་དཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱཏི མ་ཡཾ ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ ཝ་དཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ. ན ས་མྨཱ ས་བྦུ་པཱ་དཱ་ན་པ་རི་ཉྙནྟི ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་མྨཱ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཀེ་ཙི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་མ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཀེ་ཙི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་མ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཀེ་ཙི སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ན་སྶཱ་པི. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ན པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་སཾ པ་ན བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་པི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི པཱ་ས་ཎྜཱ་པི ཧི ‘‘ཀཱ་མཱ ཁོ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ ཀཱ་མཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཡེ པ་ན སེ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཐེ་ཡྻེ་ན སེ་ཝ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཡ་སྨཱ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟི. ‘‘སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སུ་དྡྷཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཏྟུ་པ་ལ་དྡྷིཾ ན པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ, ན སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ, ན ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཏཾ ཨ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨི་མཱ་ནི ཧི ཏེ བྷོ་ནྟོཏི ཡ་སྨཱ ཏེ བྷོ་ནྟོ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ པ་ནེ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ པ་རི་ཉྙཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ དི་ཊྛི་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་ཉྩ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ར་ཏོ དྭེ ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡེ ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཡེ པ་ན ‘‘ན སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི, ན ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷི, ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སུ་དྡྷཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ན ཨེ་ཀོ་པི པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ་པི ཧི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ར་མཱ་ནཱ་པི ཙ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏི་སྶོ པ་རི་ཉྙཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དཾ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ནྟི. པ་ཐ་ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ས་ས་ཀོ ཝི་ཡ ཧི ཨེ་ཏེ.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ས་ལླཱ་པི་ཀཱ ཨུ་པ་མཱ – པ་ཐ་ཝཱི ཀི་ར ས་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ ས་ས་ཀཱ’’ཏི. ས་ས་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ མ་མེ་ཝ ཨུ་པ་རི ས་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ མཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘སུ་ཊྛུ ཏ་ཡཱ ཨ་ཧཾ དི་ཊྛོ, མ་ཡཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ཧི ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ, ཀ་རཱི་སཾ ཀ་ཏ་ཀ་ཕ་ལ་མ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་མྤི མ་ཧ་ནྟཾ, པ་སྶཱ་ཝོ་པི ནེ་སཾ གྷ་ཊ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་རོ་པི པ་ཙྪི་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཡཱ’’ཏི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཏི་ཏོ. ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་རེ དཱུ་རཾ ག་ཏོ་པི ན་ནུ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་རི་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཏོ་སཱི’’ཏི. སོ པུ་ན ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཏི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཏ་མཱ་ནོ ས་ས་ཀོ པ་ཐ་ཝིཾ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་བྦཱུ་པཱ་དཱ་ན་པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ་པི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དཾ པ་ན མུ་ཉྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་སཱ་ད་པ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེཏི དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ ཝི་ན་ཡེ ཙ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡོ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དོ སོ ན ས་མྨ་གྒ་ཏོ’’ཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ན་མྷི ཧི ས་ཏྠཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཧོ་པི ཧོ་ཏི, བྱ་གྒྷོ་པི ཧོ་ཏི, དཱི་པི་པི ཨ་ཙྪོ་པི ཏ་ར་ཙྪོ་པི. སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ན་སྶ མི་གཱ་པི སཱུ་ཀ་རཱ་པི པ་ས་དཱ་པི ཧོ་ནྟི, སོ ‘‘ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ’’ཏི ཁ་ནྟིཾ ཝཱ མེ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏཾ པི་ཝ་ཏི, ཐཱུ་ལ་ཐཱུ་ལ་མཾ་སཱ་ནི་པི ཁཱ་ད་ཏི. ས་ཏྠཱ ཝཱ པ་ན བི་ལཱ༹་རོ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ ཝཱ མཱུ་སི་ཀཱ ཝཱ. ཨ་ཐ ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཏྠཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལོ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀཱ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟཱ. སོ ‘‘ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་དི་ཏྟེ་པི ར་ཐེ ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨ་ངྒཱ་ར་པ་བྦ་ཏ་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཡ་མྤི ཁི་པ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི་པི དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏི. སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ པ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཧཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི, ས་ཏྠཱ མི་གཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཏེ ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡཾ པུ་བྦེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་མྷཱ, ས་ཏྠཱ ནོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ ཁ་ནྟིཾ ཝཱ མེ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ཡོ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དོ, སོ ན ས་མྨ་གྒ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ་པི པ་ཙྪཱ ཝི་ན་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཡོ དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ན་སྨི་ཉྷི དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོ ནཱ་མ, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊ – དྷཱ་རི་ཏ་ཝཱ་ཙི་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀེ ཏ་ནྟི་དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་མོ་ཀྑོ པ་ནེ་ཏྠ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཨེ་ཏྠ པ་སཱ་དོ, སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི སཱ་ས་ན་སྨིཾ ཨ་ས་མྨ་གྒ་ཏོ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.
ཡཱ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱཏི ཡཱ་པི ཙ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ཛ་སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ, སཱ་པི ཡ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་མོ་ཀྑཾ བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ན ས་མྤཱ་པེ་ཏི, ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ནི་ར་ཡཾ, ཏ་སྨཱ སཱ ན ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཡཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སཱུཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ན་སྨི་ཉྷི ཡེ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ, ཏེ་སུ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཧཱ་ད་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ མི་གཱ་ད་ཡོ, ཏ་ཏྠ སཱི་ཧཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ‘‘ཨི་མེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི མི་གཱ་དི་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཁ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནེ་སཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་པི ཨ་ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.
ཨི་དཾ པ་ན ས་བྦ་མྤི ཀཱ་ར་ཎ་བྷེ་དཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ སཾ་ཁེ་པ་ཏྠོ – ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི, ཡཾ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡོ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དོ སོ ན ས་མྨ་གྒ་ཏོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏེ པ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ …པེ… ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཧི ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེཏི དུ་ཀྐ་ཐི་ཏེ, དུ་ཀྑ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ དུ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ. སོ པ་ནེ་ས ཡ་སྨཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ. རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ས་མ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ. ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ནཱ པ་ཝེ་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀེ ཨ་ནུ་པ་ས་མ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་སཱ་དོ སུ་རཱ་པཱི་ཏ་སི་ངྒཱ་ལེ པ་སཱ་དོ ཝི་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཀཱ་ལ༹་སི་ངྒཱ་ལོ ར་ཏྟིཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ སུ་རཱ་ཛ་ལླི་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་ནྣཱ་ག་ཝ་ནེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནེ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ན ས་ཀྐཱ ག་ནྟུཾ, བ་ཧཱུ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་རི་ནོ, ཨེ་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨི་མཾ ཝ་ཉྩེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཡྻ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀོ ཨེ་སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ, སཱ་མཱི, ཨི་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཧཱི་ཏི. ཀིཾ བྷོ་ཏི? མཾ བ་ཧི་གཱ་མཾ ནེ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏེ དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི ད་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ་པི ན་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏཾ པཱ་དེ་སུ ག་ཎྷི. ཨ་རེ བཱ་ལ བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀཱ ཨ་ཏྠི, དུ་ལླ་བྷཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི. ཀ་ཐཾ བྷོ ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི? ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ག་ཎྛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཏཱ་རེ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪི. ཀ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏ་ནྟི? མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ནྟི. ཨ་རེ བཱ་ལ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ ཏ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་ནྟ་ར་དྭཱ་རེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟི, པ་ར་ཏོ མཾ ཧ་རཱ’’ཏི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཏཱ་རེ་མི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཏཱ་རེ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏོ ཁེ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ ག་ཎྷི. ཀཱ་ལ༹་སི་ངྒཱ་ལོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཝོ་ཙཾ. མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ བ་ཧཱུ, ན དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏཱ་ནེ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཧཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨཱ་ཧ་རཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཏྭཾ སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡྻ བྲཱ་ཧྨ་ཎ མཱ ཨི་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཧི, སཱུ་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཊྛཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཀེ་ཏ་ཀ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ པ་ཀྐ་ནྟོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ་པི སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ན་ལཱ་ཊ་ཏོ ཙེ་ཝ ཀ་ཙྪེ་ཧི ཙ སེ་དཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ས་དྡ་ཧཱ་སི སི་ངྒཱ་ལ་སྶ, སུ་རཱ་པཱི་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ;
སི་པྤི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏཾ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཀཾ་ས་ས་ཏཱ དུ་ཝེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༡༣);
ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ལ༹་སི་ངྒཱ་ལེ པ་སཱ་དོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ་པཱི་ཏི.
༡༤༤. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་སཱ་ད་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ཏ་སྶ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ཙ ཝི་ན་ཡེ ཙ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དོཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ སཱ་ས་ནེ ཡོ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དོ, སོ ས་མྨ་གྒ་ཏོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, བྷ་ཝ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཝེ་དི་ཡ་ཀ་པ་བྦ་ཏེ ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་གུ་ཧཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨུ་ལཱུ་ཀ་ས་ཀུ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏི གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མ་གྒཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི, ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མ་གྒཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ ནི་སི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྑེ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ སཱི་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ སི་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་ཀ་མྨཱ་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘པ་སྶཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཾ ཨུ་ལཱུ་ཀ་ས་ཀུ་ཎཾ, ཨ་ཡཾ མ་ཡི ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤེ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶོ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ –
ཨུ་ལཱུ་ཀ་མ་ཎྜ་ལ་ཀྑི་ཀ, ཝེ་དི་ཡ་ཀེ ཙི་ར་དཱི་གྷ་ཝཱ་སི་ཀ;
སུ་ཁི་ཏོ་སི ཏྭཾ ཨ་ཡྻ ཀོ་སི་ཡ, ཀཱ་ལུ་ཊྛི་ཏཾ པ་སྶ་སི བུ་དྡྷ་ཝ་རཾ.
མ་ཡི ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ;
ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དུ་གྒ་ཏེ་སོ ན ག་ཙྪ་ཏི.
དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ་ན, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ཉཱ་ཎོ, སོ་མ་ན་སྶོ་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ་ཏི.
ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཙེ་ཏྠ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ སུ་མ་ན་མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ མ་ཧཱ་བྷེ་རི་ཝཱ་ད་ཀ་ཝ་ཏྠུ མོ་ར་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ཀ་ཝ་ཏྠུ ས་ངྑ་དྷ་མ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དོ ས་མྨ་གྒ་ཏོ ཧོ་ཏི.
དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ན་མྷི དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོ ས་མྨ་གྒ་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་ར་མ་ཏྟེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ན་མྤི ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀོ ཧོ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠེ ཀིཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ མ་ཎྜཱུ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ན་མྷི སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་པི ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཚ་ཏྟ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནི དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སཱུཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་པི ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་མཱ་ན་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཁཱི་རོ་ད་ན་མ་ཧ་མ་དཱ་སིཾ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ…པེ…
ཕཱ་ཎི་ཏཾ…པེ… ཨུ་ཙྪུ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ… ཏི་མྦ་རུ་ས་ཀཾ… ཀ་ཀྐཱ་རི་ཀཾ…
ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཾ… ཝ་ལླི་པ་ཀྐཾ… ཕཱ་རུ་ས་ཀཾ… ཧ་ཏྠ་པ་ཏཱ་ཀཾ…
སཱ་ཀ་མུ་ཊྛིཾ … པུ་པྥ་ཀ་མུ་ཊྛིཾ… མཱུ་ལ་ཀཾ… ནི་མྦ་མུ་ཊྛིཾ…
ཨ་མྦི་ཀ་ཉྫི་ཀཾ… དོ་ཎི་ནི་མྨ་ཛྫ་ནིཾ… ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ…
ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀཾ… ཨཱ་ཡོ་ག་པ་ཊྚཾ… ཝི་དྷཱུ་པ་ནཾ… ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ…
མོ་ར་ཧ་ཏྠཾ… ཚ་ཏྟཾ… ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ… པཱུ་ཝཾ མོ་ད་ཀཾ…
ས་ཀྑ་ལི་ཀཾ ཨ་ཧ་མ་དཱ་སིཾ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ…པེ…
ཏ་སྶཱ མེ པ་སྶ ཝི་མཱ་ནཾ, ཨ་ཙྪ་རཱ ཀཱ་མ་ཝ་ཎྞི་ནཱི་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི (ཝི. ཝ. ༤༠༦).
ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༤༥. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ནི་དེ་ཏི ཧ་ནྡ, ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ནི་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏི ས་མུ་དེ་ཏི པ་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མུ་ད་ཡོ, ཛཱ་ཏི, པ་བྷ་ཝོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ – ཀིཾ ནི་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ. ཀོ ས་མུ་ད་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ. ཀཱ ཛཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཀོ པ་བྷ་ཝོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ནི་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཛཱ་ཏི ཙ པ་བྷ་ཝོ ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི, ཏ་ཎྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡ་ཏོ ཙ ཁོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. སོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ནེ་ཝ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ནེ་ཝ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ན ཨུ་པེ་ཏི, ན སེ་སཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་ཡ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶནྟི ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནྟོ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ. པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱིཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏཾ ཀི་ར ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་སཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝེ་སཱ་ལཱི’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀ་ཐཱ – བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཀི་ར ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ག་བྦྷོ ས་ཎྛཱ་སི. སཱ ཉ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་དེ་སི. རཱ་ཛཱ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ས་མྨཱ པ་རི་ཧ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ག་བྦྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་གྷ་རཾ པཱ་ཝི་སི. པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱི་ནཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སཱ ཙ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ, ཏེ་ན པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་པ་ཊ་ལ་བ་ནྡྷུ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ དེ་ཝི་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི མཾ་ས་པེ་སི་ནྟི ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ མ་མ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཡེ་ན ཏཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ སོ་ཏེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏ་མ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ. སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཀ་ཉྩེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ན ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ པ་ཛཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཾ ག་ངྒཱ་སོ་ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཏཱ་པ་སོ གོ་པཱ་ལ་ཀ་ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐེ་ཏྠ ཏཾ ཨ་ཀྑ་ར་པ་ཊྚི་ཀཾ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ལ་ཉྪ་ནཾ ཙ དི་སྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཨ་དྡ་ས, དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘སི་ཡཱ ག་བྦྷོ, ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ དུ་གྒ་ནྡྷ་པཱུ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་སྶ་མཾ ནེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན དྭེ མཾ་ས་པེ་སི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ་པ་སོ དི་སྭཱ སཱ་དྷུ་ཏ་རཾ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པུ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ མཾ་ས་པེ་སི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་སཱི་སཱ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ པ་ཉྩ པི་ལ༹་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱ མཾ་ས་པེ་སི སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སོ དཱ་ར་ཀོ, ཨེ་ཀཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ་སུ ཏཱ་པ་ས་སྶ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀ་ཏོ ཙ་སྶ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཙ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྠ, སོ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁཱི་རཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ མུ་ཁེ ཨཱ་སི་ཉྩ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨུ་ད་རཾ ཡཾ ཡཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཎི་བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྪ་ཝཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པ་རེ ཨཱ་ཧུ ‘‘སི་བྦེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ལཱི་ནཱ ཚ་ཝི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལཱི་ན་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལི་ཙྪ་ཝཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ.
ཏཱ་པ་སོ དཱ་ར་ཀེ པོ་སེ་ནྟོ ཨུ་སྶཱུ་རེ གཱ་མཾ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ བྱཱ་པཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དཱ་ར་ཀ་པོ་ས་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ར་ཀེ དེ་ཐ, མ་ཡཾ པོ་སེ་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ་པ་སོ སཱ་དྷཱུ་ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི. གོ་པཱ་ལ་ཀཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥེ་ཧི ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་སྶ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏཱ་པ་སོ – ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཐ, ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་ཉྩ་གོ་ར་སེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏོ་སེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐ, ཏ་ཏྠ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ ཨ་དཱ་སི. ཏེ སཱ་དྷཱུ་ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ ནེ་ཏྭཱ པོ་སེ་སུཾ.
དཱ་ར་ཀཱ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཝི་ཝཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙེ གོ་པཱ་ལ་ཀ་དཱ་ར་ཀེ ཧ་ཏྠེ་ན་པི པཱ་དེ་ན་པི པ་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ རོ་ད་ནྟི. ‘‘ཀི་སྶ རོ་ད་ཐཱ’’ཏི ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཀཱ ཏཱ་པ་ས་པོ་སི་ཏཱ ཨ་མྷེ ཨ་ཏི་པ་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨི་མེ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཉྙེ དཱ་ར་ཀེ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི དུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ན ཨི་མེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀི་ར སོ པ་དེ་སོ ཝ་ཛྫཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ པ་རི་མཱ་ཎེ་ན. ཨ་ཐ ཏཾ པ་དེ་སཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཱ་ཡ ཙ་སྶ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ཀ་དཱ་རི་ཀཱ ན ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏོ དཱ་རི་ཀཱ ན ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་སཾ་ཝཱ་སེ་ན དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ དྷཱི་ཏཱ ཙ པུ་ཏྟོ ཙ. ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ དྭེ དྭེ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མུ་ཡྻཱ་ན་ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟཱ ན་ག་རཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་ན གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་སཱ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ལཱི་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ’’ཏི.
༠༡. བ་ཧི་ན་ག་རེཏི ན་ག་ར་སྶ བ་ཧི, ན ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་ན་ག་ར་སྨིཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ན་ག་ར་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝ་ན་ས་ཎྜོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བ་ཧི་ན་ག་རེ’’ཏི. ཨ་པ་ར་པུ་རེཏི པུ་ར་སྶ ཨ་པ་རེ, པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ན་ས་ཎྜེཏི སོ ཀི་ར ཝ་ན་ས་ཎྜོ ན་ག་ར་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡཾ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ལེ་ཎ་ཀུ་ཊི་མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སུཾ, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་ར་པུ་རེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ’’ཏི. སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ པ་ན པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལི་ཙྪ་ཝི་པུ་ཏྟོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟོཏི ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་དྷུ་ནཱ་པ་ཀྐ་ནྟོ. པ་རི་ས་ཏཱིཏི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ. ཏེ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ཉྷི བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣཱ བུ་དྡྷ་མཱ་མ་ཀཱ དྷ་མྨ་མཱ་མ་ཀཱ ས་ངྒྷ་མཱ་མ་ཀཱ. ཏེ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏྭཾ ཀ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས, ཀ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི? ཀིཾ ད་ནྟཱ མེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཁཱ་ད་སི, ཨ་ཧི་ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་སི, ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟེ་སུ པུ་པྥཱ་ཝ་ལི༹་ཀཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི? མུ་ཁ་ཏོ ཏེ ད་ནྟེ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ. སོ ཏེ་སཾ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ན ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་མ་རི་ཡཾ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ལ་མ་རི་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ. ཨ་ལ་མ་རི་ཡོ ཙ སོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ ཙཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི མ་གྒོ་པི ཕ་ལ་མྤི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༡༡) ཧི ཨེ་ཏྠ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༥) ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༩༦) ཨེ་ཏྠ མ་གྒོ. ‘‘ཨ་ཡ་མ་ཉྙོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཕཱ་སུ ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༢༨) ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ. ‘‘ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ༹་མོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༤༠) ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཉྷི སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི.
ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མཾ དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ པ་ན ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི. ཝཱི་མཾ་སཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་ཉྙ་ཝཱ, སོ ཏཾ པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ནྡ་ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མཾ ཝཱི་མཾ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཙ་རི་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ས་ཡཾ་པ་ཊི་བྷཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སུ་ཁུ་མཾ དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ མ་གྒོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ པ་ན ལ་དྡྷ་པ་རི་སོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་ཡ ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི, སུ་ཕུ་སི་ཏཾ པ་ན་སྶ ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎཾ, མུ་དུ་ཀཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ, མ་དྷུ་རོ ས་རོ, ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹ ཝཱ་ཙཱ, སོ ཡཾ ཡ་དེ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི.
ཡ་སྶ ཙ ཁྭཱ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཡ་སྶ ཙ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སྶ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, དོ་ས་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, མོ་ཧ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ, ཝི་ཏ་ཀྐཱུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི.
སོ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི སོ དྷ་མྨོ ཡོ ཏཾ ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ནེ་ས ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི དྷ་མྨོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཡྻ, ན པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ཉྷི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ-ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི-ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ ཏྭཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ཝ་ད་སི, ཡ་དི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨི་མེ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཀ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ཛྫུ་ནེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཨ་སྶ དྷ་མྨོ ཨ་མོ་གྷོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ན་སྶ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་སྶོ་སི ཁོཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལ་སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎི, ན པ་ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་སི. ཀ་སྨཱ? ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཡཾ ཀུ་དྡྷོ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་ཏི, མ་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ པ་ན མ་ཡི་པི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙ མ་ཡི ཙཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་སི. ཨ་པི ཙ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡེ དོ་སཱ་རོ་པ་ན་ས་དི་སཾ, ཀོ ཨི་མ་སྶ ཀ་ཐཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི? ས་ཡ་མེ་ཝ ཁེ་ལེ༹ པ་ཙྪི་ནྣེ མུ་ཁེ སུ་ཀྑེ ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་སི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏོ.
༡༤༧. ཀོ་དྷ་ནོཏི ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ. མོ་གྷ་པུ་རི་སོཏི ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་སོ. ཡ་སྶ ཧི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན་ཏྠི, ཏཾ བུ་དྡྷཱ ‘‘མོ་གྷ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་གྒེ ཝཱ ཕ་ལེ ཝཱ ཨ་ས་ཏི ‘‘མོ་གྷ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ་ཡེ་ཝ, ཏེ་ན ཏཾ ‘‘མོ་གྷ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀོ་དྷཱ ཙ པ་ན་སྶ ཨེ་སཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ཨེ་སཱ ཙ པ་ན་སྶ ཝཱ་ཙཱ ཀོ་དྷེ་ན བྷཱ་སི་ཏཱ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀུ་དྡྷོ་ཏི? ཨ་ཡ་ཉྷི པུ་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་སི. སོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན་ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ན་མི་སྶ་ཀ་ཝ་ནེ་སུ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ཙ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ཙ དི་སྭཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀཱི་ཝ་མ་དྷུ་རོ ནུ ཁོ ས་དྡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་དྡཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན་སྶ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐེ་སི. ན ཧི བུ་དྡྷཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ ཏ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་ཋ་མཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪིཾ, སོ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱུ’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཧཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪིཾ, ཏཾ མེ ན ཀ་ཐེ་སི. ཨ་དྡྷཱ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ས་མ་ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ན ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི. བྷི་ཡྻོ་སོ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ་པི ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ད་ས་བ་ལཾ པ་ན ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀོ་དྷཱ ཙ པ་ན་སྶ ཨེ་སཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི.
ཝ་ཎྞོ ཧེ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཀ་ཏོ ‘‘དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོ མེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ, སོ ཝ་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ས་ཏི. ཝ་ཎྞོ ཧེ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎོ ཨེ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ན ཨ་གུ་ཎོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཡ་མྤི ཧི ནཱ་མ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? སུ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་སི་དྡྷ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་པི ཙེ་ཏེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་མ ཨེ་ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡ་མྤི ཧི ནཱ་མ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྭེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྭ་ཡོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནྭ་ཡོ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ, ཏཾ ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༨. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡུཾ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཱ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཨུ་པ་རི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ད་ས ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ལཱ་ནི པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ. ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཉྩ ག་ངྒེ་ཡྻཾ, པ་ཎྜ་རཾ ཏ་མྦ་པི་ངྒ་ལཾ;
ག་ནྡྷ་མ་ངྒ་ལ་ཧེ་མ་ཉྩ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཚ་དྡ་ནྟི་མེ ད་སཱ’’ཏི.
ཨི་མཱ་ནི ཧི ད་ས ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་ནྟི པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ངྒེ་ཡྻ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ངྒེ་ཡྻཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཎྜ་ར་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པ་ཎྜ་རཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་མྦ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཏ་མྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པི་ངྒ་ལཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ མ་ངྒ་ལཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཧེ་མ་ཝ་ཏ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཚ་དྡ་ནྟ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཚ་དྡ་ནྟཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ.
ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ. སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ (སཾ. ནི. ༢.༣༤) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཉཱ་ཎ་བ་ལ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ཙ བ་ལནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཡེ་ཧི ད་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ ས་མུ་པེ་ཏོ. ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ས་བྷཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཝ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ, ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ. ཝ་ཛ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ ཨུ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ. ས་བྦ་ག་ཝ་སེ་ཊྛོ ས་བྦ་པ་རི་སྶ་ཡ་ས་ཧོ སེ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཝ་ཧོ ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ས་དྡེ་ཧི་པི ཨ་ཀ་མྤ་ནི་ཡོ ནི་ས་བྷོ, སོ ཨི་དྷ ཨུ་ས་བྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཋཱ་ནནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ནི་ས་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཨུ་ས་བྷ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ད་ས་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཡོ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
པ་རི་སཱ་སཱུཏི ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སཱི་ཧོ ས་ཧ་ན་ཏོ ཧ་ན་ན་ཏོ ཙ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧ་ན་ན་ཏོ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་དཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སཱི་ཧོ སཱི་ཧ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཨི་ཏི རཱུ་པ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི. བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝི་སི་ཊྛཾ. ཙ་ཀྐ-ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ –
ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ, ར་ཐ་ངྒེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ;
དཱ་ནེ ར་ཏ་ན་དྷ་མྨཱུ་ར-ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ དི་སྶ་ཏི;
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨི་དྷ མ་ཏོ, ཏ་ཉྩ དྭེ་དྷཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཧི ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥) ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི (དྷ. པ. ༡) ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ད་དཾ བྷུ་ཉྫ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༧.༡༤༩) ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༤༣) ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༤; ༡.༥.༡༠༣) ཨེ་ཏྠ ཨུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༦༡; སཾ. ནི. ༢.༡༦༢) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཏཾ པ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་བ་ལཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བ་ལཱ་ཝ་ཧཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ར་ས་ཉཱ་ཎཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ‘‘ད་ས ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ད་ས? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ཧེ་ཏཱུ ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནེ་ཏཾ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༠༩) ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཡ་མྤཱིཏི ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ཨི་ད་མྤི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨི་ད་མྤི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཋཱ་ནཾ. ཀ་མྨཾ ཧེ་ཏུ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༡༠) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནིནྟི ས་བྦ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནིཾ ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཉྩ. པ་ཊི་པ་དནྟི མ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཎཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟེ་སུ ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ? ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༡༡) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུཾ. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུནྟི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དྷཱ་ཏུཾ. ལོ་ཀནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.
ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏནྟི ཧཱི་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་ད་མྤི ཉཱ་ཎཾ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.
པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཏ་ཏོ པ་རེ་སཾ ཧཱི་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན པ་ན དྭེ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟནྟི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཝུ་དྡྷི་ཉྩ ཧཱ་ནི་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྶ་པི ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༡༤) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝོ་དཱ་ནནྟི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༢༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྷི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ངྒེ་ན པ་ན ས་བྦ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མྤི ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཝོ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཛྷཱ་ཡཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛྷཱ་ཡཱི, ཨ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩོ ཛྷཱ་ཡཱི ས་མྤ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཙྩེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༢༨) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ. ས་ཏྟ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝེ.
༡༤༩. ཨི་མཱ་ནི ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི ཡཱ་ནི པུ་བྦེ ‘‘ད་ས ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཾ, ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ར་ཝཱ་དཱི་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི – ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ན་ཏྠི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ་ཏི. ཏཾ ན ཏ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཏ་མྤི ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་ས་མྤི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཧི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝ. ཏ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ. པ་ཉྩ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་མེ་ཝ. ཚ་ཊྛཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ. ས་ཏྟ་མཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་མེ་ཝ. ན་ཝ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མེ་ཝ. ད་ས་མཾ ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ས་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ པ་ར་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ – ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི? ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་ཡཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་མེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཙ་རི་ཡ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ཏི, པ་ཡོ་གཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཐེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ ས་ཙེ དཱུ་རེ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་སེ་ན ཏེ ཁི་པྤཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཙ ནེ་སཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན པུ་བྦ་ཛཱ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་བྦེ་ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་མཱ་ནི ད་ས་བ་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛིཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཛ་ཧ་ནྟོ དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ནེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི. སོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེཏི ཡ་ཐཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝེ་ཧི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤེ་ཧི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ, སོ ཨེ་ཝཾ སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝ་དཱ་མི ཨི་མ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶཱ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ནི་ར་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཀ་ལ་སྨི་ཉྷི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༡༥༠. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ར་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱ་ར་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ མ་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཏ་ཝ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི ཨི་མེ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཏཱཏི ཏེ་སུ ཝ་ཏ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ་པི དྷ་མྨོ་པི ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཡོ མཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི མཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོཏི ཁེ་མཾ པ་ཏྟོ, སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཙོ་ད་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་བུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ་སྨཱི་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ, ཏེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཉྷི ཨ་ནྟ་མ་སོ དུ་ཀྐ་ཊ-དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མྤི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མེ་ཐུ་ནཾ སེ་ཝ་ཏོ ཧི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནི་སྶཾ་ས་ཡ་མེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ་སུ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དི་དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ མཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༡. ‘‘ཨ་ཊྛ ཁོ ཨི་མཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བྱ་ཏྟཾ པ་རི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ པ་རི་སཱ པ་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ཨ་ཊྛ ཁོ ཨི་མཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ མཱ་ར་པ་རི་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན མཱ་རཱ་ནཾ. ས་བྦཱ་པི ཙེ་ཏཱ པ་རི་སཱ ཨུ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཱི་སུ ཝེ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ ཧོ་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ནཱ་ནཱ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ ཙེ་ཝ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཙ. ས་མ་ཎཱ ས་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ར་ཝཱ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷཱ་རོ. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་པི ཨུ་གྒཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་མ་ནུ་སྶོ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་པི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ས་ངྐ་མྤ་ཏི, ཏེ་སཾ རཱུ་པཾ ཝཱ དི་སྭཱ ས་དྡཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཱ ཨུ་གྒཱ. ཏཱ་སུ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷཱ་རོ. ཨི་ཏི ཨུ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.