༡. ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྭཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མྤི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ, མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུཾ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ས་ཧ་ཏྠཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཁེ་ཏྟ་ཀུ་ཊིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་རེ པཱ་ཏོ་ཝ པུ་པྥི་ཏཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ དི་སྭཱ ཏཾ ས་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏ་ཉྩེ་ཝ པུ་པྥཾ ལཱ་ཛ་པ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་དཱ་རེ སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ལཱ་ཛེ བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ལཱ་ཛ་ས་ཏཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ལཱ་ཛེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཀུ་ཊི་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ལཱ་ཛེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་པུ་པྥེ་ན པ་ཏྟཾ པི་དྷཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཐོ་ཀཾ ག་ཏེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ནཱ་མ པུ་པྥེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ, ཨ་ཧཾ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ, ཨ་ཡྻོ, པུ་པྥེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, པ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ད་སྶ, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སཾ མེ ལཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ལཱ་ཛ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པུ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ, པ་དུ་མ་པུ་པྥ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་དེ པ་དེ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀུ་བུ་དྡྷོ ཏ་སྶཱ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་དུ་མཾ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་སོ་པཱ་ན་ས་མཱི་པེ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི.
སཱ་པི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་སྶཱ པ་དེ པ་དེ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི. སཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དུ་མ་ས་རེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཝ་ས་ཏི. སོ པཱ་ཏོ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པུ་པྥཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ པུ་པྥཾ སེ་སེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ, སེ་སཱ་ནི ཙ པུ་པྥི་ཏཱ་ནི ཨི་དཾ མ་ཀུ་ལི་ཏ་མེ་ཝ, བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་པྥཾ ག་ཎྷི. ཏཾ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པུ་པྥི་ཏཾ. ཏཱ་པ་སོ ཨ་ནྟོ་པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་པ་ནྣ་དཱ་རི་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ དྷཱི་ཏུ་སི་ནེ་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་དུ་མེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཏ་སྨིཾ པུ་པྥེ མི་ལཱ་ཏེ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ པུ་པྥཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ན་ཝི་དྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀུ་ངྐུ་མ་རཱ་སི་སྶ ཝི་ཡ ཨ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི. སཱ ཨ་པ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་ས་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ པི་ཏ་རི ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨོ་ཧི་ཡ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པི་ཏ་རི ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ རཱུ་པཾ ན་ཏྠི, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. སཱ པི་ཏ་རི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ཛ་ཀ་མ་ཎྜ་ལུཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་དཱ སོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏཱ་པ་སོ ཏཾ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཾ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལེ་ཧི ཙ པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཙ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་སྶ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ག་མི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དཾ ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྟོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ, ཨ་ཡྻོ, ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཏྠཾ སཱ་ཁཱ་ས་ཉྙ་ཉྩ རུ་ཀྑ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་དྡ་ས. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ པུ་རི་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀིཾ ཀ་རོ་མ, ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ག་ཙྪ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ག་ཙྪཱ་མི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ན ས་མཱི་པེ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་རི་སཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་སྶུ་མྷཱ, ཨ་སཱ་རུ་པྤཱ ཨེ་སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ, མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏུ, བྷ་ནྟེ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟཾ དུ་ཏྟོ་ས་ཡཾ, ཀ་ཐཾ བ་ཧཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་སཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མ, བྷ་ནྟེ་ཏི.
སོ ར་ཉྙོ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ‘‘ཨ་མྨ, པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སི. སཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ པི་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ, ཨ་མྨ, ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ར་ཉྙཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ, ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ པི་ཏུ ཙི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་རཱ་སི་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་སི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི. ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཏཾ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷི་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ནཱ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཀ་ཧཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ་ནི དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ནི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡཾ ཡ་ཀྑི་ནཱི, ནཱི་ཧ་ར་ཐ ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ་སྶཱ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སོ ‘‘ག་རུ་ག་བྦྷཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ན་ག་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ དཱ་ར་ཀཾ ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ་པི ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དཱ་ར་ཀཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ སཾ་སེ་ད་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶཱ ‘‘ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ སཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཀཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙུ་ནྡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་དཱ་ར་ཀེ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧི ལ་ཉྪ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ.
པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི་པི ཁོ ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཾ ‘‘ཀིཾ ཝི་ཛཱ་ཏ་མྷི, ཨ་མྨཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ཏཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཏྭཾ དཱ་ར་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་ཝ ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་དཱ་ར་ཀོ’’ཏི ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་སི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ ‘‘སཱི་གྷཾ ཏཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཧི, ས་ཙེ ཀོ་ཙི པ་སྶེ་ཡྻ, ལ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནེ པ་ཀྑི་པི.
རཱ་ཛཱ་པི པ་ཙྩ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ར་ཉྙོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡ་ཧ་སི, ཨ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏྭཾ མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪ, དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཏེ དེ་ཝཱི ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི. ཏ་སྶཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ས་ཧ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་ནེ་ཝ པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ, ས་རཱི་ར་ཙྪ་ཝཱི་པི ཝི་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི དི་སྭཱ དྷཱི་ཏུ་སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མྷི, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཝི་ཙ་རཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི.
ཏ་སྶཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཏྠ ཝ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ་སུ ཡུ་དྡྷཾ ག་ཏེ་སུ ཨ་མྷེ་ཧི ག་ངྒཱ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝེ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མེ ཨཱ་ག་ཏེ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི པ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ, དེ་ཝ, ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་ཊྛོ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. ཏེ་པི ཁོ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ ས་བྦེ ས་ཧ ག་ནྟྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་སོ་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏ་ཛཱ་ལ་མྷི ལ་གྒིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟཱ ཏེ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ, ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. སོ ཏེ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་སི. ཏེ་སཾ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པི་ཏ་དི་ཝ་སེ་སུ་ཡེ་ཝ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཏོ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ནི་ཀྐ་ངྑ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ལི་ཁཱ་པེ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཀུ་མཱ་རཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ནེ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཁི་པིཾ་སུ, རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊ་མ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ར་ཐེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶེ ཀ་པྤེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ པི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་སཱ་ད་ཝ་རཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཧ་ཏྠི་གཱི་ཝཱ་ཡ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘ཡོ པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཨི་མཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི མཱ་ཏུ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ཧ་ཏྠི་གཱི་ཝ་ཏོ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝི་ས་ཧཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མི, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ དེ་ཝིཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ དེ་ཝིཾ པ་སྶ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ན པ་སྶཱ་མི, དྷཱི་ཏཱ ཀི་ར མེ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན སཱ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སཱ ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི དེ་ཝཱི ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཡཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ར་ཉྙོ མ་ཧེ་སཱི ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ནི་རཱ་ར་ཀྑཱ ཝ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏེ་པི རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ སེ་ཏ་སཱ་ཎཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཾ པེ་སེ་སི. སཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ན ག་མི་སྶཱ་མི, མ་མ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎེ ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་སུ པ་ཧི་ཏེ་སུ པ་ད་སཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མེ ནཱ་ག་རཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི ས་བྦ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦེ་པི ཏེ ཙེ་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎེ ཏ་སྶཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་མཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་པེ་སི.
རཱ་ཛཱ་པི ཁོ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡོ ཏེ, དེ་ཝི, དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏཱ་སཾ མ་ཡ྄ཧཾ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ དུ་བྦྷི་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཝ དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ’’ཏི. སཱ ‘‘ཏཱ་སཾ ས་ཀ་ལ་ནཱ་ག་རེ་ན དཱ་སི་བྷཱ་ཝོ ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ དཱ་སི་ཡོ བྷུ་ཛི་སྶཱ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི. ‘‘ཏ་ཝ ཨི་ཙྪཱ, དེ་ཝཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏ་མེ་ཝ བྷེ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ས་བྦཱ་ཝ བྷུ་ཛི་སྶཱ ཀ་ཏཱ’ཏི པུ་ན བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏཱ་སཾ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཏེ ཨེ་ཀཱུ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ་པུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠེ པོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷི.
ཨ་ཐཱ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏེ་སཾ ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཝ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ན་ཝ་པ་དུ་མཱ་ནི པུ་པྥི་ཏཱ་ནི པུ་རཱ་ཎ་པ་དུ་མཱ་ནི ཙ ཝ་ཎྚ་ཏོ པ་ཏ་ནྟཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཛ་རཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་རཱི་ར་སྶ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཏ་རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ བ་ཧུ་ག་ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཀུ་མཱ་རཱ, དེ་ཝ, པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ ནི་སི་ནྣཱ, ཨ་མྷེ་སུ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ་པི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ནེ་སཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ག་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑཱ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ ནི་སི་ནྣ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. པུ་རི་སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝཱ, ཝེ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ན མ་ཡཾ དེ་ཝཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ མ་ཡཾ ཨ་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ཏུ་མྷེ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཐ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ ན ཧོ་ནྟི, དྭ་ངྒུ་ལ་ཀེ་ས་མ་སྶུ་དྷ་རཱ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་མུ་ཀྐ་ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སིཾ་སུ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
སཱ་པི ཁོ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི དེ་ཝཱི ‘‘ཨ་ཧཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པུ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཧ་ད་ཡ་སོ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ སོ་ཀེ་ན ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཀེ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐཱ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ ཡཱ་གུཾ ཧ་ར་མཱ་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘པ་སྶ, ཨ་ཡྻ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ, ཨེ་ཏེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཎ་ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ནྟི, ན ཨེ་ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ’’ཏི ཏེ ཏེ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ. སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ‘‘སྭེ་པི ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཏ་ཝ ས་ཀྐཱ་རོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ ཨ་ཊྛེ་ཝ ཧོ་ནྟུ, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ དི་སྭཱ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཊྛ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.
ནི་མ་ནྟི་ཏ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ སེ་སཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཾ་སུ – ‘‘མཱ་རི་སཱ ཨ་ཛྫ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏུ་གྷ་ར་དྭཱ་རེ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. སཱ་པི པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་པི དི་སྭཱ ན ཀ་མྤི་ཏྠ. ས་བྦེ་པི ཏེ གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ཏེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་སཱི་ད་ནྟེ་སུ ན་ཝ་མོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ དྷུ་རཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ གེ་ཧཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ་པི ནི་སི་ནྣེ་སུ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏཾ ས་ཀྐཱ་རཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ན་མྤི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨི་མེ་སཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷ་ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ མཱ་ཏུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.
སཱ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་བྦྷ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཙ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ སེ་ཊྛི་ནོ ཙ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ དཱུ་ཏཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ ‘‘དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་པ་ཧི་ཎ་ནྟོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་བྦེ་སཾ མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨུ་པཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ, ཨ་མྨ, ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ པི་ཏ་རཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་སྶཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཀཱ་ལ་ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎི. སཱ པ་དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པི ཨི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༢.ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཐེ་རཱི་ཨ་པ་དཱ་ན, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་སཾ) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཀ་པྤེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཏ་དཱ་ཧཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ, ཛཱ་ཏཱ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ཨ་ཧུཾ;
ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་པ་ཛྫོ་ཏེ, མ་ཧཱ་སུ་ཁ་ས་མ་པྤི་ཏཱ.
‘‘ཨུ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་རཾ, ཨ་སྶོ་སིཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ;
ཏ་ཏོ ཛཱ་ཏ་པྤ་སཱ་དཱ་ཧཾ, ཨུ་པེ་མི ས་ར་ཎཾ ཛི་ནཾ.
‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱི་ནཾ, ཨ་གྒཾ ཝ་ཎྞེ་སི ནཱ་ཡ་ཀོ;
བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ལ་ཛྫི་ནིཾ ཏཱ་དིཾ, ས་མཱ་དྷི་ཛྷཱ་ན་ཀོ་ཝི་དཾ.
‘‘ཏ་དཱ མུ་དི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཾ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑི་ནཱི;
ནི་མ་ནྟི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ, ས་ས་ངྒྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘བྷོ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ, ད་ཏྭཱ་ན ཙ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ;
ས་ཏྟ་མཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཨུ་པྤ་ལཱ་དེ་ཝ་ག་ནྡྷི་ཀཾ.
‘‘ས་ཏྠུ པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ན, ཉཱ་ཎ་མྷི ཨ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
ནི་པ་ཙྩ སི་ར་སཱ པཱ་དེ, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝིཾ.
‘‘ཡཱ་དི་སཱ ཝ་ཎྞི་ཏཱ ཝཱི་ར, ཨི་ཏོ ཨ་ཊྛ་མ་ཀེ མུ་ནི;
ཏཱ་དི་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཡ་དི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་ཡ་ཀ.
‘‘ཏ་དཱ ཨ་ཝོ་ཙ མཾ ས་ཏྠཱ, ཝི་སྶ་ཊྛཱ ཧོ་ཏི དཱ་རི་ཀེ;
ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྷི ཨ་དྡྷཱ་ནེ, ལ་ཙྪ་སེ ཏཾ མ་ནོ་ར་ཐཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དཱ, ཨོ་ར་སཱ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏཱ;
ནཱ་མེ་ནུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི, རཱུ་པེ་ན ཙ ཡ་ས་སྶི་ནཱི.
‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ཀཱ་རི་ཀཱ;
ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ཧེ་སྶ་སཱི ས་ཏྠུ སཱ་ཝི་ཀཱ.
‘‘ཏ་དཱ་ཧཾ མུ་དི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཏ་དཱ ཛི་ནཾ;
མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ པ་རི་ཙ་རིཾ, ས་ས་ངྒྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ་ཧཾ མ་ནུ་ཛེ, ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ནོ;
ཨུ་པྤ་ལེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཝི་པ་སྶཱི ནཱ་མ ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫི ཙཱ་རུ་ད་སྶ་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་པུ་རུ་ཏྟ་མེ;
ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, ས་ས་ངྒྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་དི་ཏྭཱ་ན, ཨུ་པྤ་ལེ་ཧི ཝི་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
པཱུ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ ཙེ་ཏ་སཱ་ཝ, ཝ་ཎྞ་སོ་བྷཾ ཨ་པ་ཏྠ་ཡིཾ.
‘‘ཨི་མ་མྷི བྷ་དྡ་ཀེ ཀ་པྤེ, བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ མ་ཧཱ་ཡ་སོ;
ཀ་སྶ་པོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ཨུ་པྤ་ཛྫི ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ.
‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ མ་ཧེ་སི་སྶ, ཏ་དཱ ཨཱ་སི ན་རི་སྶ་རོ;
ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཀི་ཀཱི ནཱ་མ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་པུ་རུ་ཏྟ་མེ.
‘‘ཏ་སྶཱ་སིཾ དུ་ཏི་ཡཱ དྷཱི་ཏཱ, ས་མ་ཎ་གུ་ཏྟ་ས་ཝ྄ཧ་ཡཱ;
དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཛི་ན་གྒ་སྶ, པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མ་རོ་ཙ་ཡིཾ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི ན ནོ ཏཱ་ཏོ, ཨ་གཱ་རེ་ཝ ཏ་དཱ མ་ཡཾ;
ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཝི་ཙ་རི་མྷ ཨ་ཏ་ནྡི་ཏཱ.
‘‘ཀོ་མཱ་རི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ སུ་ཁེ་དྷི་ཏཱ;
བུ་དྡྷོ་པ་ཊྛཱ་ན་ནི་ར་ཏཱ, མུ་དི་ཏཱ ས་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ.
‘‘ས་མ་ཎཱི ས་མ་ཎ་གུ་ཏྟཱ ཙ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑུ་དཱ་ཡི་ཀཱ;
དྷ་མྨཱ ཙེ་ཝ སུ་དྷ་མྨཱ ཙ, ས་ཏྟ་མཱི ས་ངྒྷ་དཱ་ཡི་ཀཱ.
‘‘ཨ་ཧཾ ཁེ་མཱ ཙ ས་པྤ་ཉྙཱ, པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ ཙ ཀུ་ཎྜ་ལཱ;
ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ, ཝི་སཱ་ཁཱ ཧོ་ཏི ས་ཏྟ་མཱི.
‘‘ཏེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི སུ་ཀ་ཏེ་ཧི, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཨུ་པ་པ་ནྣཱ མ་ཧཱ་ཀུ་ལེ;
པཱི་ཏཾ མ་ཊྛཾ ཝ་རཾ དུ་སྶཾ, ཨ་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ་རི་ཊྛ་པུ་རེ, ཛཱ་ཏཱ ཝི་པྤ་ཀུ་ལེ ཨ་ཧཾ;
དྷཱི་ཏཱ ཏི་རི་ཊི་ཝ་ཙྪ་སྶ, ཨུ་མྨཱ་ད་ནྟཱི མ་ནོ་ཧ་རཱ.
‘‘ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཛ་ན་པ་དེ, ཀུ་ལེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ ཨ་ཧཾ;
པ་སཱུ་ཏཱ ནཱ་ཏི་ཕཱི་ཏ་མྷི, སཱ་ལིཾ གོ་པེ་མ་ཧཾ ཏ་དཱ.
‘‘དི་སྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཾ, པ་ཉྩ་ལཱ་ཛ་ས་ཏཱ་ནི་ཧཾ;
ད་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ཙྪ་ནྣཱ་ནི, པ་ཉྩ པུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི་ཧཾ.
‘‘པ་ཏྠ་ཡིཾ ཏེ་པི པ་ཏྠེ་སུཾ, མ་དྷུཾ ད་ཏྭཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ནོ;
ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཨ་ར་ཉྙེ་ཧཾ, ཨ་ཛཱ་ཡིཾ པ་དུ་མོ་ད་རེ.
‘‘ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ མ་ཧེ་སཱི་ཧཾ, ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཏ་པཱུ་ཛི་ཏཱ;
ཨ་ཛ་ནིཾ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ནཱུ་ནཾ ས་ཏ་པ་ཉྩ་ཀཾ.
‘‘ཡ་དཱ ཏེ ཡོ་བྦ་ན་པྤ་ཏྟཱ, ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཛ་ལ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ;
དི་སྭཱ ཨོ་པ་ཏྟ་པ་དུ་མཾ, ཨཱ་སུཾ པ་ཙྩེ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཱ.
‘‘སཱ་ཧཾ ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ, སུ་ཏ་ཝཱི་རེ་ཧི སོ་ཀི་ནཱི;
ཙུ་ཏཱ ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶེ, གཱ་མ་ཀ་མྷི ཨ་ཛཱ་ཡི་ཧཾ.
‘‘ཡ་དཱ བུ་དྡྷོ སུ་ཏ་མ་ཏཱི, སུ་ཏཱ་ནཾ བྷ་ཏྟུ་ནོ་པི ཙ;
ཡཱ་གུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱི, ཨ་ཊྛ པ་ཙྩེ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀེ.
‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཡ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟེ, དི་སྭཱ པུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་སྶ་རིཾ;
ཁཱི་ར་དྷཱ་རཱ ཝི་ནི་གྒ་ཙྪི, ཏ་དཱ མེ པུ་ཏྟ་པེ་མ་སཱ.
‘‘ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་དཾ ཡཱ་གུཾ, པ་ས་ནྣཱ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི;
ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ་ཧཾ ཏི་ད་སཾ, ན་ནྡ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.
‘‘ཨ་ནུ་བྷོ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑཾ, སཾ་ས་རི་ཏྭཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ;
ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏཾ.
‘‘དྷཱི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ ཛུ་ཏི་ནྡྷ་ར;
བ་ཧུ་ཉྩ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་མྨཾ, ཀ་ཏཾ མེ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཾ.
‘‘རཱ་ཧུ་ལོ ཙ ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ, ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ས་ཏེ བ་ཧཱུ;
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མྦྷ་ཝེ ཛཱ་ཏཱ, ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་མཱ་ན་སཱ.
‘‘ནི་བྦ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ་པི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ;
པ་ཙྪི་མེ བྷ་ཝེ ས་མྤ་ཏྟེ, ཨུ་བྷོ་པི ནཱ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ.
‘‘པུ་རི་མཱ་ནཾ ཛི་ན་གྒཱ་ནཾ, ས་ངྒ་མཾ ཏེ ནི་ད་སྶི་ཏཾ;
ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ བ་ཧུཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཏུ་ཡ྄ཧ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་མུ་ནི.
‘‘ཡཾ མ་ཡཱ པཱུ་རི་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཀུ་ས་ལཾ ས་ར མེ མུ་ནི;
ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ མ་ཡཱ.
‘‘ཨ་བྷ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཝཱ་ར་ཡ་ནྟི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ;
ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཙ་ཏྟཾ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བ་ཧུཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑཾ, ས་མྤ་ཏྟི ཙ བ་ཧུ་བྦི་དྷཱ;
པ་ཙྪི་མེ བྷ་ཝེ ས་མྤ་ཏྟེ, ཛཱ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པུ་རེ.
‘‘མ་ཧཱ་དྷ་ན་སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ, སུ་ཁི་ཏེ ས་ཛྫི་ཏེ ཏ་ཐཱ;
ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་པ་ཛྫོ་ཏེ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་ནེ.
‘‘ས་ཀྐ་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཙེ་ཝ, མཱ་ནི་ཏཱ་པ་ཙི་ཏཱ ཏ་ཐཱ;
རཱུ་པ་སཱི་རི་མ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀུ་ལེ་སུ ཨ་བྷི་ས་ཀྐ་ཏཱ.
‘‘ཨ་ཏཱི་ཝ པ་ཏྠི་ཏཱ ཙཱ་སིཾ, རཱུ་པ་སོ་བྷ་སི་རཱི་ཧི ཙ;
པ་ཏྠི་ཏཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ་ཧི, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་ཏེ་ཧི་པི.
‘‘ཨ་གཱ་རཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ན, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ཏྭཱ, ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ར་ཐཾ ཨ་ཧཾ;
བུ་དྡྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་སྶཾ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘ཨི་དྡྷཱི་སུ ཙ ཝ་སཱི ཧོ་མི, དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ;
ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ, ཝ་སཱི ཧོ་མི མ་ཧཱ་མུ་ནེ.
‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ;
ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.
‘‘ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ, པ་ཊི་བྷཱ་ནེ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ;
ཉཱ་ཎཾ མེ ཝི་མ་ལཾ སུ་དྡྷཾ, པ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧེ་སི་ནོ.
‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཉྩ, པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ;
ཁ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི, ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ནྟ་ཏོ.
‘‘ཛི་ནོ ཏ་མྷི གུ་ཎེ ཏུ་ཊྛོ, ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི མཾ;
ཨ་གྒཱ ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱི་ན་ནྟི, པ་རི་སཱ་སུ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘པ་རི་ཙི་ཎྞོ མ་ཡཱ ས་ཏྠཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནཾ;
ཨོ་ཧི་ཏོ ག་རུ་ཀོ བྷཱ་རོ, བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ.
‘‘ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
སོ མེ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་རཱི ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི, ཏ་དཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཡ་དི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི. ས་ཏྠཱ ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ཡཱ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་པ་ཏྟི་ཝཱ་སཾ ཨུ་དྡི་སྶ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱི –
༢༢༤. ‘‘ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཙ, མ་ཡཾ ཨཱ་སུཾ ས་པ་ཏྟི་ཡོ;
ཏ་སྶཱ མེ ཨ་ཧུ སཾ་ཝེ་གོ, ཨ་བྦྷུ་ཏོ ལོ་མ་ཧཾ་ས་ནོ.
༢༢༥. ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ ཀཱ་མཱ ཨ་སུ་ཙཱི, དུ་གྒ་ནྡྷཱ བ་ཧུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ;
ཡ་ཏྠ མཱ་ཏཱ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཙ, ས་བྷ་རི་ཡཱ མ་ཡཾ ཨ་ཧུཾ.
༢༢༦. ‘‘ཀཱ་མེ་སྭཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ, ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོ;
སཱ པ་བྦ་ཛིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. –
ཨི་མཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཙ, མ་ཡཾ ཨཱ་སུཾ ས་པ་ཏྟི་ཡོཏི མཱ་ཏཱ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷོ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཧུ་མྷ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ་ཎི་ཛ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཙྩཱུ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ ས་ཎྛཱ་སི, སཱ ཏཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི. ཝཱ་ཎི་ཛོ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ས་ཀ་ཊེ་སུ བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཏོ. ཏ་སྶཱ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ག་བྦྷོ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་སྶུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ ཙི་ར་པྤ་ཝུ་ཏྠོ ཏྭ་ཉྩ ག་བྦྷི་ནཱི, པཱ་པ་ཀཾ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. སཱ ‘‘ཏ་ཝ པུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པུ་རི་སཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ་པི ས་སྶུ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟཱི ཏཾ གྷ་ར་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི. སཱ སཱ་མི་ཀཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ས་མྤ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་སྶཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་སུ ཙ་ལ་ནྟེ་སུ མ་གྒ་ས་མཱི་པེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཡ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཾ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟཱ. ཨ་ཐ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨ་སྶཱ་མི་ཀཱ་ཡ དཱ་ར་ཀོ, མ་མ པུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ དྷཱ་ཏི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཏ་སྶ གེ་ཧེ ཝ་ས་ནྟཱི ཨེ་ཀཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨ་ཐ སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ སཱ་མི་ཀེ་ན བྷ་ཎྜི་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ མ་ཉྩ་ཀེ ཁི་པི. དཱ་རི་ཀཱ་ཡ སཱི་སཾ ཐོ་ཀཾ བྷི་ནྡི. ཏ་ཏོ སཱ་པི སཱ་མི་ཀཾ བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་རི་ཝི་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྶཱ པུ་ཏྟོ པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ནེ ཋི་ཏོ ‘‘མཱ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཾ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་དྷཱི་ཏ་རཾ བྷ་གི་ནི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཨེ་ཝཾ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏ་རཾ བྷ་གི་ནི་ཉྩ པ་ཛཱ་པ་ཏཱི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་སི. ཏེ་ན ཏཱ ཨུ་བྷོ་པི ས་པ་ཏྟི་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མཱ་ཏཱ དྷཱི་ཏུ ཀེ་ས་ཝ་ཊྚིཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨཱུ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི སཱི་སེ ཝ་ཎཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མཱ་ཡཾ མ་མ དྷཱི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏཱ པ་ན ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་ཝ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱི ཨ་ཡཾ ཐེ་རཱི ‘‘ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་ཙཱིཏི ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎེ་ན ཨ་སུ་ཙཱི. དུ་གྒ་ནྡྷཱཏི ཝི་ས་ག་ནྡྷ་ཝཱ་ཡ་ནེ་ན པཱུ་ཏི་ག་ནྡྷཱ. བ་ཧུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱཏི ཝི་སཱུ་ཡི་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཙ་རི་ཏ་ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཀི་ལེ་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦེ་སུ. ས་བྷ་རི་ཡཱཏི ས་མཱ་ན་བྷ་རི་ཡཱ, ས་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༢༧. ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ;
ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཙྩ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ, སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཝི་སོ་དྷི་ཏཱ.
༢༢༨. ‘‘ཨི་དྡྷཱི་པི མེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ, པ་ཏྟོ མེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ;
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནཾ’’.