༡. པ་ཋ་མ་ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་དྡི་ཡོཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་མཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ན ར་སྶ་ཏྟཱ ‘‘ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡོ’’ཏི ནཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. སོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ རཱུ་པེ་ན ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀོ དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་དྡ་སི་ཀོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠ་རི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་དཱ སེ་ཀྑཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. སོ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏེ གྷ་ཊེ་ནྟཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ དི་སྭཱ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡོ་པི སེ་ཁོ ས་མཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཀ་ལླ་ཏ་ཉྩ ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙི. སོ་པི་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་ཏི་པི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཨི་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ, ཨི་ཏི་པི ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་པ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ. ས་ནྡ་སྶེ་ཏཱིཏི ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་ཀེ ཙ ས་མྨཱ ད་སྶེ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ས་མྨཱ ཨཱ་ད་པེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མུ་པེ་ཀྑ་ཎེ་ཧི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ སཱུ་རཾ པ་ས་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ས་མྨཱ ཨུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི, ཝི་ས་དཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝོ་ད་པེ་ཏི. ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ལ་དྡྷ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཙ ཙི་ཏྟཾ ས་མྨཱ པ་ཧཾ་སེ་ཏི, ལ་དྡྷ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ སུ་ཊྛུ ཏོ་སེ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩཱིཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཙ དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎེ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྩི ཨཱ་ས་ཝཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་རཱ་དྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷནྟི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ. ཨ་དྷོཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦ་སྨི་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་དྡྷཾ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཉྩུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པ་ཧཱ་ནཾ. ས་བྦ་དྷི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་དྡྷནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་དྷོཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་བྦ་དྷཱིཏི ཀཱ་མ་བྷེ་དཱ་དི་ཀེ ས་བྦ་སྨིཾ བྷ་ཝེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཡ་དྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ས་བྦ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ་ཏི.
ཨ་ཡཾ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ, སོ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི དི་ཊྛི་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཡཾ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་དཱི་པ་ནཾ. ཏི་ཡ་དྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཡཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ, སཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཏཱ་རི ཨོ་གྷཾ, ཨ་ཏི་ཎྞ་པུ་བྦཾ ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙ ས་བྦ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ པུ་བྦེ སུ་པི་ན་ནྟེ་པི ཨ་ཏི་ཎྞ་པུ་བྦཾ ཀཱ་མོ་གྷོ བྷ་ཝོ་གྷོ དི་ཊྛོ་གྷོ ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷོ་ཏི ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨོ་གྷཾ, སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་ད་ཏཱ་རི ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ, ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ པཱ་རེ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.