༡. ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ཝ་གྒེ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཏེ ཡ་སོ ཝ་ཎྞོཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ ཨེ་ཀཱ དཱ་རི་ཀཱ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཡཾ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་པ་ཊི་ཝཱི་ས་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དེ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ད་ཏྭཱ པ་ན ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ དེ་ཏི, ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ན་མྤི དེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ་སྶཱ མཱ་ཏཱ ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏཱ’’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཏ་སྶཱ དི་གུ་ཎཾ བྷཱ་གཾ དེ་ཏི. དེ་ནྟཱི ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་གེ ཏཱ་ཡ སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཀ་ཏེ པུ་ན ཨ་པ་རཾ དེ་ཏི, སཱ ཏ་ཏོ་པི སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཏཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་དཾ་སུ. ཏཾ པ་ན ཀུ་ལཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་སྶ་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ས་ནྣཾ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏ་སྶཱ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ས་སུ་ར་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ སཱ དཱ་རི་ཀཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ‘‘པ་ཝི་ས་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་སྶུ་ཡཱ ཋ་པི་ཏཾ པཱུ་ཝཾ ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི ‘‘ཏ་སྶཱ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་སྶཱ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི, ཐེ་རོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. དཱ་རི་ཀཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཋ་པི་ཏཾ པཱུ་ཝཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི’’ནྟི ས་སྶུ་ཡཱ ཀ་ཐེ་སི. སཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྣཱ་མི་དཾ པཱ་ག་བྦྷི་ཡཾ, ཨ་ཡཾ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ས་མ་ཎ་སྶ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི ཏཾ ཀ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ནྟཱི པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ མུ་ས་ལ་ཁ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ པ་ཧ་རི. སཱ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་རེ་ན བ་ལ་ཝ་དུ་ཀྑཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶཱ ས་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨེ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཏ་དཱ་ན་མེ་ཝ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ –

༢༨༦. ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རོ ཏེ ཡ་སོ ཝ་ཎྞོ, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ དི་སཱ;

ནཱ་རི་ཡོ ན་ཙྩ་ནྟི གཱ་ཡ་ནྟི, དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ.

༢༨༧. ‘‘མོ་དེ་ནྟི པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཏ་ཝ པཱུ་ཛཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏེ;

སོ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཝི་མཱ་ནཱ་ནི, ཏ་ཝི་མཱ་ནི སུ་ད་སྶ་ནེ.

༢༨༨. ‘‘ཏུ་ཝཾ་སི ཨི་སྶ་རཱ ཏེ་སཾ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་ནཱི;

ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏཱ མ་ཧ་ནྟཱ་སི, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡེ པ་མོ་ད་སི;

དེ་ཝ་ཏེ པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཙི་ཀྑ, ཀི་སྶ ཀ་མྨ་སྶི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི. –

ཏཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པུ་ཙྪི.

༢༨༦. ཏ་ཏྠ ཡ་སོཏི པ་རི་ཝཱ་རོ. ཝ་ཎྞོཏི ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སོ. ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རོ’’ཏི པ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི ཙ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཏཱ་སུ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རོ ཏེ ཝ་ཎྞོ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ དི་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རོ ཏེ ཡ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནཱ་རི་ཡོ ན་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ དི་སཱཏི ས་བྦཱ་སུ དི་སཱ་སུ ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཏེ, ས་བྦཱ ཝཱ དི་སཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་ཏེ, ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟེ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ཧི ‘‘ཝ་ཎྞེ་ནཱ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཎྞེ་ནཱ་ཏི ཙ ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝ་ཎྞེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་བྦཱ དི་སཱ’’ཏི ཙ ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན དི་སཱ་སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏེ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན་པི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི. ནཱ་རི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏེ་ན ནཱ་རི་ཡོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༢༨༧. མོ་དེ་ནྟཱིཏི པ་མོ་ད་ཡ་ནྟི. པཱུ་ཛཱ་ཡཱཏི པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཾ པཱུ་ཛཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ, ན་ཙྩ་ནྟི གཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཝི་མཱ་ནཱིཏི ཏ་ཝ ཨི་མཱ་ནི.

༢༨༨. ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་ནཱིཏི ས་བྦེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི, ས་བྦེ་ཧི ཝཱ ཏ་ཡཱ ཀཱ་མི་ཏེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏེ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མི་དྡྷཱ. ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏཱཏི སུ་ཛཱ་ཏཱ. མ་ཧ་ནྟཱ་སཱིཏི མ་ཧ་ཏཱི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་སི. དེ་ཝ་ཀཱ་ཡེ པ་མོ་ད་སཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡེ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན པ་ར་མེ་ན པ་མོ་ད་ནེ་ན པ་མོ་ད་སི.

ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི –

༢༨༩. ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ, པུ་རི་མཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ;

དུ་སྶཱི་ལ་ཀུ་ལེ སུ་ཎི་སཱ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨ་སྶ་དྡྷེ་སུ ཀ་ད་རི་ཡེ་སུ ཨ་ཧཾ.

༢༩༠. ‘‘ས་དྡྷཱ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ, སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏཱ ས་དཱ;

པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ན་སྶ, ཨ་པཱུ་ཝཾ ཏེ ཨ་དཱ་ས་ཧཾ.

༢༩༡. ‘‘ཏ་དཱ་ཧཾ ས་སྶུ་ཡཱ་ཙི་ཀྑིཾ, ‘ས་མ་ཎོ ཨཱ་ག་ཏོ ཨི་དྷ;

ཏ་སྶ ཨ་དཱ་ས་ཧཾ པཱུ་ཝཾ, པ་ས་ནྣཱ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི’.

༢༩༢. ‘‘ཨི་ཏི་སྶཱ ས་སྶུ པ་རི་བྷཱ་སི, ཨ་ཝི་ནཱི་ཏཱ་སི ཏྭཾ ཝ་དྷུ;

ན མཾ ས་མྤུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨི་ཙྪི, ‘ས་མ་ཎ་སྶ ད་དཱ་མ་ཧཾ’.

༢༩༣. ‘‘ཏ་ཏོ མེ ས་སྶུ ཀུ་པི་ཏཱ, པ་ཧཱ་སི མུ་ས་ལེ་ན མཾ;

ཀཱུ་ཊ་ངྒ་ཙྪི ཨ་ཝ་དྷི མཾ, ནཱ་ས་ཀྑིཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཙི་རཾ.

༢༩༤. ‘‘ཨ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ;

དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ, ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ.

༢༩༥. ‘‘ཏེ་ན མེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ…པེ…

ཝ་ཎྞོ ཙ མེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.

༢༨༩. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་དྡྷེ་སཱུཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སྶ་དྡྷེ་སུ, ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀ་ད་རི་ཡེ་སུ ས་སྶུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཧཾ ས་དྡྷཱ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༢༩༠-༡. ཨ་པཱུ་ཝནྟི ཀ་པ་ལླ་པཱུ་ཝཾ. ཏེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་སྶུ་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

༢༩༢. ཨི་ཏི་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་མ་ཎ་སྶ ད་དཱ་མ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ ཨ་པཱུ་ཝཾ ད་དཱ་མཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ ན མཾ ས་མྤུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨི་ཙྪི, ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ཝ་དྷུ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏཱ་སཱི་ཏི ས་སྶུ པ་རི་བྷཱ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༢༩༣. པ་ཧཱ་སཱིཏི པ་ཧ་རི. ཀཱུ་ཊ་ངྒ་ཙྪི ཨ་ཝ་དྷི མནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱུ་ཊནྟི ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ པུ་རི་མ་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཀཱུ་ཊ་མེ་ཝ ཨ་ངྒ་ནྟི ཀཱུ་ཊ་ངྒཾ, ཏཾ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཀཱུ་ཊ་ངྒ་ཙྪི. ཨེ་ཝཾ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཝ་དྷི, མ་མ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ཚི་ནྡི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཏ་ཏྟཱ མཾ མཱ་རེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ས་ཀྑིཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཙི་ར’’ནྟི.

༢༩༤. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱཏི ཏ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.