༡༠. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཀུ་རུ་ནཱ་མ་ཀཱ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ཀུ་རཱུཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀུ་རཱུ་སུ ཛ་ན་པ་དེ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ནཱ་ཧུ – མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་པ་བྷུ་ཏཱི་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱུ་མི ཨུ་ཏྟ་མ་དཱི་པོ ཨ་ཏི་ར་མ་ཎཱི་ཡོ་ཏི སུ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱི་པེ ཨ་ནུ་སཾ་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ པུ་ཙྪི –
‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཾ ཋཱ་ན’’ནྟི?
‘‘ཀ་སྨཱ དེ་ཝ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་སི?
‘‘ཀིཾ ན པ་སྶ་སི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ?
‘‘ན་ནུ ཨེ་ཏེ་སཾ ཋཱ་ནཾ ཨི་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་ར’’ནྟི?
རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘མ་ནྡྷཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ རཱ་ཛཱ ན ས་ཀྐཱ ཡུ་དྡྷེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུ’’ནྟི ས་ཀ་ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སུཾ. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཾ ཋཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ, དེ་ཝ, ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཾ, ཏ་ཏྠ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྶི་མཱ་ནི པ་ན ཨུ་པ་བྷོ་ག་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་དོ, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷཱ སུ་དྷ་མྨཱ དེ་ཝ་ས་བྷཱ, དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐོ, ཏ་ཐཱ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ ཧ་ཏྠཱི, དི་བྦ་རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནཾ ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ནཾ མི་སྶ་ཀ་ཝ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མཱ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཱ པ་ཉྩ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཱ ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ, ཡ་སྶཱ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ས་ཀྐ་སྶ ནི་སཱི་ད་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི. ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ དྭི་ནྣཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་པྤ་མུ་ཁཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘མ་ནྡྷཱ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ. ཨ་ནུ་སཱ་ས, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ར་ཛྫཾ དྭེ་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ག་མ་དཱ་སི. ར་ཉྙོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ག་ཙྪི, དེ་ཝ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
ཏ་སྶ ཀི་ར ས་ཀྐེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨ་ཀྑི་ནི་མི་ས་མ་ཏྟེ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟཱ དེ་ཝཱ ས་ཀྐ་སྶ ཙ ཏ་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟེ མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི. སོ ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཡཱ་ཝ ཚ་ཏྟིཾ་ས ས་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙུ་ཏཱ, ཏཱ་ཝ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ན ཕུ་ཊྛ་ག་ཏྟོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ པ་ན པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ར་ཛྫ་ནྟི ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་སི. ཏེ་པི ཏཱི་ཧི དཱི་པེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ པུ་ན ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ མ་ཡཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནོ དེ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཛ་ན་པ་ད་མ་དཱ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨཱ་ཝ་སི་ཏ་པ་དེ་སོ ཏཱ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་དེ་ཧ་ར་ཊྛནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷི. ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨཱ་ཝ་སི་ཏ་པ་དེ་སོ ཨ་པ་ར་ནྟ་ཛ་ན་པ་དོཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷི. ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨཱ་ཝ་སི་ཏ་པ་དེ་སོ ཀུ་རུ་ར་ཊྛནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷཱི་ཏི. བ་ཧུ་ཀེ པ་ན གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཀུ་རཱུ་ནཾ ནི་ག་མོཏི. ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི དྷ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཀ་མྨཱ་སོ ཨེ་ཏྠ ད་མི་ཏོ་ཏི ཀ་མྨཱ་ས་ད་མྨོ. ཀ་མྨཱ་སོཏི ཀ་མྨཱ་ས་པཱ་དོ པོ་རི་སཱ་དོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར པཱ་དེ ཁཱ་ཎུ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཎོ རུ་ཧ་ནྟོ ཙི་ཏྟ་དཱ་རུ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ རུ་ཧི, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨཱ་ས་པཱ་དོཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ ཙ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ད་མི་ཏོ པོ་རི་སཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ. ཀེ་ན? མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ་ཏི? མ་ཧཱ་སུ་ཏ་སོ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེཏི ཨེ་ཀེ. ཨི་མེ པ་ན ཐེ་རཱ ཛ་ཡ་དྡི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་དཱ ཧི མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཱ་ས་པཱ་དོ ད་མི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘པུ་ཏྟོ ཡ་དཱ ཧོ་མི ཛ་ཡ་དྡི་ས་སྶ,
པ་ཉྩཱ་ལ་ར་ཊྛཱ་དྷི་པ་ཏི་སྶ ཨ་ཏྲ་ཛོ;
ཙ་ཛི་ཏྭཱ་ན པཱ་ཎཾ པི་ཏ་རཾ པ་མོ་ཙ་ཡིཾ,
ཀ་མྨཱ་ས་པཱ་ད་མྤི ཙ་ཧཾ པ་སཱ་ད་ཡི’’ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ན དྷ-ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀི་ར ཀུ་རུ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨཱ་སོ ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་སོ ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཝི་ཊྛ་ནི་ག་མ་སྶཱ་པི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ནཱ་མཾ. བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨ་ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་ས་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར ཏ་སྨིཾ ནི་ག་མེ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སོ ཀོ་ཙི ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་ཧོ་སི. ནི་ག་མ་ཏོ པ་ན ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཏཾ ནི་ག་མཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཀུ་རཱུ་ནཾ ནི་ག་མོ, ཏཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༦. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོཏི. ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི? ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ག་མྦྷཱི་ར་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ར་ཊྛ་སྶ ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སེ་ཝ་ནེ་ན ནི་ཙྩཾ ཀ་ལླ་ས་རཱི་རཱ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཙི་ཏྟ་ས་རཱི་ར་ཀ་ལླ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཉྙཱ་བ་ལཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཀ་ཐཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ག་མྦྷཱི་ར་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ས་མྤ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཉྫཱུ་སཾ ཝཱ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་པ་རི་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་མྦྷཱི་ར་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱ་ནི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ སཱ་རོ་པ་མཾ རུ་ཀྑཱུ་པ་མཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་པྤཱ་ཡནྟི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི སུ་ཏྟཱ་ནི དེ་སེ་སི.
ཨ་པི་ཙ ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པ་རི་ཛ་ནཱ་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་ཙེ ཀཱ་ཙི ཨི་ཏྠཱི ‘‘ཨ་མྨ ཏྭཾ ཀ་ཏ་རཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ‘‘ན ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏཾ ག་ར་ཧ་ནྟི ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ་པི ཏྭཾ མ་ཏ་ས་དི་སཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘མཱ དཱ་ནི པུ་ན ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ནྟི. ཡཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སུ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏྭཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་སཾ་ས་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར ན་ཊ་ཀོ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཏཾ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒིཾ་སུ. བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པུ་ར་ཏོ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི?
ཀིཾ ཨ་ཡྻེ་ཏི.
ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཏ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི?
ན་ཏྠི ཨ་ཡྻེ་ཏི.
ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ནཱ་མ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏྭཾ པ་ན ཨ་ཉྙཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སི ‘‘ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛཱི’’ཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. སོ ཐེ་རི་ཡཱ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛཱི’’ཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི.
ཏཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཏོ་ར་ཎ་གྒེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བཱ་ལཱ་ཏ་པཾ ཏ་པ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ས་ཀུ་ཎོ ན་ཁ་པ་ཉྫ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སོ ‘‘ཀི་རི ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻེ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ས་ཀུ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ, མོ་ཙེ་མ ན’’ནྟི ལེ་ཌྜུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་སུཾ. ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པི་ཏཾ ཐེ་རཱི ཨཱ་ཧ –
‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ, ས་ཀུ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀིཾ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི?
ན ཨ་ཡྻེ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་སིཾ, ‘‘ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫོ་ཝ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཋཱ་ནེ ཝི་པྤ་ཀི་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡྻེ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫ་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི་ནྟི.
སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝ་ཀྑ་ཡ་སྶ ཏེ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བུ་དྡྷི་མེ་ཝ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོཏི ཨེ་ཀ་མ་གྒོ. མ་གྒ་སྶ ཧི –
‘‘མ་གྒོ པ་ནྠོ པ་ཐོ པ་ཛྫོ, ཨ་ཉྫ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ་ཡ་ནཾ;
ནཱ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏཱུ ཙ, ཀུ་ལློ ཙ བྷི་སི་ས་ངྐ་མོ’’ཏི. (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ༡༠༡) –
བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. སྭཱ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་ཡ་ན་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མ་གྒོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ, ན དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཡི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ. ཨེ་ཀེ་ནཱཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛེ་ན པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཨ་ཡི་ཏ་བྦོཏི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ནོ, སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཡ་ནོ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ, ཨེ་ཀ་སྶཱཏི སེ་ཊྛ་སྶ. ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཊྛོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཏེ་ན ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཝ སོ ཨ་ཡ་ནོ ཏེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སོ ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༧༩). ཨ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཡ་ནོ, ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཡ་ནོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཁོ, སུ་བྷ་དྡ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༤). དེ་ས་ནཱ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཧེ་སོ, ཨ་ཏྠོ པ་ནེ་ཀོ. ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི –
‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི,
མ་གྒཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི;
ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཏ་རིཾ་སུ པུ་བྦེ,
ཏ་རི་སྶ་ནྟི ཡེ ཙ ཏ་ར་ནྟི ཨོ་གྷ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༥.༤༠༩);
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ན པཱ་རཾ དི་གུ་ཎཾ ཡ་ནྟཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ ས་ཀིཾ ཨ་ཡ་ནོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ བྱ་ཉྫ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི པ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ཡ་ན་མ་སྶ ཨེ་ཀཱ ག་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, བྱ་ཉྫ་ནཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་དྷ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཧི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. སོ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ཨ་ཡ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏི.
པུ་བྦེ་པི ཙ ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན་སྶ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ‘‘མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་བྦ་བྷཱ་གོ བྷ་ནྟེ་ཏི. མི་སྶ་ཀོ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཎ་ནྟེ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. པ་ཉྷཾ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏྠེ་རོ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘མ་ཡཱ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་གོ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི ཨཱ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ལླ་ཀྑེ་སི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་གེ་ན དི་ཊྛོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ས་ངྒྷུ་ཊྛེ ཨ་ག་མཱ་སི.
པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཀི་ར པི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ, ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི. ཏ་སྨི་ཉྩ དི་ཝ་སེ ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་སྶ ཝཱ་རོ. ཏེ་ན དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་གཱ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ན་པི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ར་ཧོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཧི ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་མེ་ཝ ཨུ་ཙྪུ་བྷཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་གཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡོ་ཏི དྷ་མྨཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝུ་སོ ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.
ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཀོ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ སུ་ཏ་བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ་པི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨཱ་ལུ་ལེ༹་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་མ བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨཱ་ལུ་ལེ༹་སྶ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ –
‘‘མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ, ས་ཙྩཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རོ པ་དཱ;
ཝི་རཱ་གོ སེ་ཊྛོ དྷ་མྨཱ་ནཾ, དྭི་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་མཱ.
ཨེ་སེ་ཝ མ་གྒོ ན་ཏྠ་ཉྙོ, ད་སྶ་ན་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ;
ཨེ་ཏ་ཉྷི ཏུ་མྷེ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ, མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཾ;
ཨེ་ཏ་ཉྷི ཏུ་མྷེ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༧༣-༢༧༥) –
སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི.
མ་གྒོཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ? ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒ་ནི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི མ་ལེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ མ་གྒེ་ན ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཀ་པྤེ ནི་བྦ་ཏྟེ ཏ་ཎྷ་ངྐ་ར་མེ་དྷ་ངྐ་ར་ས་ར་ཎ་ངྐ་ར་དཱི་པ་ངྐ་ར་ནཱ་མ་ཀེ བུ་དྡྷེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྱ་མུ་ནི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ ཙི་ཏྟ་མ་ལཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་མ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཏྟཱ. རཱུ་པ་མ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི –
རཱུ་པེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན, སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ;
རཱུ་པེ སུ་དྡྷེ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ.
ཙི་ཏྟེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན, སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ;
ཙི་ཏྟེ སུ་དྡྷེ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ.
ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ནཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠). ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒེ་ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི.
སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱཏི སོ་ཀ་སྶ ཙ པ་རི་དེ་ཝ་སྶ ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ, པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱདཱི་ནཾ ཝི་ཡ སོ་ཀ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ, པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱདཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་དེ་ཝ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ –
‘‘ཡཾ པུ་བྦེ ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི, པ་ཙྪཱ ཏེ མཱ་ཧུ ཀི་ཉྩ་ནཾ;
མ་ཛ྄ཛྷེ ཙེ ནོ ག་ཧེ་སྶ་སི, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༩༥༥);
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ.
པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ –
‘‘ན ས་ནྟི པུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཎཱ་ཡ, ན པི་ཏཱ ནཱ་པི བ་ནྡྷ་ཝཱ;
ཨ་ནྟ་ཀེ་ནཱ་དྷི་པ་ནྣ་སྶ, ན་ཏྠི ཉཱ་ཏཱི་སུ ཏཱ་ཎ་ཏཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༨);
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ མ་གྒེ་ན སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝེ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ, ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ – སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཏི་སྶོ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ་བྷ་རི་ཡཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཐཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཙོ་རེ པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི? ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱ་ཏི. པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དེ་ཐཱ་ཏི. ཀོ ཏེ, ས་མ་ཎ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ཐེ་རོ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭེ ཨཱུ་རུ་ཊྛཱི་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱི་སེ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཐེ་ར་སྶ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷཾ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨུ་བྷོ པཱ་དཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ས་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི ཝོ ཨ་ཧཾ;
ཨ་ཊྚི་ཡཱ་མི ཧ་རཱ་ཡཱ་མི, ས་རཱ་ག་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཧཾ.
ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶི་སཾ;
ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མྷི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་པཱ་པུ་ཎི’’ནྟི.
ཨ་པ་རེ་པི ཏིཾ་ས བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ པ་ཙ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ བྱ་གྒྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ན ཀོ་ཙི ‘‘མཾ བྱ་གྒྷོ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝཱ་ཙ་མྤི ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་སུ ད་ས་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཁཱ་དི་ཏེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨི་ཏ་རེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀུ་ཧི’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཉ་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ག་ཧི་ཏེ་ན, ག་ཧི་ཏོ་མྷཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བྱ་གྒྷོ ག་ཎྷི. སོ ‘‘བྱ་གྒྷོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜེ ཙ ཨུ་ཀྐཱ་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. བྱ་གྒྷོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ག་ཏིཾ ཚི་ནྣ་ཏ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨི་ཏ་རེ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི, ས་པྤུ་རི་ས, ཨ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ བྱ་གྒྷ་མུ་ཁེ ནི་པ་ནྣོ་ཝ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཡཱ་ཝ གོ་པྥ་ཀཱ ཁཱ་དི་ཏ་ས་མ་ཡེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ, ཡཱ་ཝ ཛ་ཎྞུ་ཀཱ ཁཱ་དི་ཏ་ས་མ་ཡེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཡཱ་ཝ ནཱ་བྷི་ཡཱ ཁཱ་དི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ, ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པེ ཨ་ཁཱ་དི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཝ་ཏ་ས་མྤ་ནྣོ, པ་ཉྙ་ཝཱ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
མུ་ཧུ་ཏྟཾ པ་མཱ་ད་མ་ནྭཱ་ཡ, བྱ་གྒྷེ་ནོ་རུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོ.
པ་ཉྫ་ར་སྨིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, སི་ལཱ་ཡ ཨུ་པ་རཱི་ཀ་ཏོ;
ཀཱ་མཾ ཁཱ་ད་ཏུ མཾ བྱ་གྒྷོ, བྷ་ཀྑོ ཀཱ་ཡོ ཨ་མི་ཏྟཱ་ནཾ;
པ་ཊི་ལ་དྡྷེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ, མ་ར་ཎཾ ཧེ་ཧི་ཏི བྷ་དྡ་ཀ’’ནྟི.
ཨ་པ་རོ་པི པཱི་ཏ་མ་ལླ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཏཱི་སུ ར་ཛྫེ་སུ པ་ཊཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ལ་ཉྫ་ཀཱ་པ་ཎ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༣༣-༣༤) ན་ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཝ་གྒཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ནེ་ཝ ཀི་ར རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ན ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི. སོ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ངྐུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་བ་ལ་ཝཱ་ལི་ཡ་ཨ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་མ་ཀཱ་སི. པཱ་དེ་སུ ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ་སུ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀོ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀོ མི་གོ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ས་ཏྟི་ཡཱ པ་ཧ་རི. ས་ཏྟི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏཱ. སོ ཏཾ ས་ཏྟིཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ར་མུ་ཁཱ་ནི ཏི་ཎ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘བྷཱ་སི་ཏཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་གྒ་ཝཱ་དི་ནོ;
ན ཏུ་མྷཱ་ཀ་མི་དཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ ཛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ.
ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་རོ་གོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, ཨ་དྡྷཱ ཏེ མུ་དྡྷ་མ་ཏྠ་ཀེ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ས་ཀྐོ པ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ས་ནྟ་ཛྫི་ཏོ དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. སོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ཙ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
སུ་བྲ་ཧྨཱ་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ རུ་ཀྑ་ཏོ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ན་ནྟི་ཡོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. སོ ‘‘ཀིཾ ཨི་མཱ ཙི་རཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏཱ་སཾ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཾ ནུ ཁོ མ་མ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ མེ དོ་མ་ན་སྶཾ ས་ཏྠཱ ཝི་ན་ཡི་སྶ་ཏི ན ཨ་ཉྙོ’’ཏི ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི –
‘‘ནི་ཙྩཾ ཨུ་ཏྲ་སྟ་མི་དཾ ཙི་ཏྟཾ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་བྦི་གྒི་དཾ མ་ནོ;
ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྪེ་སུ, ཨ་ཐོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏེ་སུ ཙ;
ས་ཙེ ཨ་ཏྠི ཨ་ནུ་ཏྲ་སྟཾ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༩༨);
ཏ་ཏོ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ནཱ་ཉྙ་ཏྲ བོ་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་པ་སཱ, ནཱ་ཉྙ་ཏྲི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ;
ནཱ་ཉྙ་ཏྲ ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒཱ, སོ་ཏྠིཾ པ་སྶཱ་མི པཱ་ཎི་ན’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༩༨);
སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ, པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀི་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་མ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སོ་ཀ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན སཱ་ས་ན་ཡུ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ན པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི, ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ སཱ་ས་ན་ཡུ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དཾ ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ པ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཡཾ ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ སཱ་དྷེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཡཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒེ་ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཧོ་ཏི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མེ་ན, དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཉཱ་ཡ་སྶཱ་དྷི་ག་མེ་ན, ཉཱ་ཡ་སྶཱ་དྷི་ག་མོ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་མྤི ཀ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་པི་ཙ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་མེ་ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒ་སྶ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མི, ཡ་དི་དཾ ཚ་ཚ་ཀྐཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༤༢༠) ཚ་ཚ་ཀྐ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཨ་གྒ་ཉྙཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱ ཝཾ་ས་ཉྙཱ པོ་རཱ་ཎཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ ན སཾ་ཀཱི་ཡ་ནྟི, ན སཾ་ཀཱི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༨) ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ་པི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒ་སྶ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཀ་སྨཱ ཨི་ཏི ཙེ? ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ན་ཉྷི སུ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར མ་གྒོ ཧ་ད་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་བྷཱུ་ཏཾ སོ་ཀཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཝི་པྤ་ལཱ་པ་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་དེ་ཝཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨ་སཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ ཧ་ན་ཏི, ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཉཱ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཏ་ཡོ ཝི་སེ་སེ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཝཱ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་ཉྩ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ད་ཡོ ཀ་མྦ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ.
ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀ་པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ཎི་ཛེ་ན ཀ་མྦ་ལཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏེ་པི ཨ་སུ་ཀ་ཀ་མྦ་ལོ་ཏི ན ཏཱ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ཛཱ་ན་ནྟི. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ལ་ཀ་མྦ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཧི དུ་གྒ་ནྡྷཱ ཁ་ར་ས་མྥ་སྶཱ ཀ་མྦ་ལཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་ན ག་ནྡྷཱ་ར་ཀོ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལོ སུ་ཁུ་མོ ཨུ་ཛྫ་ལོ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶོ་ཏི ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཡེ པ་ཧོ་ནྟི, ཏེ ག་ཎྷ་ནྟི. ཡེ ན པ་ཧོ་ནྟི, ཏེ་པི ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་སུ་ཀ་མ་གྒོ་ཏི ན ཏཱ་ཝ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ན་མ་གྒཱ་པི མ་གྒཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར མ་གྒོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ ཧ་ན་ཏི, ཏ་ཡོ ཝི་སེ་སེ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཝཱ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་ཉྩ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀ་པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ཎི་ཛོ་པ་མཱ, ཨེ་ཝཾ ར་ཏྟ་ཛ་མྦུ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞ་ཨུ་ད་ཀ་པྤ་སཱ་ད་ཀ་མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་མུ་ཏྟཱ་ར་ཏ་ན་དྷོ་ཏ་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་ཝཱ་ཎི་ཛཱུ་པ་མཱ་ད་ཡོ་པེ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཡེ ཨི་མེ་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏེ་ན ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ན ཨུ་དྡྷ་ནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ས་ཏི་གོ་ཙ་རོ་པི, ཏི་དྷཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱ་པི, ས་ཏི་པི. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ…པེ…. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ? ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༤༠༨) ཧི ས་ཏི་གོ་ཙ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་ཡོ པ་ཊྛཱ་ནཾ, ནོ ས་ཏི. ས་ཏི པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ཏི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥). ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་སྨི་ནྟི པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི? ས་ཏི. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་དྷཱ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཧ་ཏྠི་ཊྛཱ་ན་ཨ་སྶ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ. ‘‘ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཡ་ད་རི་ཡོ སེ་ཝ་ཏི, ཡ་ད་རི་ཡོ སེ་ཝ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ ག་ཎ་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༡༡) ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏི་དྷཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ན པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི? ས་ཏི་ཡཱ. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༩༨༩) པ་ན ས་ཏི་ཡེ་ཝ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ས་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ས་ཏི ཙ སཱ པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ད་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་སྨཱ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ? ས་ཏི་བ་ཧུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དེ་ན ཧི བ་ཧུ་ཀཱ ཨེ་ཏཱ ས་ཏི་ཡོ. ཨ་ཐ མ་གྒོ་ཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ? མ་གྒ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཧི ཨེ་ཏཱ ས་ཏི་ཡོ མ་གྒ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘མ་གྒོ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ? ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཙེ་ཏཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཨེ་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ སཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི, ‘‘མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ…པེ… ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནོ མ་གྒོ? ཡ་དི་དཾ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༢༢༤) ཝི་ཡ ཧི ཡ་ཐཱ མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནོ་ཏི ཙ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ནཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ་ཏི ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ནཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ མ་གྒ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དེ་ན ས་ཏི་བ་ཧུ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ཏི? ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀེ་སུ ཧི མ་ནྡ་ཏི་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དྭེ་དྷཱ དྭེ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཝེ་ནེ་ཡྻེ་སུ མ་ནྡ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ, ཏི་ཀྑ་སྶ སུ་ཁུ་མཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་སྶཱ་པི མ་ནྡ་སྶ ནཱ་ཏི་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ, ཏི་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏི་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ ཙ མ་ནྡ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཋ་མཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ, ཏི་ཀྑ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ དུ་ཏི་ཡཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ་པི མ་ནྡ་སྶ ནཱ་ཏི་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏི་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏི་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ཏི.
སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝཱ. ཀཱ་ཡོ ཧི ཨ་སུ་བྷོ, ཏ་ཏྠ ཙ སུ་བྷ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁཾ ནི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧི་ཏེ་སུ་པི ཙ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ, ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཙ སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏེ་སཾ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ སེ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝི་པ་ལླཱ་ས་པ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ཡོ་གཱ་ས་ཝ་ག་ནྠ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཨ་ག་ཏི་པ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མྤི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎ་ན་ཡོ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏུ་དྭཱ་རེ ན་ག་རེ པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཧི ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ. དྭཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ. པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ.
ཡ་ཐཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི.
ཡ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི.
ཡ་ཐཱ པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི.
ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ པུ་ཙྪཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ. བྷི་ཀྑཱུཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མྤཱ་ད་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ཨ་ཉྙེ་པི ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, སེ་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ, ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟེ་སུ བྷི་ཀྑུ སེ་ཊྛོ, ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ སེ་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏེ པ་ན སེ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི རཱ་ཛ་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ རཱ་ཛ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སེ་ས་པ་རི་སཱ ཝི་ཡ. ཡོ ཙ ཨི་མཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ་པི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀོ ཧི དེ་ཝོ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ, ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཙེ་པི ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻ,
ས་ནྟོ ད་ནྟོ ནི་ཡ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི;
ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ,
སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ ས་མ་ཎོ ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༤༢);
ཀཱ་ཡེཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ་ར་ཐ་ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཊྛེ་ན. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ན་ཉྷི པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ནཾ སོ ཨཱ་ཡོ་ཏི་པི ཀཱ་ཡོ. ཨཱ་ཡོཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ, ཨཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཡོ. ཀེ ཨཱ་ཡ་ནྟི? ཀུ་ཙྪི་ཏཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ. ཨི་ཏི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་སཱི་ལོ, ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་མཱ་ནོ.
‘‘ཀཱ་ཡེ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ‘‘ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ན ཀཱ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ, ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་ཡེ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ནཱ་པི ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཡོ་པི ཙེ་ཏྠ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ཀོ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ, ཏ་ཏྠ་པི ན བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨ་ཐ ཁོ ར་ཐ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ན་ག་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ཀོ ཝི་ཡ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛ་ན་ཀོ ཝི་ཡ རི་ཏྟ་མུ་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ད་སྶ་ནེ་ན གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ན ཧེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀཱ་ཡོ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ དི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡཾ པ་སྶ་ཏི ན ཏཾ དི་ཊྛཾ, ཡཾ དི་ཊྛཾ ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་པ་སྶཾ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ མཱུ་ལ༹ྷོ, བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ་པི མ་རཱི་ཙི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཨ་སུ་བྷ་བྷཱུ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་ཨ་ཏྟ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡྭཱ་ཡཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ…པེ… སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་དི་ཙུ་ཎྞི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཊྛི་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཡོ ཙ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ཨཱ་པོ་ཀཱ་ཡཾ ཏེ་ཛོ་ཀཱ་ཡཾ ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡཾ ཀེ་ས་ཀཱ་ཡཾ ལོ་མ་ཀཱ་ཡཾ ཚ་ཝི་ཀཱ་ཡཾ ཙ་མྨ་ཀཱ་ཡཾ མཾ་ས་ཀཱ་ཡཾ རུ་ཧི་ར་ཀཱ་ཡཾ ན་ཧཱ་རུ་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫ་ཀཱ་ཡ’’ནྟི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥) ཀཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ན་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན ཀེ་སཱ་ལོ་མཱ་དི་ཀ་སྶ ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་སྶ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ་པི ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ སུ་ཁ་ཏོ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ཨ་ཏྟ་ཏོ. ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནོ ན་ནྡ་ཏི. ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ནོ ར་ཛྫ་ཏི. ནི་རོ་དྷེ་ཏི, ནོ ས་མུ་དེ་ཏི. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི. སོ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡ་ཏི. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཀི་ལེ་སེ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པོ, ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ཏཱ་པོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཏི་མཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཧི ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་ཉྩ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཏྠི་ཀཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤). ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཨ་ནྟོ་ས་ངྑེ་པོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ ཙ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཙ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཏཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒ་ཉྩ་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཧཱ་ན་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ནེ་ཡྻཱཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ. ལོ་ཀེཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡེ. ཀཱ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ན ཀཱ་ཡ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྩ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༣༦༢) ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལོ་ཀོ? སྭེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ལོ་ཀོ’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, དོ་མ་ན་སྶ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན བྱཱ་པཱ་དོ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་དྷ་མྨ་དྭ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝི་སེ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་སྶ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཝི་རོ་དྷ་སྶ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ སུ་བྷ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑེ་པ་སྶ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ཡེ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ག་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཙ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨེ་ས, ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཀྑེ་པ་བྷཱུ་ཏཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཙེ་ས ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པ་ཀྑི་པ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་པ་ནེ་ནྟོ ཡོ་ག་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ན ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ཏྠི་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ ཝཱ, ས་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་མ་ཐོ, ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ལཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ? ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ ཨུ་པཱ་ག་ཏོ ས་མུ་པཱ་ག་ཏོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི.
ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡ་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏི པཱ་ལེ་ཏི ཡ་པེ་ཏི ཡཱ་པེ་ཏི ཙ་ར་ཏི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི.
ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་ཏཱ་པོ? ཡོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ…པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པོ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི་ཏི.
ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ? ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ་ཏི.
ས་ཏི་མཱཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ས་ཏི? ཡཱ ས་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ས་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཏི་མཱ་ཏི.
ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶནྟི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལོ་ཀོ? སྭེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ལོ་ཀོ, པ་ཉྩ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལོ་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ? ཡོ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོ ཨ་ནུ་ན་ཡོ ཨ་ནུ་རོ་དྷོ ན་ནྡཱི ན་ནྡཱི་རཱ་གོ ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དོ་མ་ན་སྶཾ? ཡཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཨ་སཱ་ཏཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཙེ་ཏོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཨ་སཱ་ཏཾ…པེ… དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨི་ད་ཉྩ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨི་མ་མྷི ལོ་ཀེ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི པ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཱ ས་ནྟཱ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ ས་མི་ཏཱ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ ཨ་པྤི་ཏཱ བྱ་པྤི་ཏཱ སོ་སི་ཏཱ ཝི་སོ་སི་ཏཱ བྱ་ནྟཱི་ཀ་ཏཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི (ཝི་བྷ. ༣༥༦) ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ན ས་ཧ ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ ཡ་ཐཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནུ་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཝེ་ད་ནཱ་སུ… ཙི་ཏྟེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པུ་ན ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི, དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝེ་ད་ནཱཏི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ, ཏཱ ཙ ལོ་ཀི་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཙི་ཏྟ་མྤི ལོ་ཀི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གོ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ནི་དྷ ཡ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ་པི. ཀ་ཐ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ཏི? སུ་ཁཱ ཏཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ, དུ་ཀྑཱ ས་ལླ་ཏོ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྡ, དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ས་ལླ་ཏོ;
ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, ཨ་ད་ཀྑི ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ;
ས ཝེ ས་མྨ་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༤.༢༥༣);
ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏཱ དུ་ཀྑཱ་ཏི་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩). སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༤) ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ནཱ་ན་ཏྟ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་ས་རཱ་གཱ་དི་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་ས་ནྟཱ་ས་ནྟཱ་དི་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ལོ་ཀེ་སུ་པི ཏཾ པ་ཧཱི་ན་མེ་ཝ. ནཱ་ནཱ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཾ སེ་སེ་སུ་པི པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༧. ཨི་དཱ་ནི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཚེ་ཀོ ཝི་ལཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཀོ ཐཱུ་ལ་ཀི་ལ་ཉྫ་ས་ཎྷ་ཀི་ལ་ཉྫ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀ་པེ་ལཱ༹་པུ་ཊཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝེ་ཎུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝེ་ཎུ་ཁ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་ཏིཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རཾ ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཐ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ པུ་ཙྪཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀེ་ན ཙ པ་ཀཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་རེ་སུ. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨི་དྷ-ས་དྡོ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་ས་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནོ ཨ་ཉྙ་སཱ་ས་ན་སྶ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནོ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ…པེ… སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༩). ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི.
‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ…པེ… སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་གོ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ར་ཐོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཐ་མེ་ཝ དྷཱ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ གོ་པོ ཀཱུ་ཊ་དྷེ་ནུ་ཡཱ ས་བྦཾ ཁཱི་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཝ་ཙྪཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷེ་ནུ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟཾ ཐ་མྦྷཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཐ་སྶ སོ ཝ་ཙྪོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ ཐ་མྦྷཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ར་ས་པཱ་ན་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ་པི པུ་བྦེ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཏ་མེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཐ་མྦྷེ ནི་བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ཝ་ཙྪཾ ད་མཾ ན་རོ ཨི་དྷ;
བ་ནྡྷེ་ཡྻེ་ཝཾ ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ས་ཏི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་ལ༹ྷ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ད་མ་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་དཱི་པ་ན’’ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་ས་དྡ་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ན སུ་ཀ་རཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ, ས་དྡ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་སྶ. ཨ་གཱ་མ་ཀེ པ་ན ཨ་ར་ཉྙེ སུ་ཀ་རཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ག་ར་བྷཱུ་མིཾ པ་སྶི་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་པ་དི་ས་ཏི, སོ་ཏྠི་ནཱ ཙ ན་ག་རེ ནི་ཊྛི་ཏེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨུ་པ་དི་ས་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ཡོ་གི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏྟེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ དཱི་པི་ས་དི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་དཱི་པི་རཱ་ཛཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ན་མ་ཧིཾ་ས་གོ་ཀ་ཎྞ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ མི་གེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ ཙེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི དཱི་པི་ཀོ ནཱ་མ, ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏཱི མི་གེ;
ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ;
ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ན, ག་ཎྷཱ་ཏི ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི.
ཏེ་ན་སྶ པ་ར་ཀྐ་མ་ཛ་ཝ་ཡོ་གྒ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་བྦེ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཏ་སྶ པ་ན ཨི་མེ་སཾ ‘‘དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སི་ཀྑ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སོ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཝཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀ་མྨི་ཀོ ‘‘ཨི་མེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀིཾ ནི་སྶི་ཏཱ, ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶི་ཏཱ, ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ ནཱ་མ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཾ.
ཛྷཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀོ་པི ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཀིཾ ནི་སྶི་ཏཱ་ནི, ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶི་ཏཱ་ནི. ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ནཱ་མཾ, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ རཱུ་པ’’ནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཾ.
ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱཏི པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ, ཀཱ་ལེ་ན པ་ར་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ པ་གུ་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ པ་ནི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི.
ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་མྨཱ་ར་བྷ་སྟ་ཉྩ ག་གྒ་ར་ནཱ་ལི༹་ཉྩ ཏ་ཛྫ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝཱ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་ཉྩ ནཱ་སཱ་པུ་ཊ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ཏི. ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཏེ པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བྷ་སྟཱ་ཡ ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ་ཡ ག་གྒ་ར་ནཱ་ལི༹་ཡཱ བྷི་ནྣཱ་ཡ ཏ་ཛྫེ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མེ ཨ་ས་ཏི སོ ཝཱ་ཏོ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡེ བྷི་ནྣེ ནཱ་སཱ་པུ་ཊེ ཝི་དྡྷ་སྟེ ཙི་ཏྟེ ཙ ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡཱ་དི་ནི་རོ་དྷཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ས་མུ་ད་ཡཾ, ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ. ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝཱ པ་ན་སྶཱཏི ཀཱ་ཡོ་ཝ ཨ་ཏྠི, ན ས་ཏྟོ, ན པུ་གྒ་ལོ, ན ཨི་ཏྠཱི, ན པུ་རི་སོ, ན ཨ་ཏྟཱ, ན ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ, ནཱ་ཧཾ, ན མ་མ, ན ཀོ་ཙི, ན ཀ་སྶ་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི པ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་མེ་ཏཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ ས་ཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སཱ ན ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི ཉཱ་ཎ་པ་མཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་ཏི་པ་མཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ན ཙ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཝཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི ཨུ་པ་རི་ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ པི་ཀཱ་རོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་བྦ་དེ་ས་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.