༣. དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་སྶ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཙ པ་ནི་དཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ པཱུ་རི་ཏ་དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི་ས་ཉྩ་ཡ་སྶ. ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧོ་གྷཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་པཱ་ར་མི་ཡོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱ་ཏི ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ ཝི་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་མ་ཧོ་གྷཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཡཱ་ན་ཝ་ཏྠ་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཀ་ཧཾ བུ་དྡྷོ, ཀ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཀ་ཧཾ དེ་ཝ་དེ་ཝོ, ན་རཱ་ས་བྷོ, པུ་རི་ས་སཱི་ཧོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི. ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི་པི པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རེ་ན ས་ཀ་ཊ་དྷུ་ར་མཱ་ཧ་ཙྩ་ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི ཙ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶཱ་པི.
ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཁོ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༡༤). ཏ་ཐཱ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ངྒྷོ ཝཱ ག་ཎོ ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ནཱ་ཧཾ, ཙུ་ནྡ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྒྷ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟཾ, ཡ་ཐ་རི་ཝ, ཙུ་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༧༦).
སྭཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ན་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་མི་ཝ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་མེ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྩ་ཡ་ག་རུ་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཧ་ཊེ་སུ ག་ཎྜིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དེ་ཐ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི. སཱ ཙ ནེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི –
‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ཏི ན ས་ཀྐཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཝུ་ཏྟི. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ དེ་སེ་མི. སཱ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋ་པི་ཏ་ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨཱ་དཱ་སོ ཝི་ཡ ཙ, ཡ་ཐཱ ཧི ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋ་པི་ཏེ ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀེ ཨཱ་དཱ་སེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཚཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ཝ་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ནི་དྡོ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ པ་ཡོ་ག་མ་ཎྜ་ནེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཎྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨི་མཾ ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དཱ་སཱུ་པ་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱཏི དྷ་མྨ་སྶ མེ དཱ་ཡཱ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་སྶ. ཡོ མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷ་ཝ་ཐ, ཡ་ཉྩ ཁོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་མི་སཾ, ཏ་སྶ མཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོ་པི དུ་ཝི་དྷོ – ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་ཏི. ཨཱ་མི་ས་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ – ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་སཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་ནྟི. ཀ་ཐཾ? མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་བྷེ་དོ ཧི ན་ཝ་ཝི་དྷོ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་དྷ་མྨོ, ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ལེ་སེ་ན ཝཱ དྷ་མྨོ. ཡཾ པ་ནི་དཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཏི, དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི དེ་སེ་ཏི ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ. ཏ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ལེ་སེ་ན ཝཱ ཨཱ་མི་སཾ. ཡཾ པ་ནི་དཾ ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀུ་ས་ལཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ དཱ་ནཾ དེ་ཏི…པེ… ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨི་དཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་སཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘སོ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ, ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ས་ཉྫ་ནེ་ཏཱ, ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ, མ་གྒ་ཉྙཱུ མ་གྒ་ཝི་དཱུ མ་གྒ་ཀོ་ཝི་དོ. མ་གྒཱ་ནུ་གཱ ཙ པ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི པ་ཙྪཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༧༩) ཙ – ‘‘སོ ཧཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱ ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༠༣) ཙ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ…པེ… ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤི ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏུ, ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡ་ཏུ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟུ་ཊྛིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣༧).
པུ་བྦེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ནཱ་ལ་ཏྠུཾ. ས་པ་དཱ་ན་པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ཧི རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༥) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. པུ་བྦེ ཧི ཨ་ཀ་ཏ་པ་བྦྷཱ་ར་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ལེ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༤) ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ. པུ་བྦེ ཙ མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཡེ་ཝ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ས་པྤི, ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ, ཏེ་ལཾ, མ་དྷུ, ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ.
པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཡེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ…པེ… ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་སཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དེ་ཝ, ཡ་སྨཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི.
ཡོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀོ དུ་ཝི་དྷོ་པི དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝ་ཐ. ཡ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཨཱ་མི་སཾ, ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དཱ མཱ བྷ་ཝ་ཐ. དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶེ་ཝ སཱ་མི་ནོ བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ. ཡོ ཧི ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ར་མོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་མཱ་ནོ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དོ ནཱ་མ. ཏཱ་དི་སཱ མཱ བྷ་ཝ་ཐ. ཡོ པ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ སེ་ཝ་མཱ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ར་མོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་མཱ་ནོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ནཱ་མ. ཏཱ་དི་སཱ བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི, ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏ་ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ཨ་ཏྠི མེ ཏུ་མྷེ་སུ…པེ… ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱཏི.
ཏ་སྶཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཨ་ཏྠི མེ ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ, ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ ཨ་སྶུ དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སཱ་མི་ནོ, ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, པ་སྶ་ཏི ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་མི་སེ ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཝ ཀ་པི་ལ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་པི ཨཱ་དི་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༣༠; སཾ. ནི. ༢.༢༡༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ. དྷ་མྨ་ག་རུ་ཀཱ་ནཾ པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་གུ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་པཱ་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟིཾ ས་བྦ་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ ཀི་ནྟི མེ སཱ་ཝ་ཀཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ག་རུ་ཀོ ཙ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ནྟ་རེ ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ནི་བྦུ་ཏ་ངྒཱ་རོ ཝི་ཡ ཙ ནི་ཏྟེ་ཛོ ནི་པྤ་བྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙི་ཏྟོ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཀོ ཏེ་ཛ་ཝཱ སཱི་ཧོ་ཝ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཙཱ་རཱི, ཏ་སྨཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠི མེ…པེ… ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཾ ལཱ་བྷཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནོ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀེ་ནཱ་ཏི སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷེ ཙ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ནོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏུ་མྷེ་པི ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཏུ་མྷེ་པི ཏེ་ན ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ནོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་དི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦཱ ཝི་སུཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཝི་ཉྙཱུ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ནྟི? ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ནོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ་ཏི.
ཨ་ཧ་མྤི ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻནྟི ཨ་ཧ་མྤི ཏེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ནོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ. ཀི་ནྟི? ཨཱ་མི་ས…པེ… དཱ་ཡཱ་དཱ་ཏི. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཝ མུ་དུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ ཨཱ་མི་ས་ལོ་ལཱ ཙ་རི་སྶ་ཐ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱུ མཾ ག་ར་ཧི་སྶ་ནྟི ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དེ ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དེ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཨ་ནཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ག་ར་ཧ་ནྟི ‘‘ཀ་སྶི་མེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ, ཀ་སྶ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ’’ཏི; སེ་ཡྻ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཝཱ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ དི་སྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ག་ར་ཧ་ནྟི ‘‘ཀ་སྶི་མེ པུ་ཏྟཱ, ཀ་སྶ དྷཱི་ཏ་རོ’’ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མཾ ཝི་ཉྙཱུ ག་ར་ཧི་སྶ་ནྟི ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དེ ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དེ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏུ་མྷེ ཙ མེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧ་མྤི ཏེ་ན ན ཨཱ་དི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻནྟི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཝ་ཏྟ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ས་མྤ་ནྣེ ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རེ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣེ དི་སྭཱ, ཀ་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ, ཀ་སྶ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཏི, ཨ་སུ་ཀ་སྶཱ་ཏི, ‘‘པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཐེ་ར་སྶ, པ་ཊི་བ་ལོ ཝ་ཏ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ན ཨཱ་དི་ཡཱ ན གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧ་མྤི ཏེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ ཏུ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ནྡཱུ་པ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ མ་ཧཱ་གོ་སི་ངྒ་སཱ་ལ་པ་ཊི་པ་དཾ མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་སུ ས་ཀྑི་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡ་གེ་དྷ་ཏོ ཝི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟ་ཙ་ནྡ་ས་མཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི; ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་བྦ་ཉྙཱུ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ས་ཀྑི ཝ་ཏ སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀེ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ན ཨཱ་དི་ཡོ ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མི་མ་སྨིཾ པ་དེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ སེ་སཾ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི.
༣༠. ཨེ་ཝ་མི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རིཾ ཐོ་མེ་ཏུཾ ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཐོ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏཱ་རོ.
ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་མེ་ཏཾ. བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱིཏི བྷུ་ཏྟ་ཝཱ, ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཝཱ་རི་ཏོཏི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏོ, ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནོ ཏི་ཏྟོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༩) ཨ་ཡཾ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༠༣) ཙ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ན་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་ཙྩ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༠༧) ཙ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་སོ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༣༩) ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. ‘‘པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༩༧, ༣༥༨) ཨ་ཡཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི.
པ་རི་པུ་ཎྞོཏི བྷོ་ཛ་ནེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞོ. པ་རི་ཡོ་སི་ཏོཏི པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ, ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ བྷུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སི་ཏཱ མེ བྷོ་ཛ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཧི་ཏོཏི དྷཱ་ཏོ, ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ སུ་ཁི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ མེ བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ, སོ ས་བྦོ པ་ཏྟོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནི སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི. ཡོ ཧི པ་རི་ཡོ་སི་ཏོ, སོ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཧོ་ཏི. ཡོ ཙ སུ་ཧི་ཏོ, སོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏོ. ཡོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོ, སོ པ་རི་པུ་ཎྞོ་ཏི. པུ་རི་མཱ་ནི ཝཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཧི བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཡོ་སི་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ཝཱ་རི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སུ་ཧི་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་རི་པུ་ཎྞོ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོ་ཏི. ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སི་ཡཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ ཙ ཝི་ཀ་པྤ་ནེ ཙ. ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༤༩) ཨེ་ཀཾ་སེ. ‘‘སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༩) ཝི་ཀ་པྤ་ནེ. ཨི་དྷ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཏི་རེ་ཀོ་ཝ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དྷ་མྨོ. ཏ་ཐཱ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ དྷ་མྨོ. ཨ་དྷི་ཀོ ཙ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦོ ཙ, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐཱཏི ཏ་མྷི ཀཱ་ལེ. ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱ་པ་རེ་ཏཱཏི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ ཙ དུ་བྦ་ལྱེ་ན ཙ པ་རེ་ཏཱ ཕུ་ཊྛཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ཊྛ་པི ད་ས་པི དི་ཝ་སཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏཱ་པི ན དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཀྐོ་ནྟི ཛི་གྷ་ཙྪཾ ས་ཧི་ཏུཾ. ཨི་མེ པ་ན ན ཏཱ་དི་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏྱཱ་ཧནྟི ཏེ ཨ་ཧཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཐཱཏི ཡ་དི ཨི་ཙྪ་ཐ.
ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེཏི ཨ་པྤ་རུ་ལ༹ྷ་ཧ་རི་ཏེ, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཝི་ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ན་ཏྠི, ཏ་སྨི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ནི་ཏྟི་ཎ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ ཙ, ཡ་ཏྠ ས་ཀ་ཊེ་ན་པི ཚ་ཌྜི་ཏེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཏི་ཎཱ་ནི ན ཝི་ན་སྶ་ནྟི, ཏ་ཉྩ ཋཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཧི ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀེཏི ནི་པྤཱ་ཎ་ཀེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན མ་རི་ཏ་བྦ་པཱ་ཎ་ཀ་ར་ཧི་ཏེ ཝཱ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷེ. པ་རི་ཏྟོ་ད་ཀེ ཨེ་ཝ ཧི བྷ་ཏྟ་པ་ཀྑེ་པེ་ན ཨཱ་ལུ༹་ལི་ཏེ སུ་ཁུ་མ་པཱ་ཎ་ཀཱ མ་ར་ནྟི, ན མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སཱུ་ཏི. པཱ་ཎ་ཀཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་པི་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱིཏི ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་སྶཱ་མི.
ཏ་ཏྲེ་ཀ་སྶཱཏི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶ. ཡོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཊྛུ སུ་ཏ་ཝཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི ཙ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ཝུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ-ས་དྡོ ཀེ་སོ་ཧཱ་ར་ཎེ་པི དི་སྶ་ཏི ‘‘ཀཱ་པ་ཊི་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ ད་ཧ་རོ ཝུ་ཏྟ་སི་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༤༢༦). རོ་པི་ཏེ་པི ‘‘ཡ་ཐཱ སཱ་ར་དི་ཀཾ བཱི་ཛཾ, ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་རཱུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༣.༣༡). ཀ་ཐི་ཏེ་པི ‘‘ཝུ་ཏྟ་མི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨི་དྷ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་ཐི་ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཡ་ཉྷི་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་མི་ས་ཉྙ་ཏ་རནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་མི་སཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཨེ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ས་བྦ་ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་སྶ ཡོ ཨེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཨེ་སོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ནཱ་མ. ཨི་དཾ ཨཱ་མི་ས་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧནྟི སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཧཾ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ ཁ་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་མི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ. ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻནྟི ཁེ་པེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཡྻཾ.
སོ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏནྟི སོ ཏཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ན སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་རཱུ་པཾ སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སཱུ་པ་མཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱེ་ན ཨེ་ཝཾ ཏཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻ.
ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝཱ་རེ ཨེ་ས ས་ངྑེ་པོ, ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ…པེ… ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻ་ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མྤི ཙི་ནྟེ་ཡྻ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཁོ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ཀུ་ལེ ཨ་ར་ཉྙེ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝཱ་ལཱ༹་ཀུ་ལེ གཱ་མེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨི་ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟོ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཡེ་ཧི ཙ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, པུ་གྒ་ལཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟ་ཀོ’’ཏི. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. སཱ་མི་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སཱ་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི. སོ དྷཱ་ཏོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏཱ’’ཏི, ཏེ་པི དྷཱ་ཏཱ སུ་ཧི་ཏཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་སྶ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སཱ་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶ་དྡྷོ’’ཏི. ཏེ་ཧི ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟོ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ལ་ཛྫཱི་ནཾ ཨ་གྒོ, པ་རི་སུ་དྡྷུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ དྷཱ་ཏོ སུ་ཧི་ཏོ, པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཀོ་པི ཨ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠི, ཡེ ལོ་ཀེ ས་དྡྷཱ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ སོ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ…པེ… ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡོ་པི ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཀ་མེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ན བྷུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡོ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཀ་མེ་ཝ བྷུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ན་ཏྠི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝི་སེ་སོ. པུ་གྒ་ལེ པ་ན ཨ་ཏྠི ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀི་ཉྩཱ་པི སོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་པྤ་སཾ་ས་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཀིཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གཾ. ཀིཾ པ་སཾ་ས་ཏི? བྷུ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཡ་དི་པི སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་སུ་ཡེ་ཝ མེ པུ་རི་མོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡོ པུ་རི་མོ བྷི་ཀྑུ ཏ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ མ་མ དྭཱི་སུ སཱུ་རེ་སུ སཱུ་ར་ཏ་རོ ཝི་ཡ དྭཱི་སུ པ་ཎྜི་ཏེ་སུ པ་ཎྜི་ཏ་ཏ་རོ ཝི་ཡ ཙ པུ་ཛྫ་ཏ་རོ ཙ པཱ་སཾ་ས་ཏ་རོ ཙ, དུ་ཏི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ ཙ པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱ་དྷེ་ནྟོ ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ, ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཀ་སྨཱ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཛྫ་ཏ་རོ ཙ པཱ་སཾ་ས་ཏ་རོ ཙཱ་ཏི? ཏ་ཉྷི ཏ་སྶཱཏི ཡ་སྨཱ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཏ་སྶ ཧི ས་ཙེ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ ཝཱ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ ཝཱ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨི་མི་ནཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ངྐུ་སེ་ན ནི་ཝཱ་རེ་སྶ་ཏི ‘‘ཨ་རེ ཏྭཾ སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱི་དི་སཾ ཨི་ཙྪཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་སཾ་ལེ་ཁ་སྶ ཙུ་པྤ་ནྣ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎེ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ་སྶ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ལེ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི.
སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ན་མྤི དུ་བྦྷ་རོ ཧོ་ཏི དུ་པྤོ་སོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ན་མྤི སུ་བྷ་རོ ཧོ་ཏི སུ་པོ་སོ. ཀ་ཐཾ? ཡོ ཧི ཨ་མྦི་ལཱ་དཱི་ནི ལ་དྡྷཱ ཨ་ན་མྦི་ལཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ གྷ་རེ ལ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙ་སྶ གྷ་རེ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ ས་བྦཾ གཱ་མཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ རི་ཏྟ་པ་ཏྟོ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་བྦྷ་རོ. ཡོ པ་ན སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏྟེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ་པི དུ་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཙ ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ནྣ’’ནྟི ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ སཱ་མ་ཎེ་ར་ག་ཧ་ཊྛཱ་དཱི་ན་མྤི དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དུ་བྦྷ་རོ. ཨེ་ཏཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ དཱུ་ར་ཏོ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནྟི དུ་བྦྷ་རོ བྷི་ཀྑུ ན ས་ཀྐཱ པོ་སི་ཏུ་ནྟི. ཡོ པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ལ་དྡྷཱ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་བྷ་རོ. ཡོ ཙ པ་རེ་ས་མྤི ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ དཱ་ནཾ ཨ་ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཡཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ སུ་བྷ་རོ. ཨེ་ཏཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ད་ནྟོ སུ་བྷ་རོ ཐོ་ཀེ་ན་པི ཏུ་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མེ་ཝ ནཾ པོ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པོ་སེ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཙེ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་ན་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨི་མི་ནཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ངྐུ་སེ་ན ནི་ཝཱ་རེ་སྶ་ཏི – ‘‘ཨ་རེ ཏྭཾ སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱི་དི་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཀོ་ས་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ་ངྐུ་སེ་ན ནི་ཝཱ་རེ་སྶ་ཏི – ‘‘ཨ་རེ ཏྭཾ ནཱ་མ ཏ་དཱ སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱ་པ་རེ་ཏོ་པི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ ཀོ་ས་ཛྫ་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨི་དཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶི་མེ པ་ཉྩ གུ་ཎཱ པ་རི་པཱུ་རཱ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ? ཨ་ཏྲ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, སེ་སཱ་ནི ས་ལླེ་ཁེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨི་ད་ཉྷི ས་བྦ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ནཱ་མ་མེ་ཝ, ཡ་དི་དཾ ས་ལླེ་ཁོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ ཙ ཁོ ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༨༩, ༡༩༢) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ པ་ཉྩ གུ་ཎཱ པ་རི་པཱུ་རཱ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་པཱུ་རཱ་ནི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ ས་ནྟོ་ས་ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཀ་ཐཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ. པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་པཱུ་རཱ་ནི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པ་རི་པཱུ་རཱ པ་ཉྩ ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ? པ་རི་པཱུ་རཱ ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཨ་སེ་ཀྑོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ ཨ་སེ་ཀྑོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ པ་ཉྙཱ-ཝི་མུ་ཏྟི-ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པ་རི་པཱུ་རཱ པ་ཉྩ ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. པ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་པཱུ་རཱ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ པཱ་ཝུ་སྶ་ཀོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་བྷི་ཝུ་ཊྛོ པ་བྦ་ཏ་ཀ་ནྡ་ར་ས་ར་སཱ་ཁཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. ཏཱ པ་རི་པཱུ་རཱ ཀུ་སོ་བྦྷེ, ཀུ་སོ་བྦྷཱ མ་ཧཱ་སོ་བྦྷེ, མ་ཧཱ་སོ་བྦྷཱ ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ, ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ, མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སཱ་ག་རཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ པ་ཉྩ གུ་ཎཱ པ་རི་པཱུ་རཱ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ར་མ་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་ཛྫ་ཏ་ར་པཱ་སཾ་ས་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ས་ནྣི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ མེ བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཡོ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ, སོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི མཱུ་ལ་གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་བཱ་ཧི་རོ. ཡོ པ་ན ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀ་རེ་ཡྻ, སོ ཨི་མེ་སཾ བྷཱ་གཱི ཧོ་ཏི – ‘‘ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱཏི ཨི་དཾ ནི་དཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ་ཏི སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོཏི ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སཾ ཝ་ཏྭཱ་ཝ སོ་བྷ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏོཏི ས་ངྑཾ པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ. ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱི པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པཱ་ཝི་སི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ. ཀ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ.
བུ་དྡྷཱ ཀི་ར ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཝི་ས་ནྟི པུ་གྒ་ལ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ ཝཱ དྷ་མྨ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ ཝཱ. པུ་གྒ་ལ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཝཱ ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ པུ་ན མཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཧཾ སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡེ་ན སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན, མཾ ཙེ་པི ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧ་མྤི ནཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ པུ་གྒ་ལེ ཐོ་མེ་སྶཱ་མི, ཏ་ཏོ ཏེ་སུ གཱ་ར་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ནྟི, ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ ནི་ཡོ་ཛེ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ཧི ནི་ཡོ་ཛི་ཏཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
དྷ་མྨ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི, ཡ་ཐཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡི ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཉྩ ཐོ་མེ་ནྟོ ཨི་མི་སྶཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ས་ཏི ནི་སི་ནྣོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ཡ མ་ཏི་ཡཱ དེ་སི་ཏཱ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨ་གྒཱ ཙ ག་རུ་ཀཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟ་ས་དི་སཱ. ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏི་ཏྠེ ཋ་པི་ཏཱ ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ མ་གྒ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཏུ་ཡུ་ཏྟ་ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ཝི་ཡ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ད་ཎྜོ’ཏི པ་རི་ས་ཏི ཨཱ་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ རཱ་ཛི་ནི ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཏཾ ར་ཉྙཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མྤི མ་ཡཱ ཋ་པི་ཏཾ དེ་ས་ནཾ ཨི་མི་སྶཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ས་ཏི ནི་སི་ནྣོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཐོ་མེ་ཏྭཱ དེ་སེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཏི་ཡཱ དེ་སི་ཏཱ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ པ་ཛྫ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷ དྷ་མྨ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨཱི་དི་སེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཧི ཀཱ་ཡ་ག་ཏི་ཡཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་བྦཱ པ་རི་སཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, སཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ བྷི་ནྣཱ པུ་ན དུ་སྶ་ནྣི་པཱ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ པཱ་ཝི་སི.
༣༡. ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་ཊྛེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཐོ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ…པེ…ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མཱ་ཏི་ཏོ, ན པི་ཏི་ཏོ. རཱུ་པ་སཱ་རི་ཡཱ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ སོ པུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ས་ཏོ ན་ཙི་རེ་ན. ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ལ་པ་ནྟཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནྟི. སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ན བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དི་སཱ མཱ ཧོ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ་ཏི བྷ་ཎ་ནྟི. བུ་དྡྷེ་ཧི ཙ ཨཱ་ལ་པི་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷ་ད་ནྟེ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི.
ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀི་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནུཀཱ་རོ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ. ཁོཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི, ཏཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧི ས་ཏྠུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤི ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟི, ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཏ་མ་ཏྠཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་ར་ཏོ་པི ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྠ དཱུ་ར་ཏོ་པཱིཏི ཏི་རོ་ར་ཊྛ་ཏོ་པི ཏི་རོ་ཛ་ན་པ་ད་ཏོ་པི ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ན་ཏོ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ནྟི་ཀེཏི ས་མཱི་པེ. ཨ་ཉྙཱ་ཏུནྟི ཛཱ་ནི་ཏུཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ་ཡེ་ཝ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་གོ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཧི བྷཱ་གོ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཀྑཱ་ནཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ས་ཝ་ནཾ བྷཱ་གོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུ་ཏི དི་སྶ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་པ་རེ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུ’’ཏི. དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨུ་གྒ་ཧེ་སྶ་ནྟི པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཐེ་རོ ཏེ་ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧིཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏོ. ཡ་སྨཱ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཏྠ, ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པ་ཡི་ཏྠ, ཏ་སྨཱ སུ་ཎཱ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ་ཏི…པེ…པ་ཙྩ་སྶོ་སུ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ, ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཾ ག་ར་ཧ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་པི ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ…པེ… ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཉྩ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ‘‘ཏུ་མྷེ་པི ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ པུ་ཙྪཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ…པེ… ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠོ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. སོ ཙ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་དི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ་ཝ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཡུ་ཏྟཾ སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ, ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀྐ་མ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ, ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱཏི ས་ཏྠུ་ནོ ཏཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ. ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟི, ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཝི་ཝེ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་དེ་ཡྻ, པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཝི་སེ་སོ སི་ཡཱ. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཀྑོ ཧི ཨ་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ, ‘‘ཡེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ, ‘‘བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཡེ པ་ར་ཏོ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ ལོ་བྷོ ཙ པཱ་པ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི. ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱིཏི ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. སཱ་ས་ནཾ སི་ཐི་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ. ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཝ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི, ཏེ་ན པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཝི་ཝེ་ཀེཏི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་བྦཱ་ནེ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱཏི ཨོ་རོ་པི་ཏ་དྷུ་རཱ, ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྦྷ་མྤི ཨ་ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཾ ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དེ་ས་ནཾ ནི་ཡ་མེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་སྨཱ? སཱ་ཝ་ཀཱ ‘‘ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ‘‘ཀ་མྤི མ་ཉྙེ བྷ་ཎ་ཏི, ན ཨ་མྷེ’’ཏི ཨུ་དཱ་སི་ནཱ་པི ཧོ་ནྟི. ‘‘ཐེ་རཱ ན་ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་མྷེ བྷ་ཎ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ད་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ར་ཉྙཱ ‘‘ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡོ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ན སོ་དྷེ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ན བྷེ་རི་ཡཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཡ ས་བྦེ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན སོ་དྷེ་ནྟི ཙ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི ཙ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ. ཐེ་རཱཏི ད་ས་ཝ་སྶེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཋཱ་ན་ས་དྡོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཁ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཨི་སྶ་རི་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཋཱ་ན་སོ་ཝེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༨༧) ཁ་ཎེ. ‘‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༨༠༩; མ. ནི. ༡.༡༤༨) ཀཱ་ར་ཎེ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་སྨཱ ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱཏི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ. ཐེ་རཱ ནཱ་མ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ན ཨུ་པེ་ནྟི, གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན མུ་ཉྩ་ནྟི, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་མྤི ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི, ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ནྡི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་མཾ ནི་ནྡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་མེ ནཱ་མ ཨཱ་ཝུ་སོ ཐེ་རཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཏེ ལོ་བྷཱ་དི་དྷ་མྨེ ན ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ནྡི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་མཾ ནི་ནྡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་མེ ནཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ཐེ་རཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡ་མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ, ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ནྡི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་མཾ ནི་ནྡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ན་ཝ་ཝཱ་རེ་སུ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱཏི པ་ཉྩ་ཝ་སྶེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ན་ཝ ཝ་སྶཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ན་ཝཱཏི ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་ཝ་སྶཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ན་ཝ་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༣༢. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ན་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཨི་མེ ཝ་ཏ ཐེ་རཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སེ་ཝ་ནྟི, གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་པི ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཛི་ཎྞ་ས་རཱི་རཱ་པི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ནྟི, ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཐེ་རཱ པཱ་སཾ་སཱ བྷ་ཝ་ནྟི, པ་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ནྟི. ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ པ་ཧཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱུ་རེ་ནྟི, ཨ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་པི ཨཱི་དི་སེ་པི ཝ་ཡེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛོ སཱ་ཡཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛོ པཱ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦ་ཐཱ་པི ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ པཱ་སཾ་སཱ བྷ་ཝ་ནྟི, པ་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཐེ་ར་སྶ པ་ཊྚ་དུ་ཀཱུ་ལ་ཀོ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་ནི ལ་ཧུ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་སྨི་མྤི ནཱ་མ ཀཱ་ལེ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏི, ཨ་སི་ཐི་ལཾ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ལེ ཀཱི་དི་སོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཐེ་རཱ པཱ་སཾ་སཱ བྷ་ཝ་ནྟི, པ་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ན་ཝ་ཝཱ་རེ་སུ.
༣༣. ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོཏི ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི, ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ, ན་ཝ་ཧི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ ཐོ་མེ་ནྟོ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ཡེ ཏེ ‘‘ཡེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཏེ ཙ དྷ་མྨེ ན པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ ཏེ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མི་དཾ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ལོ་བྷོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི.
ཨ་པི་ཙ ཧེ་ཊྛཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨཱ་མི་སཾ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མི་ད་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ པེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ‘‘ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ལོ་བྷོ ཙ པཱ་པ་ཀོ, དོ་སོ ཙ པཱ་པ་ཀོཏི ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ པཱ་པ་ཀཱ ལཱ་མ་ཀཱ, ཨི་མེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལུ་བྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ལོ་བྷོ. དུ་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ དོ་སོ. ཏེ་སུ ལོ་བྷོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷེ ཧོ་ཏི, དོ་སོ ཨ་ལཱ་བྷེ. ལོ་བྷེ་ན ཨ་ལ་དྡྷཾ པ་ཏྠེ་ཏི, དོ་སེ་ན ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ལོ་བྷོ ཙ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཧོ་ཏི, དོ་སོ ཨ་དཱ་ཡ་ཀེ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་དཱ་ཡ་ཀེ ཝཱ. ལོ་བྷེ་ན ན་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀེ དྷ་མྨེ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི, དོ་སེ་ན པ་ཉྩ མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ལོ་བྷ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ, ཏ་སྶ པ་ན པཱ་པ་ཀ་སྶ ལོ་བྷ་སྶ ཙ དོ་ས་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཏྠི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱཏི མ་གྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒོ ཧི ལོ་བྷོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, དོ་སོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཏེ དྭེ ཨ་ནྟེ ན ཨུ་པེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ, པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ པ་ཊི་པ་དཱཏི. ཏ་ཐཱ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ས་སྶ་ཏཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཨུ་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཾ ཐོ་མེ་ཏི. སཱ ཧི ས་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི. ས་ཙྩཱ་ནཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི. རཱ་གཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་མྦོ་དྷོཏི མ་གྒོ, ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. མ་གྒོ་ཡེ་ཝ ཧི མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི མ་གྒེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཏ་སྶ པ་ན ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་མྨཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ སཱ་རོ. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་པ་ཉྩཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ པ་ཊི་པ་དཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཉྙ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ, བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ མ་གྒོ ན་ཏྠ་ཉྙོ ད་སྶ་ན་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༧༤). སྭཱ་ཡཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ་པི ཨ་རི་ཡོ. ཨ་རི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡེ་ན དེ་སི་ཏོ་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡོ. ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ, ན ཙ ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ. ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, མ་གྒ་ཏི ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, མ་གྒཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི, ག་མྨ་ཏི ཝཱ ཏེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཀ་ཏ་མོ སོ ཨི་ཏི ཙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཝཱ ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་ཉྷི ཨ་ངྒཾ མ་གྒོ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི མ་གྒོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཙཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༣༩). པོ་རཱ་ཎཱ་པི བྷ་ཎ་ནྟི – ‘‘ད་སྶ་ན་མ་གྒོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་མ་གྒོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་མ་གྒོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི.
ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཏེ་སུ ས་མྨཱ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་མྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ. ས་མྨཱ ཝོ་དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ. ས་མྨཱ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི. ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ནི་བྦ་ཙ་ན་མྤི ནེ་སཾ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ པ་སྶ་ཏི, ཏེ ཙ ཁོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ, ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་མྨཱ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་མྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་མྨཱ ཝོ་དཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙ ཀོ་ས་ཛྫ་ཉྩ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་མྨཱ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མྨཱ་ས་ཏི མི་ཙྪཱ་ས་ཏིཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྩ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡཾ ཁོ སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཾ ནི་ག་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏོ ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’, ཨ་ཡཾ ཁོ སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ལོ་བྷ་དོ་སེ ཏ་པྤ་ཧཱ་ནུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་པི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་དྷོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀོ་དྷོ, ཙ་ཎྜི་ཀྐ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ར་སོ, དུ་སྶ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཨུ་པ་ན་ནྡྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ, ཝེ་ར ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ར་སོ, ཀོ་དྷཱ་ནུ་པ་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ – ‘‘པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཀོ་དྷོ, ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༨༩༡).
པ་ར་གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་ཀྑོ, ཏེ་སཾ ཝི་ནཱ་ས་ན་ར་སོ, ཏ་ད་ཝ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ལཱ༹་སོ, པ་ར་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཱ་ནཾ ས་མཱི་ཀ་ར་ཎ་ར་སོ, པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཁཱི་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨི་སྶཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཀྑ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ར་སཱ, ཏ་ཏོ ཝི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ནི་གཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཙྪེ་རཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཨ་སུ་ཁཱ་ཡ་ན་ར་སཾ, ས་ངྐོ་ཙ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཀ་ཏ་པཱ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ མཱ་ཡཱ, ཏ་སྶ ནི་གཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ, ཏ་དཱ་ཝ་ར་ཎ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎ་པ་ཀཱ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་ཋེ་ཡྻཾ, ཏེ་སཾ ས་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ར་སཾ, ས་རཱི་རཱ་ཀཱ་རེ་ཧི་པི ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཐ་མྦྷོ, ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ར་སོ, ཨ་མ་དྡ་ཝ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ སཱ་ར་མྦྷོ, ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ར་སོ, ཨ་གཱ་ར་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
ཨུ་ཎྞ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎོ མཱ་ནོ, ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་ར་སོ, ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཨ་བྦྷུ་ཎྞ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་ར་སོ. ཨ་ཙྩུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་དོ, མ་ད་གྒཱ་ཧ་ཎ་ར་སོ, ཨུ་མྨཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་མཱ་དོ, ཝོ་སྶ་གྒཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ར་སོ, ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཀོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༨༩༡) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་སྶ ལཱ་བྷི་ནོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཀིཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀོ་དྷོ ཀོ་དྷོཡེ་ཝ, ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. སོ ཨེ་ཝཾ ཀུ་དྡྷོ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟོ ཙ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ ལཱ་བྷི་ནོ གུ་ཎེ མ་ཀྑེ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཏཱ་དི་སོ་ཏི ཙ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ མ་ཀྑོ ཙ པ་ལཱ༹་སོ ཙ, ཨེ་ཝཾ མ་ཀྑཱི པ་ལཱ༹་སཱི ཏ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་སུ ཀིཾ ཨི་མ་སྶ ཨི་མི་ནཱ་ཏི ཨི་སྶ་ཏི པ་དུ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨི་སྶཱ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཙི ས་མྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཏེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ན ས་ཧ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ མ་ཙྪེ་རཾ. ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཁོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟེ་པི དོ་སེ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ མཱ་ཡཱ. ཨ་ས་ནྟེ་པི གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ སཱ་ཋེ་ཡྻཾ. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ཙེ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ཐ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨ་མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ, ན་ཡི་དཾ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཐ་མྦྷོ. ས་ཙེ པ་ན ནཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏི ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི, ཏེ་ན སཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི བྷཱ་ཀུ་ཊི་ཀ་མུ་ཁོ ‘‘ཀོ མེ ཏྭ’’ནྟི པ་ས་ཡ྄ཧ བྷཱ་ཎཱི, ཨ་ཡ་མ་སྶ སཱ་ར་མྦྷོ. ཏ་ཏོ ཐ་མྦྷེ་ན ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཉྙ་ནྟོ མཱ་ནཱི ཧོ་ཏི. སཱ་ར་མྦྷེ་ན ‘‘ཀེ ཨི་མེ’’ཏི པ་རེ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ནྟོ ཨ་ཏི་མཱ་ནཱི, ཨ་ཡ་མ་སྶ མཱ་ནོ ཙ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ ཙ. སོ ཏེ་ཧི མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནེ་ཧི ཛཱ་ཏི་མ་དཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཾ མ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི. མ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ པ་མ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ མ་དོ ཙ པ་མཱ་དོ ཙཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པཱ་པ་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཧཱ་ནུ་པཱ་ཡོ པཱ་ཋ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ནི་བྦི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ.
ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་པཱ་ཊ་ཝ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ བྷེ་དོ ཙ ཀ་མོ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ བྷེ་དོ ཏཱ་ཝ, ཨ་ཡ་ཉྷི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ས་ཏྟ་ངྒི་ཀོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ངྒི་ཀོ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ པ་ནི་དྷ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྷི མ་གྒ་ངྒཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི སེ་ཊྛཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ ཧི སེ་ཊྛཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི (ཛཱ. ༢.༡༧.༨༡). ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་རེ ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༣༦) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛྫཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ཏ་པྤ་བྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི སེ་ས་ངྒཱ་ནི, ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སྶ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༤༡). ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཀ་མེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོཏི ཀོ་ཙི ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཀོ་ཙི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ས་མ་ཐཾ. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཐོ; སོ ཏ་ཉྩ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཝི་པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཨི་ཏི པ་ཋ་མཾ ས་མ་ཐོ, པ་ཙྪཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, སོ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.
ཨི་དྷ པ་ནེ་ཀ་ཙྩོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་མ་ཐཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཝི་པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝོ་སྶ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཐོ. ཨི་ཏི པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཙྪཱ ས་མ་ཐོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ས་མ་ཐཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ས་མ་ཐཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, སོ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི…པེ… བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ…པེ… ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི (ཨ. ནི. ༤.༡༧༠; པ་ཊི. མ. ༢.༡), ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ས་མ་ཐཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.
ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ས་མ་ཐཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.