༢. ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟཱི ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ གྷ་ར་དཱ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཛཱི་ཝ་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བ་ནྡྷུ་མ་རཱ་ཛཱ པུ་ཎྞ་མཱི་དི་ཝ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཎྞ་མཱི་དི་ཝ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶཱ དཱ་སི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཙ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’’ནྟི. སཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ ཐེ་རཱི ཏ་སྶཱ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི. སཱ ཏ་སྶཱ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༢.༡-༢༡) –
‘‘ན་ག་རེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏི་ཡཱ, བ་ནྡྷུ་མཱ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
དི་ཝ་སེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ སོ, ཨུ་པ་ཝ་སི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ.
‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཀུ་མྦྷ་དཱ་སཱི ཨ་ཧཾ ཏ་ཧིཾ;
དི་སྭཱ ས་རཱ་ཛ་ཀཾ སེ་ནཾ, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡིཾ ཏ་དཱ.
‘‘རཱ་ཛཱ་པི ར་ཛྫཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ, ཨུ་པ་ཝ་སི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ;
ས་ཕ་ལཾ ནཱུ་ན ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ པ་མོ་དི་ཏོ.
‘‘ཡོ་ནི་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ, དུ་གྒ་ཙྩ་ཉྩ ད་ལི་དྡ་ཏཾ;
མཱ་ན་སཾ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏྭཱ, ཨུ་པ་ཝ་སིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ.
‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ མེ སུ་ཀ་ཏཾ བྱ་མྷཾ, ཨུ་བྦྷ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་གྒ་ཏཾ;
ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཝ་རཱུ་པེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་ས་ན་སུ་བྷཱུ་སི་ཏཾ.
‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ, ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི མཾ ས་དཱ;
ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ, ཨ་ཏི་རོ་ཙཱ་མི ས་བྦ་དཱ.
‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ, མ་ཧེ་སི་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
ཏེ་ས་ཊྛི་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ, མ་ཧེ་སི་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ.
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཧུ་ཏྭཱ་ན, བྷ་ཝེ་སུ སཾ་ས་རཱ་མ་ཧཾ;
ས་བྦ་ཏྠ པ་ཝ་རཱ ཧོ་མི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་སྶ་ཡཱ་ནཾ, ར་ཐ་ཡཱ་ན་ཉྩ སཱི་ཝི་ཀཾ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘སོ་ཎྞ་མ་ཡཾ རཱུ་པི་མ་ཡཾ, ཨ་ཐོ་པི ཕ་ལི་ཀཱ་མ་ཡཾ;
ལོ་ཧི་ཏ་ངྒ་མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ, ས་བྦཾ པ་ཊི་ལ་བྷཱ་མ་ཧཾ.
‘‘ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་མྦ་ལི་ཡཱ་ནི, ཁོ་མ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀཱ་ནི ཙ;
མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི, ས་བྦཾ པ་ཊི་ལ་བྷཱ་མ་ཧཾ.
‘‘ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ;
ས་བྦ་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷེ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཝ་ར་ག་ནྡྷ་ཉྩ མཱ་ལ་ཉྩ, ཙུ་ཎྞ་ཀ་ཉྩ ཝི་ལེ་པ་ནཾ;
ས་བྦ་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷེ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཉྩ པཱ་སཱ་དཾ, མ་ཎྜ་པཾ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཾ;
ས་བྦ་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷེ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ཧཾ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.
‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན –
༤༢. ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ, ཝི་ཧཱ་རཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑ་མིཾ;
ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཏ་སོ ས་ནྟིཾ, ཙི་ཏྟེ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནཱི.
༤༣. ‘‘སཱ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨུ་པཱ་ག་ཙྪིཾ, ཡཱ མེ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧུ;
སཱ མེ དྷ་མྨ་མ་དེ་སེ་སི, ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ.
༤༤. ‘‘ཏ་སྶཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་ཏྭཱ་ན, ཡ་ཐཱ མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི སཱ;
ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན, ནི་སཱི་དིཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་མ་པྤི་ཏཱ;
ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་སིཾ, ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལི་ཡཱ’’ཏི. –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨུ་པཱ་ག་ཙྪིཾ , ཡཱ མེ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧཱུཏི ཡཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཱ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ སཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ, པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཐེ་རིཾ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ‘‘སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨུ་པ་ག་ཙྪི, ཡཱ མེ སཱ་དྷ་ཡི་ཀཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. སཱ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི, ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ད་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ མེ དྷ་མྨ་མ་དེ་སེ་སི, ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི སཱ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ ཐེ་རཱི ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨི་མཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟཱི མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ཏ་སྶཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཏ་སྶཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏ་ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི སཱཏི སཱ ཐེ་རཱི ཡ་ཐཱ མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི ཨོ་ཝ་དི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱི པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དིཾ. ཀ་ཐཾ? པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་མ་པྤི་ཏཱཏི ཛྷཱ་ན་མ་ཡེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་སིཾ, ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལི་ཡཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ པ་ལླ་ངྐཾ བྷི་ནྡ་ནྟཱི པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་སིཾ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ་སྶཱ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.