༥. ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སུ་ཏྟེ་སུ. ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མ.
ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. པུ་གྒ་ལཱཏི ས་ཏྟཱ ན་རཱ པོ་སཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཊྛོ, སོ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཾ ཨ་ཝི་ལོ་མེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ དེ་སེ་ཏི.
ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ དེ་ས་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཱ, པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྟོ ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ ཁ་ཏྟི་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དེ་ཝོ མཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཱ. ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏཱུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ.
ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མོ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ, ཏེ་སཾ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏི. ཡེ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མོ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ, ཏེ་སཾ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ, ཡ་ཐཱ ཧི དེ་ས་བྷཱ་སཱ་ཀུ་ས་ལོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཡེ ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཡེ ཨ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ, ཏེ་སཾ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ བྷཱ་སཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཚེ་ཀཾ བྱ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ག་མྨ ཁི་པྤ་མེ་ཝ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝི་ཡ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ཡོ ཝེ་དཱ ཝི་ཡ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི. དེ་ས་བྷཱ་སཱ་ཀོ་ས་ལླ་མི་ཝ ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་ཀོ་ས་ལླཾ. ནཱ་ནཱ་དེ་ས་བྷཱ་སཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཡ ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་དི་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཧ ཙེ་ཏྠ –
‘‘དུ་ཝེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀྑཱ་སི, ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ;
ས་མྨུ་ཏིཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཉྩ, ཏ་ཏི་ཡཾ ནཱུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི.
ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཱ;
པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ.
ཏ་སྨཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ;
ས་མྨུ་ཏིཾ ཝོ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ན ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི – ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧི་རཱི་ཡ་ནྟི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་མྨོ་ཧ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧོ་ཏི ‘‘ཀི་མི་དཾ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧི་རཱི་ཡ་ནྟི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི པུ་རི་སོ ཁ་ཏྟི་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དེ་ཝོ མཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
‘‘ཁ་ནྡྷཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པི་ཏཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
‘‘ཁ་ནྡྷཱ མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི པི་ཏ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ རུ་ཧི་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
‘‘ཁ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ དཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་མྨོ་ཧ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧོ་ཏི ‘‘ཀི་མི་དཾ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘པུ་གྒ་ལཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཉྩ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ ལོ་ཀཱ་བྷི་ལཱ་པེ ཋི་ཏཱ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མྤི པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཾ ཨ་ཝི་ལོ་མེ་ནྟོ ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལཱཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པུ་གྒ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ. ལོ་ཀ་སྨིནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. སཱ་ངྒ་ཎོ་ཝ ས་མཱ་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ངྒ་ཎནྟི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ལེ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒ་ཎཱ་ནི? རཱ་གོ ཨ་ངྒ་ཎཾ, དོ་སོ ཨ་ངྒ་ཎཾ, མོ་ཧོ ཨ་ངྒ་ཎ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༩༢༤). ཀ་ཏྠ་ཙི ཡཾ་ཀི་ཉྩི མ་ལཾ ཝཱ པ་ངྐོ ཝཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ར་ཛ་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཎ་སྶ ཝཱ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ, སོ བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཏི་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ ‘‘ཨ་ངྒ་ཎ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ངྒ་ཎ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༦༠). ས་ཧ ཨ་ངྒ་ཎེ་ན སཱ་ངྒ་ཎོ.
སཱ་ངྒ་ཎོ་ཝ ས་མཱ་ནོཏི ས་ཀི་ལེ་སོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟོ. ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཀི་ལེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ ཀི་ལེ་སཱ ནཱ་མ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ ཝཱ་ལཱ༹ ཛ་ཧི་ཏ་བྦཱ ན ག་ཧི་ཏ་བྦཱ ཝི་ས་དུ་ཊྛ་ས་ལླ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ན ཙ མ་གྒེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ, ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་ན་ངྒ་ཎོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ན་ཏྠི མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ལེ་སཱ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ན་ཏྠི, ན མ་གྒེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ ཝཱ་ལཱ༹ ཝི་ས་དུ་ཊྛ་ས་ལླ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡོ པ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ‘‘ན་ཏྠི མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ, ཏེ་སུ ཝཱ དྭཱི་སུ སཱ་ངྒ་ཎེ་སུ, ཡྭཱ་ཡནྟི ཡོ ཨ་ཡཾ, ཡཱ་ཡ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
༥༨. ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཏི. ཡེ་ནི་མེ་སནྟི ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཀོ སེ་ཊྛ་པུ་རི་སོ ཨེ་ཀོ ཧཱི་ན་པུ་རི་སོ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, སོ ཀོ ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཛཱ་ན་ནཱ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཧེ་ཏུ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཙ.
༥༩. ཐེ་རོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཙི་ཏྲ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑནྟི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཨེ་ས པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝ་སྶཾ བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ན ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཚ་ནྡ་ཛ་ན་ནཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཙ ན ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་ངྒ་ཎ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ ན ཛ་ནེ་སྶ་ཏི. ན ཝཱ་ཡ་མི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ཏཱིཏི ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ན ནེ་ཝ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ཏི, ན པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་ངྒ་ཎོཏི ཨི་མེ་ཧི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨ་ངྒ་ཎེ་ཧི སཱ་ངྒ་ཎོ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ མ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟོ ཝི་བཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨུ་པ་ཏཱ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ. ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི མ་རི་སྶ་ཏི.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ. ཀཾ་ས་པཱ་ཏཱིཏི ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨཱ་བྷ་ཏཱཏི ཨཱ་ནཱི་ཏཱ. ཨཱ་པ་ཎཱ ཝཱ ཀ་མྨཱ་ར་ཀུ་ལཱ ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཎ་ཏོ ཝཱ ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་རཱ་ནཾ གྷ་ར་ཏོ ཝཱ. ར་ཛེ་ནཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ར་ཛེ་ན པཾ་སུ་ཨཱ་དི་ནཱ. མ་ལེ་ནཱཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ན ལོ་ཧ་མ་ལེ་ན. པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱཏི ས་ཉྪ་ནྣཱ. ན ཙེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུནྟི ཨུ་ད་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་པ་ཀྑི་པ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་རི་བྷོ་གཾ ན ཀ་རེ་ཡྻུཾ. ན ཙ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻུནྟི དྷོ་ཝ་ན་གྷཾ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ན པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻུཾ. ར་ཛཱ་པ་ཐེཏི ར་ཛ་པ་ཐེ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ, ར་ཛ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནུ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ ཝཱ ཐུ་ས་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཝཱ བྷཱ་ཛ་ན་ནྟ་རེ ཝཱ, ཡ་ཏྠ ར་ཛེ་ན ཨོ་ཀི་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏ་རཱ ཨ་སྶ མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཛཱ་པ་ཐེ ནི་ཀྑི་པ་ནེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏ་རཱ, ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནེ་ཧི མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏཾ. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ ཀཾ་ས་པཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་པ་རེ་ན ཀཱ་ལེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏ་རཱ ཙ མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏ་རཱ ཙ མ་ཏྟི་ཀ་པཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཀཾ་ས་པཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨི་ཏི་པི དུ་ཛྫཱ་ནཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ནུ ཁོ ནོ་ཏི, ཐེ་རོ ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. པུ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨོ་པ་མྨཾ ས་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠེ་ཝཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ས་དི་སོ སཱ་ངྒ་ཎོ པུ་གྒ་ལོ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཱ ན་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛཱ་པ་ཐ་ནི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷ་མཱ་ན་སྶ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ པ་སུ་ཏ་པུ་གྒ་ལ་ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཱ པུ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏོ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ སཱ་ངྒ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ སཱ་ངྒ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ སཱ་ངྒ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི.
སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ན ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་བྦ་ས་ཏྟཱ ཧི པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻུནྟི དྷོ་ཝ་ན་གྷཾ་ས་ན་ས་ཎྷ་ཚཱ་རི་ཀཱ་པ་རི་མ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨཱ་དཱ་ས་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ. ན ཙ ནཾ ར་ཛཱ་པ་ཐེཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཋཱ་ནེ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཋ་པེ་ཡྻུཾ, པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝཱ ནཱ་ག་ད་ནྟེ ལ་གེ་ཡྻུཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ས་དི་སོ སཱ་ངྒ་ཎོ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལོ. ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷ་མཱ་ན་སྶ པེ་ས་ལ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཡེ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི པ་མཱ་དཾ དི་སྭཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷེ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཝཱ་སཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཝཱ་སོ, ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མོ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི རཱ་ག་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ. མ་ན་སི ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་པ་ནྣ་སྶ་ཏི ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་སྶ་ཏཱིཏི ཧིཾ་སི་སྶ་ཏི ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. རཱ་གོ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ས་དི་སོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཀི་ལེ་སོ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་པུ་གྒ་ལོ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཱ ན་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛཱ་པ་ཐེ ནི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨི་ཏོ པ་རཾ ས་བྦཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ན མ་ན་སི ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ས་ཏི་ཝི་ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་ཝ་ཛྫི་སྶ་ཏི, སེ་སཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༦༠. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ངྒ་ཎཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ངྒ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་ཊྛོ ཏཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནནྟི ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ, ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀོ་པ་ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶཱཏི ཡེ་ན ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཏྠི, ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་པ་ནྣོ ཨ་སྶནྟི ཨཱ་པ་ནྣོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ. ན ཙ མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ནེ་ཡྻུནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཙ མཾ ན ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཋཱ་ནཾ, ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ. ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ ཧི བྷི་ཀྑུ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུཾ ཐེ་རཱ ཉ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ཏེ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ, ན་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ་དཱི་ནཾ, ཏེ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ཛཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཝ་ཏ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨ་སྶཾ, ན ཙ མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི.
ཡཾ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ནེ་ཡྻུནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཁོ པ་ན ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ, ནོ ན་ཏྠི. ཐེ་རཱ ཧི ཉ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ པ་རི་སཱ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པཱ་ཀ་ཊོ ཙ ཨ་ཡ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ གཱ་མ་ས་ཏ་མྤི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་མྨཱ་ར་ས་ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷོ་ཏེ་ན པ་ཏྟེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཏ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟི མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོཏི ཏེ་ཧི ཙ་མྷི ཨེ་ཝཾ ནཱ་སི་ཏོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ཨི་ཏི སོ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏོ སོ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་པི་ཏོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏོ ཙ དོ་མ་ན་སྶཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ.
ཡོ ཙེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་པོ ཡོ ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ཨ་ངྒ་ཎནྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཀོ་པོ, ཡོ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ངྒ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྩ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་བྷོ པ་ན ཨི་མ་སྶ ཨ་ངྒ་ཎ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན, མོ་ཧོ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནཱ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་ར་ཧོ མནྟི པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཐ་ཀེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ནྟེ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ‘‘ཏ་ཡཱ ཨ་སུ་ཀ་མྷི ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙོ་དེ་ཡྻུཾ. སོ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་རི་སཱ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པཱ་ཀ་ཊོ ཙ ཨ་ཡ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ས་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི ས་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལོ. ས་མཱ་ནོཏི སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ. པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི ཙོ་ད་ཀོ. ཨ་ཡཾ སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ནེ་ཝ ཙོ་ད་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏྭ་མྤི ཨི་མ་ཉྩི་མ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཧི པ་ཙྪཱ མཾ ཙོ་དེ་སྶ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. ཨ་པི་ཙ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི་པི ས་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ས་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀུ་ལེ་ན བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན བྱ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི་པི ས་མཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཙོ་ད་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་ཏི་དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡུ་ཏྟོ པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ. ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ཏྟུ པ་ཊི་ས་ལློ ཙོ་ད་ཀོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི སོ ཀུ་པི་ཏོཏི ཨི་ཏི སོ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཀཱ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༩༡) ག་ར་ཧཱ་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ ད་ཧ་རཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩེ་ཡྻུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༧) པ་ཏྠ་ནཱ་ཡཾ. ཨི་དྷ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, ནོ མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་སྶ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཀ་སྶ་པ, རཱ་ཧུ་ལ ཙ་ཀྑུཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ, མ་ནུ་སྶེ ཙ ‘‘ཏེ་ས པ་ཎྜི་ཏཱ ཐེ་རཱ ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ནྟེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཉྩ ཨུ་པ་ཧ་ར་ནྟེ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཁཱ་ཎུ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨི་ཏི སོ ཀུ་པི་ཏོཏི ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཐེ་རཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏེ་ན སོ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཙ. ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀུ་པྤ་ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎ་ཏོ བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཚཱ་ཡཱ་ཝ ན ཝི་ཛ་ཧཱ་མི, མཾ ནཱ་མ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི. ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟཾ དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀུ་པྤ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་པྤ་ཏི? ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཁཱ་ཎུ ཝི་ཡ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨི་ཀཱ ཨ་བྷ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་དི ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་སྶཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་པྤ་ཏི.
པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱཏི པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ, ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཡ་ཉྷི པ་སྶ་ཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ, ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟེ, ཏེ་ས་ཉྩ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ པ་ས་ནྣེ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཀུ་པི་ཏོཏི ཨ་ཡ་མྤི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་པྤ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཐེ་ར་སྶ ཙ. ཀ་ཐཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ? ‘‘ཨི་མེ ཡ་དེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཝཱ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀུ་པྤ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཐེ་ར་སྶ? ‘‘ཨེ་སོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨི་ཀཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཝ་སྶཾ མཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
བྷ་ཏྟ་གྒེཏི བྷོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་གྒཱ་ས་ནནྟི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཱ་ས་ནཾ. ཨ་གྒོ་ད་ཀནྟི ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ. ཨ་གྒ་པི་ཎྜནྟི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་པི་ཎྜཾ. ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ ཨ་གྒནྟི པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ལ་བྷེ་ཡྻནྟི ཨི་ཙྪཱ ནཱ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ན ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ལ་བྷེ་ཡྻཱཏི པ་ན ཨ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ཨ་ཡ་མྤི ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཧོ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི, ཀ་དཱ་ཙི པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཝི་བྦྷ་མ་ཏི. ཏེ་ན སོ པུ་བྦེ ལ་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ས་ནཱ་དིཾ པ་ཙྪཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི. ན སོ བྷི་ཀྑུ ལ་བྷེ་ཡྻཱཏི ན སོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ས་བྦ་ནི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ནཱ་དིཾ ལ་བྷ་ཏི. ཀུ་པི་ཏོཏི ཨ་ཡ་མྤི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་པྤ་ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ. ཀ་ཐཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ? ‘‘ཨི་མེ མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་སུ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཏེ, ‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟཾ དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཧོ་ཏུ ཨི་དཱ་ནི, ནེ་སཾ ཀི་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀུ་པྤ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཐེ་རཱ་ནཾ? ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཡ་དི ན བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, མཾ་ཡེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཀུ་པྤ་ཏི.
ཨ་ནུ་མོ་དེ་ཡྻནྟི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ. ཨ་ཡ་མྤི ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཁ་ཎྜཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘སོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧཱུ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ མཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཐཱ་ལ་ཀ་བྷི་ཀྑཾ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཏྠེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི. ཋཱ་ནནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ བྷཱ་རོ, ཏེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཨ་ནུ་མོ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་པི་ཏོཏི ཨ་ཡ་མྤི ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་པྤ་ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཙ. ཀ་ཐཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ? ‘‘ཨི་མེ པུ་བྦེ མཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་ནྟི ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏཱུ’ཏི, ཨ་ཛྫ པ་ན ནཱ་ཝོ་ཙུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀུ་པྤ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཐེ་ར་སྶ? ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལུ་པ་ཀཾ ནཱ་ག་ཏྠེ་རཾ སུ་མ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་སྶ་ཏཱི’ཏི ན བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་པྤ་ཏི. ཀ་ཐཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ? ‘‘ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱ་རཾ ལ་དྡྷ་ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཝི་ཡ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏཾ ཝ་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ ནཱ་མ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟཱ ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཨ་ས་ཏི ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཀུ་པྤ་ཏི.
ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཁ་ཎྜ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ པ་སྶ་ཏི ཏཱ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦ་ར་ཏྟི་ཀཱ་ནི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ནི སུ་ཎ་ནྟེ, ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ ཙ ད་ཧ་རེ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ ཝཱ སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ་ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དེ་ནྟེ, ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པུ་ཙྪ་ནྟི ‘‘ཀེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སུ’’ནྟི. ཏེ བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣཱ མ་ནུ་སྶཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. སོ ཏཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི. ཋཱ་ནནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ བྷཱ་རོ, ཏེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དེ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་པི་ཏོཏི ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀཾ གཱ་ཐ་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི མ་ནྡོ དུ་པྤ་ཉྙོ ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མི དེ་སེ་ཏུ’’ནྟི.
བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་ཏྠཾ ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏྠཾ ཝཱ པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ, ཏ་སྶེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ཨི་མཱ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཏཱ་སུ ཀུ་ལེ་སུ པ་ཝི་སེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་སུ མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི ‘‘ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཝ་ཀྑ་ནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཡྻོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, ཏ་སྶ དེ་ཐ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཋཱ་ནནྟི ཨོ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ བྷཱ་རོ, ཏེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དེ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་པི་ཏོཏི ཨ་ཡ་མྤི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་པྤ་ཏི, ཏཱ་ས་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ‘‘ཨི་མཱ པུ་བྦེ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟཾ དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏཱ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཙ ‘‘ཨེ་ས ཨི་མཱ་སཾ ས་ཧ་སཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནནྟི, ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ. ནི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨི་མེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ན་མྤི ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་པ་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཋཱ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀུ་པི་ཏོཏི ཨ་ཡ་མྤི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་པྤ་ཏི, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ན་ཉྩ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ སུ་ཎ་ནྟི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལུ་པ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཎཱ་མཱ་ཏི ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཧོ་ཏུ ཨི་དཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ཙྩེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཙ, ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནནྟི ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ན་པཱུ་ཛཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ. སེ་སཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུནྟི ས་ཀྐ་ཙྩ་ཉྩ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, སུ་ནྡ་ར་ཉྩ ཀ་རེ་ཡྻུཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཀཱ་རཾ ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ནྡ་ར་ཉྩ པ་ཏྠེ་ཏི. ག་རུཾ ཀ་རེ་ཡྻུནྟི བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ. ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ག་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཏི. མཱ་ནེ་ཡྻུནྟི པི་ཡཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. པཱུ་ཛེ་ཡྻུནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟཱ མཱ་ནེ་ནྟཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཡྻུ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡ་པཱུ་ཛཾ པ་ཏྠེ་ཏི. ཋཱ་ནནྟི ‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ཨེ་ཏཾ ཝི་དྷིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཏེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རེ་ཡྻུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་པི་ཏོཏི ཨ་ཡ་མྤི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་པྤ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ‘‘ཨི་མེ ཨེ་ཏཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི མཾ་ཡེ་ཝ ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ.
པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནནྟི པ་ཊྚ་དུ་ཀཱུ་ལ་པ་ཊྚུ་ཎྞ་ཀོ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧ་གྒྷ་སུ་ཁུ་མ་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཧ་མེ་ཝ ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶནྟི ཨི་ཙྪཱ ནཱ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ན ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶཱཏི པ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ.
པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་ནནྟི ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་རཱ་དི་པཱུ་རི་ཏཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་ནཾ. པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཱ་ནཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ. གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནནྟི ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཋཱ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་ཧི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀུ་པི་ཏོཏི ས་བྦ་ཏྠཱ་པི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་པྤ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ནཱ་མ པ་རི་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི ན་ཏྠི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ནྟ་སྶ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝཱ གྷ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི མེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཀི་ཉྩི པ་ཎཱི་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ན དེ་ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ པ་ན དི་སྭཱ་ཝ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི, ཐེ་ར་སྶ ཙ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ་ར་ཏི, ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨི་ཀཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཧ་མེ་ཝ ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ’’ནྟི.
ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨི་མེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝཱ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ.
༦༡. དི་སྶ་ནྟི ཙེ་ཝ སཱུ་ཡ་ནྟི ཙཱཏི ན ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྶ་ནྟི, ན སོ་ཏེ་ན སཱུ་ཡ་ནྟི, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ པ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དི་སྭཱ དི་ཊྛཱ ཝི་ཡ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སུ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དི་སྶ་ནྟི ཙེ་ཝ སཱུ་ཡ་ནྟི ཙཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་ལེ དི་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཨཱི་དི་སོ’’ཏི ཏི་རོ་ཀྑ་ཀཱ་ལེ སཱུ་ཡ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ག་ར་ཧ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ, ཀི་ཉྩཱ་པི སོ བྷི་ཀྑུ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟེ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ཏི, ཨི་མེ ཙ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ལོ་ལུ་པྤ་ཙཱ་རཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ལཱུ་ཁནྟི ས་ཏྠ་ལཱུ་ཁཾ སུ་ཏྟ་ལཱུ་ཁཾ ར་ཛ་ན་ལཱུ་ཁ་ནྟི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ལཱུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྠེ་ན ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྣཾ ས་ཏྠ་ལཱུ་ཁཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཨ་གྒྷེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཐཱུ་ལ་དཱི་གྷ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན སི་བྦི་ཏཾ སུ་ཏྟ་ལཱུ་ཁཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཕ་སྶེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི ཁ་ར་ས་མྥ་སྶཾ ཧོ་ཏི. ར་ཛ་ནེ་ན ར་ཏྟཾ ར་ཛ་ན་ལཱུ་ཁཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཝ་ཎྞེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠ་ལཱུ་ཁ་སུ་ཏྟ་ལཱུ་ཁ་ར་ཛ་ན་ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ ཙ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ དི་སྶ་ནྟི ཙེ་ཝ སཱུ་ཡ་ནྟི ཙ, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ནེ་ཝ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི…པེ… ན པཱུ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ. ཏེ ཧི ཏ་སྶ…པེ… སཱུ་ཡ་ནྟི ཙ ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ ཏེ པཱ་པ་ཀཱ སཱུ་ཡ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཎ་པནྟི མ་ཏ་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ. ཨ་ཧི་སྶ ཀུ་ཎ་པཾ ཨ་ཧི་ཀུ་ཎ་པཾ. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱ་ནི. ཨ་ཏི་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨི་མཱ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྷི ས་ས་སཱུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ཎ་པཾ མ་ནུ་སྶཱ ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི་པི. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཀུ་ཎ་པཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་མྤི ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ. ར་ཙ་ཡི་ཏྭཱཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ, པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀུ་ཎ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙི་སྶཱཏི ཨ་པ་རཱ་ཡ. པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱཏི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎནྟི ཨཱ་པ་ཎཱ་ན་མ་ནྟ་རེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སཾ་ཀི་ཎྞཾ ར་ཙྪཱ་མུ་ཁཾ. པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཛ་ཉྙ་ཛ་ཉྙཾ ཝི་ཡཱཏི ཙོ་ཀྑ་ཙོ་ཀྑཾ ཝི་ཡ མ་ནཱ་པ་མ་ནཱ་པཾ ཝི་ཡ. ཨ་པི་ཙ ཝ་དྷུ་ཀཱ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་དྷུ་ཀཱཏི ཛ་ནེ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཛ་ཉྙཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་ན་རུ་ཏྟཾ. ‘‘ཛ་ཉྙ་ཛ་ཉྙཾ བྱཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཨ་པཱ་པུ་རི་ཏྭཱཏི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ. ཏ་སྶ ས་ཧ ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ ཙ ས་ཎྛ་ཧེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶ ཀུ་ཎ་པ་སྶ ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཏ་སྶ ཛ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏཱཏི ཙ ‘‘ཨ་མ་ནཱ་པ་མི་ད’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཛེ་གུ་ཙྪ་ཏཱ་སུ. ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏཱ་ན་མྤཱིཏི ཚཱ་ཏཱ་ན་མྤི. ན བྷོ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཨ་སྶཱཏི བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. པ་གེ་ཝ སུ་ཧི་ཏཱ་ནནྟི དྷཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ན པ་ཋ་མ་ཏ་ར་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ – པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ས་དི་སཾ ཨི་མ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ལི་ངྒཾ, ཀུ་ཎ་པ་ར་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨ་པ་ར་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ, ཀཾ་ས་པཱ་ཏིཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཀུ་ཎ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཛ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཏཱ་ཏི.
༦༢. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ པ་ན, ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ར་པྤ་ཧཱ་ནཾ པ་སཾ་ས་ཏི. ནེ་མ་ནྟ་ནི་ཀོཏི ནི་མ་ནྟ་ན་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ. ཝི་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀནྟི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པཾ ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སཱུ་པོ ནཱ་མ ཧ་ཏྠ་ཧཱ་རི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ, ཏེ་ན མ་ཙྪ་མཾ་ས་མུ་གྒ་སཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པཾ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་མཾ་སཱ་དི་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཙ སཱ་ལི་ཝ་ར་བྷ་ཏྟ་ར་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ར་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨ་པ་ར་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ར་པྤ་ཧཱ་ན་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ, ཀཾ་ས་པཱ་ཏིཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ སཱ་ལི་ཝ་ར་བྷ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ཛ་ན་སྶ མ་ནཱ་པ་ཏཱ ཝི་ཡ གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ར་པྤ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ཀྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༦༣. ཨུ་པ་མཱ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨུ་པ་མཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏནྟི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུ, ཝ་ད ཏྭ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཧ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་རཱ་མི གི་རི་བྦ་ཛེཏི, རཱ་ཛ་ག་ཧནྟི ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ན གི་རི་པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཝ་ཛོ ཝི་ཡ ས་ཎྛི་ཏ་ཏྟཱ གི་རི་བྦ་ཛནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཧཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧནྟི ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཐཱཏི ཨ་ཉྙཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ར་མྦྷེ ནི་པཱ་ཏོ. ཁོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ. པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡནྟི དི་ཝ་ས་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་མ་ཡཾ. པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, པུ་བྦ་ཎྷེ ཝཱ ས་མ་ཡཾ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ, པུ་བྦ་ཎྷེ ཨེ་ཀཾ ཁ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ, ཝི་ཧཱ་ར་ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན, ན ཧི སོ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ནི་ཝ་ཏྠོ ཨ་ཧོ་སི.
པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ. པི་ཎྜཱ་ཡཱཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. ས་མཱི་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཡཱ་ན་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོཏི ར་ཐ་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོ. པ་ཎྜུ་པུ་ཏྟོཏི པ་ཎྜུ་སྶ པུ་ཏྟོ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོཏི ན་གྒ་ས་མ་ཎ་ཀོ. པུ་རཱ་ཎ་ཡཱ་ན་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོཏི པོ་རཱ་ཎ་ཡཱ་ན་ཀཱ་ར་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏོ. ཝ་ངྐཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀུ་ཊི་ལཾ. ཛི་མྷཾ ནཱ་མ ས་པྤ་ག་ཏ་མ་གྒ་ས་དི་སཾ. དོ་སནྟི ཕེ་གྒུ་ཝི་ས་མ་ག་ཎྛི་ཀཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱཏི ཀཱ་ལ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཡ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱཏི ཨ་ཡ་མྤི ཀཱ་ལ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཙི་ནྟེ་སི, ཨི་ཏ་རོ ཏེ་ན ཙི་ནྟི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ནྟི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྟ་མ་ནོཏི ས་ཀ་མ་ནོ ཏུ་ཊྛ་མ་ནོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་མ་ནོ. ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སཱིཏི ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཾ, ཨ་ཏྟ་མ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི ཨུ་དཱི་ར་ཡི, པ་བྱཱ་ཧ་རཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧ་ད་ཡཱ ཧ་ད་ཡཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཡ.
ཨ་སྶ་དྡྷཱཏི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱཏི ཨི་ཎ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི པཱི་ལི༹་ཏཱ བ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ. ན ས་དྡྷཱཏི ན ས་དྡྷཱ་ཡ. ས་ཋཱ མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོཏི མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ. ཀེ་ཏ་བི་ནོཏི སི་ཀྑི་ཏ་ཀེ་རཱ་ཊི་ཀཱ, ནི་པྥ་ནྣ་ཐཱ་མ་ག་ཏ་སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཉྷི ཨ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྷ་ཎྜ་གུ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་རཱ་ཊི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལཱ༹, ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་པ་ལཱཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ནཱ ཙཱ་པ་ལླེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. མུ་ཁ་རཱཏི མུ་ཁ་ཁ་རཱ, ཁ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱཏི ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ, དི་ཝ་ས་མྤི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ལཱ་པི་ནོ. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱཏི ཚ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ. བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོཏི བྷོ་ཛ་ནེ ཡཱ མ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ པ་རི་ཡེ་ས་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ. ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཛཱ་ག་རེ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ. སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ནི་ར་པེ་ཀྑཱ, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཀྑཱ་ཡ ན ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ བ་ཧུ་ལ་གཱ་ར་ཝཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་བ་ཧུ་ལཱ ཝཱ. བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱཏི་ཨཱ་དི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དེ ཝུ་ཏྟཾ, ཀུ་སཱི་ཏཱཏི་ཨཱ་དི བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝེ. དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ.
ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ས་དྡྷཱ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. པི་ཝ་ནྟི མ་ཉྙེ གྷ་ས་ནྟི མ་ཉྙེཏི པི་ཝ་ནྟི ཝི་ཡ གྷ་ས་ནྟི ཝི་ཡ. ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟཱ ཝ་ཙ་སཱ པི་ཝ་ནྟི ཝི་ཡ, ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནྟཱ མ་ན་སཱ གྷ་ས་ནྟི ཝི་ཡ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱཏི སུ་ནྡ་རཾ ཝ་ཏ. ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱིཏི ར་སྶ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི དཱི་གྷ་མྤི. ར་སྶེ ས་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ཧོ་ཏི, དཱི་གྷེ ས་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཡ་དཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་མྷེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ, ཏ་དཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་ར་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཧ་རོཏི ཏ་རུ་ཎོ. ཡུ་ཝཱཏི ཡོ་བྦ་ན་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ. མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཏ་རུ་ཎོ་པི ཡུ་ཝཱ ན ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཏ་རུ་ཎོ, ཀོ་ཙི ཡུ་ཝཱ་པི མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ན ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་ལ་སི་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན ད་ཧ་རོ ཙེ་ཝ ཡུ་ཝཱ ཙ མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨུ་པྤ་ལཱདཱི་ནི ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་ཏི་ཧ ཏེཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ. ཨུ་བྷོ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱཏི དྭེ་པི མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ, དྭེ་པི ཧི ཨེ་ཏེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ‘‘མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ, ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་གཱ, ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནེ ཀི་ལེ་སེ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་གཱ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་གཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༨༠) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ –
‘‘ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏི ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ,
ས་བྦ་སཾ་ཡོ་གེ ཝི་ས་ཛྫ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི;
ས་བྦ་ཏྠ ན ས་ཛྫ་ཏཱི ཝི་མུ་ཏྟོ,
ནཱ་གོ ཏཱ་དི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཏ་ཐ་ཏྟཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༥༢༧; མ་ཧཱ་ནི. ༨༠);
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ཧ་ནྟཱ ནཱ་གཱ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ནཱ་གེ་ཧི པུ་ཛྫ་ཏ་རཱ ཙ པཱ་སཾ་ས་ཏ་རཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶ. ས་མ་ནུ་མོ་དིཾ་སཱུཏི ས་མཾ ཨ་ནུ་མོ་དིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨ་ནུ་མོ་དི, པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ས་མ་ནུ་མོ་དིཾ་སཱུ’’ཏི.
ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.