༡. ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ན་ནྡཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨཱ་ཏུ་རཾ ཨ་སུ་ཙིཾ པཱུ་ཏིནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ན་ནྡཱ་ཡ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་རེ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ར་ཏ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟེ་ན པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ, ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ ཁེ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ན་ནྡཱཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ན་ནྡཱ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་རེ་ཡྻ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཝ་ར་བྷཱུ་ཏོ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཀཱ་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ.
སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་དཱ ‘‘ས་ཏྠཱ རཱུ་པཾ ཝི་ཝ་ཎྞེ་ཏི ག་ར་ཧ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན རཱུ་པེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ས་བྦཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ཉྙཾ པེ་སེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙཱ པེ་སེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཾ ལ་ངྒྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ –
༡༩. ‘‘ཨཱ་ཏུ་རཾ ཨ་སུ་ཙིཾ པཱུ་ཏིཾ, པ་སྶ ན་ནྡེ ས་མུ་སྶ་ཡཾ;
ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི, ཨེ་ཀ་གྒཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ.
༢༠. ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཧི, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་མུ་ཛྫ་ཧ;
ཏ་ཏོ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ, ཨུ་པ་ས་ནྟཱ ཙ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. –
ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ན་ནྡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ –
‘‘ན་ག་རེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏི་ཡཱ, བ་ནྡྷུ་མཱ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ཧུཾ བྷ་རི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཙཱ་ར་ཡཱ་མ་ཧཾ.
‘‘ར་ཧོ་ག་ཏཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ས་ཧཾ ཏ་དཱ;
ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ་ཉྷི, ཀུ་ས་ལཾ ན་ཏྠི མེ ཀ་ཏཾ.
‘‘མ་ཧཱ་བྷི་ཏཱ་པཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ, གྷོ་ར་རཱུ་པཾ སུ་དཱ་རུ་ཎཾ;
ནི་ར་ཡཾ ནཱུ་ན ག་ཙྪཱ་མི, ཨེ་ཏྠ མེ ན་ཏྠི སཾ་ས་ཡོ.
‘‘ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ་ན, པ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ་ན མཱ་ན་སཾ;
རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ན, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝིཾ.
‘‘ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མ མ་ཡཾ དེ་ཝ, པུ་རི་སཱ་ནུ་ག་ཏཱ ས་དཱ;
ཨེ་ཀཾ མེ ས་མ་ཎཾ དེ་ཧི, བྷོ་ཛ་ཡི་སྶཱ་མི ཁ་ཏྟི་ཡ.
‘‘ཨ་དཱ་སི མེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, ས་མ་ཎཾ བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ;
ཏ་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, པ་ར་མ་ནྣེ་ན པཱུ་ར་ཡིཾ.
‘‘པཱུ་ར་ཡི་ཏྭཱ པ་ར་མ་ནྣཾ, ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན་ཧཾ;
ཝ་ཏྠ་ཡུ་གེ་ན ཚཱ་དེ་ཏྭཱ, ཨ་དཱ་སིཾ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ, མ་ཧེ་སི་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
ས་ཧ་སྶཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ, མ་ཧེ་སི་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ.
‘‘པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཝི་པུ་ལཾ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ;
ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ ཏ་ཏོ.
‘‘ཨུ་པྤ་ལ་སྶེ་ཝ མེ ཝ་ཎྞཱ, ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ སུ་ད་སྶ་ནཱ;
ཨི་ཏྠཱི ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏཱ ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རཱ.
‘‘པ་ཙྪི་མེ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟེ, ཨ་ཛཱ་ཡིཾ སཱ་ཀི་ཡེ ཀུ་ལེ;
ནཱ་རཱི་ས་ཧ་སྶ་པཱ་མོ་ཀྑཱ, སུ་དྡྷོ་ད་ན་སུ་ཏ་སྶ་ཧཾ.
‘‘ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་གཱ་རེ་ཧཾ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ས་ཏྟ་མིཾ ར་ཏྟིཾ ས་མྤ་ཏྭཱ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཉྩ, པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནཾ;
པ་རི་མེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་རི་མཾ ཀ་མྨཾ, ཀུ་ས་ལཾ ཛ་ནི་ཏཾ མུ་ནི;
ཏུ་ཡ྄ཧ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, པ་རི་ཙི་ཎྞཾ བ་ཧུཾ མ་ཡཱ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དུ་ཝེ ག་ཏཱི པ་ཛཱ་ནཱ་མི, དེ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཐ མཱ་ནུ་སཾ;
ཨ་ཉྙཾ ག་ཏིཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨུ་ཙྩེ ཀུ་ལེ པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་ཡོ སཱ་ལེ མ་ཧཱ་དྷ་ནེ;
ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ལཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏཱ;
ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན པ་སྶཱ་མི, སོ་མ་ན་སྶ་ཀ་ཏཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་དྡྷཱི་སུ ཙ ཝ་སཱི ཧོ་མི, དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ;
ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ, ཝ་སཱི ཧོ་མི མ་ཧཱ་མུ་ནེ.
‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ;
ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.
‘‘ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ, པ་ཊི་བྷཱ་ནེ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ;
ཉཱ་ཎཾ མ་མ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་ན སཱ ས་ཡ་མྤི ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཡེ་ཝ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི, ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ་སྶཱ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ན་ནྡཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.