༢. ས་བྦཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡནྟི ས་བྦཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – སཱ་ཝ་ཏྠཱིཏི ས་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨི་སི་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ན་ག་རཱི, ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཀ་ནྡཱི མཱ་ཀ་ནྡཱི ཀོ་ས་མྦཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ ས་བྦ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཏྠཱི. ས་ཏྠ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ཙ ཀིཾ བྷ་ཎྜ་མ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ས་བྦ་མ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་པཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠཱི.
‘‘ས་བྦ་དཱ ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མོ་ཧི་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ, སཱ་ཝ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ པུ་རཾ ར་མྨཾ, ད་སྶ་ནེ་ཡྻཾ མ་ནོ་ར་མཾ;
ད་ས་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ, ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ས་མཱ་ཡུ་ཏཾ.
ཝུ་དྡྷིཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏཾ པ་ཏྟཾ, ཨི་དྡྷཾ ཕཱི་ཏཾ མ་ནོ་ར་མཾ;
ཨ་ལ༹་ཀ་མ་ནྡཱ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ, སཱ་ཝ་ཏྠི་པུ་ར་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི.
ཏ་སྶཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ཛེ་ཏ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཛ་ནཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཛེ་ཏོ, ར་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཛ་ནེ ཛི་ཏེ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཛེ་ཏོ, མ་ངྒ་ལ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཏ་ནྟི ཛེ་ཏོ, ཛེ་ཏ་སྶ ཝ་ནཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཛེ་ཏེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན རོ་པི་ཏཾ སཾ་ཝ་དྡྷི་ཏཾ པ་རི་པཱ་ལི་ཏཾ, སོ ཙ ཏ་སྶ སཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ད་ཏྟོ ནཱ་མ སོ ག་ཧ་པ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན. ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་ཏཱ་ཡ པ་ན ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་ར་ཏཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནཱ་ཐཱ་ནཾ པི་ཎྜ་མ་དཱ་སི, ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཨཱ་ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཎི་ནོ ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་རཱ་མོ, ཏ་སྶ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དི་སོ་བྷཱ་ཡ ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ན་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སེ་ནཱ་ས་ན་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ ར་མ་ནྟི ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ཏེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ར་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་རཱ་མོ. སོ ཧི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཛེ་ཏ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ཀོ་ཊི་ས་ནྠ་རེ་ན ཀཱི་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊཱི་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པུ་རི་མ་སཱ་མི་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ’’ཏི པ་ཙྪི་མ་སཱ་མི་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཀི་མེ་ཏེ་སཾ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི. པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཏྲ ཧི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པཱ་སཱ་ད་མཱ་པ་ནེ བྷཱུ་མི་ཝི་ཀྐ་ཡ་ལ་དྡྷཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཱ རུ་ཀྑཱ ཙ ཛེ་ཏ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཉྙེ་པི པུ་ཉྙ་ཀཱ་མེ ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི.
ས་བྦཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཀ་སྨཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི? ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཎཾ སཾ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ སཾ་ཝ་རི་ཏཱ པི་ད་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ, ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི…པེ… མ་ན་ཏོ་པི ས་ནྡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཾ ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཏ་ཉྩ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་དི་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ཡཱ་ཏི་པི ཨཱ་ས་ཝཱ. ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ མ་དི་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དི ཙ ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡). ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ས་ཝ་ནྟི པ་ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨཱ་ས་ཝཱ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་ནི ཡ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡུ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཙྪི་མཾ ཀ་མྨེ་པི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨུ་པྤ་དྡ་ཝཱ་པི. སུ་ཏྟེ་སུ ཧི ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཙུ་ནྡ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༨༢) ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ.
‘‘ཡེ་ན དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྱ་སྶ, ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ;
ཡ་ཀྑ་ཏྟཾ ཡེ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་བྦ་ཛེ;
ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ, ཝི་དྡྷ་སྟཱ ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༤.༣༦); –
ཨེ་ཏྠ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩) ཨེ་ཏྠ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ. ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཏེ ཧི ཝི་ན་ཡེ ཏཱ་ཝ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི དྭེ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ‘‘ཏ་ཡོ་མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༦༣) ཏི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ཏེ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛཱ་ས་ཝེ་ན ས་ཧ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༦༣) པ་ཉྩ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཚ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཏེ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་པ་དེ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཙེ་ཝ པ་བྷེ་དོ ཙ.
སཾ་ཝ་ར་པ་དེ པ་ན སཾ་ཝ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཝ་རོ, པི་ད་ཧ་ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཝཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ནྟེ་ན དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༧༧), ‘‘སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ་བྲ་ཨཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི (སུ. ནི. ༡༠༤༡) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ པི་དྷཱ་ན་ཊྛེ་ན སཾ་ཝ་ར་མཱ་ཧ. སྭཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ས་ཏི་ཉཱ་ཎ ཁ་ནྟི ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣) ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ. ས་ཏི ཧེ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ཉཱ་ཎ་ཉྷེ་ཏྠ པི་དྷཱི་ཡ་རེ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པི་དྷཱ་ན་ཊྛེ་ན སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ…པེ…, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༤-༢༦) པ་ན ན་ཡེ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ཁ་ནྟི་ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་ས་ཉྩ ‘‘ས་བྦཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་དྡེ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ, ཏ་ཏྠ ཁ་ནྟི་ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ‘‘སོ ཏ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ནཾ ཏ་ཉྩ ཨ་གོ་ཙ་ར’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༥) ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༢) ཨ་ཡཾ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ. ས་བྦ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨཱ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ནི་རོ་དྷཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་བྦཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༥. ཨི་དཱ་ནི ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ན་ཏོཏི ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ. པ་སྶ་ཏོཏི པ་སྶ་ནྟ་སྶ. དྭེ་པི པ་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏྠཱ་ནི, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཛཱ་ན་ཏོ་ཏི ཉཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པུ་གྒ་ལཾ ནི་དྡི་ས་ཏི, ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྷི ཉཱ་ཎཾ. པ་སྶ་ཏོ་ཏི ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, པ་སྶ་ན་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཉྷི ཉཱ་ཎཾ. ཉཱ་ཎ་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཱ་ནི ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ཝ་ཊེ དྷ་མྨེ པ་སྶ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཛཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཡ་ཐཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ སཱ་རོ. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཙ་རི་ཡཱ བ་ཧཱུ པ་པ་ཉྩེ བྷ་ཎ་ནྟི, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ན ཡུ་ཛྫ་ནྟི.
ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡནྟི ཨཱ་ས་ཝ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀྑ་ཡ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༣༨) ཙ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི་པི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘སེ་ཁ་སྶ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ, ཨུ་ཛུ་མ་གྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ;
ཁ་ཡ་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༢) –
ཨཱ་དཱི་སུ མ་གྒོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ,
‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༣༨) ཕ་ལཾ.
‘‘པ་ར་ཝ་ཛྫཱ་ནུ་པ་སྶི་སྶ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ;
ཨཱ་ས་ཝཱ ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨཱ་རཱ སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༥༣) –
ཨཱ་དཱི་སུ ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ནོ ཨ་པ་སྶ་ཏོཏི ཡོ པ་ན ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ནོ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཡེ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་སྶ་ཏོ་པི སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ སུ་དྡྷིཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. པུ་རི་མེ་ན ཝཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་སེ་དྷོ. ས་ངྑེ་པེ་ན ཙེ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོཏི པུ་ཙྪཾ ཨཱ་ར་བྷི, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ན་ནཱ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ. ད་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨེ་ཝ ཧི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཚ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀོ་ཙི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཏ་སྶ ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ སཱ ཛཱ་ན་ནཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཡོ པ་ན སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཡོ་ནི་སོ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཨཱ་བྷོ་གོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི.
ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ནི་ཙྩེ ནི་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑེ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ན་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ་ནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཀུ་ལེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཨཱ་བྷོ་གོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཛཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ཡ་ཐཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཨ་ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱིཏི. ཏེ་ན ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཛཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ཡ་ཐཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རོ – ཏ་ཏྠ ‘‘ཡོ་ནི་སོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་རི ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨུ་པ་རི ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚཾ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩ ཝི་ཝ་ཊྚཾ. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཧི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ དྭེ དྷ་མྨེ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷ་ཉྩ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙ ས་ཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ…པེ… ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ་ཏ་ཝེ་གཱ་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ན ཝི་པྤ་ན་ཊྛ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ག་ངྒཱ་ཝ་ཊྚེ པ་ཏི་ཏ་གོ་ཀུ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ཡ་ནྟེ ཡུ་ཏྟ་བ་ལི་བ་དྡོ ཝི་ཡ ཙ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཾ ཝ་ཊྚཾ.
ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ – ‘‘ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༥༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་མུ་ཁཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. ཡཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, སཱ ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཏ་སྶ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡) ཨེ་ཝཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཾ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་རི ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་བ་དྡྷེ ཙེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ ཨཱ་ས་ཝ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི པ་ཧཱི་ནཱ པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ་པི ‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏོ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནུ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ, ཏཾ སུ་བྷཾ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ པ་ན ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཝཱ ན ས་ནྟི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦེ་པི ཙ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝཱ ཡ་སྶ པ་ཀ་ཏི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏཱ་དི་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཧ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨི་མེ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ པ་ན ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཡོ་ནི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྶ པ་ཀ་ཏི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་དྡཱ་ཡ ཙ ཀཱ་པི་ལཱ་ནི་ཡཱ, ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, སོ ཙ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ན ཁོ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཏཱ, ཧ་ནྡ ནེ་སཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་བྦེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་སྶ པ་ན ཀཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ས་ཧ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ནྟོ ཏེ ཨཱ་ས་ཝེ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི མ་ཎྜ་ལཱ་རཱ་མ་ཝཱ་སཱི་མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ. སོ ཀི་ར ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏོ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, སོ ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ སུ་པི་ན་ནྟེ་པི ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་སོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གུ་མྦ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨུ་དྡེ་ས་མ་གྒཾ པཱ་པུ་ཎི. ཡེ པ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༡༦. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏེ་སཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི པ་ཧཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུཾ དེ་ས་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ཏཾ དེ་ས་ནཱ་པ་བྷེ་ད་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཏ་ཏྠ ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ད་སྶ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ བྱཱ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦེ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ ན པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེཏི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་མེ དྷ་མྨཱ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ, ཨི་མེ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཏོ ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨ་ཏྠི. ཡེ་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ན མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡེ་ན ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ’སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡ’སྶཱཏི ཡེ ཨ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ. མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཝཱ་ས་དྡོ, ན ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ དྭི་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ཝུ་ཏྟེ ཨ་པ་དཱ ཙ དྭི་པ་དཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༢) ཝུ་ཏྟེ བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་ད་ཏོ ཝཱ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༧༦) ཝུ་ཏྟེ ཨ་གྒི་ཏོ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཙ མི་ཐུ་བྷེ་ད་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ. བྷ་ཝཱ་ས་ཝོཏི རུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ཙ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ་པི བྷ་ཝཱ་ས་ཝེ ཨེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི. མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨེ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཏཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ དྷ་མྨེ ཙ་ཏུ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ. ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཧི ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ,. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨི་ཏ་རེ. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨཱ་ས་ཝེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ ཏི་ཎྞཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་གི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ བྷཱ་གི་ནོ་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ་པི ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཎྞི་ཏ་མེ་ཏཾ.
ཏ་སྶ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏུ, ཡ་སྨཱ ཏེ དྷ་མྨེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི. ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷེ་ད་ཏོ ནི་ག་མ་ན་མེ་ཏཾ.
༡༨. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡོ ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ ཨཱ་ས་ཝེ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ཨཱ་ས་ཝེ ཏེ་ནེ་ཝ པུ་གྒ་ལེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ ཨཱ་ས་ཝེ ད་སྶེ་ནྟོ སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་ས་ཝ་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ, ཡ་སྶ ཏེ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, སོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, སོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཐེ་ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ…པེ…སོ ཀུ་ཧིཾ གཱ་མཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སྶ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ན་ནུ ཁོཏི ས་སྶ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ ཧི བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ན ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. སྭེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ. ན་ནུ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཀོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ན པ་ན ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ར་ཎཾ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ན ཧི མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སུ་ག་ནྡྷཱ་ནི, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན སུ་ག་ནྡྷཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི.
ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཛཱ་ཏི་ལི་ངྒཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡ ཁ་ཏྟི་ཡོ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སྶ་སུ་དྡ་ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི ཀ་ངྑ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ནུ ཁོཏི ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ དཱི་གྷོ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ར་སྶ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་ཎྷ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི ཀ་ངྑ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ནཱ་དིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ཧེ་ཏུ་ཏོ ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནུ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ…པེ… དེ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་མྤ་རཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ པ་ན ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཀཱ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ.
བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ན་ནུ ཁོཏི ས་སྶ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཡུ་ཏྟཾ པ་ནེ་ཏ་ནྟི? ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཙི་ནྟཱ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ་མྤི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ་ཡ ཀི་ར པུ་ཏྟོ མུ་ཎྜོ, མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་མུ་ཎྜོ, ཏཾ པུ་ཏྟཾ མུ་ཎྜེ་སུཾ. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ་ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨཱི་ཏི ཀ་ངྑཱ ཧོ་ཏི.
ནོ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར མ་ཙྪེ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་ད་ཀེ ཙི་ར་ཊྛཱ་ནེ་ན སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱུ་རུཾ མ་ཙྪོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཧ་རི. ཨ་པ་རོ སུ་སཱ་ན་པ་སྶེ ཁེ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ནྟོ བྷཱི་ཏོ ས་ངྐུ་ཊི་ཏོ ས་ཡི. སོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ཎྞུ་ཀཱ་ནི དྭེ ཡ་ཀྑཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཧ་རི. ཨེ་ཝཾ ནོ ནུ ཁོ་སྨཱི་ཏི ཀ་ངྑ་ཏི.
ཀིཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. དེ་ཝོ པ་ན ས་མཱ་ནོ དེ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ་པི པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ རཱུ་པཱི ནུ ཁོ ཨ་རཱུ་པཱི ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ངྑ་ཏི. ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ ཀ་སྨཱ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཙེ. ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ག་ཧ་ཊྛཱ་པི ཙ པོ་ཏྠ་ལི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ‘‘ཀུ་པྤཾ ནུ ཁོ མེ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ག་ཧ་ཊྛ་ས་ཉྙི་ནོ. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནི དེ་ཝ་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ དཱི་གྷོ ནུ ཁོ་སྨི, ར་སྶ་ཙ་ཏུ་རཾ་ས་ཚ་ལ༹ཾ་ས་ཨ་ཊྛཾ་ས་སོ་ལ༹་སཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པྤ་ཀཱ་རོ་ཏི ཀ་ངྑ་ནྟོ ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨཱི་ཏི ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཀུ་ཧིཾ གཱ་མཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ངྑ་ཏི.
༡༩. ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་པྤ་བྷེ་དཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་སེ་ན དི་ཊྛཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཚ་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཚ་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཝཱ་ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཏྟཱཏི ཙེ་ཏྠ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ས་བྦ་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོཏི བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཙ ཐི་ར་ཏོ ཙ, ‘‘ཨི་དཾ ས་ཙྩ’’ནྟི བྷཱུ་ཏ་ཏོ སུ་ཊྛུ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཏྠི མེ ཨ་ཏྟཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི, ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་རི་མཱ་པི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཏོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. པ་ཙྪི་མཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཏོ བྷ་སྨ་ནྟཱ་ཧུ་ཏི་ཡོ་ཏི ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་སྶེ་ཝ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི.
ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱིཏི ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སཱི་སེ་ན ཁ་ནྡྷེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ཉྫཱ་ན་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦཱ་པི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ.
ཝ་དོ ཝེ་དེ་ཡྻོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་རཱ. ཏ་ཏྠ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་དོ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དེ་ཡྻོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཊྛི་ཏི་ནི་ཝཱ་ས་ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝཱ. ནི་ཙྩོཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ. དྷུ་ཝོཏི ཐི་རོ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ. ས་སྶ་ཏོཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་དྷ་མྨོ, ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་སྶ་ཏི་ས་མནྟི ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་ས་མུ་དྡ་མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ས་སྶ་ཏི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་སྶ་ཏཱི་ཧི ས་མཾ ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ. ཡཱ་ཝ ས་སྶ་ཏི་ཡོ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི.
ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨི་དནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཙ ཨི་ད་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན དི་ཊྛི་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ. དི་ཊྛཱི་སུ ཝཱ ག་ཏ་མི་དཾ ད་སྶ་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ་ཏི་པི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ག་ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དི དི་ཊྛི་ཡཱ ག་མ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན་ཏྠེ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ནི་ཙྩོ ཝཱ ཀོ་ཙཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ ཙཱ་ཡཾ དི་ཊྛི དུ་ནྣི་གྒ་མ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཧ་ནཾ. དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛེ་ན ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ ཀ་ནྟཱ་རོ, དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་ར་ཝཱ་ལ༹་ཀ་ནྟཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ལོ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཝི་སཱུ་ཀཾ. ཀ་དཱ་ཙི ས་སྶ་ཏ་སྶ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཙྪེ་ད་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཝི་རཱུ་པཾ ཕ་ནྡི་ཏ་ནྟི ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ. བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནཾ…པེ… དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏ་མེ་ཝ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨེ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ ཝཱ བ་ཧུ་ནཱ, ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
༢༠. ཨེ་ཝཾ ཚ་པྤ་བྷེ་དཾ དི་ཊྛཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྷི བྷ་ཝ་སུ་ཁ་བྷ་ཝ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏཱ་ནི པ་རཱ་མ་ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ ཏ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་པི ཏཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་དཱ་ནི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ ཨཱ་ས་ཝེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་བྦེ ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཏྠོ, ཡཱ་ཝ ‘‘སོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཙ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དཱ་ཝི་ནཱི་ཏ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཨ་ཡཾ ‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ཁོ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཏཱ་ཝ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༡. ‘‘སོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ, སོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ཎྷཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷ་ས་མྤཱ་པ་ཀོ མ་གྒོཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཾ ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷོ ས་མཱ་ནོ ཏེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ ཁ་ནྡྷེ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཙ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཡཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ, ཏཱ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ པ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ཡཾ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན དུ་ཀྑ་ཉྩ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡ་དི་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཙ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ནཱ་མ ཝ་ཊྚེ ཧོ་ཏི, ཝི་ཝ་ཊྚེ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ དྷ་མྨེ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏེ པ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ བྷཱ་གཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ཧེ་ཏུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཀ་མྨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཀེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན, ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན, མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན. དུ་ཀྑ་ཉྩ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི…པེ… མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི, ནོ ཙ ཁོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ཨེ་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི ཨེ་ས ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, སེ་སཱ་ནི ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི ཙ. ན ཧི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་མཱི’’ཏི ཝཱ. ཨ་པི་ཙ ཁྭ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་མྤི ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་མྤི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་མྤི ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི, ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, ‘‘སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷཱི’’ཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏཱ་ནཾ པ་རཱ་མ་ས་ན་ཏོ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཱ དི་ཊྛཱ་ས་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཙེ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཝ, ན ཨཱ་ས་ཝོ. ‘‘ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི.
‘‘ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི…པེ… པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མེ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ ཨ་ཡཾ ཚ་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. སཱ ཙ ཡ་སྨཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. དི་ཊྛཱ་ས་ཝེ ཧི པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛོ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དི་ས་མི་དྡྷི་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ. ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་པི, དྭཱི་སུ དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟེ་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་པི, ཏ་ཐཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏ་ཡོ་པི ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ, ཏེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ད་སྶ་ནཾ? པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ. ན་ནུ གོ་ཏྲ་བྷུ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན པ་སྶ་ཏི. དི་སྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ན ཀ་རོ་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ་པི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་པི རཱ་ཛཱ་ནཾ ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པུ་རི་སོ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ད་སྶ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཾ་ཝ་རཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ ཨཱ་ས་ཝེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རུ་དྡི་ཊྛེ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ ད་སྶེ་ཏུཾ, ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྷི ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
ན་ནུ ཙ ད་སྶ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ཨཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཝི་སུཾ སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི. སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ མ་གྒཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ པ་ཋ་མོ ད་སྶ་ན་མ་གྒོ་ཡེ་ཝ, ཨི་དཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཙྩི་སྶ་ནྟི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑཱ་ས་དྡོ ཉཱ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༦༨) ཧི ཉཱ་ཎེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༠༡) ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༣༡༣) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ན སུ་ཀ་རཾ ས་ངྑཱ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༡༢༨) ག་ཎ་ནཱ་ཡཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཉཱ་ཎེ ད་ཊྛ་བྦོ.
པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོཏི ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ ཙཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཡོ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ཡ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ས་མྤ་ལི་མ་ཊྛཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༤.༢༣༥) ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, པི་ད་ཧ་ན་ཏོ ཐ་ཀ་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ཏི་ཏྠ་ཀཱ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཀ་ཙྪ་པོ ཝ་ན་མ་ཧིཾ་སོ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ན་ཏྠི. ན ཧི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏི ཝཱ མུ་ཊྛ་ས་ཙྩཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡ་དཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ བྷ་ཝ་ངྒེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷེ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི.
ཏ་ཏྠ་པི ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་མ་ཡེ, ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མ་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་ཏྠི. ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ན ས་ཙེ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཝཱ མུ་ཊྛ་ས་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཀྑ་ནྟི ཝཱ ཀོ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧོ་ནྟོ་པི སོ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ ཨ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྨི་ཉྷི ས་ཏི དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ, ཡ་ཐཱ ན་ག་རེ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ གྷ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ག་བྦྷཱ་ད་ཡོ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ན ཧི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཡ་དི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ, ཏ་སྨིཾ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པཱི་ཏི.
ཏ་སྨིཾ པ་ན སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྭཱ་ར་མྤི གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ སུ་སཾ་ཝུ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ གྷ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ སུ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཧི པི་ཧི་ཏེ་སུ ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ཝེ་སོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྭཱ་ར་མྤི སུ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི. ཏ་སྨཱ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ ཙཱ་ཡཾ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ, ཨུ་པེ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ ཝཱ སཾ་ཝ་རཱི་ཏི སཾ་ཝུ་ཏོ, ཐ་ཀེ་སི པི་ད་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཾ ས་ཏི་ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ, གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝི་ཡ སཾ་ཝ་རི ཐ་ཀེ་སི པི་ད་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་དེ་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ དི་སྶ་ཏི.
ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡ་ཉྷི་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ ཨ་ཐ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ, ཡེ-ཀཱ་ར་སྶ ཡནྟི ཨཱ་དེ་སོ. ཧིཀཱ་རོ ཙ པ་ད་པཱུ་ར་ཎོ, ཡེ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻུཾ. ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀ་རཱ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཝི་པཱ་ཀ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཙ. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཧི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨཱི་དི་སཾ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་པ་རེ ཀི་ལེ་སཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝཱ ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀཱ. ཏེ་པི ཧི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ་ས ཏེཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶ ཏེ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ན ཧོ་ནྟི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ.
ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མེ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ ཨེ་ཝ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཾ་ཝ་རཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་ཉྷི་སྶཱཏི ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་སྶ. ཨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ནི་སོ ཨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ནི་དྷ ཨ་ལ་དྡྷཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱི་དི་སཾ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་སྶ, ཨ་ཧཾ ལ་བྷཱ་མི ན ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཨི་ད་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏོ དི་ཊྛཱ་ས་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦེ་ཧེ་ཝ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝི་པཱ་ཀ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཙ ན་ཝ་ཝེ་ད་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས ཨཱ་ས་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ སཱི་ཏཾ ཁ་མ་ཏི ས་ཧ་ཏི, ན ཨ་ཝཱི་ར་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི སཱི་ཏེ་ན ཙ་ལ་ཏི ཀ་མྤ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཁོ ལོ་མ་ས་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ན་པྤ་ཀེ་ནཱ་པི སཱི་ཏེ་ན ཕུ་ཊྛོ ན ཙ་ལ་ཏི ན ཀ་མྤ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཐེ་རོ ཀི་ར ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏེ པི་ཡ་ངྒུ་གུ་ཧཱ་ཡཾ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀེ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ་ཝ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཎྷཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ཎྷཾ ས་ཧ་ཏི སྭེ་ཝ ཐེ་རོ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ‘‘ཁ་མོ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཐེ་རོ ཀི་ར གི་མྷ་ས་མ་ཡེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་ཙ་ངྐ་མེ ནི་སཱི་དི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ སེ་དཱ་པི་སྶ ཀ་ཙྪེ་ཧི མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ནི་སཱི་ད་ཐ, སཱི་ཏ་ལོ ཨོ་ཀཱ་སོ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ཨུ་ཎྷ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ་མྷི ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཡེ་ཝ. ཨུ་ཎྷནྟི ཙེ་ཏྠ ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པོ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཝུ་ཏྟཾ.
ཡོ ཙ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཝེ་དྷེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟེ་ཧི ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་མྥ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ཙཱ་པི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཝེ་དྷེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཙཱ་པི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་མུ་ཁེ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་པུ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཝེ་དྷེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ ‘‘ཁ་མོ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ…པེ… ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཐེ་རཾ ཀི་ར ཁ་ཎྜ་ཙེ་ལ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་གྷ་རེ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ སུ་ཎ་ནྟཾ གྷོ་ར་ཝི་སོ ས་པྤོ ཌཾ་སི. ཐེ་རོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ནི་སི་ནྣོ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཎཱ་ཏི. ཝི་ས་ཝེ་གོ ཐ་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ས་ཧ པཱི་ཏུ་པྤཱ་དཱ ཝི་སཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ པཱ་ཝི་སི. ཐེ་རོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཡོ པ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་སེ་ན དུ་རུ་ཏྟེ དུ་རུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ དུ་རཱ་ག་ཏེ ཨ་པི ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ས་ཉྙི་ཏེ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ སུ་ཏྭཱ ཁ་ནྟི་གུ་ཎཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ན ཝེ་དྷ་ཏི དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ ‘‘ཁ་མོ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་རཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཐེ་རོ ཀི་ར པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པྤ་ཊི་པ་དཾ ཀ་ཐེ་སི, ས་བྦོ མ་ཧཱ་གཱ་མོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་མཱི་ཏི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཀ་རོ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀྐོ་སི. ཨུ་བྷོ་པི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་པ་ཐེ་ན ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཀ་ལ་གཱ་ཝུ་ཏ་མྤི སོ ཏཾ ཨ་ཀྐོ་སི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཡ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ མ་གྒོ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་གྒོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ་པི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀ་ལ་གཱ་ཝུ་ཏཾ པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟཾ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཝོ་ཙུ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཁ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ, ན ཨ་ཀྑ་ནྟི. ཨེ་ཀ་པ་དུ་དྡྷཱ་རེ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཡོ་གཾ ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡོ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑཱ, བ་ཧ་ལ་ཊྛེ་ན ཏི་བྦཱ, ཕ་རུ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་རཱ, ཏི་ཁི་ཎ་ཊྛེ་ན ཀ་ཊུ་ཀཱ, ཨ་སྶཱ་ད་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཨ་སཱ་ཏཱ, མ་ནཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཨ་མ་ནཱ་པཱ, པཱ་ཎ་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ཝེ་དྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ…པེ… ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར ར་ཏྟིཾ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཏཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙ་ངྐ་མ་པ་སྶེ ཋི་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་སཱི་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལོ ས་ཡི. ཝཱ་ཏོ ནཱ་བྷི་ཏོ ཡཱ་ཝ ཧ་ད་ཡཾ ཕཱ་ལེ་ཏི. ཐེ་རོ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི.
ཡ་ཉྷི་སྶཱཏི སཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ཨ་སྶ. ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ཡ་ཏོཏི ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨཱ་ས་ཝུ་པྤ་ཏྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱི་ཏེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨུ་ཎྷཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟ་སྶ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ན་ཏྠི ནོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ་ཏི བྷ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟ་སྶ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ. མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷ་ནྟི གཱ་ཧོ དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ. ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་ཏི.
‘‘ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི…པེ… ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མེ སཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨི་མཱ་ཡ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི སཱི་ཏཱ་དི་དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ར་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠིཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎོ་ཏི ཙ་ཎྜ་སྶ ཧ་ཏྠི་སྶ ཨཱ་ས་ནྣེ ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི མ་ར་ཎ་མྤི སི་ཡཱ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི དུ་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཙ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠིཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཙ་ཎྜནྟི ཙ དུ་ཊྛཾ, ཝཱ་ལ༹་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཁཱ་ཎུནྟི ཁ་དི་ར་ཁཱ་ཎུ་ཨཱ་དིཾ. ཀ་ཎྚ་ཀ་ཊྛཱ་ནནྟི ཀ་ཎྚ་ཀཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཎྚ་ཀཱ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ་བྦྷནྟི ས་བྦ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏ་ཊཾ. པ་པཱ་ཏནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཚི་ནྣ་ཏ་ཊཾ. ཙ་ནྡ་ནི་ཀནྟི ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀ་ག་བྦྷ་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ཌྜ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཨོ་ལི༹་ག་ལླནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་དྡ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྡ་ནོ་ཀཱ་སཾ. ཏཾ ཛ་ཎྞུ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་སུ་ཙི་བྷ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དྭེ་པི ཙེ་ཏཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་མ་ནུ་སྶ་དུ་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ནཱ་ས་ནེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ར་ཧོ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ས་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་གོ་ཙ་རེཏི ཨེ་ཏྠ་པི ཙ ཨ་ཡུ་ཏྟོ གོ་ཙ་རོ ཨ་གོ་ཙ་རོ, སོ ཝེ་སི་ཡཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. པཱ་པ་ཀེ མི་ཏྟེཏི ལཱ་མ་ཀེ དུ་སྶཱི་ལེ མི་ཏྟ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ, ཨ་མི་ཏྟེ ཝཱ. བྷ་ཛ་ནྟནྟི སེ་ཝ་མཱ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱིཏི པ་ཎྜི་ཏཱ བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་ར་ཡོ, བྷི་ཀྑཱུ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ ཧི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ་ཏི ཨི་མཾ བྲ་ཧྨཾ ས་མཱ་ནཾ ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པཱ་པ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ལཱ་མ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཨོ་ཀ་པྤེ་ཡྻུནྟི ས་དྡ་ཧེ་ཡྻུཾ, ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཀཱ་སི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏི ཝཱ’’ཏི.
ཡ་ཉྷི་སྶཱཏི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་སྶ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨཱ་ས་ཝུ་པྤ་ཏྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ནི་དཱ་ནེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ སུ་ཁཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན་ཏྠི ནོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ ཨཱི་དི་སཾ དུ་ཀྑ་ནྟི བྷ་ཝཾ པ་ཏྠེ་ནྟ་སྶ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ. མཾ ཧ་ཏྠཱི མ་དྡ་ཏི, མཾ ཨ་སྶོ་ཏི གཱ་ཧོ དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ. ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་ཏི.
ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི…པེ… པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མེ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་ནོ་ད་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་ཏི པཱ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ, ཨི་ཏི་པི སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨི་ཏི་པི དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀོ, སོ ཙ ཁོ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡོ་ནི་སོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཛཱ་ཏ་མ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ན ཝཱ་སེ་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝཱ ན ཝཱ་སེ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? པ་ཛ་ཧ་ཏི ཚ་ཌྜེ་ཏི.
ཀིཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝི་ཡ པི་ཊ་ཀེ་ནཱ་ཏི? ན ཧི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི ཏུ་ད་ཏི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏི.
ཀིཾ བ་ལི་བ་དྡཾ ཝི་ཡ པ་ཏོ་དེ་ནཱ་ཏི? ན ཧི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་སྶ ཨ་ནྟོ་པི ནཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི, ཏ་ཐཱ ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ པ་ན ནཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ སུ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་སུ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ‘‘ཡོ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༩༡༠) ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ. ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨུ་པྤ་ནྣེ, ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀིཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝི་ནོ་དེ་ཏི་ཡེ་ཝ. པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེཏི ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན པཱ་པ་ཀེ, ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལེ. དྷ་མྨེཏི ཏེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཝཱ ན་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ‘‘ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་མ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༢༠༧) ཨི་མེ ཚ.
ཡ་ཉྷི་སྶཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་སྶ, སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨེ་ཝ. ཏ་བྦི་སེ་སོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ. ས་བྦ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝུ་པྤ་ཏྟི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི…པེ… ཝི་ནོ་ད་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མེ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ཧི་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝི་ནོ་ད་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝི་ནོ་ད་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མེ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ་ན ནེ་སཾ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ན་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ –
ཨ་ཏྠ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི, ཀ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ;
ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོ ཙེ་ཝ, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ས་ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙོ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ར་ཉྙོ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨ་པི་ལཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧི་ར་ཉྙཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ དྷ་མྨེ ཨ་པི་ལཱ་པེ་ཏི. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི (མི. པ. ༢.༡.༡༣) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ར་སཱ. ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི་སྶ ཨེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྨོ་ས་ར་སཱ ཝཱ. གོ་ཙ་རཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ས་ཏི ཨེ་ཝ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ བོ་དྷི་ཡཱ བོ་དྷི་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒོ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡཱ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི, ཡཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན-ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག-ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་ན་ནི་དྡཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི. ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒོ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ.
ཡོ་པེ་ས ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒོ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི ཝཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ? བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༣.༡༧) པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ན་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ས་ཏྠོ སུ་ནྡ་རོ ཝཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨེ་ཝ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཏཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་དི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ཝི་ཙི་ནཱ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ. སོ པ་ན ཝི་ཙ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ར་སོ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱི་ར་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏཾ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ར་སཾ, ཨ་ནོ་སཱི་ད་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པཱི་ཎ་ཡ་ཏཱི་ཏི པཱི་ཏི. སཱ ཕ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཏུ་ཊྛི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པཱི་ཎ་ན་ར་སཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ད་གྱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐ་པ་སྶ་མྦྷ་ན་ཏོ པ་སྶ་དྡྷི. སཱ ཨུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐ་ནི་མྨ་དྡ་ན་ར་སཱ, ཨཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱུ་ཏ་སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི. སོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཨ་ཝི་སཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱ, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ར་སོ, ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ. སཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ, ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ར་སཱ, པ་ཀྑ་པཱ་ཏུ་པ་ཙྪེ་ད་ར་སཱ ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་དཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ.
ཀ་མ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་ཏི་ཉྩ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཏྠི་ཀཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦེ་སཾ སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘སོ ཏ་ཐཱ ས་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༦༩) ན་ཡེ་ན སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ སུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་མ་ཏོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ.
ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོཏི ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ཏི. ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠི་ཀ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཏ་ཡོ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ལཱི་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤). ཏ་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤). ཨེ་ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠི་ཀོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏི་ཉྩ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཏྠི་ཀཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་བྦ་ཏྠ་ཀ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, དྭི་ནྣ་མྤི ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠི་ཀ་ཏོ ཙ ས་ཏྟེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་སྶི་ཏཾ. ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ. སྭཱ་ཡཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. ཏ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ ཝི་ཝེ་ཀེ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཡོ་གཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི་པི ཨེ་ཀེ, ཏེ ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཱ་སུ་བྷ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི. ན ཙ པ་ཊི་སི་དྡྷཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་མྤི བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཱདཱི་སུ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ.
ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷེ་ཏྠ ཝོ་སྶ་གྒོ དུ་ཝི་དྷོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ. པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྟཾ པ་རི་ཎ་མ་ནྟཾ པ་རི་ཎ་ཏ་ཉྩ པ་རི་པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྟ་ཉྩ པ་རི་པ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ པ་རི་པ་ཀྐོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ.
ཨི་དྷ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཝེ་ཀོ, ས་བྦེ་སཾ ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ, ནི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་རོ་དྷོཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒོ ཨེ་ཝ ཙ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མཱི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་རི་ཎ་ཏཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ.
ཡ་ཉྷི་སྶཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་སྶ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨཱ་ས་ཝུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་མེ་སཾ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ་ཏི ཏ་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ, བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི…པེ… བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨི་མཱ་ཡ མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢༨. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཧཱི་ནཱ་ས་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ ཐོ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ས་ཝ་པྤ་ཧཱ་ནེ ཙ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝ་པྤ་ཧཱ་ནེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོ ཁོཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནེ ཏོ་ཀཱ་རོ, ཡ་སྶ ཁོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ན ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ ད་སྶ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཏེ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ་སུ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ས་བྦཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ས་བྦེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝ་པི་དྷཱ་ནེ་ཧི པི་ཧི་ཏོ, ས་བྦེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པི་དྷཱ་ནེ་ཧི པི་ཧི་ཏོ. ཨ་ཙྪེ་ཙྪི ཏ་ཎྷནྟི ས་བྦ་མྤི ཏ་ཎྷཾ ཚི་ནྡི, སཾ་ཚི་ནྡི ས་མུ་ཙྪི་ནྡི. ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཡི ནི་མྨ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ས་མྨཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི མཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཙ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཧི ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཏེ་ན དི་ཊྛོ པ་ན སོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི དི་ཊྛ་ཝི་སེ་ན དི་ཊྛ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཝི་ཡ. ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ.
ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མྨཱ མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཙ ཡེ ཨི་མེ ‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཛཱི་ར་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༨). ཧ་རི་ཏ་ནྟཾ ཝཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནྟི་མ་མ་རི་ཡཱ་ད་ནྟོ ཙ, ‘‘ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ན’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༡; སཾ. ནི. ༣.༨༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལཱ་མ་ཀ་ནྟོ ཙ, ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༦༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟོ ཙ, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑ་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཀོ་ཊ་ནྟོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ, ཏེ་སུ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟི་མ་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི པ་རི་ཙྪེ་དཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ནྟི་མ་ས་མུ་སྶ་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ས་ཀ་མ་ནཱ ཏུ་ཊྛ་མ་ནཱ, པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུནྟི ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ སུ་ལ་པི་ཏཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་དིཾ་སཱུ་ཏི.
སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཙ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་པ་ད་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ས་བྦཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.