༤. ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཡཱ་ཝ ཀཱ་སི་ཛ་ན་པ་དོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཡཱ ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་སཱི་ལེ ཋི་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རིཾ ག་ཎི་ཀཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀཱ་སི་ཀ་ར་ཊྛེ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་བྷ་ཝེ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཋཱ་ན་ཏོ པ་རི་བྷ་ཊྛཱ ག་ཎི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ནཱ་མེ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ནཱ་མ. ཏ་སྶཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ག་ཎི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ དྷུ་ཏྟཱ – ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ཀི་ར ག་ཎི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛིཾ་སུ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ག་ཎི་ཀཱ ‘‘དྷུ་ཏྟཱ ཀི་ར མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱུ་ཏེ་ན་པི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༠).

ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༤.༡༦༨-༡༨༣) –

‘‘ཨི་མ་མྷི བྷ་དྡ་ཀེ ཀ་པྤེ, བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ མ་ཧཱ་ཡ་སོ;

ཀ་སྶ་པོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ཨུ་པྤ་ཛྫི ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ.

‘‘ཏ་དཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན, ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ;

སཾ་ཝུ་ཏཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མྷི, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཙ པ་ཉྩ་སུ.

‘‘མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནཱི ཙ ཨ་ས་ནེ, ཡུ་ཏྟཱ ཛཱ་ག་རི་ཡེ་པི ཙ;

ཝ་ས་ནྟཱི ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝི་ག་ཏཱ་ས་ཝཾ.

‘‘ཨ་ཀྐོ་སིཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཾ, ག་ཎི་ཀེ་ཏི བྷ་ཎིཾ ཏ་དཱ;

ཏེ་ན པཱ་པེ་ན ཀ་མྨེ་ན, ནི་ར་ཡ་མྷི ཨ་པ་ཙྩི་སཾ.

‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་སེ་སེ་ན, ཨ་ཛཱ་ཡིཾ ག་ཎི་ཀཱ་ཀུ་ལེ;

བ་ཧུ་སོ་ཝ པ་རཱ་དྷཱི་ནཱ, པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཙ ཛཱ་ཏི་ཡཾ.

‘‘ཀཱ་སཱི་སུ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལ་ཛཱ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་བ་ལེ་ན་ཧཾ;

ཨ་ཙྪ་རཱ ཝི་ཡ དེ་ཝེ་སུ, ཨ་ཧོ་སིཾ རཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ.

‘‘དི་སྭཱ་ན ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ མཾ, གི་རི་བྦ་ཛ་པུ་རུ་ཏྟ་མེ;

ག་ཎི་ཀ་ཏྟེ ནི་ཝེ་སེ་སུཾ, ཨ་ཀྐོ་ས་ན་བ་ལེ་ན མེ.

‘‘སཱ་ཧཾ སུ་ཏྭཱ་ན ས་དྡྷ་མྨཾ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛེ་ན དེ་སི་ཏཾ;

པུ་བྦ་ཝཱ་ས་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ.

‘‘ཏ་དཱུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏྠཱ་ཡ, ག་ཙྪ་ནྟཱི ཛི་ན་ས་ནྟི་ཀཾ;

མ་གྒེ དྷུ་ཏྟེ ཋི་ཏེ སུ་ཏྭཱ, ལ་བྷིཾ དཱུ་ཏོ་པ་ས་མྤ་དཾ.

‘‘ས་བྦ་ཀ་མྨཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ, པུ་ཉྙཾ པཱ་པཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ;

ས་བྦ་སཾ་སཱ་ར་མུ་ཏྟི་ཎྞཱ, ག་ཎི་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ཁེ་པི་ཏཾ.

‘‘ཨི་དྡྷཱི་སུ ཙ ཝ་སཱི ཧོ་མི, དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ;

ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ, ཝ་སཱི ཧོ་མི མ་ཧཱ་མུ་ནེ.

‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ;

ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.

‘‘ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ, པ་ཊི་བྷཱ་ནེ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ;

ཉཱ་ཎཾ མ་མ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༤.༡༦༨-༡༨༣);

ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན –

༢༥. ‘‘ཡཱ་ཝ ཀཱ་སི་ཛ་ན་པ་དོ, སུ་ངྐོ མེ ཏ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧུ;

ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནེ་ག་མོ ཨ་གྒྷཾ, ཨ་ཌྜྷེ་ན་གྒྷཾ ཋ་པེ་སི མཾ.

༢༦. ‘‘ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཧཾ རཱུ་པེ, ནི་བྦི་ནྡ་ཉྩ ཝི་ར་ཛྫ་ཧཾ;

མཱ པུ་ན ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝེ་ཡྻཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ;

ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. –

ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ ཀཱ་སི་ཛ་ན་པ་དོ, སུ་ངྐོ མེ ཏ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧཱུཏི ཀཱ་སཱི་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ བྷ་ཝོ སུ་ངྐོ ཀཱ་སི་ཛ་ན་པ་དོ, སོ ཡཱ་ཝ ཡ་ཏྟ་ཀོ, ཏ་ཏྟ་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ངྐོ ཨ་ཧུ ཨ་ཧོ་སི. ཀི་ཏྟ་ཀོ པ་ན སོ་ཏི? ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟོ. ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཀི་ར ཏ་དཱ སུ་ངྐ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟོ, ཨི་མཱ་ཡ་པི པུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ལ་དྡྷ་དྷ་ནཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ ཀཱ་སི་ཛ་ན་པ་དོ, སུ་ངྐོ མེ ཏ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི. སཱ པ་ན ཀཱ་སི་སུ་ངྐ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་སཱིཏི ས་མ་ཉྙཾ ལ་བྷི. ཏ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ས་ཧ་སྶཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ད་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་ག་མེ་ཝ ར་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནེ་ག་མོ ཨ་གྒྷཾ, ཨ་ཌྜྷེ་ན་གྒྷཾ ཋ་པེ་སི མ’’ནྟི. ཏཾ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཾ དྷ་ནཾ ཨ་གྒྷཾ ཀ་ཏྭཱ ནེ་ག་མོ ནི་ག་མ་ཝཱ་སི་ཛ་ནོ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་གྒྷ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཌྜྷེ་ན ཨ་གྒྷཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན མཾ ཋ་པེ་སི, ཏ་ཐཱ མཾ ཝོ་ཧ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཧཾ རཱུ་པེཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ སཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ རཱུ་པེ ཨ་ཧཾ ནི་བྦི་ནྡིཾ ‘‘ཨི་ཏི་པི རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨི་ཏི་པི་དཾ རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་སུ་བྷ’’ནྟི པ་སྶ་ནྟཱི ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཎྛིཾ. ནི་བྦི་ནྡ་ཉྩ ཝི་ར་ཛྫ་ཧནྟི ནི་བྦི་ནྡ་ནྟཱི ཙཱ་ཧཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་རཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ. ནི་བྦི་ནྡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, ཝི་རཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎེ་ན བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ. ‘‘ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ པུ་ན ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝེ་ཡྻཾ པུ་ན་པྤུ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཝི་ར་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟིཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.