༥. ཨ་པ་ར་ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥. པ་ཉྩ་མེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ གཱ་མ་ནྟ་རེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ པ་ཏྟཾ ཝོ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཝཱ་མཾ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ས་མི་ཉྫི་ཏེ་ན པ་སཱ་རི་ཏེ་ན ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་དེ པ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཾ་མི་སྶོ. ཀ་སྨཱ? ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཡ. ཨ་པི་ཙ ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ རཱུ་པཾ པ་རི་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་བྷ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨོ་ཧཱི་ལེ༹་ནྟི. ཐེ་རོ ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི ‘‘མཱ ཨི་མེ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝིཾ་སཱུ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཐེ་རོ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ དུ་བྦ་ཎྞནྟི ཝི་རཱུ་པཾ. ཏེ་ན་སྶ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. དུ་དྡ་སི་ཀནྟི ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ན་སྶ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀནྟི ར་སྶཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨོ་ཧཱི་ལི༹་ཏ་རཱུ་པཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ད་ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟཱ པ་རཱ་མ་ས་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ པ་རི་བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཨ་རི་ཡཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝཱ.
བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི? ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་ན ཏཾ པ་རི་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏཾ ནེ་སཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ གུ་ཎེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷ་ཝ་ཏོ ནཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
པ་སྶ་ཐ ནོཏི པ་སྶ་ཐ ནུ. ན ཙ སཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པཱ, ཡཱ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣ་པུ་བྦཱཏི རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་བྷེ་དཱ སཱ་ཝ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ, ཏཱ་སུ ཨེ་ཀཱ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི ན སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པཱ, དུ་ལླ་བྷཱ, ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ སཱ ཏེ་ན ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣ་པུ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི, ཏ་ཏྠ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ན ཡོ ཝཱ སོ ཝཱ དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་དྡ་སི་ཀོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ན ཨོ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཏེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ, ཏཾ ཝོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ གུ་ཎ་རཱ་སིཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ནེ་ལ་ངྒོཏི ཨེ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ, ནཱ་སྶ ཨེ་ལ་ནྟི ནེ་ལཾ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ? སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི ནི་དྡོ་ས་ཊྛེ་ན ཨི་དྷ ‘‘ནེ་ལ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏཾ ནེ་ལཾ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ངྒཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནེ་ལ་ངྒོ. སོ ཡཾ ‘‘ར་ཐོ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་སྨཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་ངྒོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སཱི་ལ་ཉྷི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. སེ་ཏོ པ་ཙྪཱ་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སེ་ཏ་པ་ཙྪཱ་དོ. པ་ཙྪཱ་དོཏི ར་ཐ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཀ་མྦ་ལཱ་དི. སོ པ་ན སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་ཝ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ཏོ ཝཱ ཧོ་ཏི ར་ཏྟ་ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘སེ་ཏ་པ་ཙྪཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ‘‘ར་ཐོ སཱི་ལ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི. ཨེ་ཀོ ས་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་རོ. ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ར་ཐོཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ནཱི་གྷནྟི ནི་དྡུ་ཀྑཾ, ཁོ་བྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཁོ་བྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ནྟནྟི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. ཚི་ནྣ་སོ་ཏནྟི པ་ཙྪི་ནྣ་སོ་ཏཾ. པ་ཀ་ཏི་ར་ཐ་སྶ ཧི སུ་ཁ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཀྑ་སཱི་སེ་སུ ནཱ་བྷི་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་ལི་ཏྟཱ་ནཾ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནཾ སོ་ཏོ ས་ཝ་ནཾ ས་ནྡ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན སོ ཨ་ཙྪི་ནྣ་སོ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་ཡཱ སོ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཚི་ནྣ་སོ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཚི་ནྣ་སོ་ཏཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ བ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཨ་བ་ནྡྷ་ནོ. ར་ཐཱུ་པ་ཏྠ་ར་སྶ ཧི ཨ་ཀྑེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ བ་ཧཱུ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན སོ ས་བ་ནྡྷ་ནོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ ཨ་བ་ནྡྷ་ནོ, ཏཾ ཨ་བ་ནྡྷ་ནཾ. པ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎེ་ཧི སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི.
ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སཱི་སེ་ན སུ་ཙ་ཀྐཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དཾ, སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ སྭཱ་རཾ, ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཁོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རི་ཁོ་བྷཾ, ཏ་ཎྷཱུ་པ་ལེ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལེ་པཾ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བ་ནྡྷ་ནཾ སུ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ སུ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.