༡. ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཝེ་སཱ་ལི་ཡནྟི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱིཏི ཀ་དཱ པཱ་ཝི་སི? ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ལ༹་ཀ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ མཱ་ཏ་རཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ས་ཏྠཱ ཙུ་ནྡེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཱ ཏ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ’’ཏི.
ནི་སཱི་ད་ནནྟི ཨི་དྷ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡནྟི པུ་བྦེ ཙཱ་པཱ་ལ་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཙཱ་པཱ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ་པི ཏཱ་ཡ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ‘‘ཙཱ་པཱ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་དེ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏྟ་མྦནྟི ཀི་ཀི་སྶ ཀི་ར ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རོ ས་ཏྟ ཀུ་མཱ་རི་ཡོ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧིཾ་སུ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ‘‘ས་ཏྟ་མྦཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. བ་ཧུ་པུ་ཏྟནྟི བ་ཧུ་པཱ་རོ་ཧོ ཨེ་ཀོ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཾ དེ་ཝ་ཏཾ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཏྟེ པ་ཏྠེ་ནྟི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ‘‘བ་ཧུ་པུ་ཏྟཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སཱ་ར་ནྡ་དནྟི སཱ་ར་ནྡ་ད་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་བྦེ དེ་ཝ་ཏཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏཱ་ནི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ་པི ཙ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ར་མ་ཎཱི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཏཱ་ཝ བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་གྒ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་ན ན་ག་ར་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཙ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ. པ་རི་ཙི་ཏཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མྨཱ ནི་པྥཱ་དི་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ. ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ དྷ་རེ་ཡྻ. ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱཏི ‘‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ ཝཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༧; ཨ. ནི. ༧.༧༤) ཝུ་ཏྟཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ད་ས མཱ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་སི, ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ཨི་མཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན ན ཋི་ཏོ་ཏི? ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་རཱི་རཾ ནཱ་མ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏི, བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ན ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷེ་སུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ ཨ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ནེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཝཱ. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་སཱ’’ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ན ཋི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི སོ པ་ན ན རུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏཾ.
ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ནི་མི་ཏྟེཏི ཐཱུ་ལེ ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ནེ. ཐཱུ་ལ་ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤ’’ནྟི ས་ཀ་ལ་ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཡ་དི་དཾ ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ. ཨོ་བྷཱ་སེཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་ཙ་ནེ. པཱ་ཀ་ཊ་ཉྩེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ.
བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ. ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཀ་ཏ་ར་སྶ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ? ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་པྤ་མུ་ཁཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡོ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ སུ་བྷ་དྡ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ནཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟཾ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ས་མ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་སྶ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཋཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀེ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. སུ་ཁཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ. པུ་རི་མཾ པ་ན ཧི་ཏ་སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མཱ་རོ ཧི ཡ་སྶ ཀེ་ཙི ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ དྭཱ་ད་ས ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཐེ་ར་སྶ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? བྷེ་ར་ཝཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཏིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡཾ མ་དྡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ པ་ནེ་ས མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་རོ ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སཾ ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་མ་ཏྠཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི? པ་ར་ཏོ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏེ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི དོ་སཱ་རོ་པ་ནེ་ན སོ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ. པ་སྶ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སི་ནི་དྡྷ་ཧ་ད་ཡོ, སོ པ་ར་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྩ སུ་ཏྭཱ མ་མ ཙི་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ‘ཀི་སྶ ཏྭཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ ན ཡཱ་ཙ་སཱི’ཏི ཏ་སྶེ་ཝ སཱི་སེ དོ་སཾ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མི, ས་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རཱ་དྷེ་ན ན ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ སོ་ཀོ ཏ་ནུ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ག་ཙྪ ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ ཋཱ་ནཾ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
མཱ་རོ པཱ་པི་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ. པཱ་པི་མཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘པཱ་པི་མཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱཏི ཨ་ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་ཏྟ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏཱ་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ག་ཏཱ་སུ ཨ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠེ་སོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ད་ཏྠཾ ཏུ་མྷེ་ཧི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, སོ ཝོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀིཾ ཏེ ལོ་ཀ་ཝི་ཙ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཡ་ཏྟཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཏྟཱ. ཝི་ནཱི་ཏཱཏི ཏ་ཐེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཝི་སཱ་ར་དཱཏི སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱཏི ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ སུ་ཏ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨ་དྷ་རཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཙ. དྷ་མྨ་དྷ་རཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོཏི ས་ལླེ་ཁི་ཀཾ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ. ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དེ་སེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཝཱ་ཙེ་སྶ་ནྟི, པཱ་ལི༹ཾ ས་མྨཱ ཝཱ་ཙེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶ་ནྟི, པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པེ་སྶ་ནྟི. ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཡཱ་ཝ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱིཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པ་བོ་དྷེ་སྶ་ནྟི, པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཚ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ནེ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘དྭཱ་ད་ས་པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཙཱ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར).
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷནྟི ས་མི་དྡྷཾ ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ཕཱི་ཏནྟི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀནྟི ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙནྟི བ་ཧཱུ་ཧི ཉཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན. པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏནྟི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ? ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོཏི ནི་རུ་སྶུ་ཀྐོ ལཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ. ‘‘ཏྭ་ཉྷི, པཱ་པི་མ, ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྠ, ཨ་ཛྫ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏུ་སྶཱ་ཧོ ཧོ་ཧི, མཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛཱིཏི ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛི པ་ཛ་ཧི. ཏ་ཏྠ ན བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ལེ་ཌྜུཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི, ཏེ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨོ་སྶ་ཛཱི’’ཏི, ‘‘ཝོ་སྶ་ཛྫཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ ཋཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏུཾ མཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི? ན བྷ་ག་ཝཱ མཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི, ནཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ན ཨོ་སྶ་ཛི་སྶ་ཏི, ཏེ་མཱ་ས་ཏོ པ་ན པ་རཾ བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི. ཋཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ, ཏེ ཨ་ས་ཏི ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནེ ཀེ་ན ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཋ་སྶ་ནྟི. ཡ་དི ཙ མཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ, པུ་རེ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ. བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་པི ཧི མཱ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏཾ, ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཐེ་ར་སྶ སོ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ བུ་དྡྷ་བ་ལ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོཏི མ་ཧ་ནྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. བྷིཾ་ས་ན་ཀོཏི བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀོ. དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཙ ཕ་ལིཾ་སཱུཏི དེ་ཝ་བྷེ་རི་ཡོ ན་དིཾ་སུ, དེ་ཝོ སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫི, ཨ་ཀཱ་ལ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ནི་ཙྪ་རིཾ་སུ, ཁ་ཎི་ཀ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་མ་ན་དཱི་པ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཀ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ནེ་སི? ཀོ་ཙི ནཱ་མ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘མཱ་རེ་ན པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ བྷ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་སྶོ་ཀཱ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, བྷཱི་ཏ་སྶ ཨུ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཏེ་མཱ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ པ་ན བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ མ་ཡཱ པ་རི་ཧ་ཊོ་ཡཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་རོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་སྶ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་གུ་ཎ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ ཏ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏེ་ན པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ན ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཧི ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་ནྣོ ནི་བྦཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཝི་ཡ ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ ལོ་ཀེ སུ་ཙི་རཾ ཋི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏི, སོ་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཝི་ཡ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ས་རཱི་རཱ་བྷཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་བྷ་སྶ་རཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡ སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏུ་ལི་ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནྟི ཏུ་ལཾ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨཾ. ན ཏུ་ལཾ ཨ་ཏུ་ལཾ, ཏུ་ལཾ ཝཱ ས་དི་ས་མ་སྶ ཨ་ཉྙཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏུ་ལཾ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝཱ ཏུ་ལཾ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་ཏུ་ལཾ. ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཝཱ ཏུ་ལཾ, བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཏུ་ལཾ. ས་མྦྷ་ཝནྟི ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་ཎ་ཀཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཛཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. མུ་ནཱིཏི བུ་དྡྷ་མུ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ. ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ. ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝཱཏི ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནྡི. ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་སཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ན ས་མྦྷ་ཝཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་ནྟི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཏུ་ལཱ་ཏུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨོ་སྶ་ཛི, ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནྡཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏུ་ལནྟི ཏུ་ལེ་ནྟོ ཏཱི་རེ་ནྟོ. ཨ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝནྟི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝ་ཉྩ. བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རནྟི བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཛི མུ་ནཱིཏི ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏུ་ལེ་ནྟོ བུ་དྡྷ་མུ་ནི བྷ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་མྨཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༨༡; ཨ. ནི. ༤.༢༣༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་རེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝ་སྶ་ཛི. ཀ་ཐཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ. སོ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ, ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ས་བྦཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནྡི, ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཀ་མྨཾ པ་ཛ་ཧི. ཨི་ཏི བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶ་ཊྛ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ཁ་མི་སྶ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཛ་ར་ས་ཀ་ཊཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ཁ་མི་སྶ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་པེ་ནྟོ་པི ‘‘ཨི་ཏོ ཏེ་མཱ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ཁ་མ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.