༡. མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནི་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ. མེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ་པ་དཱ་ནི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ, ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ ན་ཡེ་ན པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་མཱུ་པ་དེ་ས་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ག་ར་ཧ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ་ཧེ་ས – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༥༣) ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༢༢) ཨུ་པ་དེ་སེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ས་ལཱི ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྶ མུ་ཎྜ་ཀ་སྶ ས་མ་ཎ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧) ག་ར་ཧ་ཎེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡) ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༩༨) ཨཱ་ཀཱ་རེ. ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀ, ཡེ་ན ས་མ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཎཾ, ཨཱ་ན་ནྡཾ, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ – ‘སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ, བྷ་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི སཱ་དྷུ ཀི་ར བྷ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན སུ་བྷ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༥) ནི་ད་སྶ་ནེ. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ཀཱ་ལཱ་མཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ་ཏི? ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, བྷ་ནྟེ. སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ་ཏི? སཱ་ཝ་ཛྫཱ, བྷ་ནྟེ. ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ ཝཱ་ཏི? ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, བྷ་ནྟེ. ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝཱ, ཀ་ཐཾ ཝོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་མ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ, ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཊྛེ་ན ཨེ་ཝཾས་དྡེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི – ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ ས་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན པ་ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ནི་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ནཱ་ཧཾ ས་ཡ་མྦྷཱུ, ན མ་ཡཱ ཨི་དཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་ནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ, ག་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ས་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, དྷི་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༩-༢༢༣) ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༦༩) ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཙ པ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནཱུ་ན་མ་ན་དྷི་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི.
མེ-ས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༡) མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༨༨) མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༩) མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་ཡཱ སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ‘‘མ་མ སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡེ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
སུ་ཏནྟི ཨ་ཡཾ སུ་ཏ-ས་དྡོ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཙ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ ག་མ་ན-ཝི་སྶུ་ཏ-ཀི་ལི་ནྣ-ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནུ་ཡོ་ག-སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ-སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘སེ་ནཱ་ཡ པ་སུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༡༡) ཝི་སྶུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶཱ་ཏི’’ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༥༧) ཀི་ལི་ནྣཱ ཀི་ལི་ནྣ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༧.༡༢) ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡེ ཛྷཱ་ན་པ་སུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༨༡) ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༤༡) སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༣༩) སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ‘‘ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མེ-ས་དྡ་སྶ ཧི མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ སུ་ཏཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི. མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་མ སུ་ཏཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ ཨེ་ཝནྟི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. མེཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཏ་སྶཱ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. མེཏི ཨ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ མ་ཡཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. མེཏི པུ་གྒ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དྡི་སི་སྶཱ་མི, ཏཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཝནྟི ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི, མེཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ, སུ་ཏནྟི ཝི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཀ་ཏྟུ་ཝི་ས་ཡེ ག་ཧ་ཎ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. མེཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – མ་ཡཱ ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཙ མེཏི ཙ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཀི་ཉྷེ་ཏྠ ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨེ་ཝ་ནྟི ཝཱ མེ་ཏི ཝཱ ནི་དྡེ་སཾ ལ་བྷེ་ཐ? སུ་ཏནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་ཉྷི ཏ་མེ་ཏྠ སོ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷཾ, ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཙ མེཏི ཙ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. སུ་ཏནྟི དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཝནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏི. ན ཧི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་སཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ན སོ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ན མ་ཡཱ སུ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་ཧེ་ན པ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི, ཨ་ས་མྨོ་སེ་ན པ་ན ས་ཏི་སི་དྡྷི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, ས་ཏི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་ཀོ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྟ་སི་དྡྷི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨེ་ཝནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ དཱི་པེ་ཏི, ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ན མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, པུ་ན བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷིཾ པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ས་མྨཱ ཨ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན པ་ན ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི. ན ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཙ ས་པྤུ་རི་སེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝནྟི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ན ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷ་དྡ་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱི་པེ་ཏི, སུ་ཏནྟི ས་ཝ་ན་ཡོ་གེ་ན པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སེ ཝ་ས་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཝཱ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཨི་ཙྩ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི. ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི, པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི. ཨི་ཏི པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཋཱ་ནེ ནི་དཱ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ སོ་ཏ་བྦ་བྷེ་ད་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཝནྟི ཙ ཨི་དཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ – ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཨི་དཾ ས་ཝ་ན་ཡོ་ག་དཱི་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ – ‘‘བ་ཧཱུ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ དཱི་པེ་ནྟོ ས་ཝ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྷི དྷ་མྨཾ ཨཱ་ད་རེ་ན ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟོ མ་ཧ་ཏཱ ཧི་ཏཱ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨོ སོ་ཏ་བྦོ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ད་ཧ་ནྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཏ་མེ་ཝེ་ཏཾ མ་ཡཱ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་པ་དི་ས་ཏི, ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏི, དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མི་དཾ མ་ཡཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་ད་སྶ ད་ས་བ་ལ་དྷ་ར་སྶ ཨཱ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ནོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ནཱ་དི་ནོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ དྷ་མྨ་དཱི་པ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ པ་དེ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཝཱ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ས་བྦ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ཏི ཨ་སྶ་དྡྷཾ, ས་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི སཱ་ས་ནེ;
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝཾ, ཝ་དཾ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཀནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡེ་སོ. ས་མ་ཡནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡས་དྡོ –
ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཁ་ཎེ ཀཱ་ལེ, ས་མཱུ་ཧེ ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛི་སུ;
པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཙ, པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཙ དི་སྶ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ སྭེ་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༧) ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༩) ཁ་ཎོ. ‘‘ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༣༥༨) ཀཱ་ལོ. ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ པ་ཝ་ན་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱུ་ཧོ. ‘‘ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཁོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ‘བྷ་དྡཱ་ལི, ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༣༥) ཧེ་ཏུ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་གྒཱ་ཧ་མཱ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་མ་ཎ་མུ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀེ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༢༦༠) དི་ཊྛི.
‘‘དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོ, ཡོ ཙ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ;
ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དྷཱི་རོ, པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩) པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ‘‘ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༤) པ་ཧཱ་ནཾ. ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༣.༡) པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་ར-ཨུ་ཏུ-མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་ས-ར་ཏྟི-དི་ཝ-པུ་བྦ་ཎྷ-མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ-སཱ་ཡ་ནྷ- པ་ཋ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ-མུ་ཧུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་ད་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏེ་སུ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཡ་མྷི ཡ་མྷི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨུ་ཏུ་མྷི མཱ་སེ པ་ཀྑེ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཐེ་ར་སྶ སུ་ཝི་དི་ཏཾ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ ཨ་སུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་ཏུ་མྷི ཨ་སུ་ཀ་མཱ་སེ ཨ་སུ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ, བ་ཧུ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཡེ ཝཱ ཨི་མེ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ས་མ་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་མ་ཡོ སཾ་ཝེ་ག་ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་མ་ཡོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ས་མ་ཡོ མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡ་ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་པྤ་ཀཱ་སཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཝ ས་མ་ཡཱ, ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡེ་སུ ཨ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་དྭ་ཡ་ས་མ་ཡེ་སུ དྷ་མྨི་ཀ་ཐཱ་ས་མ་ཡོ, དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ, ཏེ་སུ་པི ས་མ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི ཙ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཙ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཝི་ན་ཡེ ཙ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཀཱ་ལ་ཏྠོ ཙ ས་མཱུ་ཧ་ཏྠོ ཙ ས་མ་ཡོ, ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ ས་མ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.
ཝི་ན་ཡེ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡོ ཧི སོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.
ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྨི་ཉྩ ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀེ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡ་ཉྷི ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་སི, ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ ས་མ་ཡཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི.
ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ, བྷུ་མྨེ་ན ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ན སོ ཨི་དྷཱ’’ཏི.
པོ་རཱ་ཎཱ པ་ན ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི – ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝཱ – ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ – ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཨེ་ས, ས་བྦ་ཏྠ བྷུ་མྨ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ག་ཝཱཏི ག་རུ. ག་རུ་ཉྷི ལོ་ཀེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་བྦ་གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་རུ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎེ་ཧི་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛཾ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ;
ག་རུ་གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ –
‘‘བྷཱ་གྱ་ཝཱ བྷ་གྒ་ཝཱ ཡུ་ཏྟོ, བྷ་གེ་ཧི ཙ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ, བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’ཏི. –
ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་རཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན – ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཏྠུ་ཀཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝོ ས་ཏྠཱ’’ཏི ས་ཏྠུ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཾ ཛ་ནཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏི.
ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ དེ་ས་ཀོ ད་ས་བ་ལ་དྷ་རོ ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ, སོ་པི བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨཱ་སཱ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ད་མ་ཏྟཾ ཛ་ནཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི.
ཨེ་ཝནྟི ཙ བྷ་ཎ་ནྟོ དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. མེ སུ་ཏནྟི སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. བྷ་ག་ཝཱཏི དེ་ས་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ.
ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཀྐཱ་ཏི དཱི་པི་ཀཱ, ཏ་ཉྩ ན་ག་རཾ ‘‘མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སོ སུ་ཁ་ཎོ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟི་མྤི ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཋི་ཏཱ་སུ མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་སུ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ དྷཱ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ. ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒི་པ་རི་དཱི་པ་ན་མེ་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཋཱ་ན་ག་མ་ན་ནི་སི་ནྣ་ས་ཡ་ན་པྤ་བྷེ་དེ་སུ རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏེ་ན ཋི་ཏོ་པི ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣོ་པི ས་ཡཱ་ནོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་པ་ཏ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཧ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སུ་བྷ་ག་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ སུ་བྷ་ག་ཏྟཱ སུ་བྷ་གཾ, སུ་ནྡ་ར་སི་རི་ཀ་ཏྟཱ སུ་ནྡ་ར་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ཝ་ན་སྶ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ དི་ཝ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚ་ཎ་ས་མ་ཛྫ་ཨུ་སྶ་ཝེ ཀ་རོ་ནྟཱ བྷོ་ག་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི, སུ་ནྡ་ར་སུ་ནྡ་རེ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མེ པ་ཏྠེ་ནྟི ‘‘པུ་ཏྟཾ ལ་བྷཱ་མ, དྷཱི་ཏ་རཾ ལ་བྷཱ་མཱ’’ཏི, ཏེ་སཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ སུ་ནྡ་ར་སི་རི་ཀ་ཏྟཱ སུ་ནྡ་ར་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཙ སུ་བྷ་གཾ. ཨ་པི་ཙ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི སུ་བྷ་གཾ. ཝ་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཏྟིཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ནུ་ཏེ ཨི་ཏི ཝཱ ཝ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀུ་སུ་མ-ག་ནྡྷ་ས་མྨོ་ད་མ་ཏྟ་ཀོ་ཀི་ལཱ་དི་ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ་བྷི་རུ་ཏེ་ཧི མ་ནྡ་མཱ་ལུ་ཏ་ཙ་ལི་ཏ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་པ་ལླ་ཝ་པ་ལཱ་སེ་ཧི ཙ ‘‘ཨེ་ཐ མཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནོ ཡཱ་ཙ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་བྷ་ག་ཉྩ ཏཾ ཝ་ན་ཉྩཱ་ཏི སུ་བྷ་ག་ཝ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནེ. ཝ་ན་ཉྩ ནཱ་མ རོ་པི་མཾ, ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི རོ་པི་མཱ་ནི. ཨ་ནྡྷ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝ་ན་ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ་ནི. ཨི་ད་མྤི ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ལ་རཱ་ཛ་མཱུ་ལེཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ལ་རུ་ཀྑོ་པི སཱ་ལོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གཱ་མ་སྶ ཝཱ ནི་ག་མ་སྶ ཝཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཧ་ནྟཾ སཱ་ལ་ཝ་ནཾ, ཏ་ཉྩ་སྶ ཨེ་ལ༹་ཎྜེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༢༥) ‘‘ཨ་ནྟ་རེ་ན ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན’’ནྟི ཙ (དཱི. ནི. ༢.༡༩༥) ཝ་ན་པྤ་ཏི་ཛེ་ཊྛ་ཀ་རུ་ཀྑོ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཏ་ཝེ་ཝ དེ་ཝ ཝི་ཛི་ཏེ, ཏ་ཝེ་ཝུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱ;
ཨུ་ཛུ་ཝཾ་སཱ མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ, ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཱ མ་ནོ་ར་མཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༩.༤);
ཡོ ཀོ་ཙི རུ་ཀྑོ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ལུ་ཝ་བཱི་ཛཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ སཱ་ལ་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༩). ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ན་པྤ་ཏི་ཛེ་ཊྛ་ཀ་རུ་ཀྑོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. རཱ་ཛ་ས་དྡོ པ་ན་སྶ ཏ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ དྷ་མྨི་ཀ ནི་གྲོ་དྷ་རཱ་ཛ་སྶཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༥༤). ཏ་ཏྠ དྭེ་དྷཱ ས་མཱ་སོ, སཱ་ལཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ཏི་པི སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ, སཱ་ལོ ཙ སོ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛེ་ན རཱ་ཛཱ ཙ ཨི་ཏི་པི སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ. མཱུ་ལནྟི ས་མཱི་པཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི མཱུ་ལ་ས་དྡོ, ‘‘མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་སི་ར་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཱ་ནི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༩༥) མཱུ་ལ་མཱུ་ལེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥) ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་མྷི. ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ ཚཱ་ཡཱ ཕ་ར་ཏི, ནི་ཝཱ་ཏེ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱི་པེ. ཨི་དྷ པ་ན ས་མཱི་པེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་སྶ ས་མཱི་པེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་དི ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ‘‘སུ་བྷ་ག་ཝ་ནེ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་མཱུ་ལེ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ནྟི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ན་ནུ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ ‘‘ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱི་པེ གོ་ཡཱུ་ཐཱ་ནི ཙ་ར་ནྟཱ་ནི ‘‘ག་ངྒཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟི, ཡ་མུ་ནཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཡ་དི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱི་པེ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནཾ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་མཱུ་ལཾ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་བྷ་ག་ཝ་ནེ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་མཱུ་ལེ’’ཏི. གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྷི་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི, སུ་བྷ་ག་ཝ་ནཱ་དི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཐཱ པུ་རི་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་བྷི་ཡོ་གཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ. པུ་རི་མེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་ག་མ་ནཾ. པུ་རི་མེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་པྥཱ་ད་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཀ་ར་ཎེ ནི་རུ་པ་ལེ་པ་ནཾ. པུ་རི་མེ་ན དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཁཱ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ཡོ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ. པུ་རི་མེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལ་ཏཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ. པུ་རི་མེ་ན ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏ་སྶ ལོ་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ལོ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་ནི་པྥཱ་ད་ནཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་རཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཋ་མཾ ལུ་མྦི་ནི་ཝ་ནེ, དུ་ཏི་ཡཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏེ་ན་སྶ ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི དེ་ས་ཀཱ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཡཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་མ་ཡེ. ཡ་སྨི་ཉྩ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་མཱུ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྲ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་མཱུ་ལེ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ དེ་ས་ཀཱ་ལེ དཱི་པེ་ཏི. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཡུ་ཏྟེ དེ་སེ ཀཱ་ལེ ཝཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི. ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ བཱ་ཧི་ཡཱ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༡༠) ཨཱ་དི་ཙེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཁོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱཏི ལོ་ཀ་ག་རུ་དཱི་པ་ནཾ. བྷི་ཀྑཱུཏི ཀ་ཐཱ་ས་ཝ་ན་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཀོ་ཏི བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༥) ན་ཡེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨཱ་ལ་པི ཨ་བྷཱ་སི ས་མྦོ་དྷེ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ཉཱ་པ་ནེ་པི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. པ་ཀྐོ་ས་ནེ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༡༡).
བྷི་ཀྑ་ཝོཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཉྩ བྷི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་ག་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་པི ཧི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་པི. བྷི་ཀྑ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རི་ཏཱ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་པཱི་ཏི ས་དྡ་ཝི་དཱུ མ་ཉྙ་ནྟི. ཏེ་ན ཙ ནེ་སཾ བྷི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་ག་སི་དྡྷེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧཱི་ནཱ་དྷི་ཀ་ཛ་ན་སེ་ཝི་ཏཾ ཝུ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་དྡྷ་ཏ་དཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི. བྷི་ཀྑ་ཝོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་པྥཱ་ར་སོ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ན་ཡ་ན་ནི་པཱ་ཏ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁེ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ནེ་སཾ སོ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ས་མྦོ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་པི ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. སཱ་དྷུ་ཀ་ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ ཧི སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི.
ཨ་པ་རེ་སུ་པི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཀ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི་ཏི ཙེ. ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛཱ་ས་ནྣ་ས་དཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་པ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. པ་རི་སཱ་ཡ ཙ ཛེ་ཊྛཱ བྷི་ཀྑཱུ, པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. སེ་ཊྛཱ, ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ ཙ. ཨཱ་ས་ནྣཱ, ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ་སུ ས་ཏྠུ་ས་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ. ས་དཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ, ས་ཏྠུ་ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཏེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི་པི ཏེ ཨེ་ཝ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི, ན དྷ་མྨ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི. ས་ཏི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ. བྷི་ཀྑཱུ ཧི ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་པི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་པི དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ – ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཀི་ནྣི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དེ་སི་ཏཱ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, ན ཝཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ. ཏེ་ན ནེ་སཾ ས་ཏི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི.
བྷ་ད་ནྟེཏི གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ བྷི་ཀྑ་ཝོ་ཏི ཝ་ད་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཙྩཱ་ལ་པ་ནྟི. ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑ་ཝོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་བྷཱ་ས་ཏི. བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ཏེ པ་ཙྩཱ་བྷཱ་ས་ནྟི. བྷི་ཀྑ་ཝོ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དཱ་པེ་ཏི, བྷ་ད་ནྟེ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ པ་ཊི་ཨ་སྶོ་སུཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཎིཾ་སུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡུ་ཛྫ་ལ་ཝི་མ་ལ་སཱ་དུ་ར་ས་ས་ལི་ལཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནི་མྨ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལ་ར་ཙ་ན་ཝི་ལཱ་ས་སོ་བྷི་ཏ་ར་ཏ་ན་སོ་པཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་མུ་ཏྟཱ་ཏ་ལ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཀི་ཎྞ་པ་ཎྜ་ར་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ཏི་ཏྠཾ ཝི་ཡ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷི་ཏྟི་ཝི་ཙི་ཏྲ་ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་ཐཾ ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ, ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་ས་མུ་སྶ་ཡ་སྶ པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་སྶ སུ་ཁཱ་རོ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ད་ནྟ་མ་ཡ-ས་ཎྷ་མུ་དུ་ཕ་ལ་ཀ-ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་ཝི་ན་དྡྷ- མ་ཎི་ག་ཎ་པྤ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡུ་ཛྫ་ལ་སོ་བྷཾ སོ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ལ་ཡཱ་ནཱུ་པུ་རཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་དྡ་ས་མྨི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་མ་དྷུ་ར་སྶ་ར་གེ་ཧ་ཛ་ན་ཝི་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཝི་བྷ་ཝ་སོ་བྷི་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་གྷ་ར་སྶ སུ་ཁ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་ཛུ་ཏི་ཝི་སྶ་ར་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ཏ-སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝི་སཱ་ལ་དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་སཾ་སཱུ་ཙ་ཀ་སྶ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་སཱ་པ་དེ་ས་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. སཱ པ་ནེ་སཱ སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཡ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཏཱ་ཝ ཝི་ཙཱ་ར་ཡི་སྶཱ་མ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ པ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟཾ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཧཱ་ར་ཀོ, ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཧཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཀྑེ་པོ.
ཡཱ་ནི པ་ན ‘‘པ་རི་པ་ཀྐཱ ཁོ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨུ་ཏྟ་རི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཝི་ནེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༡༢༡) ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཁ་ནྟིཾ མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི. ཏེ་སཾ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཀྑེ་པོ.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ནཱ་གཱ སུ་པ་ཎྞཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ ཨ་སུ་རཱ ཡ་ཀྑཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ད་ཡོ དེ་ཝཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མེ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ‘‘ཀིཾ སཱུ་དྷ ཝི་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སེ་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སུ. ནི. ༡༨༣) ན་ཡེ་ན པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟ-མཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟ-བྲ་ཧྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ-ས་ཀྐ་པ་ཉྷ-ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ-མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ-སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ- ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ-སཱུ་ཙི་ལོ་མ-ཁ་ར་ལོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ཏེ་སཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ.
ཡཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཾ ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ཙ་ནྡཱུ་པ་མཾ པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཱུ་པ་མཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱུ་པ་མཾ ཕེ་ཎ་པི་ཎྜཱུ་པ་མཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཱུ་པ་མ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི. ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ.
ཨེ་ཝ་མི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ནི་ཀྑེ་པེ་སུ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ཉྷི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ? པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ མཱ་ནེ. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུཾ ‘‘ཡཾ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ མ་ཡཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མ, བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཏཱི་ཎི ལི་ངྒཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི ས་ཏྟ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཙ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎྛི་པ་དཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྷ་བྦཱ ཨི་མེ ཨི་མཾ མཱ་ན་ཁི་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཏེ་སཾ སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མཱ་ནཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝཱ མཱ་ན་བྷ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ས་བྦེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ. ས་བྦེ་ས་ནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧི ཨ་ཡཾ ས་བྦ-ས་དྡོ. སོ ཡེ་ན ཡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ, ‘‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་བྦ་ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི. དྷ་མྨ-ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི-ས་ཙྩ-ས་མཱ་དྷི-པ་ཉྙཱ-པ་ཀ་ཏི-ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཉྙ་ཏཱ-པུ་ཉྙཱ་པ་ཏྟི-ཉེ་ཡྻཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༥.༧༣) ཧི དྷ་མྨ་ས་དྡོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༩༩) ས་ཙྩེ་སུ. ‘‘ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱ་དྷི་མྷི.
‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ, ཝཱ་ན་རི་ནྡ ཡ་ཐཱ ཏ་ཝ;
ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ, དི་ཊྛཾ སོ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡.༥༧) པ་ཉྙཱ་ཡ.
‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཐོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཀ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡.ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ) ས་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༢༡) སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡཾ. ‘‘དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢) པུ་ཉྙེ. ‘‘དྭེ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༤༤༣) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཉེ་ཡྻེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་ཀྑ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨཱ. མཱུ་ལ-ས་དྡོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་མྷི ད་ཊྛ་བྦོ.
པ་རི་ཡཱ་ཡས་དྡོ ‘‘མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༠༥) དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི ཁྭེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༣) ཀཱ་ར་ཎེ. ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཛྫ པ་རི་ཡཱ་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༩༨) ཝཱ་རེ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་པི དེ་ས་ནཱ་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ས་བྦེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་དེ་ས་ན་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏྟཱ ཙ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ, ན ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ པ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི.
ཝོཏི ཨ་ཡཾ ཝོ-ས་དྡོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ན་སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི པ་ན ཝོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༢༦) ཧི པ་ཙྩ་ཏྟེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎཱ་མེ་མི ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༥༧) ཨུ་པ་ཡོ་གེ. ‘‘ན ཝོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༥༧) ཀ་ར་ཎེ. ‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༩༠) ས་མྤ་དཱ་ནེ. ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༤༥) སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཡེ ཧི ཝོ ཨ་རི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༥) པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ས་མྤ་དཱ་ནེ ད་ཊྛ་བྦོ.
བྷི་ཀྑ་ཝེཏི པ་ཏི་སྶ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པུ་ནཱ་ལ་པ་ནཾ. དེ་སེ་སྶཱ་མཱིཏི དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, དུ་ཏི་ཡེ་ན ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་དེ་ས་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐཱཏི ཏ་མ་ཏྠཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏཾ དེ་ས་ནཾ མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཐ. སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཏཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ སཱ་དྷུ ས་དྡོ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་སུ་ནྡ་ར་ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ མེ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༩༥) ཧི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༨༦) ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ. ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༤༩) ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ.
‘‘སཱ་དྷུ དྷ་མྨ་རུ་ཙཱི རཱ་ཛཱ, སཱ་དྷུ པ་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱ ན་རོ;
སཱ་དྷུ མི་ཏྟཱ་ན་མ་དྡུ་བྦྷོ, པཱ་པ་སྶཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཁ’’ནྟི.
ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༡༨.༡༠༡) སུ་ནྡ་རེ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༥.༡༩༢) སཱ་དྷུ་ཀ་ས་དྡོ་ཡེ་ཝ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨེ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨེ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ནྡ་ར་ཏྠེ་པི ཝ་ཏྟ་ཏི. ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན ཧི ད་ལ༹ྷ་མི་མཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཐ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན མ་མ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཎཱ་ཐ. སུ་ནྡ་ར་ཏྠེ་ན སུ་ནྡ་ར་མི་མཾ བྷ་དྡ་ཀཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཐ, ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱ་མེ་ཐ ཙི་ཏྟེ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནེ་ཏྠ ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐཱཏི སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ. སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་ནི་ཡོ་ཛ་ནེ་ན མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ. པུ་རི་མ་ཉྩེ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ཝཱ་ར་ཎཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ཝཱ་ར་ཎཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་དཱི་སུ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ས་བྱ་ཉྫ་ནོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཏ་སྨཱ ས་ཝ་ནཱི་ཡོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ཙྪི་མེ་ན སཱ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. སཱ་དྷུ་ཀ་པ་དཾ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་རོ དེ་ས་ནཱ་ག་མྦྷཱི་རོ ཙ, ཏ་སྨཱ སུ་ཎཱ་ཐ སཱ་དྷུ་ཀཾ, ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་རོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རོ ཙ, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱིཏི དེ་སེ་སྶཱ་མི. ‘‘ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ དེ་ས་ནཾ ན སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏོ་ཝ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ནཾ བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་ནི ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་རོ –
‘‘སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན་པི དེ་སེ་ཏི, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན་པི བྷཱ་ས་ཏི;
སཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡི་ཝ ནི་གྒྷོ་སོ, པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨུ་དཱི་ར་ཡཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༡༤);
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ཨེ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི དེ་སཱ་པ་དེ་སེ ནི་པཱ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༩༠). ཀ་ཏྠ་ཙི སཱ་ས་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༡). ཀ་ཏྠ་ཙི ཨོ་ཀཱ་སཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོ;
པུ་ན་རཱ་ཡུ ཙ མེ ལ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༦༩);
ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཨ་སྶཾ པ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠). ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏུཾ པུ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཉེ་ཡྻོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཨི་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཉྙ་ནཱ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀོ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་མོ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་ཏྠི. སོ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཉེ་ཡྻོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཨི་ཏི. སྭཱ་ཡཾ –
པུ་ཐཱུ་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ;
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, པུ་ཐུ་ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནོ ཨི་ཏི.
སོ ཧི པུ་ཐཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – པུ་ཐུ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ནེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ མུ་ཁ་མུ་ལློ་ཀི་ཀཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ས་བྦ་ག་ཏཱི་ཧི ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨོ་གྷེ་ཧི ཝུ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ས་ནྟཱ་པེ་ཧི ས་ནྟ་པྤ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ཧི པ་རི་ད་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ར་ཏྟཱ གི་དྡྷཱ ག་དྷི་ཏཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣཱ ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ པ་ལི་བུ་དྡྷཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཨཱ་ཝུ་ཊཱ ནི་ཝུ་ཏཱ ཨོ་ཝུ་ཏཱ པི་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༥༡). པུ་ཐཱུ་ནཾ ཝཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐ་མ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ནཾ ནཱི་ཙ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. པུ་ཐུ ཝཱ ཨ་ཡཾ, ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཝི་སཾ་ས་ཊྛོ སཱི་ལ་སུ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཛ་ནོ་ཏི་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི དྭཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཡེ་ཏེ –
དུ་ཝེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, བུ་དྡྷེ་ནཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ;
ཨ་ནྡྷོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨེ་ཀོ, ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཀོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཏི. –
དྭེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡཱཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི, ཨ་ན་ཡེ ན་ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ཡེ ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ཙ ལོ་ཀེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨). ས་པྤུ་རི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ‘‘ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་ན སོ་བྷ་ནཱ པུ་རི་སཱ་ཏི ས་པྤུ་རི་སཱ. ས་བྦེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ དྭེ་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ་པི ཧི ཨ་རི་ཡཱ ཙ ས་པྤུ་རི་སཱ ཙ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཝེ ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི དྷཱི་རོ,
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི;
དུ་ཁི་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩ ཀ་རོ་ཏི ཀི་ཙྩཾ,
ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ ས་པྤུ་རི་སཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༧༨);
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བུ་དྡྷཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ, ན ཙ ད་སྶ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཱི, སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི་ཏི དུ་ཝི་དྷོ, ཏེ་སུ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་པི ཨ་དི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ, ན ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་གོ་ཙ་ར་ཏོ. སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཙ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་རི་ཡེ པ་སྶ་ནྟི. ན ཙ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝི་ནོ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སི་ནོ ཀི་ར ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཀཱི་དི་སཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཙ་ར་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དུ་ཛྫཱ་ནཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི སོ ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏ་སྨཱ ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་སྶ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན, ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༧). ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལོ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན –
དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ཏྠ པ་ཉྩ་དྷཱ;
ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ, ‘‘ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་པི ཝི་ན་ཡེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོཔི ཧི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོཔི ཏ་ད་ངྒ་པ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཧཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པ་ཧཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ཨ་ཡཾ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ)
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི,
པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡);
ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘སཾ་ཝ་རོ’’, ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཐཱ ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་སུ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏ་མ་སྶ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛཱི་ནཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི གཱ་ཧ་སྶ, མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཨ་མ་གྒེ མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྷ་ཡེ ཨ་བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ, མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཏ་ད་ངྒ་པ་ཧཱ་ནཾནཱ་མ.
ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ སེ་ཝཱ་ལ་སྶ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢༧༧) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཙཱ་ག་ཊྛེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཏོ ཝཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་པེ་ཏཾ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་པི པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ, བྷེ་ད་ཏོ ཙ ད་ས་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ བྷི་ནྣ་སཾ་ཝ་ར་ཏྟཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ་པི. ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་སཱ. ཡེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་སཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ. ཡོ ཨེ་ཝ སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, སོ ཨེ་ཝ སོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. ཡོ ཨེ་ཝ སོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, སོ ཨེ་ཝ སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡཱ. ཡེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡཱ. ཨ་རི་ཡེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་སེ་ཏི ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝཱ ཨེ་སེ་སེ ཨེ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏྠེ ས་མེ ས་མ་བྷཱ་གེ ཏ་ཛྫཱ་ཏེ ཏ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི.
‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ནི་དྡི་སཱི་ཏི? པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ, པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ, པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཏི དྷ་མྨ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ དེ་ས་ནཱ.
ཏ་ཏྠ, ‘‘ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཏི་སྶོ? སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༠) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཡཾ པུ་ཏི་སོ ཚ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་རོ ཙ་ཏུ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༤༣) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ནྡྷོ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ དྭི་ཙ་ཀྑུ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནྡྷོ’’ཏི? (ཨ. ནི. ༣.༢༩) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ. ‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི, ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ…པེ… སུ་དྡྷ་མ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༤.༡༢༡) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ.
སྭཱ་ཡཾ ཨི་དྷ ཡ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ, ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ མ་ཉྙ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུཾ, ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ནི་དྡི་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་བྦ་ས་ཀྐཱ་ཡ་དྷ་མྨ་ཛ་ནི་ཏཾ མ་ཉྙ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ, པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཐ་ཝི་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཐ་ཝཱི ས་མྨུ་ཏི་པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ པ་ཐ་ཝཱི. ཏཱ་སུ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༡༧༣) ཝུ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཐ་ཝཱི. ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎེ་ཡྻ ཝཱ ཁ་ཎཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༨༥) ཝུ་ཏྟཱ ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི. ཡེ ཙ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, ཨ་ཡོ་ལོ་ཧཱ་ད་ཡོ ཙ བཱ་ཧི་རཱ. སཱ ཧི ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི. ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་མེ་ཀོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༦༠) ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཐ་ཝཱི, ནི་མི་ཏྟ་པ་ཐ་ཝཱི་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་མྨུ་ཏི་པ་ཐ་ཝཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ ས་བྦཱ་པི ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏཱ་སུ ཡཾ་ཀ་ཉྩི པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ཐ་ཝི་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་བྷཱ་གེ་ན ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་བྷཱ་གཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ས་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ས་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. སོ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡཾ ཝཱ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཐ་ཝི་ཏོ ས་ཉྙ་ཏྭཱཏི སོ ཏཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཉྙཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཧི པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༨༨༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཐཱ་མ་པ་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་པ་པ་ཉྩེ་ཧི ཨི་དྷ མ་ཉྙ་ནཱ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ཧི མ་ཉྙ་ཏི ཀ་པྤེ་ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏོ ཙ་སྶ ཏཱ མ་ཉྙ་ནཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ན་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ ཨ་ཡཾ ཀེ་སཱ ལོ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝཱི་ས་ཏི་བྷེ་དཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བཱ་ཧི་རཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ བཱ་ཧི་རཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨ་ཡོ ལོ་ཧཾ ཏི་པུ སཱི་སཾ ས་ཛ྄ཛྷཾ མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཾ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ ཏི་ཎཾ ཀ་ཊྛཾ ས་ཀྑ་རཱ ཀ་ཋ་ལཾ བྷཱུ་མི པཱ་སཱ་ཎོ པ་བྦ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༧༣) ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རཱ པ་ཐ་ཝཱི ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ནི་མི་ཏྟ་པ་ཐ་ཝཱི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ཨ་ཧཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, མ་མ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, པ་རོ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, པ་ར་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི, མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི, དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡ་ཉྷི ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི ཀེ་སེ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ལོ་མེ, ན་ཁེ, ད་ནྟེ, ཏ་ཙཾ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ པ་ན ར་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་ཏི མེ ཀེ་སཱ སི་ཡུཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ལོ་མཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ པ་ན ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ན་ནྡིཾ ས་མ་ནྣཱ་ནེ་ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ སི་ནི་དྡྷ་མུ་དུ་སུ་ཁུ་མ་ནཱི་ལ་ཀེ་སོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ པ་ན ན་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ཝི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏི, ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ པ་ཐ་ཝིཾ མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༡༨༧) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པ་ན ཀེ་སཾ ‘‘ཛཱི་ཝོ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ལོ་མཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ པ་ཐ་ཝིཾ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ, ཏཾ ནེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠༢) ཨི་མི་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཀེ་སཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཨེ་ཏཾ མ་མ ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ པ་ཐ་ཝིཾ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཏཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི མ་ཉྙ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་ར་མྤི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ནི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. མ་མ ཨ་ཡོ མ་མ ལོ་ཧ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཡཱ་དཱི་ནི མ་མཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི གོ་པ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་ཏི མེ ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་ད་ཡོ སི་ཡུཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན་ནྟི ཝཱ པ་ནེ་ཏྠ ན་ནྡིཾ ས་མ་ནྣཱ་ནེ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ནྣ་ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི བཱ་ཧི་རཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ཝི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སེ་ཡྻོ་སྨཱི་ཏི ཝཱ, ས་དི་སོ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧཱི་ནོ་སྨཱི་ཏི ཝཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༣༢) ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རཾ པ་ཐ་ཝིཾ མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ཡེ ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ཡཾ ‘‘ཛཱི་ཝོ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ལོ་ཧཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རཾ པ་ཐ་ཝིཾ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ, སོ ཨ་ཧཾ. ཡོ ཨ་ཧཾ, ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༣༡) པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་པ་ཐ་ཝིཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རཾ པ་ཐ་ཝིཾ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི བཱ་ཧི་རཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཏཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི མ་ཉྙ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་སྶོ་པི མ་ཉྙ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.
པ་ཐ་ཝི་ཡཱ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཐ་ཝི་ཡཱཏི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ཉྩ་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, པ་རོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, པ་ར་སྶ ཀི་ཉྩ་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་ཐཾ རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཁོ མེ ཨ་ཏྟཱ, སོ ཁོ པ་ན མེ ཨ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ རཱུ་པེ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༣༡) ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དི་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་སུ པ་ཐ་ཝཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་སྶོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ སོ ཁོ པ་ན མེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཉྙ་ནྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི སི་ནེ་ཧཾ ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀ་ཉྩ མཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན སོ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་དཱ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ ཨེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ་ཡོ་པི པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟི.
པ་ཐ་ཝི་ཏོ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཐ་ཝི་ཏོཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ནི་གྒ་མ་ནཾ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཐ་ཝི་ཏོ མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཡ་མ་སྶ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ན་སྶ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སི་ནེ་ཧཾ མཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པ་རེ ཨཱ་ཧུ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ པ་རི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ་པི མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཐ་ཝི་ཏོ མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཐ་ཝིཾ མེ་ཏི མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན མ་མཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ ཙཱ་ཡཾ མ་མ ཀེ་སཱ, མ་མ ལོ་མཱ, མ་མ ཨ་ཡོ, མ་མ ལོ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཡ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, པ་རཱ་མ་ས་ཏི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ སི་དྡྷེ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ. ཨ་ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ཏོ ཝཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཝཱ. ཡ་སྶཱ ཧི དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྲ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཡཾ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཏ་སྨཱ པུ་བྦེ མ་ཉྙ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ཏོ ཝཱ ཨི་ད་མཱ་ཧ. ཡོ ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཉྙ་ཏི, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ མ་ཉྙ་ཏི, པ་ཐ་ཝི་ཏོ མ་ཉྙ་ཏི, པ་ཐ་ཝིཾ མེ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ནི་སྶི་ཏཾ ཏ་ཎྷཾ ཝཱ དི་ཊྛིཾ ཝཱ པ་ཧཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡོ ཙ པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྑཾ སོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ་པི ཨི་ད་མཱ་ཧ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྑཾ སོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཡོ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ སོ དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ མ་ཉྙ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སོ མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཙ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ, ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ཏ་སྶཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱིཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ, སོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཏཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ མ་ཉྙ་ཏི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཙེ. ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ཏ་སྶཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི, ཡ་སྨཱ ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི པ་ཐ་ཝིཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, ཨ་ཡཾ བཱ་ཧི་རཱ, ཨི་ད་མ་སྶཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨི་མཱ་ནི ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི, ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ? ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུཾ ཏཱི་རེ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ་ཏི དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི, ཨ་ཡཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ? ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ.
ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཉཱ་ཎཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི. ཡོ པ་ཐ་ཝིཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཨི་མཱ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་སྶ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཉྙ་ཏི ཙ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཙཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ…པེ… པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཉྙ་ཏི, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ མ་ཉྙ་ཏི, པ་ཐ་ཝི་ཏོ མ་ཉྙ་ཏི, པ་ཐ་ཝིཾ མེ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ཏ་སྶཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
པ་ཐ་ཝཱི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་པོ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་པཾ ཨཱ་པ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨཱ་པོ. ཏེ་སུ ‘‘ཏ་ཏྠ, ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ག་ཏཾ, སི་ནེ་ཧོ སི་ནེ་ཧ་ག་ཏཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༡༧༤) ཝུ་ཏྟོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཨཱ་པོ. ‘‘ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་པ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟོ ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་པོ. སེ་སཾ ས་བྦཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡེ པ་ན ‘‘པི་ཏྟཾ སེ་མྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ དྭཱ་ད་ས་བྷེ་དཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, ‘‘ཏ་ཏྠ, ཀ་ཏ་མཱ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ བཱ་ཧི་རཾ ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ག་ཏཾ, སི་ནེ་ཧོ སི་ནེ་ཧ་ག་ཏཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ ཏ་ཙ་ར་སོ པ་ཏྟ་ར་སོ པུ་པྥ་ར་སོ ཕ་ལ་ར་སོ ཁཱི་རཾ ད་དྷི ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ བྷུ་མྨཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཱ་ནི ཝཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༧༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཡོ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ནི་མི་ཏྟ་ཨཱ་པོ.
ཏེ་ཛཾ ཏེ་ཛ་ཏོཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཏེ་ཛོ་ཝཱ་རེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཡེ་ན ཙ ས་ནྟ་པྤ་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཛཱི་རཱི་ཡ་ཏི, ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༧༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བཱ་ཧི་རཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ བཱ་ཧི་རཾ ཏེ་ཛོ ཏེ་ཛོ་ག་ཏཾ ཨུ་སྨཱ ཨུ་སྨཱ་ག་ཏཾ ཨུ་སུ་མཾ ཨུ་སུ་མ་ག་ཏཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཀ་ཊྛ་གྒི པ་ལཱ་ལ་གྒི ཏི་ཎ་གྒི གོ་མ་ཡ་གྒི ཐུ་ས་གྒི ས་ངྐཱ་ར་གྒི ཨི་ནྡ་གྒི ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པོ སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པོ ཀ་ཊྛ་ས་ནྣི་ཙ་ཡ་ས་ནྟཱ་པོ ཏི་ཎ་ས་ནྣི་ཙ་ཡ་ས་ནྟཱ་པོ དྷ་ཉྙ་ས་ནྣི་ཙ་ཡ་ས་ནྟཱ་པོ བྷ་ཎྜ་ས་ནྣི་ཙ་ཡ་ས་ནྟཱ་པོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༧༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝཱ་ཡཾ ཝཱ་ཡ་ཏོཏི ཨི་མ་སྶ ཝཱ་ཡ་ཝཱ་ར་སྶཱ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡེ པ་ན ‘‘ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མཱ ཝཱ་ཏཱ ཨ་དྷོ་ག་མཱ ཝཱ་ཏཱ ཀུ་ཙྪི་ས་ཡཱ ཝཱ་ཏཱ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཡཱ ཝཱ་ཏཱ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ཝཱ་ཏཱ ས་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ཁུ་ར་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་སོ པ་སྶཱ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བཱ་ཧི་རཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ བཱ་ཧི་རཾ ཝཱ་ཡོ ཝཱ་ཡོ་ག་ཏཾ ཐ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ རཱུ་པ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, པུ་ར་ཏྠི་མཱ ཝཱ་ཏཱ པ་ཙྪི་མཱ ཝཱ་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཝཱ་ཏཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཝཱ་ཏཱ ས་ར་ཛཱ ཝཱ་ཏཱ ཨ་ར་ཛཱ ཝཱ་ཏཱ སཱི་ཏཱ ཝཱ་ཏཱ ཨུ་ཎྷཱ ཝཱ་ཏཱ པ་རི་ཏྟཱ ཝཱ་ཏཱ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཝཱ་ཏཱ ཀཱ་ལ༹་ཝཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མྦྷ་ཝཱ་ཏཱ པ་ཀྑ་ཝཱ་ཏཱ སུ་པ་ཎྞ་ཝཱ་ཏཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཝཱ་ཏཱ ཝི་དྷཱུ་པ་ན་ཝཱ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༧༦) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཡྭཱ་ཡཾ –
‘‘ཝུ་ཏྟ་མྷི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ, ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཏེ་ན;
ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ས་བྦེ, ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟོ ལ་ཀྑ་ཎོ ཧཱ་རོ’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ནེ་ཏྟི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཡ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཝ་ཏི, རཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྩ བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ སོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་པཾ ཏེ་ཛཾ ཝཱ་ཡཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨཱ་པ་སྨིཾ ཏེ་ཛ་སྨིཾ ཝཱ་ཡ་སྨིཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཨཱ་པ་ཏོ ཏེ་ཛ་ཏོ ཝཱ་ཡ་ཏོ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི སི་དྡྷ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ རཱུ་པ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི, ཏི་སྶོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡོ་ཏི དྭེ་ཝ དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་པོ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ མ་ཉྙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ ས་ངྑཱ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྟཱ པ་ཉྙ་པཱི་ཡ་ནྟི, ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ་པི ཡ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ མ་ཉྙ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ ས་ཏྟེ ནི་དྡི་ས་ནྟོ བྷཱུ་ཏེ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ བྷཱུ་ཏས་དྡོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཨ་མ་ནུ་སྶ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ཏྟ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༠༡) ཧི ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (སུ. ནི. ༢༢༤) ཨེ་ཏྠ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་སུ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༨༦) ཨེ་ཏྠ དྷཱ་ཏཱུ་སུ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༩) ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. ‘‘ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡༠.༡༩༠) ཨེ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ. ‘‘ས་བྦེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀེ ས་མུ་སྶ་ཡ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༢༢༠) ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟེ་སུ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༩༠) ཨེ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ཏྟེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི, ནོ ཙ ཁོ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཧི ཧེ་ཊྛཱ ས་ཏྟཱ ཨི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏེ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. བྷཱུ་ཏེ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཏི་སྶོ་པི མ་ཉྙ་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘སོ པ་སྶ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཾ ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༧.༥༠) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷཱུ་ཏེ སུ་བྷཱ སུ་ཁི་ཏཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཛྫ་ཏི, དི་སྭཱ་པི ནེ ར་ཛྫ་ཏི, སུ་ཏྭཱ་པི, གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི, སཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི, ཕུ་སི་ཏྭཱ་པི, ཉ་ཏྭཱ་པི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏེ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༣.༣༣༧) ཝཱ པ་ན ན་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི བྷཱུ་ཏེ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ སེ་ཡྻཾ ད་ཧ་ཏི. བྷཱུ་ཏེ་སུ ཙ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ཧཱི་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ སེ་ཡྻཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ བྷཱུ་ཏེ་ན, བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཾ ད་ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ…པེ… ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་རེ་ཧི ས་དི་སཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་ཧ་ཏི. ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཡྻཾ ད་ཧ་ཏི. པ་རེ ཧཱི་ནེ ད་ཧ་ཏི, ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མཱ་ནོ …པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༧༦-༨༨༠). ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏེ མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི.
བྷཱུ་ཏེ པ་ན ‘‘ནི་ཙྩཱ དྷུ་ཝཱ ས་སྶ་ཏཱ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ པཱ་ཎཱ ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ ཛཱི་ཝཱ ཨ་ཝ་སཱ ཨ་བ་ལཱ ཨ་ཝཱི་རི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏི་ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱ ཚ་སྭེ་ཝཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱི་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༨) ཝཱ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏེ ཏཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི མ་ཉྙ་ཏི.
ཀ་ཐཾ བྷཱུ་ཏེ་སུ མ་ཉྙ་ཏི? ཏེ་སུ ཏེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ སུ་ཁུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་ཏེ་སུ མ་ཉྙ་ཏི. བྷཱུ་ཏེ་སུ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. བྷཱུ་ཏེ པ་ན ས་མཱུ་ཧ་གྒཱ་ཧེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷཱུ་ཏེ སེ་ཡྻ་ཏོ ད་ཧ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་དི་ས་ཏོ ཝཱ ཧཱི་ན་ཏོ ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏེ་སུ མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷཱུ་ཏེ ནི་ཙྩཱ དྷུ་ཝཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྷུ་ཝཱ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་སྨཱི་ཏི ཝཱ མ་ཉྙ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏེ་སུ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི.