༡༠. བཱ་ཧི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ད་ས་མེ བཱ་ཧི་ཡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོཏི དཱ་རུ་མ་ཡ་ཙཱི་རོ. སུ་པྤཱ་ར་ཀེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ པ་ཊྚ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ བཱ་ཧི་ཡོ, ཀ་ཐ་ཉྩ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ཐཾ སུ་པྤཱ་ར་ཀེ པ་ཊྚ་ནེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱི་ཏི?
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི་ཀ་ཐཱ – ཨི་ཏོ ཀི་ར ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ, ཡོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་དི་སེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་སཱི་ལོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ བཱ་ཧི་ཡ་ར་ཊྛེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཏཾ བཱ་ཧི་ཡ་ར་ཊྛེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ བཱ་ཧི་ཡོཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཝ་ཎི་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ནཾ བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ནཱ་ཝཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟོ ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི.
ཨ་ཊྛ་མེ ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་པི་ཏ་བྷ་ཎྜོ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ནཱ་ཝཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་དེ་སཾ ཨ་པ་ཏྭཱ་ཝ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་པ་ནྣཱ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི. བཱ་ཧི་ཡོ པ་ན ཨེ་ཀཾ ནཱ་ཝཱ་ཕ་ལ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ར་ནྟོ ཨཱུ་མི་ཝེ་གེ་ན མ་ནྡ་མ་ནྡཾ ཁི་པ་མཱ་ནོ བྷ་སྶི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡེ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ནི་པ་ནྣོ. པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་མ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ལ་ཛྫཱ་ཡ གུ་མྦ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལཱ༹་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ་ཀེ་ཧི པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪཱ་དེ་སི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དཱ་རུ་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝཱ་ཀེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཎི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪཱ་དེ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི དཱ་རུ་མ་ཡ་ཙཱི་ར་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཡ ‘‘དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ’’ཏི པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘བཱ་ཧི་ཡོ’’ཏི ཙ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ.
ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་པཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ ‘‘ས་ཙེ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཀི་ནྣུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཡྻོ ཝ་ཏྠཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ན ག་ཎྷེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟཱ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་ཧི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨུ་པ་ནེ་སུཾ. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ནཱ་ག་མི་སྶཾ, ན་ཡི་མེ ཨེ་ཝཾ མ་ཡི པ་སཱི་དེ་ཡྻུཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝཾ མེ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀོ་ཧ་ཉྙེ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཨ་ཡྻོ’’ཏི བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རིཾ་སུ.
སོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ‘‘ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ར་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ཡཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝུ་ཏྟི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཧུ་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཨ་པྤི་ཙྪོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི པ་ན ཏེ་ཧི ས་མྦྷཱ་ཝཱི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ཉྙི, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙ་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་རོ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི, ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ སུ་པྤཱ་ར་ཀེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ས་ཀྐ་ཏོཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨཱ་ད་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀྐ་ཏོ. ག་རུ་ཀ་ཏོཏི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་རུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་རུ་ཀ་ཏོ. མཱ་ནི་ཏོཏི མ་ན་སཱ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན མཱ་ནི་ཏོ. པཱུ་ཛི་ཏོཏི པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན པཱུ་ཛི་ཏོ. ཨ་པ་ཙི་ཏོཏི ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ཧི མ་གྒ་དཱ་ན་ཨཱ་ས་ནཱ་བྷི་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཙི་ཏོ. ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནནྟི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ལ་བྷ་ན་ཝ་སེ་ན ལཱ་བྷཱི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ས་ཀྐ་ཏོཏི ས་ཀྐཱ་ར་པྤ་ཏྟོ. ག་རུ་ཀ་ཏོཏི ག་རུ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ. མཱ་ནི་ཏོཏི བ་ཧུ་མཱ་ནི་ཏོ མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏོ ཙ. པཱུ་ཛི་ཏོཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཨ་པ་ཙི་ཏོཏི ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་པྤ་ཏྟོ. ཡ་སྶ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཀྐ་ཏྭཱ སུ་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏེ དེ་ནྟི, སོ ས་ཀྐ་ཏོ. ཡ་སྨིཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, སོ ག་རུ་ཀ་ཏོ. ཡཾ མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡ་ནྟི བ་ཧུ་མ་ཉྙ་ནྟི ཙ, སོ མཱ་ནི་ཏོ. ཡ་སྶ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ པཱུ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟི, སོ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ. བཱ་ཧི་ཡ་སྶ པ་ན ཏེ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ སུ་པྤཱ་ར་ཀེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ས་ཀྐ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ སོ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་པི ‘‘ཨེ་ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཝ་ཏྠཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་པ་ནཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་པི ‘‘ལཱ་བྷཱི’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ.
ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶཱཏི ར་ཧ་སི ག་ཏ་སྶ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ བ་ཧཱུ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ‘‘ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཏ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ཙི་ཏྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཀ་ཐཾ? ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡེ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཡེ ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཧ་ན་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཏེ་སུ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀོ་ཏི.
པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱཏི པུ་རི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ བ་ནྡྷུ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏ་ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ མཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ ག་ཧི་ཏོ.
པུ་བྦེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་མཱ་ནེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ས་ཏྟ བྷི་ཀྑཱུ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟཱ ‘‘ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ནཾ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་ལ་ཡཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟུ, ནི་རཱ་ལ་ཡཱ ཨི་མཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་བྦེ ཏཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ནི་སྶེ་ཎིཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྠ, མ་ཡ་མྤི ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཝི་ཡ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ. ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི, སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨི་ཏ་རེ ནི་མ་ནྟེ་སི, ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཏ་རེ པ་ན པ་ཉྩ ཛ་ནཱ གྷ་ཊེ་ནྟཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ་པི ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་སུ་སྶི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝེ་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀོ པ་ཀྐུ་སཱ་ཏི རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ, ཨེ་ཀོ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ ས་བྷི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, ཨེ་ཀོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡོ སོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་པི ཧི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཝི་ཡ དེ་ཝོ ཨེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན བྲ་ཧྨཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཏ་སྶ ཧི བྲ་ཧྨུ་ནོ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏྠེ་ཀ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨི་ཏ་རེ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཏེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཱ་ནུ་ཀཱ་ལཾ ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ བཱ་ཧི་ཡཾ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་རུ་ཙཱི་ར་དྷཱ་རིཾ ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པུ་བྦེ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏི་ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ་པི ཨཱ་བྷ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ན་ར་ཧཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོ, ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧ་ནྡ ནཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནེ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. བཱ་ཧི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ‘‘ཀེ ཏུ་མྷེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ སོ བྲ་ཧྨཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ས་ཧཱ་ཡོ ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏྭཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་དཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་དཱ་ནི ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝེ་ས་དྷཱ་རཱི ཨ་ན་ར་ཧཱ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧ’ནྟི ཨི་མཾ ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་སཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ནེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ར་ཧཱ, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, མཱ ཏེ ཨ་ཧོ་སི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཱ, ག་ཙྪ ནཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་སྶཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་སཱི་ལཱ ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་ཀཱ. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱཏི ཧི་ཏ་ཀཱ་མཱ མེ་ཏྟཱ་དྷི་ཀཱ. པུ་རི་མ་པ་དེ་ན ཙེ་ཏྠ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཀཱ་མ་ཏཾ ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཾ. ཙེ་ཏ་སཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན, ཙེ་ཏོ་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐནྟི ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ‘‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟ་མི་ཙྪཱ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ བཱ་ཧི་ཡཾ ས་ཧོ་ཌྷཾ ཙོ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ནེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ བྲ་ཧྨཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ནེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ར་ཧཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏ་དཱ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ནཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ཨེ་ཏེ་ན སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི་སྶ ཨ་ན་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. སཱ་པི ཏེ པ་ཊི་པ་དཱ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཡ ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱཏི སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་ད་ཡོ ཚ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ. པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི.
ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་མཱ་ནོ ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི? ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ལླེ་ཁ་ཏཱ་ཡ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘བཱ་ཧི་ཡོ པ་ཋ་མཱ་དི་ཛྷཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ལཱ་བྷཱི, ཏ་སྨཱ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ བཱ་ཧི་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ ཀ་མྨཾ, ཡ་མ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ ‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་པི ཏེ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ལོ་ཀེ ཀོ་ཙི ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཀེ ཙ་ར་ཧི དེ་ཝ་ཏེ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཐཱཏི པུ་ཙྪཱ་ར་མྦྷེ ནི་པཱ་ཏོ. ཀེ ཙ་ར་ཧཱིཏི ཀེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི. ལོ་ཀེཏི ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀེ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀ་བྷཱུ་ཏེ ས་ཀ་ལ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཡ་ཏྠ མ་ཡཾ ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རེ་སཱུཏི སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ན་ཏོ པུ་བྦུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ར་ཧནྟི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཾ. ཨཱ་ར་ཀཱ ཧི སོ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ མ་གྒེ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་རཱི་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ར་ཡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཧ་ཏཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ཏི. ཨ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་མ་ཡ་ནཱ་བྷི པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་རཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནེ་མི ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་ཡེ་ན ཨ་ཀྑེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏི་བྷ་ཝ་ར་ཐེ ས་མཱ་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐཾ. ཏ་སྶཱ་ནེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་དེ་ཧི སཱི་ལ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཉཱ་ཎ་ཕ་ར་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཨ་རཱ ཧ་ཏཱ ཝི་ཧ་ཏཱ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཱ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨུ་ལཱ༹་རེ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ པཱ་པ་ཀི་ལེ་ས་སྶཱ་པི ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་པི ཨ་ར་ཧ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻེ དྷ་མྨེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཾ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏཾ;
པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཧཱི་ནཾ མེ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷོ་སྨི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༥༦༣; མ. ནི. ༢.༣༩༩; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༣༡);
ཨ་པི་ཙ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ སཱ་ཝ་ཛྫ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་ཏྟི་ཀ་དུ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༩-༡༣༡) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱིཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་དཱ་དྷ་མྨཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏི ཀ་ཐེ་ཏི.
སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོཏི ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ ཝ་ཏ, བྷོ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ན་ར་ཧཱ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་མ་ཉྙིཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནིཾ, དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ པ་ནི་དཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, དུ་ཛྫཱ་ནཾ མ་ར་ཎ’’ནྟི སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དི་ཏོ, དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ. སུ་པྤཱ་ར་ཀཱ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི བུ་དྡྷོ་ཏི ནཱ་མ་མ་པི ས་ཝ་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ སཾ་ཝེ་གེ་ན ཙ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡོ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ན་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཀྐ་ནྟོ. ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་པ་རི་ཝཱ་སེ་ནཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ མ་གྒེ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ན་ཏོ ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩཱ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. ཡ་དཱ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཏ་ད་ཧེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ས་མྤ་ཏྟོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི? དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་པ་རི་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་གྒ་སྶ ཙ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ར་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ན་ཡི་དཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦ་སྨིཾ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ མ་གྒེ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་མ་ཏྟཾ སོ ས་ཀ་ལ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སེ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ་ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ་པི བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏཱ་ནི, ཁ་ཎ་ནྟ་རེ པ་ན པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སོ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སེ ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཏྭཾ པ་ན ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི? ‘‘སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སི, ནི་སཱི་ད, ཏཱ་ཝ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མཱ་ཧི, ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཀྑ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ་མྷི ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཙི་རཾ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་སྶ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་པ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སྶི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཧནྟི ཀ་ཏྠ. ནཱུཏི སཾ་ས་ཡེ, ཁོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ, ཀ་སྨིཾ ནུ ཁོ པ་དེ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་མྷཱཏི ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཨ་མྷ. མ་ཡ་ཉྷི ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུཾ, བ་དྷི་རོ ཝི་ཡ སོ་ཏཾ, མཱུ་གོ ཝི་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཝི་ཀ་ལོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ, ད་ལི་དྡོ ཝི་ཡ དྷ་ན་ས་མྤ་དཾ, ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ, རོ་གཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ ཨཱ་རོ་གྱཾ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཀུ་ལླཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཉྩ ཨི་ཙྪཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོཏི ཏ་ར་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ.
པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི བཱ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་སོ་བྷཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་བྱཱ་ཝ་ཊ་སྶ ཛ་ན་སྶ ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧཾ. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡནྟི ད་ས་བ་ལ་ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཚ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཝེ་ཎི་ཀ- བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་པྤ་བྷུ་ཏི་ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་གུ་ཎ་ག་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ན་སྶ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ པ་སཱ་དཱ་ར་ཧཾ ཝཱ. ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཾ. ས་ནྟ་མཱ་ན་སནྟི ཚ་ཊྛ་སྶ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་མཱ་ན་སཾ. ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ད་མ་ཐཾ ས་མ་ཐ་ཉྩ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏཾ. ད་ནྟནྟི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ཝཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ད་ནྟཾ. གུ་ཏྟནྟི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ཝཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཡ གུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡནྟི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ཡོ་གེ་ན ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ནཱ་གནྟི ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་མ་ན་ཏོ, པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པུ་ནཱ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ, ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨཱ་གུ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ག་མ་ན་ཏོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནཱ་གཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡེ་ན, ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སེ་སེ་ཧི པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཙ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀེ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དི་ཊྛོ’’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊ་ས་རཱི་རོ པཱི་ཏི་ཝི་པྥཱ་རི་ཏ་ཝི་ཝ་ཊ་ནི་ཙྩ་ལ་ལོ་ཙ་ནོ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ཎ་ཏ་ས་རཱི་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་མུ་ཛྫ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ ས་མྦཱ་ཧ་ནྟོ པ་རི་ཙུ་མྦ་ནྟོ ‘‘དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ག་ཏོཏི སོ་བྷ་ན་ག་མ་ན་ཏྟཱ, སུ་ནྡ་རཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏ་ཏྟཱ, ས་མྨཱ ག་ཏ་ཏྟཱ, ས་མྨཱ ག་ད་ཏྟཱ སུ་ག་ཏོ. ག་མ་ན་མྤི ཧི ག་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སོ་བྷ་ནཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཏེ་ན ཧེ་ས ག་མ་ནེ་ན ཁེ་མཾ དི་སཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཏོ, ཨ་ཉྙེ་པི ག་མེ་ཏཱི་ཏི སོ་བྷ་ན་ག་མ་ན་ཏྟཱ སུ་ག་ཏོ. སུ་ནྡ་ར་ཉྩེ་ས ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏོ་ཏི སུ་ནྡ་རཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏོ. ས་མྨཱ ཙ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏོ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནེ ཀི་ལེ་སེ པུ་ན ཨ་པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཡེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ ཀི་ལེ་སེ ན པུ་ནེ་ཏི ན པ་ཙྩེ་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏོ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན…པེ… ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༧).
ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྨཱ ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཏཱི་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཏ་ཏྟཱ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལ་ཏོ ཧི པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜཱ ཏཱ་ཝ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་པཱུ་རི་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀོ་ཊིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་མེ་ཝ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནྟོ ས་སྶ་ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ནྟི ཨི་མེ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་མ་དྷི་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ས་མྨཱ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏོ. ས་མྨཱ ཙེ་ས ག་ད་ཏི ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི, བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི, ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི, དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི, ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི, ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༩; མ. ནི. ༣.༡༤).
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏ་ཙྪཱ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ, ཡཱ ཙ པ་རེ་སཾ ཨ་པྤི་ཡཱ ཨ་མ་ནཱ་པཱ, ན ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༢.༨༦).
ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ག་ད་ཏྟཱ་པི སུ་ག་ཏོ.
ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱཏི ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་དི་ས་ནཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ མ་མ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དི་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏ་ད་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་སུ་ཁཱ་ཡ ཙ སི་ཡཱ. ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ བཱ་ཧི་ཡཱཏི ཏ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ན ཏཱ་ཝ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་ལོ་པི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཡ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཀཱ་ལོ་ཏི ཙེ་ཏྠ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་དཱ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པ་ཀྐཱ་པ་རི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་པ་དི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ’’ཏི. དུ་ཛྫཱ་ནནྟི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ས་མྦྷ་མ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཱ ཙ ཏ་ད་ནྟ་རཱ་ཡཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀི་ཙྩ་མཱ་ཏ་པྤཾ, ཀོ ཛ་ཉྙཱ མ་ར་ཎཾ སུ་ཝེ;
ན ཧི ནོ ས་ངྒ་རཾ ཏེ་ན, མ་ཧཱ་སེ་ནེ་ན མ་ཙྩུ་ནཱ’’ཏི. (མ. ནི. ༣.༢༧༢; ནེ་ཏྟི. ༡༠༣);
ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡ་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་རོ་ཏི? ‘‘ནི་མི་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཨ་དི་ཊྛ་ཀོ་ས་ལླེ་ན ཝཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་པ་རེ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡ་སྶ སུ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ན ཧི ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མ་སྶ མཾ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊཾ, ཨ་ཏི་བ་ལ་ཝཱ པཱི་ཏི་ཝེ་གོ, དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ་པི ན ཏཱ་ཝ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ. ཡཱ་ཝ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ད་ར་ཐོ་པི་སྶ ཀཱ་ཡེ བ་ལ་ཝཱ, སོ་པི ཏཱ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་སྨཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཨཱ་ད་ར་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཾ ད་ར་ཐ་པྤ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷིཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཉྩ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྨཱ ཏི་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མཾ ཡཱ་ཙ་སི, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནཾ དུ་ཛྫཱ་ན་ཏཾ ཝ་ད་སི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ ཏེ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ. ཏི་ཧཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཏེཏི ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ཝ་ད་ཏི.
སི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི སི་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སི་ཀྑ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པེ རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སེ་སཾ. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཧི མེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ དི་ཊྛེ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟ་ནྟི པ་མཱ་ཎཾ. དི་ཊྛཱ མ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ རཱུ་པེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ར་ཛྫ་ཏི, ན དུ་སྶ་ཏི, ན མུ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ རཱ་གཱ་དི་ཝི་ར་ཧེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ མེ ཛ་ཝ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཛ་ཝ་ནཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛཾ རཱུ་པཾ, དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཏྟ་ཡཾ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ན ར་ཛྫ་ཏི, ན དུ་སྶ་ཏི, ན མུ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ རཱུ་པེ ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཛ་ཝ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སུ་ཏ་མུ་ཏེ. མུ་ཏནྟི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏ་སྨིཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ན ར་ཛྫ་ཏི, ན དུ་སྶ་ཏི, ན མུ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཏ་ཡཱ, བཱ་ཧི་ཡ, ཏི་སྶ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཱ་ཡ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་ས་ཡཾ དི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏྠ ཧི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན དི་ཊྛཾ ནཱ་མ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ས་དྡྷིཾ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏཱ ཝཱ, ཡ་ཏོ ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཀུ་ཏོ ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ར་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི? ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སུ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨི་དཱ་ནི ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ས་ཧ མ་གྒ་ཕ་ལེ་ན པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏེཏི ཏ་ཝ. ཏ་ཏོཏི ཏ་དཱ, ཏ་སྨཱ ཝཱ. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན དི་ཊྛཱ་དི་ནཱ, དི་ཊྛཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན རཱ་གཱ་དི་ནཱ ཝཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བཱ་ཧི་ཡ, ཏ་ཝ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན དི་ཊྛཱ་དི་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དི་ཊྛཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན རཱ་གཱ་དི་ནཱ ས་ཧ ན བྷ་ཝི་སྶ་སི, ར་ཏྟོ ཝཱ དུ་ཊྛོ ཝཱ མཱུ་ལ༹ྷོ ཝཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་སི, པ་ཧཱི་ན་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་ན ཝཱ དི་ཊྛཱ་དི་ནཱ ས་ཧ པ་ཊི་བ་དྡྷོ ན བྷ་ཝི་སྶ་སཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ན ཏ་ཏྠཱཏི ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏྭཾ ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ ར་ཏྟོ དོ་སེ་ན ཝཱ དུ་ཊྛོ མོ་ཧེ་ན ཝཱ མཱུ་ལ༹ྷོ ན བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཏ་དཱ ཏ་སྨཱ ཝཱ ཏྭཾ ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་དི་ཀེ ན བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཏ་སྨིཾ དི་ཊྛེ ཝཱ སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་ལླཱི་ནོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ན བྷ་ཝི་སྶ་སི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མི ད་སྶི་ཏཱ.
ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ནེ་ཝི་དྷ ན ཧུ་རཾ ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱཏི ཡ་དཱ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཏེ་ན རཱ་གཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་བ་དྡྷོ ན བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཏ་དཱ ཏྭཾ ནེ་ཝ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ན པ་ར་ལོ་ཀེ ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི. ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ནྟོ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཡེ པ་ན ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ནཱ་མ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་སྶ ཧི བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘‘ནེ་ཝ ཨི་དྷ ན ཧུ་རཾ, ཨ་པ་རོ ཝི་ཀ་པྤོ ན ཨུ་བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ནེ་ཝ ཨི་དྷ ན ཧུ་རཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ པ་ན ན ཨ་ཉྙ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཡེ་པི ཙ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི’’ཏི ཙ ཨི་མེ་སཾ སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་པི ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཧཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ན ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི པུ་རི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪི་མ་སྶ ཙ ཡེ བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ, ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ པུ་རི་མ་པ་དེ བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་བྦི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་མེ་ས་ནྟཱི་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ སེ་ཁཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཙ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ ཡོ་ནཱི་སུ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛ་ས་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ ན བྷི་ནྡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི ནཱ་མ, ཨ་ཎྜ་ཀོ་ས་ཏོ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཏོ ཙ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ. སཾ་སེ་ད་ཛཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཙ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི ནཱ་མ, དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ. ཡེ་ན ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཡཱ་ཝ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ, ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ས་ཏི ཧི ཨུ་ཛུ་ཀེ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་ག་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཀིཾ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི.
ཡེ པ་ན ‘‘ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན དེ་ས་ནྟ་རེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དི་ཊྛོ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དི་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ, ཨེ་ཝཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན དེ་ས་ནྟ་རེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝེ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཡུ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ཨི་དྡྷི་མ་ཏོ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཁ་ཎེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ ཨི་ཏོ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནེ ཡུ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཡ་དི ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་དེ་སེ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཡ་དི་པི སི་ཡཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡོ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ་ཏི. ཏཾ ཨི་དྷཱ་པི ས་མཱ་ནཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཧི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ, ཏེ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྣ་དེ་སེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་དེ་སེ. ཏ་ཐཱ ཧི མུ་ཁ་གྷོ་སཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དེ་སེ ཨཱ་དཱ་ས་པ་བྦ་ཏ་པྤ་དེ་སཱ་དི་ཀེ པ་ཊི་བི་མྦ་པ་ཊི་གྷོ་སཱ་དི་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ས་བྦཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ཊི་བི་མྦ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཱ་དི་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ཙཱ་རོ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ (ཀ་ཐཱ. ༥༠༥; ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༥༠༥) ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨི་དྷཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ, ཧུ་རནྟི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱཏི རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཉྙེ ‘‘ཨི་དྷཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཧུ་རནྟི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷཱཏི ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཧུ་རནྟི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱཏི པ་ཎྞ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ‘‘དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཧེ་ཊྛི་མཱ་ཧི ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ན ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒོ. ‘‘ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ན ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལཾ. ‘‘ནེ་ཝི་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ…པེ… ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩཱི’’ཏི.
ཨི་མཱ་ཡ སཾ་ཁི་ཏྟ་པ་དཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ, ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱིཏི ཨཱ་བྷ་ཝ་གྒཾ ཨཱ་གོ་ཏྲ་བྷུཾ ས་ཝ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་དི་རཱ་དི་ཨཱ་ས་ཝ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ཧི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ཧི. ཝི་མུ་ཙྩཱིཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་མུ་ཙྩི ནི་སྶ་ཛྫི. སོ ཧི ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཨེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་བྦཱ་ས་ཝེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་སུ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི པུ་ཊྛོ ‘‘ན པ་རི་པུ་ཎྞ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… པ་ཀྐཱ་མཱི’’ཏི.
སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ་པི པ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ས་ངྒ་ཧཾ ནཱ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ནཱ་ཧོ་སི. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘སོ ཀི་ར བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ཙོ་རོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཙོ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ལོ་བྷེ་ན ཏཾ ཨུ་སུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷི, ཏེ་ན་སྶ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ས་ཏྠཱ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ན ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི. ཏ་མྤི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ དྷེ་ནུ ཝེ་གེ་ན ཨཱ་པ་ཏ་ནྟཱི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བཱ་ཧི་ཡཾ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡཾ གཱ་ཝཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶཱཏི ན ཙི་རཾ པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ. གཱ་ཝཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱཏི ཨེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་དྷེ་ནུ་རཱུ་པཱ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏྭཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ. ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱིཏི པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ལ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝེ་རི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ སི་ངྒེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ས་རཱི་རཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ས་རཱི་རཾ ན་ག་ར་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་པཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཀ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ‘བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’ཏི ཝ་ད་ཐ, ཀ་དཱ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘མ་མ དྷ་མྨཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་དཱ པ་ན་སྶ ཏུ་མྷེ་ཧི དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི? ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ སོ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏ་དྷ་མྨོ, ཀ་ཐཾ སོ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ དྷ་མྨཾ ‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ’ཏི པ་མི་ཎ་ཐ, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི གཱ་ཐཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི་པི ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ནི ན སེ་ཡྻོ, ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ གཱ་ཐཱ, ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་ས་ཉྷི་ཏཱ;
ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༠༡) –
དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ སོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི པཱུ་ཛཱ་ར་ཧོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༦) ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ…པེ… པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟནྟི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་ཙྪཱ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟོ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ན་ག་ར་ཏོ བ་ཧི ནེ་ཏྭཱ. ཛྷཱ་པེ་ཐཱཏི ད་ཧ་ཐ. ཐཱུ་པ་ཉྩ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨ་སྶ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཀ་རོ་ཐ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ – ‘‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཾ ཏུ་མྷེ སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ས་ནྡི་ཊྛཾ ཙ་ར་ཐ, ཏཾ སོ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མཱ་ནཾ བྲ་ཧྨཾ ཨ་ཙ་རཱི་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ མ་ཉྩ་ཀེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཐ, ཐཱུ་པ་ཉྩ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི.
ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ ཏ་སྶ ཀ་ཏ་མཱ ག་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི བྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ, ག་ཏཱིཏི ནི་པྥ་ཏྟི, ཨ་རི་ཡོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝཱ་ཏི ཀཱ ནི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོཏི པེ་ཙྩ བྷ་ཝུ་པྤ་ཏྟི བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ཝཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྶ ཐཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན ན ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཏེ ‘‘ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ.
པ་ཎྜི་ཏོཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཎྜེ་ན ཨི་ཏོ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ. པ་ཙྩ་པཱ་དཱིཏི པ་ཊི་པ་ཛྫི. དྷ་མྨ་སྶཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨནྟི སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་པ་ཊི་པ་དཱ་དྷ་མྨཾ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱཏི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཾ. ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཧེ་ཏུ ན ཙ མཾ ཝི་ཧེ་སེ་སི ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཡོ ཧི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝི་ཧེ་སེ་ཏི ནཱ་མ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་ཧིཾ་ས་ས་ཉྙཱི པ་གུ་ཎཾ ན བྷཱ་སིཾ, དྷ་མྨཾ པ་ཎཱི་ཏཾ མ་ནུ་ཛེ་སུ བྲ་ཧྨེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩; མ. ནི. ༡.༢༨༣; ༢.༣༣༩). ཨ་ཐ ཝཱ ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ན ཙ ཨི་མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་མཾ མ་མ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨཾ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ན ཝི་ཧེ་སེ་ཏི. དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧི སཱ་ས་ནཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ས་རཱི་རེ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ’’ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ཐཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡཱ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་ཧི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་པོ ཙ ན གཱ་དྷ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི ཙ ཏེ་ཛོ ཙ ཝཱ་ཡོ ཙ ན གཱ་དྷ་ཏི, ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ལེ་སོ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. སུ་ཀྐཱཏི སུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ སུ་ཀྐཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ག་ཧ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཏཱ་ར་ཀཱ. ན ཛོ་ཏ་ནྟཱིཏི ན བྷཱ་ས་ནྟི. ཨཱ་དི་ཙྩོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱིཏི ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠོ ཨཱ་དི་ཙྩོ་པི ཨཱ་བྷཱ་ཝ་སེ་ན ན དི་བྦ་ཏི. ན ཏ་ཏྠ ཙ་ནྡི་མཱ བྷཱ་ཏཱིཏི ས་ཏི་པི བྷཱ་སུ་ར་བྷཱ་ཝེ ཀ་ནྟ་སཱི་ཏ་ལ་ཀི་ར་ཎོ ཙ་ནྡོ་པི ཏ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛུ་ཎྷཱ་ཝི་བྷཱ་ས་ནེ་ན ན ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཡ་དི ཏ་ཏྠ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ ན་ཏྠི, ལོ་ཀ་ནྟ་རོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་མོ ཏ་ཏྠ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏི ཧི རཱུ་པཱ་བྷཱ་ཝེ ཏ་མོ ནཱ་མ ན སི་ཡཱ.
ཡ་དཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝེ་དི, མུ་ནི མོ་ནེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མུ་ན་ན་ཏོ མོ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ནཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ནེ་ཝ མོ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎེ་ན ཡ་དཱ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝེ་དི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ‘‘ཨ་ཝེ་དཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ རཱུ་པཱ ཨ་རཱུ་པཱ ཙ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཐཱཏི ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ. རཱུ་པཱཏི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་ན པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཙ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཱཏི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་ན རཱུ་པེ་ནཱ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ‘‘ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱཏི ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པཱཏི རཱུ་པ་ལོ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ. ཨ་རཱུ་པཱཏི ཨ་རཱུ་པ་ལོ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཧི བྱཱ་མི་སྶ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨཱ ས་ཀ་ལ་ཏོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ་ན་པི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནི་བྦཱ་ན་ག་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ བོ་དྷི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.