༤. བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨ་ཐཱཏི ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎཱིཏི ནེ་ཏཾ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏ་ནཱ་མཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཋཱ་ན་ནྟ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ལ་དྡྷཾ. ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ར ནཱ་མེ་ཏཾ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཏ་སྶ ར་ཉྙཱ དི་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛཱ་ནུ་སྶོ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྲ་ཧྨཾ ཨ་ཎ་ཏཱི་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མ་ནྟེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ཛཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་རི་ཡཱ པ་ན བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཡེ་ནཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ? ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, སཱ་དུ་ཕ་ལཱུ་པ་བྷོ་གཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དི་ཛ་ག་ཎེ་ཧི ནི་ཙྩ་ཕ་ལི་ཏ་མ་ཧཱ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ.
ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཙ ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དཱིཏི ཡ་ཐཱ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན, ཨེ་ཝཾ སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ས་མྨོ་དི་ཏཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཡཱ་ཡ ཙ ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མྨོ་དི, ཏཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མྨོ་ད་ཛ་ན་ན་ཏོ ས་མྨོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ སཱ་རེ་ཏུཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་རཱུ་པ་ཏོ ས་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སཱ་རཱ་ཎཱི་ཡཾ. སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ ཙ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ ཙ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཨེ་ཀ་མ་ནྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་སཱི་དཱིཏི ཨུ་པཱ་ཝི་སི. པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི པུ་རི་སཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཀ་ཐཾ ནི་སི་ནྣོ པ་ན ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨ་ཏི་དཱུ་རཾ ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏཾ ཨུ་ནྣ་ཏ་པ་དེ་སཾ ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཾ ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ་ཏི. ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧི ས་ཙེ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ནི་སི་ནྣོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ནི་སི་ནྣོ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷེ་ན བཱ་དྷ་ཏི. ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏེ ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི.
ཡེ་མེཏི ཡེ ཨི་མེ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱཏི དུ་ཝི་དྷཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ཨ་གྒ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༩༤) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ‘‘ཡེ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༧༨) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀུ་ལེ པ་སུ་ཏཱ་པི ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན དྭཱི་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.
ས་དྡྷཱཏི ས་དྡྷཱ་ཡ. ཨ་གཱ་ར་སྨཱཏི ཨ་གཱ་ར་ཏོ. ཨ་ན་གཱ་རི་ཡནྟི པ་བྦ་ཛྫཾ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ. པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཧི ན་ཏྠེ་ཏྠ ཨ་གཱ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ, ཨ་གཱ་ར་སྶ ཧི་ཏཾ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི་ཀ་མྨ་མེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་པི ན་ཏྠེ་ཏ་སྶ ཨ་གཱ་ར་ནྟི ཨ་ན་གཱ་རོ, ཨ་ན་གཱ་ར་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཾ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་བྦ་ངྒ་མོཏི པུ་ར་ཏོ གཱ་མཱི ནཱ་ཡ་ཀོ. བ་ཧུ་ཀཱ་རོཏི ཧི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ. བྷ་ཝཾ ཏེ་སཾ གོ་ཏ་མོ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱཏི ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧེ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏཱ. སཱ ཛ་ན་ཏཱཏི སོ ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧོ. དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ག་ཏིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ནྡི་ཊྛི་ཀོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཡཾ་ཁ་ནྟི་ཀོ ཡཾ་རུ་ཙི་ཀོ, ཏེ་པི ཏ་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཏཾ་ཁ་ནྟི་ཀཱ ཏཾ་རུ་ཙི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཨེ་ས ཀི་ར པུ་བྦེ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑེ དི་སྭཱ, ཏེ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་དྷུ་ར་ར་སཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་ཡ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛེ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ནུ་སྶ་ངྐི་ཏཱ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛེ ཨུ་ད་གྒུ་ད་གྒེ ཨ་དྡ་ས, དི་སྭཱ ཙ ཨི་མེ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་སཱ་དཾ ཨ་ལ་ཏྠ. སོ ཏཾ པ་སཱ་དཾ ནི་ཝེ་དེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནྟོ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝནྟི ནི་པཱ་ཏོ. མ་མཾ ཨུ་དྡི་སྶཱཏི མཾ ཨུ་དྡི་སྶ. ས་དྡྷཱཏི ས་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ. ན ཨི་ཎ་ཊྛཱ ན བྷ་ཡ་ཊྚཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨཱི་དི་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ངྒ་མོ, ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ. དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི ཧཱིཏི ས་མྦྷ་ཝི་ཏུཾ དུ་ཀྑཱ་ནི དུ་སྶ་ཧཱ་ནི, ན ས་ཀྐཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཉྙཱ་ནི ཙ ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི ཙ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་ནྟཾ ‘‘པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒ་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝ་ན་པ་ཏྠནྟི གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ན ཀ་སཱི་ཡ་ཏི ན ཝ་པཱི་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི དཱུ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི ཝ་ན་ས་ཎྜཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི བྷིཾ་ས་ན་ཀཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི ས་ལོ་མ་ཧཾ་སཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི ན མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནནྟི ཨི་མ་མེ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི. པ་ནྟཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཏི་དཱུ་རཱ་ནི. དུ་ཀྐ་རཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ དུ་ཀྐ་རཾ. དུ་ར་བྷི་ར་མནྟི ཨ་བྷི་ར་མི་ཏུཾ ན སུ་ཁཾ. ཨེ་ཀ་ཏྟེཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ. ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀེ ཀ་ཏེ་པི ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་རཾ. དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡཱ་རཱ་མོ ཧི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ་ཏི. ཧ་ར་ནྟི མ་ཉྙེཏི ཧ་ར་ནྟི ཝི་ཡ གྷ་ས་ནྟི ཝི་ཡ. མ་ནོཏི མ་ནཾ. ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ. ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཨཱི་དི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་མི་གཱ་དི་ས་དྡེ་ཧི ཝི་ཝི་དྷེ་ཧི ཙ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ་ཧི ཝ་ནཱ་ནི ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ནྟི མ་ཉྙེ་ཏི, ས་བྦཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ཝི་མྷི་ཏོ ཨཱ་ཧ.
ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༣༥. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཙ ཡ་སྨཱ སོ་ལ༹་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་དི་སཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི, ན ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱཏི ས་མྦོ་དྷ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་སྶ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་ར་ཧ་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ, བོ་དྷི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ལ་གྒ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ. དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མི་དྡྷི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བོ་དྷི་ཡཱ ས་ཏྟོ ལ་གྒོ ‘‘པ་ཏྟ་བྦཱ མ་ཡཱ ཨེ་སཱ’’ཏི ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧནྟི ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ. ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱཏི ཡེ ཀེ་ཙི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏཱ ཝཱ བྷོ་ཝཱ་དི་ནོ ཝཱ.
ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་ནྡོ་ས་ཧེ་ཏཱུཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་ས་སྶ ཧེ་ཏུ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧ་ཝེཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཀྑེ་མ་ཉྩ. བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝནྟི བྷ་ཡ་ཉྩ བྷེ་ར་ཝ་ཉྩ. ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་སྶ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྲ བྷ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཀྑེ་མ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟཱིཏི པ་ཀྐོ་ས་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཏེ ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཀ་མྷཱ, ས་ཙེ ནོ ཏེ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཡེ་སཾ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷི་མྷཱ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རེ ཝཱ གུ་མྦ་ནྟ་རེ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཏེ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཏི་ཎ་ས་དྡཾ ཝཱ པ་ཎྞ་ས་དྡཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ, ཨི་དཱ་ནི་མྷཱ ན་ཊྛཱ’’ཏི ཏ་ས་ནྟི ཝི་ཏྟ་ས་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་རེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཝི་ཡ བ་དྡྷཱ ཝ་དྷི་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི པ་ཀྐོ་ས་ནྟི.
ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ…པེ… པ་ཊི་སེ་ཝཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ན པ་ཊི་སེ་ཝཱ་མི. ཡེ ཧི ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཝོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི ཨཱི་དི་སཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཏེ་ས་མ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཀོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ག་ཧ་ཊྛོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟོ་ཝ ཧོ་ཏི. བྷི་ཡྻོཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. པ་ལློ་མནྟི པ་ནྣ་ལོ་མ་ཏཾ, ཁེ་མཾ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་པཱ་དིནྟི ཨཱ་པ་ཛྫིཾ, ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ཝཱ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ཛྫི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ.
ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏེ ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཏེ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན པ་ར་སྶ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ, པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ མི་ཏྟ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རེ་སཾ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་མྨཱ་ནི ཏུ་དི་ཏྭཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནྟེ ནཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཀ་མྷཱ, ས་ཙེ ནོ ཏེ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཡེ་སཾ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷི་མྷཱ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རེ ཝཱ གུ་མྦ་ནྟ་རེ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཏེ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཏི་ཎ་ས་དྡཾ ཝཱ པ་ཎྞ་ས་དྡཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི་མྷཱ ན་ཊྛཱ’’ཏི ཏ་ས་ནྟི ཝི་ཏྟ་ས་ནྟི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་རེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཝི་ཡ བ་དྡྷཱ ཝ་དྷི་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི, པ་ཀྐོ་ས་ནྟི.
མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝཱ་རེ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ནཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏེ ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཏེ པ་རེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏེ་སུ བྷ་ཎྜེ་སུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ར་ས་ཏྟེ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཡཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཀ་མྷཱ…པེ… ཨ་ཏྟ་ནི ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི པ་ཀྐོ་ས་ནྟི.
ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝཱ་རེ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝཱཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་དཱུ་ཏ་ཀ་མྨ་ཝ་ཌྜྷི་པ་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ནེ་ས་ན་བྷེ་དེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏེ ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཏེ ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ སུ་ཎ་ནྟི – ‘‘སཱ་ས་ན་སོ་དྷ་ཀཱ ཀི་ར ཏེ་པི་ཊ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ས་ནཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ ཨི་དྷཱ་ག་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རེ ཝཱ…པེ… ཏ་ས་ནྟི ཝི་ཏྟ་ས་ནྟི. ཏེ ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་སི་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ.
༣༧. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཏ་ཐཱ་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུཏི པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་དི་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་སཱི་ལཱ. ཀཱ་མེ་སུ ཏི་བྦ་སཱ་རཱ་གཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་རཱ་གཱ, ཏེ ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཏེ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ དི་ཝཱ དི་ཊྛཾ ར་ཏྟིཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི – ‘‘ཏེ ཨཱ་ཀུ་ལ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཏ་ས་ནྟི ཝི་ཏྟ་ས་ནྟི, ར་ཛྫུཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ས་པྤ་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཁཱ་ཎུཾ དི་སྭཱ ཡ་ཀྑ་ས་ཉྙི་ནོ, ཐ་ལཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ ས་པྤཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ.
༣༨. བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱཏི པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་ན ཝི་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ. ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་ག་ཏ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་བྷ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝི་ཡ པཱུ་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི. པ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤཱཏི པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨ་བྷ་དྲ་ཀེ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི? བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཱ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནཾ ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཝི་སེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཀྑཱ་མ. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧཾ ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཨཱི་དི་སཱ ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་དོ་ས་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཱ.
༣༩. ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་གེ་ལ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཐི་ནེ་ན སེ་ས་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏེ་ན མི་དྡྷེ་ན ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ ནི་དྡཱ་བ་ཧུ་ལཱ ཧོ་ནྟི.
༤༠. ཨུ་དྡྷ་ཏཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཧི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི དྷ་ཛ་ཡ་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཊཱ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨ་ནི་བྦུ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཨི་དྷ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༤༡. ཀ་ངྑཱི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཝི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ངྑ་ན་ཏོ ཀ་ངྑཱ, ཨི་ད་མེ་ཝི་ད་ནྟི ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཀ་ངྑཱི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
༤༢. ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཀཱ པ་ར་ཝ་མྦྷཱིཏི ཡེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནྟི ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི, པ་ར་ཉྩ ཝ་མྦྷེ་ནྟི ག་ར་ཧ་ནྟི ནི་ནྡ་ནྟི, ནཱི་ཙེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི, ཏེ་ས་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཏེ པ་རེ་ཧི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཀི་ར ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནྟི, ཨ་མྷེ ག་ར་ཧ་ནྟི, དཱ་སེ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ནྟི, ག་ཎྷ་ཐ ནེ’’ཏི ཨ་ནུ་བ་དྡྷཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རེ ཝཱ གུ་མྦ་ནྟ་རེ ཝཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་དི་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
༤༣. ཚ་མྦྷཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཐ་མྦྷ་ན་ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་ཀ་རེ་ན ཐ་མྦྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི བྷཱི་རུ་ཀ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ, གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ བྷ་ཡ་བ་ཧུ་ལཱ ཨ་སཱུ་རཱ ཀཱ་ཏ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༤. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལཱ་བྷོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཀྐཱ་རོཏི སུ་ནྡ་ར་ཀཱ་རོ, པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཧི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ སུ་ནྡ་ར་སུ་ནྡ་རཱ ཙ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡཱ ཙ པ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ར་ཝ་ཀི་རི་ཡཱ པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པཱུ་ཛཱ. སི་ལོ་ཀོཏི ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ ཨེ་ཏཾ, ལཱ་བྷ་ཉྩ ས་ཀྐཱ་ར་ཉྩ སི་ལོ་ཀ་ཉྩ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ. ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱཏི པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ. བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཱ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ་ཝཱ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ པ་ནེ་ཏྠ པི་ཡ་གཱ་མི་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ནྟི –
ཨེ་ཀོ ཀི་ར པི་ཡ་གཱ་མི་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལཱ་བྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སོ་སཱ་ནི་ཀ་ངྒཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ སུ་སཱ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ ཀ་མྨ་མུ་ཏྟོ ཛ་ར་གྒ་ཝོ དི་ཝཱ གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་སྨིཾ སུ་སཱ་ནེ པུ་པྥ་གུ་མྦེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ རོ་མ་ནྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. པི་ཡ་གཱ་མི་ཀོ ར་ཏྟིཾ ཙ་ངྐ་མ་ནཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏ་སྶ ཧ་ནུ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་དྡྷཱ མཾ ལཱ་བྷ་གི་དྡྷོ ཨེ་ས སུ་སཱ་ནེ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི, སོ ཛ་ར་གྒ་ཝ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤུ་རི་ས དེ་ཝ་རཱ་ཛ ཨ་ཛྫ མེ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཁ་མ, སྭེ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏཾ དི་སྭཱ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་སི ‘‘ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ མཾ བྷིཾ་སཱ་པེ་སཱི’’ཏི.
༤༥. ཀུ་སཱི་ཏཱཏི ཀོ་ས་ཛྫཱ་ནུ་ག་ཏཱ. ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱཏི ཧཱི་ནཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཝི་ཡུ་ཏྟཱ, ནི་བྦཱི་རི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀུ་སཱི་ཏཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟི ས་བྦཾ པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
༤༦. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱིཏི ན་ཊྛ་སྶ་ཏཱི. ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏཱ, ཨི་མ་སྶ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑེ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཏི་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡ་མེ་ཝེ་ཏཾ. པ་ཉྙཱ པ་ནེ་ཏྠ ས་ཏི་དུ་བྦ་ལྱ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. དུ་ཝི་དྷཱ ཧི ས་ཏི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ལཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ་པི ཏེ་སཾ ས་ཏི ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ་པི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ཡེ་ཝ ཏེ, དུ་བྦ་ལཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཨེ་ཝཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ས་བྦཾ པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
༤༧. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨུ་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ. ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧེ་ན ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི, ཝ་ན་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཝ་ན་སཱ་ཁཱ་སུ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ན ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ས་བྦཾ པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
༤༨. དུ་པྤ་ཉྙཱཏི ནི་པྤ་ཉྙཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཉྙཱ པ་ན དུ་ཊྛཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱཏི ཨེ་ལ་མུ་ཁཱ, ཁ-ཀཱ་ར་སྶ ག-ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ. ལཱ་ལ་མུ་ཁཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དུ་པྤ་ཉྙཱ་ན་ཉྷི ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ལཱ་ལཱ མུ་ཁ་ཏོ ག་ལ་ཏི, ལཱ་ལཱ ཙ ཨེ་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘པ་སྶེ་ལ་མཱུ་གཾ ཨུ་ར་གཾ དུ་ཛྫི་ཝ྄ཧ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ ‘‘ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ལ་མུ་ཁཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ‘‘ཨེ་ལ་མུ་གཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, ཨ་པ་རེ ‘‘ཨེ་ལ་མུ་ཀཱ’’ཏི་པི, ས་བྦ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ལ་མུ་ཁཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཏེ དུ་པྤ་ཉྙཱ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ དི་ཝཱ དི་ཊྛཾ ར་ཏྟིཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ‘‘ཏེ ཨཱ་ཀུ་ལ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཏ་ས་ནྟི ཝི་ཏྟ་ས་ནྟི, ར་ཛྫུཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ས་པྤ་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཁཱ་ཎུཾ དི་སྭཱ ཡ་ཀྑ་ས་ཉྙི་ནོ, ཐ་ལཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ ས་པྤཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཡ་ཝྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟི པ་ཀྐོ་ས་ནྟི. པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ནོ ཙ ཁོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ, ན མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨི་མེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སོ་ལ༹་ས་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧནྟི ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི? བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ར ཨི་མཱ་ནི སོ་ལ༹་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་དི་སྭཱ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་སུ ར་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ནྡ ནཾ ཏ་ཏྠཱ་པི ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་ག་ཝེ་ས་ན་མ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དཱ་ནི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡཱ ཏཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ར་ཏྟཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ ཨུ་པ་ས་གྒོ. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཙ་ནྡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཙ་ནྡ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཉཱ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱི་ཡཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ས་མཱ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱིཏི པ་ཀྑ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཙ་ཏུ་དྡ་ས་ནྣཾ པཱུ་ར་ཎཱི ཨེ་ཀཱ ར་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ད་སཱི ཨ་ཊྛ་མཱི ཙ. པ་ཀྑ་སྶཱཏི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་སྶ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་སྶ ཙ. ཨེ་ཏཱ ཏི་སྶོ ཏི་སྶོ ཀ་ཏྭཱ ཚ ར་ཏྟི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ པ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི པ་ཀྑ་སྶ པ་ཉྩ་ད་སཱི པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཊྛ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ པ་ཉྩ་མཱི ཀ་སྨཱ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི? ཨ་ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་པི པ་ཉྩ་མཱི ཨ་ན་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ཡེ་ཝ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ པ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ ‘‘དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཙི་རེ་ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཱི་ཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་སུཾ, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི སཱ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི.
ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སཱུཏི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ་སུ. ཨཱ་རཱ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་ད་ཡོ ཨཱ་རཱ་མཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི. ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ཧི ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི བ་ལི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་ན་ས་ཎྜ་སུ་བྷ་ག་ཝ་ན་དེ་ཝ་སཱ་ལ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཝ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི. རུ་ཀྑ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དི་དྭཱ་རེ་སུ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་རུ་ཀྑཱ་ཡེ་ཝ རུ་ཀྑ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི. ལོ་ཀི་ཡཱ ཧི དི་བྦཱ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝཱ དི་བྦ་ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ན་རུ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་རོ་ནྟི, པཱུ་ཛེ་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ ས་བྦེ་པི ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. བྷིཾ་ས་ན་ཀཱ་ནཱིཏི བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀཱ་ནི, པ་སྶ་ཏོ་པི སུ་ཎ་ཏོ་པི བྷ་ཡཾ ཛ་ནེ་ནྟི. ས་ལོ་མ་ཧཾ་སཱ་ནཱིཏི ས་ཧེ་ཝ ལོ་མ་ཧཾ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ནྟི, པ་ཝི་ས་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ལོ་མ་ཧཾ་ས་ཛ་ན་ན་ཏོ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ པ་སྶེ་ཡྻནྟི ཨ་པི ནཱ་མ ཏཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ པ་སྶེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི, ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ལེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཙ མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཡཾ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཨུ་པ་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧཾ ཡ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་པྥ་དྷཱུ་པ་མཾ་ས་རུ་ཧི་ར་ཝ་སཱ་མེ་ད་པི་ཧ་ཀ་པ་པྥཱ་ས་སུ་རཱ་མེ་ར་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨོ་ཀི་ཎྞ་ཀི་ལི་ནྣ་དྷ་ར་ཎི་ཏ་ལཾ ཨེ་ཀ་ནི་པཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཡ་ཀྑ་ར་ཀྑ་ས་པི་སཱ་ཙཱ་ནཾ, ཡཾ དི་ཝཱ་པི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ མ་ཉྙེ ཕ་ལ་ཏི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙ མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝི་ཧ་ར་ཏོ’’ཏི. མ་གོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི སི་ངྒཱ་ནི ཝཱ ཁུ་རཱ་ནི ཝཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟོ གོ་ཀ་ཎྞ་ཁ་གྒ་དཱི་པི་ཝ་རཱ་ཧཱ་དི་བྷེ་དོ མ་གོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ན་ཉྷི ཨི་དྷ མ་གོཏི ནཱ་མཾ. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན ཀཱ་ལ༹་སི་ངྒཱ་ལོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨུ་ས་བྷ་སྶེ་ཝ ཏེ ཁ་ནྡྷོ, སཱི་ཧ་སྶེ་ཝ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཾ;
མ་ག་རཱ་ཛ ན་མོ ཏྱ་ཏྠུ, ཨ་པི ཀི་ཉྩི ལ་བྷཱ་མ་སེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༣.༡༣༣);
མོ་རོ ཝཱ ཀ་ཊྛཾ པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི མོ་རོ ཝཱ སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛཾ རུ་ཀྑ་ཏོ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏི. མོ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཨི་དྷ ས་བྦ་པ་ཀྑི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏེ་ན ཡོ ཀོ་ཙི པ་ཀྑཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ མོ་རོ ཝཱ་ཏི ཝཱ ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི པ་ཀྑཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ པུ་རི་མེ མ་ག་གྒ་ཧ་ཎེ་པི. ཝཱ་ཏོ ཝཱ པ་ཎྞ་ཀ་ས་ཊཾ ཨེ་རེ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཏོ ཝཱ པ་ཎྞ་ཀ་ཙ་ཝ་རཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ནཱུ་ན ཏཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡ་མེ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ནཱུ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་སྶ ཙ བྷ་ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ སུ་ཁཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པཾ སུ་ཁ་མི་ཝ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ བྷ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་ངྑཱི ཝི་ཧ་རཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཁོ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི.
ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཡེ་ན ཡེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ཝི་ཏ་སྶ ས་ཏོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝཱ. མེཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀེ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཝཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན བྷཱུ་ཏོ བྷ་ཝི་ཏོ ས་ནྟོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ…པེ… པ་ཊི་ཝི་ནེ་མཱིཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀི་ར ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ མ་ག་སི་ངྒ་ཁུ་ར་ས་དྡཱ་དི་བྷེ་དེ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ག་ཏེ ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ནི་སཱི་ད་ཏི ན ས་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་ཝ པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ པ་རི་ཝི་ཙི་ན་ནྟོ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ན པ་སྶ་ཏི, མ་ག་སི་ངྒ་ཁུ་ར་ས་དྡཱ་དི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, སོ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ན བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་ནྟི ཏ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ ས་ཡ་ཏི ཝཱ. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་པེ་ཡྻཱ་ལེ་སུ. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཧི བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝེ ཨཱ་ག་ཏེ ན ཋི་ཏོ ན ནི་སི་ནྣོ ན ནི་པ་ནྣོ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་ག་ཏེ ན ཙ་ངྐ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠. ཨེ་ཝཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ས་མྨོ་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ནྟི ཁོ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ས་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནནྟི ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟཾ, དི་ཝཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱིཏི ‘‘དི་ཝ་སོ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. དི་ཝཱ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནནྟི དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟཾ. ར་ཏྟཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱིཏི ‘‘ར་ཏྟི ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀོ་ས་ལླཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ས་ཀུ་ཎ་རུ་ཏ་ཏོ ཝཱ. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷཱི དི་ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ དི་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ནོ ཙ ཁོ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. སོ དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི ཝི་བྷཱུ་ཏཾ སུ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ. སོ, དི་ཝཱ ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི་ཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཕ་ར་ཎ་ཝི་ས་ད་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ དི་ཝཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནེ་ཀ་ཙྩོ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷཱི ར་ཏྟིཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ནོ ཙ ཁོ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. སོ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ ཨ་ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ. སོ ར་ཏྟིཾ ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི་ཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎ་ཕ་ར་ཎཱ་ཝི་ས་དཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ དི་ཝཱ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ར་ཏྟཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀོ་ས་ལླཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི.
ས་ཀུ་ཎ་རུ་ཏ་ཏོ པ་ན ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ནྟོ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ དི་ཝཱ ར་ཝ་ན་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱ ཀཱ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀེ་ན དི་ཝཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ར་ཏྟིཾ ར་ཝ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. སོ ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ དི་ཝཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནེ་ཀ་ཙྩོ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཡ གྷ་ན་ཝ་ན་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ གི་རི་གུ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀེ ཀཱ་ལེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ར་ཏྟིཾ ར་ཝ་ན་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱ ཨུ་ལཱུ་ཀཱ་ད་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་ལཱི་ནཱ ར་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ར་ཝ་ནྟི. སོ ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ར་ཏྟཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀུ་ཎ་རུ་ཏ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་ད་མ་ཧནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནཾ. ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་སྨིཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ, ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ…པེ… ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱིཏི པཱ་ཀ་ཊོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ་སུ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ག་ཏོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མོ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ཡཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་དེ་ས་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ཧི ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.
ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀི་ར གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ དྭ་ངྒུ་ལ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལ་ཀཱ་ལེ བྷུ་ཉྫ་ཏི. སཱུ་རི་ཡེ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་པི པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ ‘‘སྭེ ཐེ་ར་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཏྠ་མྦྷ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཐེ་རོ དྭ་ངྒུ་ལ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀི་ར སཱུ་རི་ཡེ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་པི ཐེ་ར་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ བྷེ་རིཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟི.
ཨ་ཛ་ག་ར་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཀཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཡཱ་མ་ག་ཎྜི་ཀཾ པ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཙི་ཎྞ་མེ་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ. ན ཙ ཡཱ་མ་ཡ་ནྟ་ནཱ་ལི༹་ཀཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟི. ཨ་ཐ ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཋ་མེ ཡཱ་མེ ཐེ་རེ མུ་གྒ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཝཱ་རེ པ་ཧ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཡཱ་མ་ཡ་ནྟཾ པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཱི་སུ ཡཱ་མེ་སུ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རོ པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཀཱ་ལ་ཏྠ་མྦྷཾ དི་སྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དི་སྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རཾ དི་ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝཱ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་དེ་ས་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ནྟི.
ཡཾ ཁོ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ…པེ… ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཡཾ ཁོ ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་དྷ་མྨོ ས་ཏྟོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ…པེ… སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཀོ་ཙི ས་མྨཱ ཝ་དེ་ཡྻ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ སི་ཡཱ, ན ཝི་ཏ་ཐ་ཝཱ་དཱི ཨ་སྶ. མ་མེ་ཝ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ ས་མྨཱ ཝ་དེ་ཡྻ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ སི་ཡཱ, ན ཝི་ཏ་ཐ་ཝཱ་དཱི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་བྷཱ་ཝོ. ལོ་ཀེཏི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ. བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཧི་ཏཱུ་པ་དེ་ས་ཀོ་ཏི. བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡཱཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ, ཙཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཁ་སྶ དཱ་ཡ་ཀོ་ཏི. ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏྠཱ་ཡ, མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝི་ཡ ལོ་ཀ་སྶ ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་པ་ཡི་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ཨི་དྷ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནི་བྦཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏྠཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ས་མྤཱ་པ་ཀ་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ཀ་མ་གྒ་ཏོ ཧི ཨུ་ཏྟ་རི ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སུ་ཁཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི སུ་ཁཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༥; ཨ. ནི. ༥.༢༧; ཝི་བྷ. ༨༠༤).
ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཏཾ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཏཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ‘ཀཱ་ཡ ནུ ཁོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨི་མཾ པ་ཏྟོ’ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་མཱ་ཡཱ་ཧཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨི་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ན མ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རོ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནཱ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི, བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ནི་སི་ནྣེ་ན མ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི, པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་སི་ཐི་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ མེ་ཏཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ, ས་ཏི་པི མེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ. པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པྤ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི མེ པ་སྶ་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ པ་སྶ་དྡྷེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ་པི པ་སྶ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སཱ་ར་དྡྷོཏི སོ ཙ ཁོ པ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ཝི་ག་ཏ་ད་ར་ཐོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒནྟི ཙི་ཏྟ་མྤི མེ ས་མྨཱ ཨཱ་ཧི་ཏཾ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་པྤི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཨ་ཙ་ལཾ ནི་པྥ་ནྡ་ན་ནྟི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫཱ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ སོ ཁོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སིནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ ‘‘ཝི་ཧཱ་སི’’ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཀིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ. ཀ་ཏ་རཾ? ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཨི་མཱ་ནི ཙ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཀེ་ས་ཉྩི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀེ་ས་ཉྩི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི, ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི, ཀེ་ས་ཉྩི ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི, ཀེ་ས་ཉྩི བྷ་ཝོ་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ སུ་ཁཾ དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་སྶི་སྶཱ་མཱ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༨; པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༢) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཏྠེ་ནྟཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶཱ་མཱ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཏེ་སཾ བྷ་ཝོ་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ནི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཉྩ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་ཉྩ, ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ཡེ་ས་ཉྩ གུ་ཎཱ་ནཾ དཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ…པེ… ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་སི’’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ སོཏི སོ ཨ་ཧཾ. ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་སིནྟི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རིཾ. ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་སི་ནྟི ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ སོཏི ཨེ་ཏྠ སོ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་སྨཱ ཙི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ. ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིནྟི ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ཏ་ཏྲཱ་པི ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི ཏཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་གོ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི དི་བྦ་སུ་དྷཱ་ཧཱ་རོ. ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཨེ་ཝཾ དི་བྦ་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. དུ་ཀྑཾ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོཏི སོ ཨ་ཧཾ ཏ་ཏོ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ. ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོཏི ཨི་དྷ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཨ་ཡཾ ཁོ མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མེཏི མ་ཡཱ. ཝི་ཛྫཱཏི ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ. ཀིཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀོ མོ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མོཏི སྭེ་ཝ མོ་ཧོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ‘‘ཏ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀོཏི སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ, སེ་སཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཁོ མེ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ན་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི པ་ད་དྭ་ཡེ.
ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨེ. ཏནྟི ནི་པཱ་ཏོ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ. ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ, པེ་སི་ཏ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་མ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཨེ་ཏ་སྶ མེ པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་སྶཱ་མི པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་ཛྫཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ ཧི ཙི་ཏྟེ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཏེ་ན ཨི་དྷ ཨ་ཏྠོ་ཏི.
དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཧི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་སིནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རིཾ. སོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ’’ཏི ས་བྦ་མྤི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ ཛཱ་ནིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ. ཏ་སྶ ཙ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཡཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི. ཏ་སྶ ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱཏི ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ ཛཱ་ནིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ མེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོཏི ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཏོ. ཝི་མུ་ཙྩི་ཏྠཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏ་སྶ བྷཱུ་མིཾ, ཏེ་ན ཧི ཉཱ་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཀ་ཏ་མཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ ནཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི? ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ, པུ་བྦེ་ཝ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ་ཡཱ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡཱ པ་ན མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷེ་དཱ ཛཱ་ཏི, སཱ མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཁཱི་ཎཱ, ཏཾ སོ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི.
ཝུ་སི་ཏནྟི ཝུ་ཏྠཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠཾ, ཀ་ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་སེ་ཀྑཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི.
ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཱ་ནི པུ་ན ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་སོ་ལ༹་ས་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཝཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ མེ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་མ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཱ ཨ་པ་རཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྠི. ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀཱ རུ་ཀྑཱ ཝི་ཡ. ཏེ ཙ་རི་མ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི.
ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ, ཨ་ཡཾ ཁོ མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ན ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ས་བྦེ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶེ་སི.
ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཛྫཱ་པི ཙ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁྭ་སྶ ཨ་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ, སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་དཱ་ཙི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦནྟི ཨེ་ཏཾ ཁོ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ན ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ དྭེ ཁོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་སོ. ཏ་སྨཱ དྭེ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སེཏི ཨ་ཧཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དྭེ ཨ་ཏྠེ དྭེ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ཧི ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ་ཝ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སྶ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྪི་མ་ཉྩ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོཏི ཀ་ཐཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ན པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏཱ ཧོ་ཏི? ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝཱ་པི ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ན མུ་ཉྩ་ཏི, ཡ་སྶ ནེ་ཝ་ཏྠི པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མ་ཡ་ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཉྩ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ’’ཏི.
ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དེ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་རཱུ་པཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་རཱུ་པཱཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཛ་ན་ཏཱཏི ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧོ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻ, ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་རཱུ་པཱ་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ, ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༣; ཨ. ནི. ༨.༢༠) ཧི ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) སུ་ནྡ་རེ.
‘‘ཀོ མེ ཝ་ནྡ་ཏི པཱ་དཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལཾ;
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི. ཝ. ༨༥༧) ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༥༠; པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ བྷོ, གོ་ཏ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘བྷ་ཡེ ཀོ་དྷེ པ་སཾ་སཱ་ཡཾ, ཏུ་རི་ཏེ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ཙྪ་རེ;
ཧཱ་སེ སོ་ཀེ པ་སཱ་དེ ཙ, ཀ་རེ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ བུ་དྷོ’’ཏི. –
ཨི་མི་ནཱ ཙ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨི་དྷ པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི ཨ་བྷི་ཀ་ནྟཾ. ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཾ ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པཾ, ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡེ་ན དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཡ་དི་དཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཡ་དི་དཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ མ་མ པ་སཱ་དོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ དྭེ དྭེ ཨ་ཏྠེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐོ་མེ་ཏི – བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ དོ་ས་ནཱ་ས་ན་ཏོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, སཱ་ཏྠ་ཏོ, ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ, ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཏོ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཏོ, ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ, ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཏོ, ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཏོ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏོ, ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏོ, སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ, ཝཱི་མཾ་སཱི་ཡ་མཱ་ན་ཧི་ཏ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི དེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཐོ་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏནྟི ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པི་ཏཾ, ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་རི མུ་ཁཾ ཀ་རེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དི་ཙྪཱ་དི་ཏཾ. ཝི་ཝ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཡྻ. མཱུ་ལ༹ྷ་སྶཱཏི དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ. མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་གྷ་ན་ཝ་ན་ས་ཎྜ་མེ་གྷ་པ་ཊ་ལེ་ཧི ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ ཏ་མེ, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཏཾ མཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་མྨ་གྒ་མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ མེ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་མུ་གྒ་སྶ མེ བུ་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ན་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་སཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་ཧནྟི ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ. བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱིཏི བྷ་ཝཾ མེ གོ་ཏ་མོ ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ, ཨ་གྷ་སྶ ཏཱ་ཏཱ, ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཝི་དྷཱ་ཏཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ག་ཙྪཱ་མི, བྷ་ཛཱ་མི, སེ་ཝཱ་མི, པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི་ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་མ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀཾ, དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏ་མ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ;
མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༧);
ཨེ་ཏྠ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གོཏི མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀནྟི ཕ་ལཾ. དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི. དི་ཊྛི་སཱི་ལ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་ན སཾ་ཧ་ཏོ་ཏི ས་ངྒྷོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་མཱ་ནེ.
‘‘ཡ་ཏྠ ཙ དི་ནྣ་མ་ཧ་པྥ་ལ་མཱ་ཧུ, ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཙཱི་སུ པུ་རི་ས་ཡུ་གེ་སུ;
ཨ་ཊྛ ཙ པུ་གྒ་ལ དྷ་མྨ་ད་སཱ ཏེ, ས་ངྒྷ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༨);
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི.
པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་སུ ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལཾ, སཾ་ཀི་ལེ་སོ, བྷེ་དོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ དུ་ཀྑཾ དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཀི་ལེ་སཾ ཧ་ན་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ ཙ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏི བུ་དྡྷོ. བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་རཱ ཨུ་ཏྟཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཙ དྷ་མྨོ. ཨ་པྤ་ཀཱ་ན་མྤི ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ. ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ་ཧི ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ས་ཏྟོ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི མེ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རཱ་ཡ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དེ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ་ནཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་ཀ་ལེ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ས་དྡྷཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ད་ས་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཡི་དཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, དྷ་མྨ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ས་ངྒྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མོ. པ་ཎི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཀ་རོ་མི, ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རོ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ.
ཨ་པི་ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི. ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ མེ ཨ་ཏྟཱ, པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, བུ་དྡྷོ མེ ས་ར་ཎཾ ལེ་ཎཾ ཏཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ, སུ་ག་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) ཨེ་ཝ་མྤི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི, གཱ་མཱ གཱ་མཾ པུ་རཱ པུ་རཾ;
ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༩༤; སཾ. ནི. ༡.༢༤༦) –
ཨེ་ཝ་མྤི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ་ཡུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི, པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༤) ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཎི་པཱ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ.
སོ པ་ནེ་ས ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི. སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡོ སཱ་ཀི་ཡོ ཝཱ ཀོ་ལི་ཡོ ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ ཝཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ རཱ་ཛ་པཱུ་ཛི་ཏོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་ཉྩི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ར་མཱ་ནོ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱ –
‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ;
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ནི་དྷཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༦༥) –
ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ.
ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ཉཱ་ཏིཾ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ནྡ་ཏོ, སོ ཧི ར་ཊྛ་པཱུ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཏི་ཏྠི་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ་པི ན བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ, ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ, ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི.
དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ;
ཨ་རི་ཡ་ཉྩ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ.
ཨེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མཾ, ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༩༠-༡༩༢);
ཨ་པི་ཙ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ, ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པི་ཏ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༨; ཨ. ནི. ༡.༢༦༨-༢༧༦).
ལོ་ཀི་ཡ་སྶ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ས་མྤ་དཱ་པི བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་པི ཕ་ལ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡེ་ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ,
ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ,
དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘སཱ་དྷུ ཁོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’ཏི. ཏེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟི དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཁེ་ན ཡ་སེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན དི་བྦེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ར་སེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡). ཨེ་ས ན་ཡོ དྷ་མྨེ ས་ངྒྷེ ཙ. ཨ་པི་ཙ ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི (ཨ. ནི. ༩.༢༠) ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཏཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སཾ་ས་ཡ་མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི, ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ན་ཏྠི སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཙ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ དུ་ཝི་དྷོ བྷེ་དོ སཱ་ཝ་ཛྫོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཉྙ་ས་ཏྠཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཀཱ་ལཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, སོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཕ་ལོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན ནེ་ཝ་ཏྠི བྷེ་དོ. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙ་ས་ཏྠཱ་རཾ ན ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙ བྷེ་དོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏཱུཏི མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཏུ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝི་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝི་དྷི་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཀ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀི་མ་སྶ སཱི་ལཾ, ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཀཱ ཝི་པ་ཏྟི, ཀཱ ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཏི་ས་ར་ཎ་ག་ཏོ ག་ཧ་ཊྛོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༣༣).
ཀ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ན་ཏོ. སོ ཧི བུ་དྡྷཾ ཨུ་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ. དྷ་མྨཾ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ.
ཀི་མ་སྶ སཱི་ལནྟི པ་ཉྩ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ, ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༣༣).
ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོཏི པ་ཉྩ མི་ཙྪཱ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘པ་ཉྩི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྩ? ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, ས་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, མཾ་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, མ་ཛྫ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, ཝི་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༧).
ཀཱ ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ཡཱ ཏ་སྶེ་ཝ སཱི་ལ་སྶ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཙ ཝི་པ་ཏྟི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཝི་པ་ཏྟི. ཨ་པི་ཙ ཡཱ་ཡ ཨེ་ས ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི མ་ལ་ཉྩ པ་ཏི་ཀུ་ཊྛོ ཙ. སཱ་པི་སྶ ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཙ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་མ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཏི་ཀུ་ཊྛོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི, མ་ངྒ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི ནོ ཀ་མྨཾ, ཨི་ཏོ ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཏ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༥).
ཀཱ ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ཡཱ ཙ་སྶ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མྤ་དཱ ཙ, སཱ ས་མྤ་ཏྟི. ཡེ ཙ་སྶ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་རཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ར་ཏ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་དུ་མ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཉྩ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ན ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ཙྩེ་ཏི ནོ མ་ངྒ་ལཾ, ན ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ག་ཝེ་ས་ཏི, ཨི་དྷ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༥).
ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒས་དྡོ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སེ་ཊྛེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ, ས་མྨ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཨཱ་ཝ་རཱ་མི དྭཱ་རཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༧༠) ཧི ཨཱ་དི་མྷི དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻ, (ཀ་ཐཱ. ༤༤༡) ཨུ་ཙྪ་གྒཾ ཝེ་ལ༹་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊི་ཡཾ. ‘‘ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ (སཾ. ནི. ༥.༣༧༤), ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༤) སེ་ཊྛེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་མྷི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེཏི ཨ་ཛྫ་ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཛྫ་ཏནྟི ཨ་ཛྫ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཛྫ་ད་གྒེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཨ་ཛྫ ཨ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ཎུ་པེ་ཏནྟི པཱ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ, ཡཱ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨུ་པེ་ཏཾ. ཨ་ན་ཉྙ་ས་ཏྠུ་ཀཾ ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཛཱ་ནཱ་ཏུ. ཨ་ཧ་ཉྷི ས་ཙེ་པི མེ ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ནེ་ཝ བུ་དྡྷཾ ‘‘ན བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝཱ དྷ་མྨཾ ‘‘ན དྷ་མྨོ’’ཏི ཝཱ, ས་ངྒྷཾ ‘‘ན ས་ངྒྷོ’’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི.
ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝི་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ