༡༢. སོ་ལ༹་ས་ནི་པཱ་ཏོ
༡. པུ་ཎྞཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སོ་ལ༹་ས་ནི་པཱ་ཏེ ཨུ་ད་ཧཱ་རཱི ཨ་ཧཾ སཱི་ཏེཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པུ་ཎྞཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟཱི ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཁི་སྶ ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ཀ་སྶ་པ་སྶ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི. མཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. མཱ་ནོ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ གྷ་ར་དཱ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི, པུ་ཎྞཱཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (མ. ནི. ༡.༡༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ད་མེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ན བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པི་ཏཱ ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༤.༡༨༤-༢༠༣) –
‘‘ཝི་པ་སྶི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, སི་ཁི་ནོ ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ ཙ;
ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ མུ་ནི་ནོ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘ཀ་སྶ་པ་སྶ ཙ བུ་དྡྷ་སྶ, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན སཱ་ས་ནེ;
བྷི་ཀྑུ་ནཱི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ, ནི་པ་ཀཱ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ.
‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ, དྷ་མྨ་ཏྠ་པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཀཱ;
ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏཱ ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ, སོ་ཏཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏཱ.
‘‘དེ་སེ་ནྟཱི ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཧཾ, ཨ་ཧོ་སིཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ;
བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ཏེ་ནཱ་ཧཾ, པེ་ས་ལཱ ཨ་བྷི་མ་ཉྙི་སཾ.
‘‘པ་ཙྪི་མེ ཙ བྷ་ཝེ དཱ་ནི, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པུ་རུ་ཏྟ་མེ;
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ནོ གེ་ཧེ, ཛཱ་ཏཱ་ཧཾ ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཡཱ.
‘‘ག་ཏཱ ཨུ་ད་ཀ་ཧཱ་རི་ཡཾ, སོ་ཏྠི་ཡཾ དི་ཛ་མ་དྡ་སཾ;
སཱི་ཏ་ཊྚཾ ཏོ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་མྷི, ཏཾ དི་སྭཱ ཨི་ད་མ་བྲ་ཝིཾ.
‘‘ཨུ་ད་ཧཱ་རཱི ཨ་ཧཾ སཱི་ཏེ, ས་དཱ ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རིཾ;
ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ད་ཎྜ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ, ཝཱ་ཙཱ་དོ་ས་བྷ་ཡ་ཊྚི་ཏཱ.
‘‘ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཏྭཾ བྷཱི་ཏོ, ས་དཱ ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རི;
ཝེ་དྷ་མཱ་ནེ་ཧི ག་ཏྟེ་ཧི, སཱི་ཏཾ ཝེ་ད་ཡ་སེ བྷུ་སཾ.
‘‘ཛཱ་ན་ནྟཱི ཝ་ཏ མཾ བྷོ་ཏི, པུ་ཎྞི་ཀེ པ་རི་པུ་ཙྪ་སི;
ཀ་རོ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ, རུ་ནྡྷ་ནྟཾ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀཾ.
‘‘ཡོ ཙ ཝུ་ཌྜྷོ ད་ཧ་རོ ཝཱ, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཀུ་བྦ་ཏི;
ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནཱ སོ་པི, པཱ་པ་ཀ་མྨཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ཀྑཱ་སིཾ, དྷ་མྨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ པ་དཾ;
ཏ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ས སཾ་ཝི་གྒོ, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ར་ཧཱ ཨ་ཧུ.
‘‘པཱུ་རེ་ནྟཱི ཨཱུ་ན་ཀ་ས་ཏཾ, ཛཱ་ཏཱ དཱ་སི་ཀུ་ལེ ཡ་ཏོ;
ཏ་ཏོ པུ་ཎྞཱ་ཏི ནཱ་མཾ མེ, བྷུ་ཛི་སྶཾ མཾ ཨ་ཀཾ་སུ ཏེ.
‘‘སེ་ཊྛིཾ ཏ་ཏོ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཏྭཱ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘ཨི་དྡྷཱི་སུ ཙ ཝ་སཱི ཧོ་མི, དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ;
ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ, ཝ་སཱི ཧོ་མི མ་ཧཱ་མུ་ནེ.
‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ;
ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.
‘‘ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ, པ་ཊི་བྷཱ་ནེ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ;
ཉཱ་ཎཾ མེ ཝི་མ་ལཾ སུ་དྡྷཾ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ ཝཱ་ཧ་སཱ.
‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ, སུ་ཏེ་ནེ་ཝ སུ་ཏཱ་ཝི་ནཱི;
མཱ་ནེ་ན ནཱི་ཙ་ཀུ་ལ་ཛཱ, ན ཧི ཀ་མྨཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན –
༢༣༦. ‘‘ཨུ་ད་ཧཱ་རཱི ཨ་ཧཾ སཱི་ཏེ, ས་དཱ ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རིཾ;
ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ད་ཎྜ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ, ཝཱ་ཙཱ་དོ་ས་བྷ་ཡ་ཊྚི་ཏཱ.
༢༣༧. ‘‘ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཏྭཾ བྷཱི་ཏོ, ས་དཱ ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རི;
ཝེ་དྷ་མཱ་ནེ་ཧི ག་ཏྟེ་ཧི, སཱི་ཏཾ ཝེ་ད་ཡ་སེ བྷུ་སཾ.
༢༣༨. ‘‘ཛཱ་ན་ནྟཱི ཝ་ཏ མཾ བྷོ་ཏི, པུ་ཎྞི་ཀེ པ་རི་པུ་ཙྪ་སི;
ཀ་རོ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ, རུ་ནྡྷ་ནྟཾ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀཾ.
༢༣༩. ‘‘ཡོ ཙ ཝུ་ཌྜྷོ ད་ཧ་རོ ཝཱ, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཀུ་བྦ་ཏི;
ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནཱ སོ་པི, པཱ་པ་ཀ་མྨཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏི.
༢༤༠. ‘‘ཀོ ནུ ཏེ ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་སི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ཀོ;
‘ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནཱ ནཱ་མ, པཱ་པ་ཀ་མྨཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏི’.
༢༤༡. ‘‘ས་གྒཾ ནཱུ་ན ག་མི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཀ་ཙྪ་པཱ;
ནཱ་གཱ ཙ སུ་སུ་མཱ་རཱ ཙ, ཡེ ཙ་ཉྙེ ཨུ་ད་ཀེ ཙ་རཱ.
༢༤༢. ‘‘ཨོ་ར་བྦྷི་ཀཱ སཱུ་ཀ་རི་ཀཱ, མ་ཙྪི་ཀཱ མི་ག་བ་ནྡྷ་ཀཱ;
ཙོ་རཱ ཙ ཝ་ཛ྄ཛྷ་གྷཱ་ཏཱ ཙ, ཡེ ཙ་ཉྙེ པཱ་པ་ཀ་མྨི་ནོ;
ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནཱ ཏེ་པི, པཱ་པ་ཀ་མྨཱ པ་མུ་ཙྩ་རེ.
༢༤༣. ‘‘ས་ཙེ ཨི་མཱ ན་དི་ཡོ ཏེ, པཱ་པཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏཾ ཝ་ཧུཾ;
པུ་ཉྙ་མྤི མཱ ཝ་ཧེ་ཡྻུཾ ཏེ, ཏེ་ན ཏྭཾ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ.
༢༤༤. ‘‘ཡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཏྭཾ བྷཱི་ཏོ, ས་དཱ ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རི;
ཏ་མེ་ཝ བྲ་ཧྨེ མཱ་ཀཱ་སི, མཱ ཏེ སཱི་ཏཾ ཚ་ཝིཾ ཧ་ནེ.
༢༤༥. ‘‘ཀུ་མྨ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ མཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ས་མཱ་ན་ཡི;
ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནཱ བྷོ་ཏི, ཨི་མཾ སཱ་ཊཾ ད་དཱ་མི ཏེ.
༢༤༦. ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝ སཱ་ཊ་ཀོ ཧོ་ཏུ, ནཱ་ཧ་མི་ཙྪཱ་མི སཱ་ཊ་ཀཾ;
ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་སི དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཙེ ཏེ དུ་ཀྑ་མ་པྤི་ཡཾ.
༢༤༧. ‘‘མཱ་ཀཱ་སི པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ;
ས་ཙེ ཙ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཀ་རི་སྶ་སི ཀ་རོ་སི ཝཱ.
༢༤༨. ‘‘ན ཏེ དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཏྱ་ཏྠི, ཨུ་པེ་ཙྩཱ་པི པ་ལཱ་ཡ་ཏོ;
ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་སི དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཙེ ཏེ དུ་ཀྑ་མ་པྤི་ཡཾ.
༢༤༩. ‘‘ཨུ་པེ་ཧི ས་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨཾ ས་ངྒྷ་ཉྩ ཏཱ་དི་ནཾ;
ས་མཱ་དི་ཡཱ་ཧི སཱི་ལཱ་ནི, ཏཾ ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧེ་ཧི་ཏི.
༢༥༠. ‘‘ཨུ་པེ་མི ས་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨཾ ས་ངྒྷ་ཉྩ ཏཱ་དི་ནཾ;
ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི སཱི་ལཱ་ནི, ཏཾ མེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧེ་ཧི་ཏི.
༢༥༡. ‘‘བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ པུ་རེ ཨཱ་སིཾ, ཨ་ཛྫ་མྷི ས་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཝེ་ད་ས་མྤ་ནྣོ, སོ་ཏྟི་ཡོ ཙ་མྷི ནྷཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི. –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཧཱ་རཱིཏི གྷ་ཊེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ་ཧི་ཀཱ. སཱི་ཏེ ཏ་དཱ ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རིནྟི སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི ས་བྦ་དཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རིཾ. ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཨ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཏ་དཱ ཏ་དཱ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཝི་སིཾ, ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་སི་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ད་ཎྜ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱཏི ཨ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ད་ཎྜ་བྷ་ཡེ་ན བྷཱི་ཏཱ. ཝཱ་ཙཱ་དོ་ས་བྷ་ཡ་ཊྚི་ཏཱཏི ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜ་བྷ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ དོ་ས་བྷ་ཡེ་ན ཙ ཨ་ཊྚི་ཏཱ པཱི་ལི༹་ཏཱ, སཱི་ཏེ་པི ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པུ་ཎྞཱ དཱ་སཱི གྷ་ཊེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠཾ ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྡ་ས ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀཾ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ མ་ཧ་ཏི སཱི་ཏེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་སཱི་སཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ མ་ནྟེ ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ལླ་ཀེ་སཾ པ་ཝེ་དྷ་ནྟཾ ད་ནྟ་ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ. ཏཾ དི་སྭཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་ཉྩོ་དི་ཏ་མཱ་ན་སཱ ཏ་ཏོ ནཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘ཀ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏྭཾ བྷཱི་ཏོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏྭཾ ཀུ་ཏོ ཙ ནཱ་མ བྷ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཏོ བྷཱི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་དཱ ཨུ་ད་ཀ་མོ་ཏ་རི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི. ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཙ ཝེ་དྷ་མཱ་ནེ་ཧི ཀ་མྤ་མཱ་ནེ་ཧི ག་ཏྟེ་ཧི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི སཱི་ཏཾ ཝེ་ད་ཡ་སེ བྷུ་སཾ སཱི་ཏ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་སྶ་ཧཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་སི པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་སི.
ཛཱ་ན་ནྟཱི ཝ་ཏ མཾ བྷོ་ཏཱིཏི, བྷོ་ཏི པུ་ཎྞི་ཀེ, ཏྭཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ རུ་ནྡྷ་ནྟཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནེ་ན ཀ་རོ་ནྟཾ མཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི ཝ་ཏ པ་རི་པུ་ཙྪ་སི.
ན་ནུ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨེ་ཝ. ཀ་ཐཱ་པི མ་ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་དཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཙ ཝུ་ཌྜྷོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཝུ་ཌྜྷོ ཝཱ ད་ཧ་རོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཝཱ ཡོ ཀོ་ཙི ཧིཾ་སཱ་དི་བྷེ་དཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཀུ་བྦ་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཏི, སོ་པི བྷུ་སཾ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནི་ར་ཏོ ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནཱ སི་ནཱ་ནེ་ན ཏ་ཏོ པཱ་པ་ཀ་མྨཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ཎྞི་ཀཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟཱི ‘‘ཀོ ནུ ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀོ ནུ ཏེ ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་སི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ཀོཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཏེ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ཀོ ཨ་ཝི་དྡ་སུ བཱ་ལོ ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ན་ཧེ་ཏུ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཏོ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ཀོ ནུ ནཱ་མ ཨ་ཀྑཱ་སི, ན སོ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ནོ, ནཱ་པི ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏ་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི ‘‘ས་གྒཾ ནཱུ་ན ག་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་གཱཏི ཝི་ཛ྄ཛྷ་སཱ. སུ་སུ་མཱ་རཱཏི ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ. ཡེ ཙ་ཉྙེ ཨུ་ད་ཀེ ཙ་རཱཏི ཡེ ཙ་ཉྙེ་པི ཝཱ་རི་གོ་ཙ་རཱ མ་ཙྪ་མ་ཀ་ར་ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཙ, ཏེ་པི ས་གྒཾ ནཱུ་ན ག་མི་སྶ་ནྟི དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི མ་ཉྙེ, ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནཱ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཏོ མུ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨོ་ར་བྦྷི་ཀཱཏི ཨུ་ར་བྦྷ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ. སཱུ་ཀ་རི་ཀཱཏི སཱུ་ཀ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀཱ. མ་ཙྪི་ཀཱཏི ཀེ་ཝ་ཊྚཱ. མི་ག་བ་ནྡྷ་ཀཱཏི མཱ་ག་ཝི་ཀཱ. ཝ་ཛ྄ཛྷ་གྷཱ་ཏཱཏི ཝ་ཛ྄ཛྷ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ.
པུ་ཉྙ་མྤི མཱ ཝ་ཧེ་ཡྻུནྟི ཨི་མཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ན་དི་ཡོ ཡ་ཐཱ ཏ་ཡཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནེ་ན ས་ཙེ ཝ་ཧུཾ ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ པུ་ཉྙ་མྤི ཨི་མཱ ན་དི་ཡོ ཝ་ཧེ་ཡྻུཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཡྻུཾ. ཏེ་ན ཏྭཾ་པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཨ་སྶ ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཏྭཾ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ན ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་པ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་པ་ཝཱ་ཧ་ན་མྤི ན ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ནྷཱ་ན་སྶ པཱ་པ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡོ ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, སོ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ, ཝི་ཛྫཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ན ཨེ་ཝཾ ནྷཱ་ནཾ པཱ་པ་སྶ. ཏ་སྨཱ ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ ‘‘ན ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནཱ པཱ་པ་ཏོ པ་རི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ན ཨུ་ད་ཀེ་ན སུ་ཙཱི ཧོ་ཏི, བ་ཧྭེ་ཏྠ ནྷཱ་ཡ་ཏཱི ཛ་ནོ;
ཡ་མྷི ས་ཙྩ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཙ, སོ སུ་ཙཱི སོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི. (ཨུ་དཱ. ༩; ནེ་ཏྟི. ༡༠༤);
ཨི་དཱ་ནི ཡ་དི པཱ་པཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི, ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པཱ་པཾ མཱ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་མེ་ཝ བྲ་ཧྨེ མཱ་ཀཱ་སཱིཏི ཡ་ཏོ པཱ་པ་ཏོ ཏྭཾ བྷཱི་ཏོ, ཏ་མེ་ཝ པཱ་པཾ བྲ་ཧྨེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏྭཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཾ པ་ན ཨཱི་དི་སེ སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་རཱི་ར་མེ་ཝ བཱ་དྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘མཱ ཏེ སཱི་ཏཾ ཚ་ཝིཾ ཧ་ནེ’’ཏི, ཨཱི་དི་སེ སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནེ་ན ཛཱ་ཏ་སཱི་ཏཾ ཏ་ཝ ས་རཱི་ར་ཙྪ་ཝིཾ མཱ ཧ་ནེ་ཡྻ མཱ བཱ་དྷེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀུ་མྨ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ མནྟི ‘‘ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་སེ་ཙ་ནེ་ན སུ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ ཀུ་མྨ་གྒཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཋི་ཏཾ མཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ས་མཱ་ན་ཡཱིཏི ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༣; ནེ་ཏྟི. ༣༠, ༡༡༦, ༡༢༤; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༩) ཨི་མཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ག་ཏ་མ་གྒཾ ས་མཱ་ན་ཡི, ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་སི, ཏ་སྨཱ བྷོ་ཏི ཨི་མཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ཏུ་ཊྛི་དཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་དཱ་མི, ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝ སཱ་ཊ་ཀོ ཧོ་ཏུ, ནཱ་ཧ་མི་ཙྪཱ་མི སཱ་ཊ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དི ཏུ་ཝཾ ས་ཀ་ལཱ་པཱ་ཡི་ཀེ སུ་ག་ཏི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཏཱ་དོ་བྷ་གྒ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཱ དུ་ཀྑཱ བྷཱ་ཡ་སི. ཡ་དི ཏེ ཏཾ ཨ་པྤི་ཡཾ ན ཨི་ཊྛཾ. ཨཱ་ཝི ཝཱ པ་རེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི པཱ་པ་ཀཾ ལཱ་མ་ཀཾ ཀ་མྨཾ མཱ་ཀཱ་སི མཱ ཀ་རི. ཨ་ཐ པ་ན ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་རོ་སི ཝཱ, ‘‘ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ཏ་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨི་ཏོ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ མ་ཡི ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨུ་པེ་ཙྩ ས་ཉྩི་ཙྩ པ་ལཱ་ཡ་ཏོ་པི ཏེ ཏ་ཏོ པཱ་པ་ཏོ མུ་ཏྟི མོ་ཀྑཱ ན་ཏྠི, ག་ཏི་ཀཱ་ལཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ཏེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ཙྩཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པུ་ཉྙ་སྶ ཀ་ར་ཎེ་ན་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏཱ་དི་ནནྟི དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏོ ཏཱ་དི, ཏཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ཨུ་པེ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ, ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒྷཾ ས་མཱུ་ཧ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ སཱི་ལཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཉྩ. ཧེ་ཧི་ཏཱིཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ར་ཎེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ‘‘བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷཱུ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ན བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ ནཱ་མཱ་སིཾ. ཏ་ཐཱ ཨི་རུ་བྦེ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནཱ་དི་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཝེ་ད་ས་མྤ་ནྣོ སོ་ཏྟི་ཡོ ནྷཱ་ཏ་ཀོ ཙ ནཱ་མཱ་སིཾ. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་སོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཡ ས་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ར་མ་ཏྠ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫོ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝེ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ས་མྤ་ནྣོ, ནི་ཏྠ་ར་ས་བྦ་པཱ་པ་ཏཱ་ཡ ནྷཱ་ཏ་ཀོ ཙ ཨ་མྷཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་པི པ་ཙྪཱ ཐེ་རི་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི ས་བྦཱ ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
པུ་ཎྞཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སོ་ལ༹་ས་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.