༤. མེ་གྷི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. མེ་གྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. མེ་གྷི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཙཱ་ལི་ཀཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏ་སྶ ཀི་ར ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ལ་པ་ངྐཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཙ་ལ་པ་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ལ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙཱ་ལི་ཀེ པ་བྦ་ཏེཏི ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ པ་བྦ་ཏོ, སོ་པི ས་བྦ་སེ་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་པ་ཀྑ་ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ལ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙཱ་ལི་ཀ་པ་བྦ་ཏོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་ར་ཡིཾ་སུ, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དཱ ཏཾ ན་ག་རཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཙཱ་ལི་ཀ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཙཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཙཱ་ལི་ཀེ པ་བྦ་ཏེ’’ཏི. མེ་གྷི་ཡོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཨ་ནི་བ་དྡྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨེ་ཀ་དཱ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོ, ཨེ་ཀ་དཱ ནཱ་གི་ཏོ, ཨེ་ཀ་དཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ནོ, ཨེ་ཀ་དཱ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ, ཏ་དཱ་པི མེ་གྷི་ཡ་ཏྠེ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཛ་ནྟུ་གཱ་མནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་པ་རཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ. ‘‘ཛ་ཏྟུ་གཱ་མ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཀི་མཱི་ནཾ བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ. ཛ་ངྒྷ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཙི་ར་ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཛ་ངྒྷཱ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཝི་ཙ་ར་ཎཾ. པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི ཨ་ཝི་ར་ལ༹་རུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ སི་ནི་དྡྷ་པ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ པ་སཱ་ད་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི པཱ་སཱ་དི་ཀཾ. ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ནུ་ཉྙཾ. ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཾ ར་མེ་ཏཱི་ཏི ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. ཨ་ལནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟཾ, ཡུ་ཏྟ་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ. པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶཱཏི ཡོ་གེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ. པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ. ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧནྟི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཾ ཨ་ཧཾ. ཐེ་རེ་ན ཀི་ར པུ་བྦེ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ར་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ས་ཏཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན་སྶ དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝཱཏི ས་ཏྠཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་ཀ་མྷི ཏཱ་ཝཱཏི ཨི་དཾ པ་ན་སྶ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཀ་མྨེ ཨ་ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནེ ནི་རཱ་ས་ངྐོ ཧུ་ཏྭཱ པེ་མ་ཝ་སེ་ན པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་མ་དྡ་ཝ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ. ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ‘‘དི་སྶ་ཏཱུ’’ཏི.
ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ན་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོཏི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པུ་ན པ་ཏི་ཙ་ཡོ་པི ན་ཏྠི. ན ཧི བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ པུ་ན བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི, པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱ པུ་ན པ་ཧཱ་ནེ་ན ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཙ་ཡོཏི མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟཱ་ནེ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཏྠཾ པུ་ན ཝ་ཌྜྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ཏི་ཙ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཁོ མེ་གྷི་ཡ ཝ་ད་མཱ་ནཾ ཀི་ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་མཱཏི ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཝ་ད་མཱ་ནཾ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ནཱ་མ ཝ་དེ་ཡྻཱ་མ?
དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དཱིཏི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ནི་སཱི་དི. ནི་སི་ནྣོ ཙ ཡ་སྨིཾ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ནི་སི་ནྣ་པུ་བྦོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧཱ་ར་ཧེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ས་ཧོ་ཌྜྷཾ ག་ཧི་ཏེ དྭེ ཙོ་རེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པི་ཏེ ཝི་ཡ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་དྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨེ་ཀ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨེ་ཝཾ སོ ལ་ཏཱ་ཛཱ་ལེ་ན རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི མ་དྷུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོཏི ག་ར་ཧ་ཎ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཀི་རེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ལི་ཡ་ག་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨ་ཝོ་ཙ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༥༡༡). ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝཱ་དཱི་སུ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཁ་ར་སྶ་རཱ་ནཾ པ་ཀྑི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡ་སྶ་ཝ་ནེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ལེ་ཌྜུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏེ་སཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ‘ཨི་དྷེ་ཝཱ་ཧཾ ཝ་སེ་ཡྻ’ནྟི ཏ་ཏྠ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དི་སྭཱ ཏེ་སུ ཙི་ཏྟ་དུ་བྦྷ་ནེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཏེ་སཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ནྭཱ་ས་ཏྟཱཏི ཨ་ནུ་ལ་གྒཱ ཝོ་ཀི་ཎྞཱ. ཨ་ཏྟ་ནི ག་རུ་མྷི ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ས་ནྟོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨེ་ཝཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏ དི་སྭཱ དཱི་གྷ་ད་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་སེ་དྷེ་སཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི བ་ཧུ་ལཾ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ. པཱ་པ་ཀཱཏི ལཱ་མ་ཀཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. དུ་གྒ་ཏི་ས་མྤཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ པཱ་པ་ཀཱ, ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨཱུ་ཧ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཧ་ག་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཏེ་སུ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཝཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ས་ཏྟེ་སུ ས་མྤ་དུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ མེ་ཏྟཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, པཱ་ཎི་ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ.
ཀ་སྨཱ པ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི? ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་པི ཙཱ་ཡཾ མཾ ཨོ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪི་སྶ་ཏེ་ཝ, ‘པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ མ་ཉྙེ བྷ་ག་ཝཱ ག་ནྟུཾ ན དེ་ཏཱི’ཏི ཙ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཏ་ད་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི.
ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡཱཏི པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙེ་ཏ་སོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཧི ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙེ་ཏ་སོ ཝི་མུ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཙ. སཱ་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨཱ་ས་ཡེ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏེ པ་བོ་དྷི་ཏེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་རི་པ་ཀྐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ.
ཀ་ཏ་མེ པ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ? ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་སྶ་དྡྷེ པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ, ས་དྡྷེ པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ, པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ – ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཀུ་སཱི་ཏེ པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ – ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ – ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ, ས་མཱ་ཧི་ཏེ པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ, ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ – ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘དུ་པྤ་ཉྙེ པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ, ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ – ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ, པ་ཉྩ པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ, པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ – ཨི་མེ་ཧི པ་ནྣ་ར་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི, ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༨༥).
ཨ་པ་རེ་པི པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ས་དྡྷཱ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱ ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མཱ པ་ཉྩ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ ས་ཉྙཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁ་ཏཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཝི་ནེ་ཡྻ་ད་མ་ན་ཀུ་ས་ལོ ས་ཏྠཱ ཝི་ནེ་ཡྻ་སྶ མེ་གྷི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡེ དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎོ བྷ་དྡོ སུ་ནྡ་རོ མི་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ. ཡ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ‘‘ཨ་གྷ་སྶ གྷཱ་ཏཱ, ཧི་ཏ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་རོ མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་ཧེ་ཝ ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ས་ཧ ཨ་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཝི་ནཱ ཏེ་ཧཱི་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ.ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ. པ་ད་ཏྟ་ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒེ ཨཱ་ད་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཨི་དྷ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ཏ་ས་མྤ་ནྣོ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཉྩ, ཏེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏེ་སི་ཏཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི. སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙོ་ད་ཀོ པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི ཝ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ, སུ་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་རཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཙཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཧོ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ས་ཏི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྭེ་ས་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ, ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་ཏྟེ ཨ་ཧི་ཏཱ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཧི་ཏེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;
ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ, ནོ ཙ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཡེ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༧.༣༧);
ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི, ཨ་ཡཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཋ་མོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨོ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་ཏཱ ཙ ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཡ་དི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཾ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ, ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཧི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩; ༥.༢) ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པུ་ན ཙ་པ་རནྟི པུ་ན ཙ ཨ་པ་རཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ. སཱི་ལ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ? སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ. ཀི་མི་དཾ སཱི་ལ་ནཾ ནཱ་མ? ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ སུ་སཱི་ལྱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ སཱི་ལེ་ཏི སཱི་ལ་ཏཱི་ཏི ཝཱ སཱི་ལཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ན་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཏྠོ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘སི་ར་ཊྛོ སཱི་ཏ་ལ་ཊྛོ སཱི་ལ་ཊྛོ སཾ་ཝ་ར་ཊྛོ’’ཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཏོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏོ ཝཱ སཱི་ལཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ ཙ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི ཡོ ནཾ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏི མོ་ཙེ་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. སཾ་ཝ་ར་ཎཾ སཾ་ཝ་རོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ཏེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ པི་ཧི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ, ཨི་ད་མ་སྶ ཏ་སྨིཾ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སྶ, ཨུ་པ་རི ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཡོ་ག་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལ་ཏོ ཨ་ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་དཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སི་ཀྑ་ཏཱིཏི སི་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སུ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པ་ཏ་ན་སཱི་ལོ་ཏི པཱ་ཏཱི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟོ གྷ་ཊཱི་ཡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ཏོ ག་མ་ན་སཱི་ལོ་ཏི པཱ་ཏཱི, མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏ་མྷི ཏ་མྷི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཏ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཝཱ པཱ་ཏཱི, ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ. ཏཾ པཱ་ཏི་ནཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ མོ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཧི ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ས་ཏྟོ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ནཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠), ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨) ཙ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ནཱ སཾ་སཱ་རེ པ་ཏ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཾ སཾ་ས་ར་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༢༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པཱ་ཏི་ནོ ས་ཏྟ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟ་ཡ་ཏོ མོ་ཀྑོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ, ‘‘ཀ་ཎྛེ་ཀཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ས་མཱ་ས་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཏེ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི དུ་ཀྑེ་ཧཱི་ཏི པཱ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ནི་ཡྻ་ཏཱི ལོ་ཀོ, ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཀ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༦༢). ཏ་སྶ པཱ་ཏི་ནོ མོ་ཀྑོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. པ་ཏ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑེ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑེ ཙཱ་ཏི པཱ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི – ‘‘ཏ་ཎྷཱ ཛ་ནེ་ཏི པུ་རི་སཾ (སཾ. ནི. ༡.༥༥-༥༧), ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༥, ༡༠༥) ཙཱ་དི. ཏ་ཏོ པཱ་ཏི་ཏོ མོ་ཀྑོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཏ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པཱ་ཏི, ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི – ‘‘ཚ་སུ ལོ་ཀོ ས་མུ་པྤ་ནྣོ, ཚ་སུ ཀུ་བྦ་ཏི ས་ནྠ་ཝ’’ནྟི (སུ. ནི. ༡༧༡). ཏ་ཏོ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་པཱ་ཏི་ཏོ མོ་ཀྑོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཏོ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་ཏཱི, སཾ་སཱ་རོ. ཏ་ཏོ མོ་ཀྑོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨི་སྶ་རོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མོ་ཀྑོ. པ་ཏི་ནོ མོ་ཀྑོ ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཏི་མོ་ཀྑོ, པ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་མྨཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ཏི ཙ, སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན མོ་ཀྑོ ཙཱ་ཏི པ་ཏི་མོ་ཀྑོ, པ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཨཱ་དི་མེ་ཏཾ མུ་ཁ་མེ་ཏ’’ནྟི ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཨ་ཐ ཝཱ པཨི་ཏི པ་ཀཱ་རེ, ཨ་ཏཱིཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ མོ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ཨི་ད་ཉྷི སཱི་ལཾ ས་ཡཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, ས་མཱ་དྷི་ས་ཧི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ མོ་ཀྑེ་ཏི མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. པ་ཏི མོ་ཀྑོ་ཏི ཝཱ པ་ཏི་མོ་ཀྑོ, ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དོ་ས་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ མོ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. མོ་ཀྑོ་ཏི ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་སྶ མོ་ཀྑ་སྶ པ་ཊི་བི་མྦ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི པ་ཏི་མོ་ཀྑོ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཧི སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་པ་ན་ཏོ. པ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. པ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི མོ་ཀྑེ་ཏི དུ་ཀྑ་ནྟི ཝཱ པ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, པ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཾ་ཝ་ར་ཏི པི་ད་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སཾ་ཝ་རོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ. ཏེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ ཨུ་པཱ་ག་ཏོ ས་མུ་པཱ་ག་ཏོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་མུ་པ་པ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡).
ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་རཱི་ཡ་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་བྦ་སོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་སཱ་རུ་པྤ་ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཝེ་སི་ཡཱ་དི་ཨ་གོ་ཙ་རཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན གོ་ཙ་རེ་ན ཙ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ.
ཨ་པི་ཙ ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ས་མི་ཉྫི་ཏེ་ན པ་སཱ་རི་ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ.
གོ་ཙ་རོ པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་གོ་ཙ་རོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཡོ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་སུ་ཏཾ སུ་ཎཱ་ཏི, སུ་ཏཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་པེ་ཏི, ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་ར་ཏི, དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སཱི་ལེ་ན, སུ་ཏེ་ན, ཙཱ་གེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ.
ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ ཡུ་ག་མ་ཏྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝུ་ཏོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཧ་ཏྠིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨ་སྶཾ, ན ར་ཐཾ, ན པ་ཏྟིཾ, ན ཨི་ཏྠིཾ, ན པུ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨ་དྷོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན དི་སཱ་ཝི་དི་སཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ.
ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་གོ་ཙ་རོ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༢).
ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་ར་སྶ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ གོ་ཙ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨི་མཱ་ཡ ཙ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ.
ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ནྣ་སེ་ཁི་ཡ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ. ཡོ ཧི བྷི་ཀྑུ པ་ར་མཱ་ཎུ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་པ་མཱ་ཎཱ་དྷི་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷ་སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, ཡོ་པི ས་བྦ་ལ་ཧུ་ཀཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནཱ་མ. ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སི་ཀྑ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་ལླེ་ཁ་ནཱི, ཏེ་སཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ. ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱཏི ཙེ་ཏ་སོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཱ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཝི་ཝ་ར་ཎཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ན ནི་བྦི་དཱ་དི་ཨཱ་ཝ་ཧ་ནེ་ན ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ. ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་སྶཱ་པི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་སྶ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ. ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, དྭཱི་ཧི མ་གྒོ, དྭཱི་ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷི་ནོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཀ་ཐཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤི་ཙྪོཏི ན ཨི་ཙྪོ, ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ, ཨ་པྤི་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ཝཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྲི་ཙྪོ པཱ་པི་ཙྪོ མ་ཧི་ཙྪོ ཨ་པྤི་ཙྪོ་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ. ཏེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟོ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ལཱ་བྷཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྲི་ཙྪོ ནཱ་མ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཙ་ཏུ་བྦྷི ཨ་ཊྛ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ, ཨ་ཊྛ་བྷི ཙཱ་པི སོ་ལ༹་ས;
སོ་ལ༹་ས་བྷི ཙ དྭ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ཏྲི་ཙྪཾ ཙ་ཀྐ་མཱ་ས་དོ;
ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༥.༡༠༣);
‘‘ཨ་ཏྲི་ཙྪཱ ཨ་ཏི་ལོ་བྷེ་ན, ཨ་ཏི་ལོ་བྷ་མ་དེ་ན ཙཱ’’ཏི ཙ. (ཛཱ. ༡.༢.༡༦༨);
ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ནི་ཀཱ་མ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པཱ་པི་ཙྪོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀུ་ཧ་ནཱ? ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ པཱ་པི་ཙྪ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱ སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤི་ཏེ་ན ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ ཝཱ ཨ་ཋ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༨༦༡).
ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ མ་ཧི་ཙྪོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ‘ས་དྡྷོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ས་མཱ་ནོ ‘སཱི་ལ་ཝཱ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༨༥༡).
དུ་ཏྟ་པྤི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧི་སྶ ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དྡོ ཙ, མ་ཧི་ཙྪོ ཙཱ་པི པུ་གྒ་ལོ;
ས་ཀ་ཊེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ནྟུ, ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ ཨ་ཏ་པྤི་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏེ པ་ན ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ དོ་སེ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ནྟ་གུ་ཎ་ནི་གཱུ་ཧ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཨ་པྤི་ཙྪོ. སོ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི གུ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ‘‘ས་དྡྷོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏོ, པ་ཉྙ་ཝཱ ས་མཱ་ནོ ‘‘པ་ཉྙ་ཝཱ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ན ཨི་ཙྪ་ཏི.
སྭཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་པྤི་ཙྪོ དྷུ་ཏ་ངྒ་པྤི་ཙྪོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་པྤི་ཙྪོ ཨ་དྷི་ག་མ་པྤི་ཙྪོ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་པྤི་ཙྪོ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི ཧི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ ཧོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཙེ ཨ་པྤོ, དཱ་ཡ་ཀོ བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ་པི ཙེ བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཉ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི. དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷུ་ཏ་ངྒ་པྤི་ཙྪོ. ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་པྤི་ཙྪོ. ཡོ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་མ་པྤི་ཙྪོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཨ་པྤི་ཙྪཱ་ནཾ ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྡ་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་ར་ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྲི་ཙྪཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ.
ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟུ་ཊྛཱིཏི ས་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷེ་ན ཏུ་ཊྛི ས་ནྟུ་ཊྛི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ས་མཾ པ་ཙྩ་ཡི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མཾ ཏུ་ཊྛི, ས་ནྟུ་ཊྛི. ས་ནྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཏུ་ཊྛི ས་ནྟུ་ཊྛི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནཱ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟོ, ན་པྤ་ཛ་པྤ་མ་ནཱ་ག་ཏཾ;
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟོ, ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ས་མྨཱ ཝཱ ཉཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཏུ་ཊྛི ས་ནྟུ་ཊྛི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ, སོ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཙཱི་ཝ་རེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ, ཨེ་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷ་ཏི སུ་ནྡ་རཾ ཝཱ ཨ་སུ་ནྡ་རཾ ཝཱ, སོ ཏེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ན པ་ཏྠེ་ཏི, ལ་བྷ་ནྟོ་པི ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ. ཨ་ཐ པ་ན པ་ཀ་ཏི་དུ་བྦ་ལོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ, ག་རུཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟོ ཀི་ལ་མ་ཏི, སོ ས་བྷཱ་གེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ. ཨ་པ་རོ པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ, ཨི་དཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཨི་དཾ གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ དུ་བྦ་ལཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དི་ཏོ ན་ནྟ་ཀཱ་ནི ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝཱ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ.
ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ, སོ ཏེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ན པ་ཏྠེ་ཏི, ལ་བྷ་ནྟོ་པི ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ. ཨ་ཐ པ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི, ལཱུ་ཁཾ པ་ཀ་ཏི་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝཱ བྱཱ་དྷི་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ གཱ་ལ༹ྷཾ རོ་གཱ་ཏ་ངྐཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ས་བྷཱ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ པ་ཎཱི་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, སོ ‘‘ཨ་ཡཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ, ཏེ་སཾ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ, མི་སྶ་ཀཱ་ཧཱ་རཾ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ.
ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི མ་ནཱ་པཾ ཝཱ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་པི ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་མྤི, སོ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ཏི, པུ་ན ཨ་ཉྙཾ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ. ཨ་ཐ པ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་བྦ་ལོ ཝཱ, སོ བྱཱ་དྷི་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཝ་ས་ཏོ ཨ་ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, སོ ཏཾ ས་བྷཱ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ. ཨ་པ་རོ སུ་ནྡ་རཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཏྟ་མྤི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི, མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལེ་ཎ་མ་ཎྜ་པ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་དཱི་ནི པ་ཎཱི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི, སོ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་ས་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ.
ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑུ བྷེ་ས་ཛྫཾ ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ, སོ ཏེ་ནེ་ཝ ཏུ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ན པ་ཏྠེ་ཏི, ལ་བྷ་ནྟོ་པི ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ. ཨ་ཐ པ་ན ཏེ་ལེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, སོ ཏཾ ས་བྷཱ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ. ཨ་པ་རོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ བ་ཧུཾ ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་པ་ཎཱི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ལ་བྷ་ཏི, སོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་བྷ་ཏེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དི་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་ཙ་སྶ ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན་པི རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ‘‘མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏཾ, པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏ་ཏྠ ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༨) ཝ་ཙ་ན་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ར་མ་ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ.
སོ ཨེ་ཝཾ་པ་བྷེ་དོ ས་བྦོ་པི ས་ནྟོ་སོ ས་ནྟུ་ཊྛཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ’’ཏི. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྡ་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ. ཨི་ཏོ པ་རཱ་སུ་པི ཀ་ཐཱ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ.
པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ཏ་ཡོ ཝི་ཝེ་ཀཱ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཀོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨེ་ཀོ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨེ་ཀོ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཀོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཝཱ་སོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ནཱ་མ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཝོ་དཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ་ན’’ནྟི (མ་ཧཱ་ནི. ༥༧).
ཝི་ཝེ་ཀོ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ཝེ་ཀོ, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ.
ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ ད་སྶ་ན་སཾ་ས་གྒོ ས་མུ་ལླ་པ་ན་སཾ་ས་གྒོ ས་མྦྷོ་ག་སཾ་ས་གྒོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ་ཏི པ་ཉྩ སཾ་ས་གྒཱ. ཏེ་སུ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི, སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཝ་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ས་ནྠ་ཝོ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. ན ཧེ་ཝ ཁོ བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ སཱ་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ, སོ ཏཾ དི་སྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ས་ནྠ་ཝོ ད་སྶ་ན་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. དི་སྭཱ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྠ་ཝོ ས་མུ་ལླ་པ་ན་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. ས་ཧ་ཛ་གྒྷ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ས་ནྟ་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ད་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝཱ ཏེ་ན དི་ནྣ་སྶ ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡཱ་དི་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ས་ནྠ་ཝོ ས་མྦྷོ་ག་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ས་ནྠ་ཝོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ. ཡོ་པི ཙེ་ས –
‘‘གི་ཧཱི་ཧི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ན ས་ཧ་སོ་ཀཱི ས་ཧ་ན་ནྡཱི སུ་ཁི་ཏེ་སུ སུ་ཁི་ཏོ, དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དུ་ཀྑི་ཏོ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་ཡྻོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༣; མ་ཧཱ་ནི. ༡༦༤) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀོ གི་ཧི་སཾ་ས་གྒོ, ཡོ ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི་པི ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ སཾ་ས་གྒོ, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡྭཱ་ཡཾ སཾ་སཱ་རེ ཐི་ར་ཏ་རཾ སཾ་ཝེ་གཾ, ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏི་བྦཾ བྷ་ཡ་ས་ཉྙཾ, ས་རཱི་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཾ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཛི་གུ་ཙྪཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ, ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ས་བྦཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མ་ལ་ད་ལེ ཛ་ལ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ལ་གྒ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་སཾ་ས་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཾ་ས་གྒོ. ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ.
ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱི་ར་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨ་ནྟི ཝཱ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱི་ར་ཡི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྦྷ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ. སྭཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ, ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ, ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ, པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ; ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. སོ ས་བྦོ་པི ཡོ བྷི་ཀྑུ ག་མ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་སཾ ཋཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ཏི; ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནི་ས་ཛྫཾ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཡ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཛ་པ་དེ་ན ད་ཎྜེ་ན ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ ཨ་མི་ཏྟཾ གཱི་ཝཱ་ཡ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ.
སཱི་ལ་ཀ་ཐཱདཱི་སུ དུ་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཱ་དི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ མ་གྒ་སཱི་ལཾ ཕ་ལ་སཱི་ལ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཧ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ལོ་ཀི་ཡོ ས་མཱ་དྷི, མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་ནེ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱཔི ལོ་ཀི་ཡཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ ཙ. ཝི་མུ་ཏྟཱིཔི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ན་མྤི ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནམྤི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡྷིཾ ས་ནྡ་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་ར་ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ, ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ཝཱ སཱི་ལཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐ་ཉྩ པ་རེ་སཾ ཀ་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༥༢; ཨ. ནི. ༡༠.༧༠) ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༤༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༨) ཙ ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན པ་རེ་ས་མྤི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱི ཀ་ཐཱ, ཡཱ ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ ཧི ཀ་ཐཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ནཱི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ…པེ. … ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡཱཏི ཨཱི་དི་སཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ. ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ལཱ་བྷཱི, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨི་མཱ ཀ་ཐཱ སོ་ཏུཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ལ་བྷ་ནྟོ. ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱིཏི ནི་དྡུ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱི.
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ས་ལ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱཏི ས་མྤཱ་ད་ནཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ཡ. ཐཱ་མ་ཝཱཏི ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ཐཱ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོཏི ཐི་ར་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡོ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོཏི ཨ་ནོ་རོ་ཧི་ཏ་དྷུ་རོ ཨ་ནོ་ས་ཀྐི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོ.
པ་ཉྙ་ཝཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཝཱ. ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡཱ. ཨ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀཱ དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ཡ ནི་དྡོ་སཱ་ཡ. ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡཱཏི ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ཡ. ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཁེ་པ་ན་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཉཱ་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ.
ཨི་མེ་སུ ཙ པ་ན པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཱི་ལཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཉྙཱ ཙ ཡོ་གི་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ བཱ་ཧི་རཾ ཨ་ངྒཾ. ཏ་ཐཱ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ནེ་ཝ སེ་སཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཝེ་ཏྠ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡནྟི ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ, ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་མ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཱ་དི་སཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ད་ར་ཛཱ་ཏ་སྶ པུ་བྦེ ཡེ་ཧི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫི, ཏ་སྶ ཏེ་སཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ, ‘‘ཏེ་ན ཙ པ་ན, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ན་སྶ རཱ་གཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཱ ཙེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ ཙ.
ཨ་སུ་བྷཱཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་ལི་ལཱ་ཡ་ཀོ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ – ཨེ་ཀོ ཧི པུ་རི་སོ ཨ་སི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ལི་ཁེ་ཏྟེ སཱ་ལི་ཡོ ལཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ གཱ་ཝོ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སོ ཨ་སི་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཡ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ, ཏེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན གཱ་ཝོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ, ཝ་ཏིཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, པུ་ན ཨ་སི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ལི་ཡོ ལཱ་ཡི. ཏ་ཏྠ སཱ་ལི་ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, སཱ་ལི་ལཱ་ཡ་ཀོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཨ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ, ལཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ, ཡ་ཊྛི ཝི་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝ་ཏི ཝི་ཡ སཾ་ཝ་རོ, ཝ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ གཱ་ཝཱི་ནཾ པ་ཝི་ས་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཧ་སཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་ག་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ, ཨ་སི་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཡ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ, པ་ཝི་ཊྛ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ གཱ་ཝོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ, ཝ་ཏིཾ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, པུ་ན ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ལི་ལཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན རཱ་གཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ, པུ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སུ་བྷཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
མེ་ཏྟཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་པ་སྶ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱིཏི སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་སྨཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ན་ཝ་ཝི་དྷ་སྶ མཱ་ན་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏོ པ་བྷ་ངྒུ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ནི་ཙྩ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༧༧; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཧེ་མ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༥༦) པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ. ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ར་ཏོ རི་ཏྟ་ཏོ ཏུ་ཙྪ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཙ ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༧༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཧེ་མ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༥༦) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ཙི་ཏྟེ ས་ཎྛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཏི་ད་ལ༹ྷཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཧི དི་ཊྛེ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཱི་སུ ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཊྛེ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ ཧི, མེ་གྷི་ཡ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ དི་ཊྛེ ཨ་སྨཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་མཱ་ནོ སུ་པྤ་ཛ་ཧོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ནནྟི དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨ་སུ་བྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༠༢) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙོ་རེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་བྷ་ཎྜུ་པ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ནོ་ད་ནེ ཝི་ནོ་ད་ནེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་དཱི་པ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡཱཏི ཧཱི་ནཱ ལཱ་མ་ཀཱ. ཝི་ཏ་ཀྐཱཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ. ཏེ ཧི ས་བྦ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི པ་ཏི་ཀི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ ཁུ་དྡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ན ཙ ཁུ་དྡ་མཱ་ཙ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༩.༣; སུ. ནི. ༡༤༥) ཝི་ཡ. སུ་ཁུ་མཱཏི ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨེ་ཏེ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ དཱ་རུ་ཎཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་ག་ཏཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཝི་ཏ་ཀྐེ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ཏ་ད་ནུ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་ནུ་གྒ་ཏཱ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, ཨ་ནུ་ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ན་སོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝཱཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟ་ཀ་རཱ.
ཨེ་ཏེ ཨ་ཝི་དྭཱ མ་ན་སོ ཝི་ཏ་ཀྐེཏི ཨེ་ཏེ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཧུ་རཱ ཧུ་རཾ དྷཱ་ཝ་ཏི བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ‘‘ཀ་དཱ་ཙི རཱུ་པེ, ཀ་དཱ་ཙི ས་དྡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དྷཱ་ཝ་ཏི པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཧུ་རཱ ཧུ་རཾ དྷཱ་ཝ་ཏི བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟཱ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་བྦྷ་མ་ན་མཱ་ན་སོ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དྷཱ་ཝ་ཏི སཾ་ས་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏེ ཙ ཝི་དྭཱ མ་ན་སོ ཝི་ཏ་ཀྐེཏི ཨེ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨཱ་ཏཱ་པི་ཡོཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ. སཾ་ཝ་ར་ཏཱིཏི པི་ད་ཧ་ཏི. ས་ཏི་མཱཏི ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ. ཨ་ནུ་གྒ་ཏེཏི དུ་ལླ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ མ་ན་སོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝེ ཝི་དྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོ, ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཏཱ་པི་ཡོ ས་ཏི་མཱ ཏེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧེ ཨ་ནུ་གྒ་ཏེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཝ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ སཾ་ཝ་ར་ཏི, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན པི་ད་ཧ་ཏི, ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཐཾ པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་བོ་དྷེ་ན བུ་དྡྷོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་སེ་སཾ, ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ པ་ཛ་ཧཱ་སི ས་མུ་ཙྪི་ནྡཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་ནུ་ག་ཏེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་དྡྷ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. དུ་ཏི་ཡེ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡནྟི ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ ནཱ་མ མ་ལླ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ན་ག་རེ. ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེཏི ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་སྶ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་པ་ཝི་ས་ན་མ་གྒོ པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ སཱ་ལ་པ་ནྟི པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁཱ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེ. ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡནྟི སཱ་ལ་པ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ས་ཉྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་མ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཏཱ. ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱ་ནོ ན་ལོ༹ ཝི་ཡཱ་ཏི ན་ལོ༹, མཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏོ ན་ལོ༹ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་ནྣ་ལཱ༹, ཨུ་གྒ་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ཙཱ་པ་ལླེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཙ་པ་ལཱ. ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙ་ཏཱ་ཡ མུ་ཁེ་ན ཁ་རཱ་ཏི མུ་ཁ་རཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཀི་ཎྞཱ བྱཱ་ཀུ་ལཱ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ. མུ་ཊྛཱ ན་ཊྛཱ ས་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ, ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ. ག་དྡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ལཾ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ. ལོ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ བྷ་ནྟ་མི་ག་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ. མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ས་ཉྙ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནཱཏི ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གུ་ཏྟེ་ན. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཧི རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་སྶ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཧ་ཏེ་ནཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་དི་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་དཱུ་སི་ཏེ་ན. ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཐི་ནེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན མི་དྡྷེ་ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊེ་ན, ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་སཾ མཱ་ར་སྶ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ ས་བྦ་སྶ་པི མཱ་ར་སྶ ཝ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མཱ་ཡ ཧི གཱ་ཐཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་སོ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནེ་ན ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གཱ་ཧི་ནོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་ཏོ སཱི་སཾ ན ཨུ་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་ར་ག་ར་ཧཱ་མུ་ཁེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཏ་སྨཱ ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཏ་སྨཱ ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟོ མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ སཾ་སཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རེ་ན མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཎེ་ན པི་ད་ཧ་ནེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་སྶ. ཙི་ཏྟེ ཧི ར་ཀྑི་ཏེ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་གོ་ཙ་རོཏི ཡ་སྨཱ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་གོ་ཙ་རོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཧ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་གོ་ཙ་རོ ཨ་སྶ, ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོཏི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ ཝི་དྷཱུ་ཏ་མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནོ པུ་རེ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷཱི་སུ ཡུ་ཏྟོ པ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཉ་ཏྭཱ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ས་མ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ ས་བྦཱ དུ་གྒ་ཏི་ཡོ ཛ་ཧེཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ མཱ་ནཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་བྦ་སོ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན དུ་གྒ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་བྦཱ་པི ག་ཏི་ཡོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཛ་ཧེ, པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ. ཏཱ་སཾ པ་ར་བྷཱ་གེ ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཀོ་ས་ལེ་སཱུཏི ཀོ་ས་ལཱ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ ‘‘ཀོ་ས་ལཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་སུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ. ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི. མ་ཧ་ཏཱཏི གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི མ་ཧ་ཏཱ, ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ས་ངྑྱ་ཏྟཱ ས་ངྑྱཱ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི མ་ཧ་ཏཱ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱཏི དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་སཾ་ཧ་ཏེ་ན ས་མ་ཎ་ག་ཎེ་ན. ས་དྡྷིནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ. མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨཱཏི མ་གྒ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི གྷ་ན་པ་ཏྟ་སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡ་སྶ མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ས་མཱི་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མཱུ་ལཾ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གོ་པཱ་ལ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ གོ་ག་ཎ་ར་ཀྑ་ཀོ, ནཱ་མེ་ན པ་ན ན་ནྡོ ནཱ་མ. སོ ཀི་ར ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ, ཡ་ཐཱ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གོ་ཡཱུ་ཐཾ ར་ཀྑ་ནྟོ གོ་པཱ་ལ་ཀ་ཏྟེ་ན རཱ་ཛ་པཱི་ལ༹ཾ ཨ་པ་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ར་ཀྑ་ཏི. སོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ཉྩ གོ་ར་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶ་ཏི, དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ག་ནྟྭཱ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པ་ཀྐ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ. ན་ནྡོ་པི ཁོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ, ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི, ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པཱ་ཡཱ་ས་དཱ་ན་མ་དཱ་སི, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི…པེ… ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ནྡ་སྶེ་སཱིཏི ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ས་མྨཱ ད་སྶེ་སི. ས་མཱ་ད་པེ་སཱིཏི ‘‘ས་ཙྩཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨི་མེ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཏཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སཱིཏི ཏེ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་དཱ ཡ་ཐཱ ཁི་པྤཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ ཨུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྨ་དེ་ཝ ཏེ་ཛེ་སི. ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སཱིཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ པ་མོ་དཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ པ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ་སུ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནེ་ན ས་ནྡ་སྶ་ནཾ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་མཱ་དཱ་པ་ནོ་ད་ནེ་ན ས་མཱ་ད་པ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ལ་སི་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ནོ་ད་ནེ་ན ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ནཾ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཡཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱིཏི ཏེ་ན དི་ཊྛ་ས་ཙྩེ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཾ ཨ་ཙོ་པེ་ནྟོ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི སཱ་དི་ཡི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་པྤོ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སནྟི ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སཾ. པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱཏི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ. ན་ཝ་ཉྩ ས་པྤིནྟི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་ལཱི་ནཾ མ་ཎྜ་ས་པྤི་ཉྩ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ. ས་ཧ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ད་ར་ཛཱ་ཏོ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝི་ས་ནྟོ. ས་ནྟ་པྤེ་སཱིཏི པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་སི. ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ལཾ ཨ་ལ’’ནྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. བྷུ་ཏྟཱ་ཝིནྟི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ. ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིནྟི པ་ཏྟ་ཏོ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་པཱ་ཎིཾ, ‘‘དྷོ་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎི’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, དྷོ་ཏ་པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནཱི་ཙནྟི ཨ་ནུ་ཙྩཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་རི་ཡ་དེ་ས་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ, སོ པ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ དཱ་རུ་ཕ་ལ་ཀཱ་ས་ན་སྶ ས་མཱི་པེ ནི་སཱི་དི. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཀི་ར ས་ཏྟཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ས་ཏྟ་མེ པ་ན དི་ཝ་སེ ཨ་པྤོ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་ས་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི སཱི་མ་ནྟ་རེ, ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཾ. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཏེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ག་ཎྷི. ཏེ་ན བ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཏཾ ས་ཏྠུ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱུ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟཱ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སི པ་གྒ་ཡ྄ཧ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ གཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ར་ཉྙ་པྤ་དེ་སེ ཨེ་ཀ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ས་རེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ…པེ… ཝོ་རོ་པེ་སཱི’’ཏི. ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨོ་ཧཱི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ ཏ་ཐཱ མ་ཏཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཡ་སྨཱ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ན་ནྡཾ མཱ་རེ་ནྟེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ལཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཙོ་རེ་ཧི ཙ ཝེ་རཱི་ཧི ཙ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཏོ་པི གྷོ་ར་ཏ་རཾ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ དི་སོ དི་སནྟི དཱུ་ས་ཀོ དཱུ་ས་ནཱི་ཡཾ ཙོ་རོ ཙོ་རཾ, དི་སྭཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཡཾ ཏཾ ཀ་ཡི་རཱཏི ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ མི་ཏྟ་དུ་བྦྷཱི ཙོ་རོ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཡ་སྶ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཙོ་རཾ དི་སྭཱ, ཝེ་རཱི ཝཱ པ་ན ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བ་དྡྷ་ཝེ་རཾ ཝེ་རིཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ་ཡ དཱ་རུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཝཱ པཱི་ལེ༹་ཡྻ, ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནཱ་སེ་ཡྻ, ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ད་ས་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པཱ་པི་ཡོ ནཾ ཏ་ཏོ ཀ་རེ, ནཾ པུ་རི་སཾ པཱ་པ་ཏ་རཾ ཏ་ཏོ ཀ་རེ་ཡྻ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཧི དི་སོ ཝཱ ཝེ་རཱི ཝཱ དི་ས་སྶ ཝཱ ཝེ་རི་ནོ ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཋ་པི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཁི་པི་ཏྭཱ སཱི་ས་མ་སྶ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཡ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར པ་བྦ་ཏ་ཀ་ནྡ་རེ པུ་བྦེ བ་ཧཱུ ཀ་པོ་ཏཱ ཝ་སིཾ་སུ, ཏེ་ན སཱ པ་བྦ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ ‘‘ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ་པི ‘‘ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ’’ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི. ཛུ་ཎྷཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་ར་ཏྟི་ཡཾ. ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧཱིཏི ཨ་ཙི་ར་ཨོ་ཧཱ་རི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེཏི ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་རི་ཙྪ་ད་ནཾ པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏཱ་དི་སེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞོ. ཨུ་བྷོ་པི པ་ན ཏེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛ་ཙྩཱ ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ས་ཏྟ་ས་ཊྛི་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་ར་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཡ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ན་ཀ་གུ་ཧཾ པ་ཝི་ཊྛཱ དྭེ སཱི་ཧཱ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞཱ དྭེ བྱ་གྒྷཱ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀཾ སུ་པུ་པྥི་ཏ་སཱ་ལ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ དྭེ ཚ་དྡ་ནྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀཾ སི་མྦ་ལི་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ དྭེ སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀཾ ན་ར་ཝཱ་ཧ་ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཱ དྭེ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎཱ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་སི་ནྣཱ དྭེ ས་ཀྐཱ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཝི་མཱ་ན་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ དྭེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ག་ག་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ནི དྭེ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ, དྭེ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཙ ཝི་རོ་ཙིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་དི, ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷིནྟི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ཨཱ་རུ་པྤ་པཱ་ད་ཀཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི. ཨི་མཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏི་སྶོ ཀཱ་ཡ་ར་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ཏྠཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཝ, པ་ཙྪི་མཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟུཾ ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི མ་མ. མནྟི ཧི པ་ཊི་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་མ་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཀི་ར པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཐེ་རེ བ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏོ, ཏེ་ན་སྶ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ས་པྤ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ལཾ ས་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མཱ ཨཱ་སཱ་དེ་སཱིཏི མཱ གྷ་ཊྚེ་སི, མཱ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ལཱ༹་རོཏི ཨུ་ལཱ༹་རེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་མེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི. སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སཱིཏི ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ་ཝ སཱི་སེ ཁ་ཊ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི, མུ་དྡྷ་ནི མུ་ཊྛི་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཝ མ་ཧཱཏི ཐཱ་མ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟོ པ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནནྟི པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ར་ཏ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ. ནཱ་གནྟི ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཾ. ཨོ་སཱ་དེ་ཡྻཱཏི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་ཡྻ ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་ཡྻ. ‘‘ཨོ་སཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནནྟི ཨ་ཌྜྷེ་ན ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པཱུ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མཱ་ནི, ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནོ, ཏཾ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནཾ. མ་ཧ་ནྟཾ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊནྟི ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་པུ་ལཾ གི་རི་ཀཱུ་ཊཾ. པ་དཱ་ལེ་ཡྻཱཏི ས་ཀ་ལི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷི་ནྡེ་ཡྻ. ཨ་པི ཨོ་སཱ་དེ་ཡྻ, ཨ་པི པ་དཱ་ལེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་སྶ ས་རཱི་རེ མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, སོ ཝེ་ད་ནཱ་ཏུ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷཾ སི་ནེ་རུ་མྤི པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ནྟཱི ཙ་ཏུ་ན་ཧུ་ཏཱ་དྷི་ཀ་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བ་ཧ་ལཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཏཾ པཱ་པ་ས་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ར་མ་དཱ་སི. ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, སོ ཀ་ནྡ་ནྟོ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟོ པ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཙ པ་ན སོ ཡ་ཀྑོ ‘ཌ་ཡ྄ཧཱ་མི ཌ་ཡ྄ཧཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཾ ཨ་པ་ཏཱ་སཱིཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཏཱ་སཱིཏི ཨ་པ་ཏི.
ཀིཾ པ་ན སོ ཡ་ཀྑ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱི་ཏི? ན ཨུ་པ་ག་ཙྪི, ཡ་ཉྷེ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ བ་ལེ་ན ཡ་ཀྑ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི. ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི་ཏི. ཐེ་ར་སྶ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏ་ས་རཱི་ར་སྶ ན ཀོ་ཙི ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཧི ཏཾ ཡ་ཀྑོ པ་ཧ་རི, ཏ་ཐཱ པ་ཧ་ར་ནྟཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཙ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ས་རཱི་ར་ཝུ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི, སོ་པི་སྶ བྱཱ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ…པེ… ཨ་པི ཙ མེ སཱི་སཾ ཐོ་ཀཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཐོ་ཀཾ དུ་ཀྑནྟི ཐོ་ཀཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཡ མེ སཱི་སཾ དུ་ཀྑི་ཏཾ, དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྷི སཱི་སཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱི་སེ ཐོ་ཀཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏེ ཐེ་ར་སྶ སཱི་སེ ཐོ་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི? ཨ་ཙི་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་དུ་ཀྑ་ཉྷི ཀཱ་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ མ་ཀ་སཱ་དི་ཛ་ནི་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་བུ་དྡྷ་སྶ ཐོ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ.
‘‘མ་ཧཱ་བ་ལེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ཏ་ཐཱ ས་བྦུ་སྶཱ་ཧེ་ན པ་ཧ་ཊེ ས་རཱི་རེ་པི ཝི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ སོ་པི་སྶ ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ཧ་ངྐཱ་རཱ་དི་མ་ལཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀ་མྤི ན པ་སྶཱ་མཱཏི ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་སུ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་ཁུ་དྡ་ཀ་པེ་ཏ་མྤི ན པ་སྶཱ་མ. ཨི་ཏི ཨ་དྷི་ག་མ་པྤི་ཙྪཱ་ནཾ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི’’ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཋི་ཏོ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨི་མཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན ཨ་སྶོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལཱུ་པ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ སེ་ལཱུ་པ་མཾ ཙི་ཏྟཾ, ཋི་ཏཾ ནཱ་ནུ་པ་ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་སི་ལཱ་མ་ཡ་པ་བྦ་ཏཱུ་པ་མཾ ས་བྦེ་སཾ ཨི་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཋི་ཏཾ ས་བྦེ་ཧི་པི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ནཱ་ནུ་པ་ཀ་མྤ་ཏི ན པ་ཝེ་དྷ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ཀ་མྤ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ར་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཏྟཾ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སཱུཏི ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ར་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་རཱ་ག་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་པ་ནེ་ཡྻེཏི པ་ཊི་གྷ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡེ ས་བྦ་སྨི་མྤི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ན ཀུ་པྤ་ཏི ན དུ་སྶ་ཏི ན ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཡ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏཾ. ཀུ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑ་མེ་སྶ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལཾ ཀུ་ཏོ ས་ཏྟ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ག་མི་སྶ་ཏི, ན ཏཱ་དི་ས་སྶ དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. པ་ཉྩ་མེ ཀོ་ས་མྦི་ཡནྟི ཀུ་སུ་མྦེ་ན ནཱ་མ ཨི་སི་ནཱ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀོ་ས་མྦཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེཏི གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་མྦཱ་དྷ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྦཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི, སཾ་ས་གྒོ ཝཱ་ཏི? ན་ཏྠི. ན ཧི ཀོ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. དུ་རཱ་ས་དཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ས་བྦ་ཏྠ ཙ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨི་དཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཨི་དྷ པ་ན ཀོ་ས་མྦི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ དཱི་གྷཱི་ཏི་སྶ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ, ‘‘ན ཧི ཝེ་རེ་ན ཝེ་རཱ་ནི, ས་མྨ་ནྟཱི་དྷ ཀུ་དཱ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. པ. ༥; མ. ནི. ༣.༢༣༧; མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༤) ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཏེ་སཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི ཝི་བྷཱ་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏཾ དི་ཝ་ས་མྤི ཏེ་སཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི ཝི་བྷཱ་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཐ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ, མ་ཡ་མེ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་ནེ་ན ཀ་ལ་ཧེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཝཱ་དེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཁོ ཨི་མེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ན དཱ་ནི་མེ ས་ཀྐཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ, ན་ཏྠི ཙེ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་སེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ལ་ཧ་ཏོ ཨོ་ར་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ་སཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑནྟི ན སུ་ཁཾ, ཨ་ནཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན ཨི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི. ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོཏི པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛོ དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པྤ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ག་ནྟྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ…པེ… བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་མནྟི ས་ཡཾ. སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི སཱ་མ་ནྟི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེཏི ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ, ཝི་ཧཱ་རེ ཙ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ.
ཨེ་ཝཾ ག་ཏེ ས་ཏྠ་རི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ག་ཏོ, མ་ཡཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་མཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཙ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རཾ ཙ་རི་ཏུཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, སཱ་ཝ་ཀེ་ན ནཱ་མ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ན ཨི་མེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟ་བྦོ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་སི, ས་ཡ་མྤི ནཱ་ནུ་ག་ཙྪི.
ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན, གཱ་མ་ནི་ག་མ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ས་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བཱ་ལ་ཀ་ལོ་ཎ་ཀཱ་ར་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ བྷ་གུ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཀ་ལཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཏི་ཡཱ་མ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནེ ཏ་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་མི་ག་དཱ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ས་མྤི ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་གཱ་མཾ ས་མྤ་ཏྟོ. པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ས་ཏཱུ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ་ས་ཡིཾ་སུ. བྷ་དྡ་སཱ་ལོཏི པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཀོ མ་ནཱ་པོ བྷ་དྡ་ཀོ སཱ་ལ་རུ་ཀྑོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ན་ས་ཎྜེ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ས་མཱི་པེ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ’’ཏི.
ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོཏི མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠཱི ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི. ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧཱིཏི ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀེ་ཧི. ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧཱིཏི ཁཱི་རཱུ་པ་གེ་ཧི ད་ཧ་ར་ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀེ་ཧི, ཡེ ‘‘བྷི་ངྐཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནཱིཏི པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཏེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཁཱ་ཎུ་ས་དི་སཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི. ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒནྟི ཏེ་ན ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ན ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏཾ. ཨ་སྶ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཏེ ཁཱ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནཱིཏི ཏེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ལུ་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཀ་དྡ་མ་མི་སྶཱ་ནི པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝ་ཏི. ཨོ་གཱ་ཧཱཏི ཏི་ཏྠ་ཏོ. ‘‘ཨོ་གཱ་ཧ’’ནྟི་པི པཱ་ལི༹. ཨ་སྶཱཏི ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ. ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོཏི གྷ་ཊྚེ་ནྟི་ཡོ, ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་སི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏེ་ན ཏཱ ཏཾ གྷཾ་ས་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཡཱུ་ཐཱཏི ཧ་ཏྠི་གྷ་ཊཱ.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སོ ཀི་ར ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཡཱུ་ཐ་ཝཱ་སེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ གྷ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ན ནི་བྦཱ་པི་ཏ་ས་ནྟཱ་པོ ཝི་ཡ ནི་བྦུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཙ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒེ་ཧི ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཾ དེ་ཏི, ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ དེ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མ་དྷུ་རཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ས་ཏྠཱ ཏཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྲ སུ་དཾ སོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. སོ་ཎྜཱ་ཡ དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནི ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱ་སཱ་ཎ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི པ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ སོ་ཎྜི་ཡཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ མ་མ ནྷཱ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་ནཱི་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨིཾ པ་ན སཱི་ཏ་ལེ ས་ཉྫཱ་ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སོ་ཎྜཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཨུ་བྷི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ལ་དྡྷཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཝི་ཝེ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཝི་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཙ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨེ་ཏཾ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟ་སྶ ར་ཐ་ཨཱི་སཱ་ས་དི་ས་ད་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་གེ་ན བུ་དྡྷ་ནཱ་ག་སྶ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མེ་ཏི སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཀ་ཐཾ ས་མེ་ཏི ཙེ? ཡ་དེ་ཀོ ར་མ་ཏཱི ཝ་ནེ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ནཱ་གོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧཱ་སི’’ནྟི པུ་རི་མཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཝ་ནེ ཨ་ར་ཉྙེ ར་མ་ཏི ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝ་ནེ ཨ་ར་ཉྙེ ར་མ་ཏི ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི. ཏ་སྨཱ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་གེ་ན ས་མེ་ཏི ཏ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ར་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. པི་ཎྜོ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཚ་ཊྛེ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོཏི པི་ཎྜཾ ཨུ་ལ་མཱ་ནོ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི པི་ཎྜོ་ལོ. སོ ཀི་ར པ་རི་ཛི་ཎྞ་བྷོ་གོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ དི་སྭཱ པི་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་པ་ལླཾ ‘‘པ་ཏྟ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི, ཀ་པ་ལླ་པཱུ་རཾ ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ཏི, བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, པཱུ་ཝ་ཁ་ཛྫ་ཀ་ཉྩ ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི, ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ པ་ཏྟཾ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, སོ ཋ་པེ་ནྟོ་པི གྷཾ་སེ་ནྟོ་ཝ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, ག་ཎྷ་ནྟོ་པི གྷཾ་སེ་ནྟོ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ གྷཾ་ས་ནེ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ, ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ག་ཎྷ་ན་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཐེ་རོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཨི་ཏི སོ པུ་བྦེ ས་ཝི་སེ་སཾ པི་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ལ་ཏཱི་ཏི པི་ཎྜོ་ལོ, གོ་ཏྟེ་ན པ་ན བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོཏི གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནེ་ན ཨ་ར་ཉྙེ ནི་ཝཱ་སོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་པི་ཎྜཱ་ནཾ པཱ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, པ་རེ་ཧི དི་ནྣཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ནཾ པ་ཏྟེ ནི་པ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨུ་ཉྪ་ཏི ཏཾ ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ག་ཝེ་ས་ཏཱི་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, པི་ཎྜཱ་ཡ ཝཱ པ་ཏི་ཏུཾ ཙ་རི་ཏུཾ ཝ་ཏ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱི་ཡེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ. ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་སུ པཾ་སཱུ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝི་ཡཱ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, པཾ་སུ ཝི་ཡ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་སྶ དྷཱ་ར་ཎཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, ཏཾ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ. ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ དྷཱ་ར་ཎཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ. ཨ་པྤི་ཙྪོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོཏི དྷུ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷུ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ པུ་གྒ་ལོ, ཀི་ལེ་ས་དྷུ་ན་ན་ཀ་དྷ་མྨོ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི དྷུ་ཏོ, ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི ན དྷུ་ཏོ, དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི ནེ་ཝ དྷུ་ཏོ, ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི དྷུ་ཏོ ཙེ་ཝ, དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཙཱ་ཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ ཡོ ས་ཡཾ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་རཾ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ ན དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་རཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ. ཡོ ཨུ་བྷ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ. ཡོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི.
ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ་ཏཾ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཏཱི་ཎི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟེ (ཨ. ནི. ༣.༡༠༣) ཝི་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་མྤ་དཱ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གོ མ་མ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ནུ་པ་ཝ་ད་ནཾ. ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ. ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་རོ. མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ཎ་ཉྙུ་ཏཱ. པ་ནྟ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནནྟི ཝི་ཝི་ཏྟཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ཡོ་གོཏི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོཏི ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ད་ནཾ. ཏེ་ན ས་བྦ་མྤི ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ སཱི་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་སྶ པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏེ་ན ས་བྦ་མྤི ཀཱ་ཡི་ཀཾ སཱི་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡཱ་དི་སཾ པ་ནི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ན་ནྟོ་ག་དྷཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ སཾ་ཝ་རོཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ སཾ་ཝ་རོ. ཀོ པ་ན སོ་ཏི? ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཝེ་ལཱ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཋི་ཏ་སྶ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨུ་པ་ཝཱ་དཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝ་རོ, སོ ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ བྷུ་མྨཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༢). ཏེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཝ་རོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨི་དཾ སཾ་ཝ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ.
མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཙ བྷ་ཏྟ་སྨིནྟི པ་རི་ཡེ་ས་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ པ་མཱ་ཎ་ཉྙུ་ཏཱ. པ་ནྟ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་ར་ཉྙ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དི་ཝི་ཝི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ཡོ་གོཏི ས་བྦ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟེ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཏ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡོ་གོ. ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནནྟི ཨེ་ཏཾ པ་ར་སྶ ཨ་ནཱུ་པ་ཝ་ད་ནཾ, ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ནཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, པ་རི་ཡེ་ས་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཝི་ཝི་ཏྟ་ཝཱ་སོ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཙ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་པུ་བྦཾ ན་ཏྠི. གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོཏི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ, ས་བྦ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོཏི ན པ་མ་ཛྫ་ཏོ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་ནི་ནོཏི ‘‘ཡོ མུ་ནཱ་ཏི ཨུ་བྷོ ལོ་ཀེ, མུ་ནི ཏེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༦༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༡) ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་མུ་ན་ནེ་ན མོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ མུ་ནི ནཱ་མ, ཏ་སྶ མུ་ནི་ནོ. མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མོ་ན་སྶ པ་ཐེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྩ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སི་ཀྑོ ཧི ཨ་ར་ཧཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑ་ཏོ, ཨི་མཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡ མུ་ནི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ནི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་མྦོ་དྷ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན མུ་ནི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ སི་ཀྑ་ཏོ’’ཏི པ་དཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ན་ཧེ་ཏུ སི་ཀྑ་ན་ཧེ་ཏུ ཙ ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ་ཏི.
སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨི་ཊྛ་ཝི་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ སོ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཱ་དི་ནོཏི ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ མུ་ནི་ནོ སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ. ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོཏི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ, ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ, ‘‘མུ་ནི་ནོ མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ. ‘‘མུ་ནི་ནོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ, ‘‘མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏཱ་སཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སི་ཀྑཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ, ‘‘སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི སི་ཀྑཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. སུ་ནྡ་རཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཀྐ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱཏི ན ས་ཧ་མཱ་ནཱ, ཨུ་སཱུ་ཡ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.