༣. ཡ་སོ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཡ་སོ་ཛ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སོ་ཛོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ, ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ‘‘ཡ་སོ་ཛ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
ཏེ་སཾ ཨ་ཡཾ པུ་བྦ་ཡོ་གོ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཀ་ཏ་པ་ཎྞ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙོ་རཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཙོ་རི་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ ཙོ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷཱ པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ག་ཧ་ཎཾ ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པཱ་སཱ་ཎེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་ལ་ས་དི་སཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ས་བྦེ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡིཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨི་དཱ་ནི སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ནྟེ་སུ་པི མཱ མ་ནཾ པ་དོ་ས་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མ་ཝི་དྷིཾ (མ. ནི. ༡.༢༢༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏེ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ ཏེ ཙོ་རེ དི་སྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སུཾ. ཏེ ཏེ་སུ མ་ནོ་པ་དོ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་ཎྜ་སཱི་ལཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛ་ཙོ་རོ ཛེ་ཊྛ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་ཏ་རེ ཏ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རཱ.
ཏེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སཾ་ས་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཀེ་ཝ་ཊྚ་གཱ་མེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཀུ་ལ་གཱ་མ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཀེ་ཝ་ཊྚ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཡ་སོ་ཛོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨི་ཏ་རེ་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀེ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ པུ་བྦ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན ས་བྦེ་པི ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡ་སོ་ཛོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་དི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སུ མ་ཙྪེ བ་ནྡྷ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཛཱ་ལེ ཁི་ཏྟེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ མ་ཙྪོ ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ལེ པཱ་ཝི་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ས་བྦེ་པི ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟཱ མ་ཙྪེ བ་ནྡྷ་ནྟཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ མ་ཙྪཾ བ་ནྡྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ མ་ཙྪཾ ནཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཙྪཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་མཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཾ མ་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི་ན་ཉྩ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་པི་ལ་སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་སི.
ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀེ་ཝ་ཊྚ་པུ་ཏྟཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཡ་སོ་ཛ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏེ་དྷཱཏི ཏེ ཨི་དྷ. ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧཱིཏི ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནེ་ཧི. པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱཏི ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ཝུ་སོ, ཁ་མ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་མྨོ་ད་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ཁ་མ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ, པུ་ན ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དཱ. སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པཱ་པུ་ཎ་ཀཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཏེ་སཾ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སཾ་ཝི་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ, དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ, མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནཾ ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ ཙ.
པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱཏི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ མེ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཐ, ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨི་དཾ ཐཱ་ལ་ཀཾ, ཨི་དཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦཾ, ཨི་དཾ མེ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ སཾ་གོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ག་ཏ་ཊྛེ་ན ཨུ་ཙྩོ ས་དྡོ ཡེ་ས་ནྟེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཏྠ་ཊ་ཊྛེ་ན མ་ཧ་ནྟོ ས་དྡོ ཡེ་ས་ནྟེ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ. ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེཏི ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ཝི་ཡ མ་ཙྪ་ཝི་ལུ་མྤ་ནེ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ཨུ་ད་ཀེ ཝ་ཊྚ་ན་ཏོ མ་ཙྪ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ཀེ་ཝ་ཊྚཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ མ་ཙྪ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཛ་ལེ ཛཱ་ལཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཝི་ཊྛོ ན པ་ཝི་ཊྛོ, ག་ཧི་ཏོ ན ག་ཧི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ མ་ཙྪ་པ་ཙྪི་ཨཱ་དཱི་ནི ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཙྪཾ དེ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཙྪ་ཕཱ་ལཾ དེ་ཐ, ཨ་མུ་ཀ་སྶ དི་ནྣོ མ་ཧ་ནྟོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཁུ་དྡ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ལུ་མྤ་མཱ་ནེ ཏེ་སཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ཏེཏི ཏེ ཨེ་ཏེ. ཀིཾ་ནཱུཏི ཀི་སྶ ནུ, ཀི་མ་ཏྠཾ ནཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་མེཏི ཏེ ཨི་མེ. པ་ཎཱ་མེ་མཱིཏི ནཱི་ཧ་རཱ་མི. ཝོཏི ཏུ་མྷེ. ན ཝོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྠ་བྦནྟི ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀེ ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཡེ ཏུ་མྷེ མཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟཱ ཀིཾ ནཱ་མ སཱ་རུ་པྤཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཎཱ་མི་ཏེ་སུ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་པི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷེ མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་མྷེ པ་ཎཱ་མེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན ས་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི ‘‘མ་ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མ, དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པ་ན ག་རུ་ནོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རི་མྷཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ དོ་སོ་ཡཾ, པ་ཎཱ་མི་ཏ་མྷཱ ཏ་ཏོ, ན ལ་དྡྷཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྠུཾ, ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་རཱི་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ, མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ’’ནྟི. ཏེ བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱཏི སུ་གུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝ་ཛྫཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཛ་ན་པ་དོ, ཝ་ཛྫཱི ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝ་ཛྫཱི’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཛྫཱི་སཱུ’’ཏི. ཝ་གྒུ་མུ་དཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ ལོ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ ན་དཱི. ‘‘ཝ་གྒ་མུ་དཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མེ་ནཱཏི ཀི་ཉྩི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན. ཧི་ཏེ་སི་ནཱཏི ཨ་ཏྠཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན, ‘‘ཀི་ནྟི མེ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཱ པ་རི་མུ་ཙྩེ་ཡྻུ’’ནྟི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཧི་ཏ་སྶ ཨེ་ས་ན་སཱི་ལེ་ན. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་ཁེ་དཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ དཱུ་རེ་པི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ མ་ཡཾ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་དི་པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཡེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་པི པ་ཎཱ་མེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཧ་ནྡ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་མ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཡོ་གེ་ན ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པྤ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་མ ཝི་ཧ་རཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་མྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་སུ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་སྶ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱུ་ཛཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་ནེ་ཝ་ནྟ་ར་ཝ་སྶེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶེ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ. ས་བྦེ་ཝ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ས་ཙྪཱ་ཀཾ་སཱུཏི ས་བྦེ་ཡེ་ཝ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཨི་མཱ་ཡེ་ཝ དྭེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ, ན ཏ་ཐཱ དི་བྦ་སོ་ཏ་ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝེ་ར་ཉྫ་སུ་ཏྟེ (ཨ. ནི. ༨.༡༡) བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝ དེ་སེ་སི, ན དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ས་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི་པི དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ན ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི. ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ཧི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུ’’ནྟི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་དྡྷི་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནཾ ཝ་ཀྑ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟནྟི ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ཏིཾ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ར་ཝི་ཧཱ་རོ་པི ན་ཏྠི. ཡ་ཏྠ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝི་ཧ་ར་ནྟེ མ་ནུ་སྶཱ ས་ར་ཎེ་སུ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི, སཱི་ལཱ་ནི ཝཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི པ་བྦ་ཛ་ནྟི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དཱི་ནི ཝཱ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ས་ཏྠཱ ཏཱ་སུ ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ཏེ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝ་ས་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་དཱ ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱི’’ཏི.
ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ. ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་པི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ས་ཧ་སཱ ག་མ་ནཾ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ, སཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡཱ པ་ན གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ད་ཝ་ས་རཱིཏི ཏེ་ན ཨ་ཝ་ས་རི, ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ས་རི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ས་རི, པཱ་ཝི་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྶཾ. སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡནྟི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་སཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་སཱ་ལཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ན་ག་རེ. མ་ཧཱ་ཝ་ནེཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་རོ་པི་མཾ ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ནཾ. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཾ. ཨི་དཾ ཏཱ་དི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ན་ནྟི མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡནྟི ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ་ན ཀ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ ནཱ་མ, ཏ་སྶཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡཱ་ནནྟི ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ. ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡཱཏི ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ལོ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙ་ནྡ་ས་ཧ་སྶ་སཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཏེ ཡ་སོ་ཛ་པྤ་མུ་ཁཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦ་སོ ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཨོ་བྷཱ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ཧི ཋི་ཏ་དི་སཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡ མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་སཱ དི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་སཾ་ས་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱཏི ན པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ, མ་ནཱ་པཱ མ་ནོ་ཧ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨི་ཉྷི པ་དེ་སེ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ མ་ཧེ་སི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་ཀྐཱུ་ལ་ཝི་ཀཱུ་ལ་ཝི་ས་མ་དུ་གྒཱ་ཀཱ་རཾ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ནུ་ཉྙཾ ར་མ་ཎཱི་ཡ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, ནི་ནྣེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཐ་ལེ;
ཡ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༩༨);
པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱ་སཱིཏི པེ་སེ་ཡྻཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོཏི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཧེ་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ད་ཏྠཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱ་མེ་སི, ཏ་མ་ཏྠཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཎཱ་མེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ཏེ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཝི་ཡ ཀ་སཱ་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ན, ཏེ་ན ཙོ་དི་ཏཱ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟཱ མ་མཱ་རཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་ཏྟེ དི་སྭཱ ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི.
སོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ. པ་མུ་ཁེཏི ས་མྨུ་ཁེ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷི་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀེ་ན ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ, ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨཱ་ནེ་ཉྫེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫི? ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་པ་ནྣ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ, ཏེ་སཾ པུ་བྦེ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ་ནཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་ན་ས་མྦྷོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཝི་ནཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཉྙ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘པུ་བྦེ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ་ནཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི. ཏེ་པི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ་ན ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཏྠ ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ པཱ་རི་པ་ནྟི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཝི་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨ་ནོ་ཎ་མ་ནཱ་དཱི་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ས་ཡཾ ཨ་ནི་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནོ་ཎ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཨ་ནུ་ཎྞ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ རཱ་གེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཨ་ན་པ་ན་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྱཱ་པཱ་དེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཨ་ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་མ་རཱ་གེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཝི་མ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀི་ལེ་སེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ས་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ས་ཏི་ཡཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་མཱ་དེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཨོ་བྷཱ་ས་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫ’’ནྟི.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཙ རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཏེ་སཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཡ. ནི་ཀྑ་ནྟེཏི ནི་གྒ་ཏེ, ཨ་པ་ག་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་རི་ཡེ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེཏི ཨུ་གྒ་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ, ཨ་རུ་ཎོ ནཱ་མ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡོ་ད་ཡ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨུ་ཊྛི་ཏོ་བྷཱ་སོ. ན་ནྡི་མུ་ཁི་ཡཱཏི ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨུ་གྒ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་རུ་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ ས་ཏྟེ ན་ནྡཱ་པ་ན་མུ་ཁི་ཡཱ ཝི་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ་ཡ, ཝི་བྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཏ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ. ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་དི ཏྭཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཏེ ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཡ་དི་དཾ ཏེ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ, ཏ་ཡི་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཏེ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, སེ་ཀྑོ ཨ་སེ་ཀྑཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཏ་སྨཱ མཾ ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫི. ཨ་ཧཾ པ་ན ཨི་མེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ས་བྦེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་སཱི་དི་མྷཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་རཱ་གཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་སཾ་སི་དྡྷི་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཛི་ཏོ ཀཱ་མ་ཀ་ཎྜ་ཀོཏི ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཀ་ཎྜ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཛི་ཏོ པ་ཧཱི་ནོ, ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ན་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘གཱ་མ་ཀ་ཎྚ་ཀོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – གཱ་མེ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཀ་ཎྚ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་ཀ་ལོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཡ་སྶ ཛི་ཏོ་ཏི. ཛ་ཡོ ཙ་སྶ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀྐོ་སོ ཙ ཛི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་དྷོ ཙ བ་ནྡྷ་ན་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་སུ ཨ་ཀྐོ་ས་ཛ་ཡེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་ན ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀྐོ་སཱ་དི་ཛ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀྐོ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁ་མ་ནཾ ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ནེ་སཾ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ སོ ཋི་ཏོ ཨ་ནེ་ཛོཏི ཨེ་ཛཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ལ་ན་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་པ་ནྠོ, ཨེ་ཛཱ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནེ་ཛོ, ཨ་ནེ་ཛ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི པ་ར་ཝཱ་ད་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཙ ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་པ་བྦ་ཏ་ས་དི་སོ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ ན ཝེ་དྷ་ཏི ས བྷི་ཀྑཱུཏི སོ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སོ བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཾ ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.