༤. པ་ཋ་མ་ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན སཾ་སཱ་རོ་གྷ་ནྟི ཏི་ཏྠཾ, ནི་བྦཱ་ན་མ་གྒོ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ཏ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛི་ད་སྶ་ནཾ ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་སྨིཾ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ ཏི་ཏྠེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ན་གྒ་ནི་ག་ཎྛཱ་དི་ས་མ་ཎཱ ཙེ་ཝ ཀ་ཋ་ཀ་ལཱ་པཱ་དི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱ་དི་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཙ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ.
‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི དི་ཊྛི, མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཁ་མ་ནཾ ཁ་ནྟི, རོ་ཙ་ནཾ རུ་ཙི, ཨ་ཏྠ་ཏོ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨུ་དཱ. ༥༥) པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཙ. ཏ་ཐཱ ནཱ་ནཱ ཁ་ནྟི་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཀཱ, ནཱ་ནཱ རུ་ཙི་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཧི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྪཱ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི, ཁ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྟི, རུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན རུ་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་དི་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ནི་སྶ་ཡཾ ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་ལླཱི་ནཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ཡོ་པི ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི.
ས་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མེ་ན ས་མ་ཎཱ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ལོ་ཀེ་ན ཝཱ ས་མ་ཎཱ་ཏི ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ད་སྶི་ཏོ, པ་ཋ་མེ་ན ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་རེ་སཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝོ་ཧཱ་རོ.
ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙནྟི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀོཏི ཨ་ཏྟཱ. སོ ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙཾ པཱ་པཾ ཏ་བྦི་པཱ་ཀཱ, ས་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ས་སྶ་ཏོ ཨ་མ་རོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ་ཏི ཡ་དི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཨ་ས་སྶ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི པ་རེ་སཾ ད་སྶ་ནཾ མོ་གྷཾ མི་ཙྪཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ན ས་སྶ་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྩོ ཨ་དྷུ་ཝོ ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ’’ཏི ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཙྪེ་དོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ས་ཏྟ་པི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ནྟ་ཝཱཏི ས་པ་རི་ཡ་ནྟོ པ་རི་ཝ་ཊུ་མོ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པྤ་མཱ་ཎོ, ན ས་བྦ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་རཱི་ར་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པ་རི་མཱ་ཎོ པ་ར་མཱ་ཎུ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝཱ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་ཝཱཏི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, ས་བྦ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཀ་པི་ལ་ཀ་ཎཱ་དཱ་དི་ཝཱ་དཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི ཡཾ ས་རཱི་རཾ, ཏ་དེ་ཝ ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ, ཡ་ཉྩ ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ, ཏ་དེ་ཝ ས་རཱི་ར་ནྟི ཛཱི་ཝ་ཉྩ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ‘‘ཨ་རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ.
ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ས་ཏྟོ. ཏ་ཉྷི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ནི་ཙྩ་དྷུ་ཝཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧ་ར་ཏི, སོ མ་ར་ཎ་ཏོ ཨི་དྷ་ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་ད་ཏོ པ་རཾ ཨུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་སྶ་ཏ་གྒཱ་ཧ་མུ་ཁེ་ན སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཨ་ཊྛ ཙ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ན ཧོ་ཏཱིཏི ན་ཏྠི ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠི ཙ ན་ཏྠི ཙཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ས་ཏྟ ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མེ ཀི་ར དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་དེ་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དཱ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་དེ ཁུཾ་སེ་ནྟཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ལ་ཧ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ནཱ. ཀ་ལ་ཧོཏི ཀ་ལ་ཧོ ཨེ་ཝ, ཀ་ལ་སྶ ཝཱ ཧ་ན་ན་ཏོ ཀ་ལ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ. མ་མྨ་གྷ་ཊྚ་ན་ཏོ མུ་ཁ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱི་ཏི མུ་ཁ་ས་ཏྟི, ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ. ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ཡ ཧི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཕ་ལ་མྤི ཝོ་ཧ་རི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘སུ་ཁོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཏཱ་ཧི མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོཏི དྷ་མྨོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་དི་སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, ཡ་ཐཱ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི. ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོཏི ན ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཡ་ཐཱ ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་དེ་ཧི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སོ ཙ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནོ ཨི་དཾ ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏཾ, ཡཾ ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཏེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཨ་ནྡྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ’’ཏི. པ་ཉྙཱ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠཾ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ ཝུ་དྡྷིཾ ཨ་བྦྷུ་ད་ཡཾ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, པ་ར་མ་ཏྠེ པ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཀཱ. ཡེ ཧི ནཱ་མ པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་པི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ, ཏེ ཀ་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ན་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡ་ད་གྒེ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷ་མྨ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཧི ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གྒཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་སུ་པི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཀ་མྨ་མྤི ཝི་པཱ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཝི་པཱ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨཾ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ མོ་ཧ་དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱུ་པ་མཱ་ཡ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ བྷཱུ་ཏཾ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི པུ་རཱ་ཏ་ནོ ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ཧི ལོ་ཀེ ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ ཨེ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཏ་སྶ ཀི་ར ར་ཉྙོ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་པ་ཝ་ཡ྄ཧཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་དྡ་ཀཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡ’’ནྟི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཀོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཡཱ ཁོ ཨི་མེ ཨ་ནྡྷཱ ཡེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ ན ལ་བྷ་ནྟི ད་ཊྛུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ས་བྦེ ཏེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི. ཀེ་ལི༹་སཱི་ལོ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀེ་ན པུ་རི་སེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ས་བྦེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ སཱི་སཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠི་སྶ ཨ་ངྒཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ‘ཧ་ཏྠཱི མ་ཡཱ དི་ཊྛོ’ཏི ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ པུ་རི་སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཏེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ པ་ཙྩེ་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀཱི་དི་སོ, བྷ་ཎེ, ཧ་ཏྠཱི’’ཏི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛཱ་ཝ་ཡ་ཝ་མེ་ཝ ཧ་ཏྠིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟཱ ‘‘ཨེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི, ནེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ མ་ཧ་ནྟཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ས་པ་རི་ཛ་ནོ ཏེ་སཾ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཕཱ་སུ་ཀེ་ཧི བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཧ་ད་ཡེ་ན ཨུ་གྒ་ཏེ་ན མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ རཱ་ཛཱ…པེ… ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་མྦྷོཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ. ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནྡྷཱ, ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ. ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ. བྷ་ཎེཏི ཨ་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ་ལཱ་པོ. ཧ་ཏྠིཾ ད་སྶེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠིཾ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཧི. སོ ཙ སུ་སི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་པྥ་ནྡ་ནྟོ ནི་པ་ཛྫི. དི་ཊྛོ ནོ ཧ་ཏྠཱིཏི ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ནཾ ཧ་ཏྠིཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ‘‘ཨེ་དི་སོ དེ་ཝ ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཀུ་མྦྷོ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཀུ་མྦྷོཏི ཙ གྷ་ཊོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱི་ལོཏི ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཁཱི་ལོ. སོ་ཎྜོཏི ཧ་ཏྠོ. ན་ངྒ་ལཱི་སཱཏི ན་ངྒ་ལ་སྶ སི་ར་སྶ ཨཱི་སཱ. ཀཱ་ཡོཏི ས་རཱི་རཾ. ཀོ་ཊྛོཏི ཀུ་སཱུ་ལོ. པཱ་དོཏི ཛ་ངྒྷོ. ཐཱུ་ཎོཏི ཐ་མྦྷོ. ན་ངྒུ་ཊྛནྟི ཝཱ་ལ༹་སྶ ཨུ་རི་མ་པྤ་དེ་སོ. ཝཱ་ལ་དྷཱིཏི ཝཱ་ལ་སྶ ཨ་གྒ་པྤ་དེ་སོ. མུ་ཊྛཱི་ཧི སཾ་སུ་མྦྷིཾ་སཱུཏི མུ་ཊྛི་ཡོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཧ་རིཾ་སུ, མུ་ཊྛི་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཀེ་ལི༹་སཱི་ལ་ཏྟཱ སོ རཱ་ཛཱ ཏེ་ན ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ པ་ཧཱ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཏེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶི་ནོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛཱ་ཝ་ཡ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨི་ཏ་རེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛི་ད་སྶ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠི་མྷི ཡ་ཐཱ་ད་སྶ་ནཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ, ཏ་ཏྠ ཙ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ཏྟིཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨི་མེ་སུ ཀི་ར ས་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ས་མ་ཎཱ, ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨི་མེ་སུ ཨེ་ཝ ཨ་སཱ་རེ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་སུ དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨི་མེ་སུ ཝཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩེ་སུ དུ་ཀྑེ་སུ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཛྫ་ནྟི ཀི་ར. ཨ་ཧོ ནེ་སཾ ས་མྨོ་ཧོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀི་རས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་རུ་ཙི་སཱུ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ནཾ ཝི་ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན ཏྭཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ཝི་ཝ་ད་ནྟི ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ནནྟི ཙེ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ནནྟི ནཾ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་མེ་ཝ ཝཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཝཱ་དཾ ཝི་སི་ཊྛཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶི་ནོ ཡ་ཐེ་ཝ ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཛ་ནཱ ཧ་ཏྠི་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶི་ནོ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ཝི་ཝ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཝ་ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.